Shows / Koło naczelnych

Koło naczelnych
Królestwo: zwierzęta, Rząd: naczelne Rodzina: człowiekowate Pamiętają Państwo? To nie będzie lekcja biologii chociaż łatwo zapomnieć jak daleko odeszliśmy od królestwa? Po 22.00 w gościnnym fotelu Radia Kraków zasiada prof. Marcin Urbaniak - kognitywista, zoopsycholog i etyk. To znaczy, że porozmawiamy o trudnym mariażu ludzkości i przyrody. Bywa przecież, że coraz trudniej poruszać się w świecie globalnej, niekontrolowanej konsumpcji, zwłaszcza jeśli mamy w czym wybierać. Na schematy kulturowe…
The show, from its episodes
No episode notes yet. Recurring topics, people and starter picks will appear when notes are available.
Typical episode length
21m · median of 99 episodes with a known length
Solo / guest format
Unknown — existing notes name people mentioned, but do not identify hosts or guests.
Recurring topics
No recurring topics established yet.
Recurring people
No recurring people established yet.
Start here
No starter picks yet — no published episodes with audio and a recorded notes hook.
Episodes
Koło naczelnychZwierzęcy instynkt kontra ludzkie okrucieństwo. Co naprawdę odróżnia nas od innych gatunków?
W świecie zwierząt agresja jest najczęściej reakcją na zagrożenie, strach, frustrację albo walkę o zasoby i terytorium. Zdarzają się jednak także ataki…
Koło naczelnychSekrety pamięci i pożegnań w świecie przyrody
Z perspektywy człowieka rytuały pogrzebowe i kultywowanie pamięci są czymś oczywistym. Czy jednak ta potrzeba jest wyłącznie naszą specyfiką?
Koło naczelnychZupa kapitana Nemo zamiast ryby? Jak oswoić dzieci ze zdrowszym jedzeniem w szołach?
W Polsce nadmierna masa ciała dotyczy około co trzeciego dziecka w wieku wczesnoszkolnym, a nieprawidłowe nawyki żywieniowe są widoczne już u ośmiolatków. Nowe…
Koło naczelnychEkoschemat dobrostanowy. Czy poprawa warunków życia zwierząt to rzeczywiście dobrostan?
Unijne dopłaty mają zachęcać rolników do poprawy warunków utrzymywania zwierząt. Problem w tym, że działania określane mianem dobrostanu często oznaczają…
Koło naczelnychKury mają bogatsze życie, niż nam się wydaje. Potrafią się bawić, pamiętają i rozpoznają inne osobniki
Kury przez lata były postrzegane jako mało inteligentne zwierzęta, kierujące się przede wszystkim prostymi instynktami. Tymczasem badania naukowe pokazują, że…
Koło naczelnychCywilizacyjni uchodźcy. Dlaczego dzikie zwierzęta wprowadzają się do naszych domów?
Koala w sypialni, opos w garażu, nietoperz w skrzynce na listy. W Australii dzikie zwierzęta coraz częściej szukają schronienia w ludzkich domach. W Polsce…
Koło naczelnychMiliony ryb w plastikowych kubkach? Aktywiści chcą zakończyć ten proceder
Małe plastikowe kubki, w których bojowniki spędzają dni, tygodnie, a nawet miesiące. Woda zanieczyszczona toksynami, brak przestrzeni do pływania i permanentny…
Koło naczelnychKot wychodzący. Badania przełamują popularny stereotyp.
Czy kot, który przez lata wychodził na zewnątrz, będzie nieszczęśliwy, jeśli nagle zostanie zamknięty w mieszkaniu? Badania australijskich naukowców sugerują…
Koło naczelnychNie tylko matematyka. Szkoły w Europie uczą empatii i szacunku do zwierząt.
Francja, Austria, Dania, Włochy i Finlandia wprowadzają do edukacji treści dotyczące dobrostanu, praw i ochrony zwierząt. W Polsce takich tematów nie brakuje…
Koło naczelnychNowe prawo łowieckie? Są punkty, które mogą połączyć obie strony
Zmiana prawa łowieckiego od lat wywołuje ogromne emocje. Spór między zwolennikami obecnego modelu łowiectwa a jego krytykami wydaje się często niemożliwy do…
Koło naczelnychCzy obecne prawo łowieckie służy ochronie przyrody? Polowanie pod lupą nauki.
Czy dokarmianie dzikich zwierząt pomaga im przetrwać? Kto powinien decydować o tym, które gatunki można zabijać i w jakiej liczbie? Dlaczego naukowcy…
Koło naczelnychPrawo łowieckie do poprawki. Co mogą zyskać mieszkańcy miast i wsi?
Aby rozmawiać o polskim prawie łowieckim potrzeba 100 tys.podpisów. Samo ich zebranie nie oznacza, że ustawa wejdzie w życie. Oznacza natomiast, że Sejm ma…
Koło naczelnychAltruizm. Dlaczego zwierzęta pomagają obcym?
Czy zwierzę może bezinteresownie pomagać innemu osobnikowi? To pytanie od lat zajmuje biologów ewolucyjnych, etologów i psychologów zwierząt. Choć przykłady…
Koło naczelnychFerma ośmiornic w Europie jednak nie powstanie? Finał walki naukowców.
Choć na świecie nie ma jeszcze kraju, który całkowicie zakazałby hodowli i sprzedaży ośmiornic, coraz więcej państw i regionów podejmuje działania zmierzające…
Koło naczelnychLikwidacja dorożek nie oznacza końca rodzinnych biznesów. Kraków nadal bez zmian.
Czy Kraków powinien zrezygnować z dorożek konnych? Dyskusja na ten temat trwa od lat, jednak ostatnie posiedzenie Komisji Rady Miasta pokazało, że miasto jest…
Koło naczelnych„Złów i wypuść”. Rekreacja czy znęcanie nad rybami?
Coraz więcej wędkarzy deklaruje, że stosuje zasadę 'catch and release' – „złów i wypuść”. Zwolennicy tej praktyki przekonują, że pozwala ona chronić populacje…
Koło naczelnychSchroniska dla zwierząt wymagają zmian. Kulisy interwencji w Nowym Targu
Sprawa zamkniętego schroniska dla zwierząt w Nowym Targu ponownie zwróciła uwagę na problemy systemowe związane z opieką nad bezdomnymi zwierzętami w Polsce. O…
Koło naczelnychLęk separacyjny u zwierząt
Lęk separacyjny to zjawisko, które najczęściej kojarzymy z psami pozostającymi samotnie w domu. Jednak problem ten dotyczy znacznie szerszej grupy zwierząt…
Koło naczelnychInstynkt – biologiczny autopilot czy mit?
Słowo „instynkt” od lat funkcjonuje w codziennym języku jako synonim automatycznego działania, nad którym nie mamy kontroli. Mówimy o instynkcie macierzyńskim…
Koło naczelnychJak myślą mózgi wielkości ziarenka sezamu?
Przez wiele lat naukowcy zakładali, że wielkość mózgu jest jednym z głównych wyznaczników inteligencji zwierząt. Najnowsze badania pokazują jednak, że nie…
Koło naczelnychWażne jak mówimy do psa, nie co?
Czy psy rozumieją znaczenie słów, czy raczej odczytują emocje ukryte w ludzkim głosie? Odpowiedzi na to pytanie dostarcza najnowsze badanie przeprowadzone…
Koło naczelnychOwady czują ból. Świerszcze pielęgnują rany. Kogo boli bardziej?
Nie sposób ocenić skalę bólu u zwierząt jedynie po manifestacji ich zachowania, chociaż robiono tak przez wieki. Jak zatem zakwalifikować stany bólowe…
Koło naczelnychHumbak Timmy - ofiara źle pojętej empatii
Historia humbaka Timmiego, który utknął na mieliźnie u niemieckich wybrzeży Bałtyku, poruszyła opinię publiczną i wywołała ogromne emocje. Akcja ratunkowa…
Koło naczelnychCzy pacjent powinien mieć prawo do spotkania w szpitalu ze swoim pupilem?
Sprawa dotyczy pacjentów oddziałów paliatywnych, terminalnie chorych, którzy zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o prawach pacjenta, mieliby prawo do…
Koło naczelnychCzy ewolucja eliminuje "starość"?
W świecie ludzi opieka nad starszymi osobami wydaje się czymś naturalnym. Jednak gdy spojrzymy na świat zwierząt, sytuacja okazuje się znacznie bardziej…
Koło naczelnychDelfinaria: raj dla turystów, piekło dla zwierząt
Czy delfiny naprawdę „uśmiechają się” do ludzi, a kontakt z nimi jest dla obu stron przyjemnością? Popularne wyobrażenia, utrwalone przez filmy i programy…
Koło naczelnychCo naprawdę wiemy o orangutanach? Krakowski naukowiec o pionierskich badaniach
Samotny orangutan siedzący na skrawku wykarczowanego lasu deszczowego to jeden z najbardziej przejmujących obrazów współczesnego kryzysu przyrodniczego. To…
Koło naczelnychAgility: sport czy ukryta przemoc wobec psów?
Agility uchodzi za jedną z najbardziej widowiskowych i „niewinnych” form aktywności z psem. Kolorowe tunele, skoki przez przeszkody, slalomy i huśtawki kojarzą…
Koło naczelnychKiedy koń stanie się wyłącznie zwierzęciem towarzyszącym?
Zakaz uboju koni na mięso w Grecji, obowiązujący od 2020 roku, przeszedł w Europie niemal bez echa. A przecież był to precedens, który przynajmniej…
Koło naczelnychPo Brukseli jeżdżą polskie elektryczne dorożki bez koni. Czas na Kraków?
W ostatnich latach kilka dużych miast zdecydowało się całkowicie zlikwidować dorożki konne albo zastąpić je innymi rozwiązaniami. Zmiany wynikają przede…
Koło naczelnychBadacze prowokatorzy, którzy zmienili oblicze nauki
W historii nauki regularnie pojawiają się badacze, którzy – przekraczając granice własnych dyscyplin – wywołują gwałtowne spory. Ich idee działają jak…
Koło naczelnychCzy zwierzęta mają "orientację seksualną"?
Przez długi czas w biologii dominowało przekonanie, że zachowania seksualne zwierząt można wytłumaczyć niemal wyłącznie jednym celem: rozmnażaniem. Wszystko…
Koło naczelnychCzy zwierzę potrafi wyobrażać sobie coś, czego nie ma? Badanie, o którym milczą media
Czy zwierzę potrafi wyobrażać sobie coś, czego nie ma? Czy może rozumieć udawanie, fikcję i potencjalność – a więc fundamenty ludzkiej wyobraźni? Jedno z…
Koło naczelnychJak rozpoznać zwierzęcą przyjaźń?
Czy przyjaźń jest wyłącznie ludzkim przywilejem? Przez długie dekady nauka odpowiadała na to pytanie z dużą ostrożnością, a nawet sceptycyzmem. Dziś jednak…
Koło naczelnychCo naprawdę wiemy o kurczaku z supermarketu? O brojlerach, "płci jajek" i wyborach konsumenckich
Kurczak jest dziś jednym z najtańszych i najczęściej spożywanych rodzajów mięsa w Europie. Mało kto jednak zastanawia się, jak wygląda życie zwierzęcia, które…
Koło naczelnychCzy zwierzęta pozaludzkie marzną tak jak my? Mróz to często wyrok dla psów
Choć dzikie zwierzęta mają naturalne mechanizmy przetrwania, to zwierzęta gospodarskie i towarzyszące - zależne od człowieka - są zdane na naszą reakcję…
Koło naczelnychGdy więź z psem nie leczy, lecz maskuje problemy
W powszechnym przekonaniu pies lub kot to naturalne „lekarstwo na samotność”. Media chętnie powielają nagłówki o tym, że obecność zwierząt obniża stres…
Koło naczelnychKrewetki też czują ból. "Owoce morza" to sentienci
Ryby, skorupiaki czy głowonogi od dziesięcioleci pozostawały poza etycznym radarem – jako „owoce morza”, a nie żywe podmioty. Najnowsze materiały…
Koło naczelnychZwierzę nie prosi o dotyk. Kontrowersyjna hipoterapia i dogoterapia
Zooterapia – popularnie kojarzona z dogoterapią, hipoterapią czy szeroko pojętą animaloterapią – stała się w ostatnich latach modną usługą terapeutyczną…
Koło naczelnychCo nam dała stałocieplność?
Czy duży mózg oznacza wysoką inteligencję? Czy bycie stałocieplnym automatycznie daje przewagę poznawczą? A może to wcale nie temperatura, lecz… troskliwe…
Koło naczelnychDlaczego ludzie ukrywają lwy? Przetrzymywanie egzotycznych zwierząt to systemowy problem
W ostatnich latach w polskich mediach coraz częściej pojawiają się informacje o nielegalnie trzymanych dzikich zwierzętach – od niewielkich makaków i węży, aż…
Koło naczelnychCo nam zostało w ciele po milionach lat ewolucji?
Ewolucja człowieka to historia stopniowych zmian, które pozostawiły w naszym ciele wiele śladów po odległych przodkach. Niektóre z nich – jak kość ogonowa czy…
Koło naczelnychProf. Marcin Urbaniak: "Myśliwi szkodzą naturalnej regulacji przyrody"
Czy współczesny myśliwy faktycznie pełni funkcję „regulatora populacji”, czy raczej zakłóca naturalne mechanizmy ekosystemu?
Koło naczelnychPo co ludziom pies na łańcuchu? O paradoksie empatii
Badania naukowców pokazały zaskakującą hierarchię empatii. Najwięcej współczucia badani czuli wobec dzieci, potem wobec szczeniąt i dorosłych psów, a najmniej…
Koło naczelnychEwolucja zatrzymana? Dlaczego człowiek i pies osiągnęli swoje optimum
Ewolucja nie polega na nieustannym „ulepszaniu” organizmów, lecz na przystosowywaniu się do warunków środowiska.W kole naczelnych rozmawiamy o tym jak można…
Koło naczelnychPrawnicy na rzecz zwierząt. Kiedy prawo staje po stronie słabszych
W świecie, w którym prawo często skupia się na ochronie interesów człowieka, istnieją prawnicy, którzy swoją wiedzę i czas poświęcają tym, którzy sami nie…
Koło naczelnychAbsurdalne eksperymenty na zwierzętach – nauka czy zabawa naukowców?
Współczesna nauka coraz częściej staje wobec pytań o granice etyki w badaniach na zwierzętach. Choć testy laboratoryjne od dekad stanowią fundament rozwoju…
Koło naczelnychKupa szczęścia. Naczelne nigdy nie pojmą psiej fascynacji odchodami
Ludzie ominą szerokim łukiem, szympanse rzucą opiekunom w twarz. Dopiero psy docenią "wagę" tematu. Odchody to fascynujący rozdział w życiu zwierząt, które…
Koło naczelnychFutra za cenę cierpienia. Czy Polska powie „dość”?
Od ponad dekady w Polsce powraca temat zakazu hodowli zwierząt futerkowych. Co kilka lat opinia publiczna i media mają poczucie, że zmiana prawa jest już na…
Koło naczelnych"Świadomy rodzic nie weźmie dziecka do zoo. To przestrzeń dyskomfortu"
Ogrody zoologiczne nie pełnią współcześnie żadnej funkcji edukacyjnej. Utrwalają negatywne schematy i ludzką potrzebę "oglądactwa". Uczą dzieci, że zwierzęta…
Koło naczelnychJak to, co jemy wpływa na inteligencję? Ewolucja pokazuje kto zyskał najwięcej
Czy to, co jemy, ma wpływ na to, jak myślimy? Brzmi banalnie, ale odpowiedź wcale nie jest prosta. W audycji Koło Naczelnych prof. Marcin Urbaniak wraz z Anną…
Koło naczelnychPolowania na ptaki to legalne barbarzyństwo
15 sierpnia to w Polsce nie tylko święto maryjne i Dzień Wojska Polskiego. To również data, która otwiera sezon na gołębie grzywacze. Trudno o bardziej ponury…
Koło naczelnychDlaczego dżdżownice wchodzą na mokry asfalt?
Do spotkań ludzi i dżdżownic podczas deszczu dochodzi najczęściej na miejskich traktach pieszych i rowerowych. Wzajemne konfrontacje nie należą do przyjemnych…
Koło naczelnychPsy skazane na śmierć. Dramat bezdomniaków w Turcji
„To gigantyczny psi holokaust, nie boję się użyć tego określenia” – mówi dr Ewa Zgrabczyńska, opisując sytuację bezdomnych psów w Turcji, gdzie nowe przepisy i…
Koło naczelnychMyślimy o świecie tak, jak jemy
Jedzenie nie jest jedynie kwestią smaku. To co znajduje się na talerzach mówi dziś częściej o światopoglądzie i systemie przekonań.
Koło naczelnychJest wiedza ale brak sprawczości. O studiach "prozwierzęcych"
Przybywa kierunków i absolwentów wykształconych w zakresie ochrony i praw zwierząt. Brakuje jednak prawników, którzy jako jedyni dysponują narzędziami by…
Koło naczelnychSzok jak narzędzie. Czy radykalny aktywizm działa?
Współczesny aktywizm klimatyczny i prozwierzęcy coraz częściej przybiera formy, które wywołują kontrowersje – zarówno w mediach tradycyjnych, jak i…
Koło naczelnychHomo sapiens strzela do „misia”. To obsesja nadkontroli
W wyniku pożarów lasów eukaliptusowych w australijskim stanie Wiktoria zdecydowano się na masowy odstrzał misiów koala. Chodziło o to by ograniczyć cierpienie…
Koło naczelnychCzy Europejczycy będą jadać owady? Tabu pokarmowe i wybredność.
Od kilku lat Europejczycy oswajają perspektywę jadania owadów. To raczej konieczność niż moda. Chodzi o nowe źródła wartościowego białka, którego pozyskiwanie…
Koło naczelnychAg Gag czyli knebel rolniczy. Jak prawo legalizuje bezprawie m.in. w USA?
Polak w kosmosie. A my o przyziemnościach i nierównej walce o sprawiedliwość. Absurd polega m.in. na istnieniu prawa, które paraliżuje działalność aktywistów…