Latest / MAELEZO PODCASTS / Siri ya Tarehe 7 Julai na Historia ya Tanzania Iliyowafanya UNESCO kuichagua kuwa Siku ya Kiswahili Duniani
Transcript
- 0:00SPEAKER_00: Karibu sana malezo podcastini siku ninkini tena tu mekutana hapa na Ipiena Sulema nikiketi hapa basi fahamu tu, tuna chwenda kuki zungumzija ni ku fahamu watu vitu, lakini pietarati bumbalimbali, kuihusu nċietu ja Tanzaniana.
- 0:17SPEAKER_00: Leo hiti tuna zungumzija luha azim ya kiswahili.
- 0:21SPEAKER_00: Kubuko kwamba zmiesalia siku chachetu kwele kea sika kiswahili dunjani mbajo yunesko, ama umoja matefa uli azimia kwamba sikuhi, yweni sikwe kiswahili dunjani, embaw sa sahivi, uhikutana wa lumbio ta kumbia masikidu, masikidu inze ke kuchkua muda sana kuelewa.
- 0:41SPEAKER_00: Sasa ilikwi fahamo sikuhi, chimbuko, naikyona loloto, sisite pia, kutuwandekia kunye comments, lakinipia kutua mauniako, popote palemba putu ta kutana na maudui haia na sisi, taka chukifanya tayafanyye kazi, mauwduyako kama wuna swali, kama una maoni na ushauri, u sisite piakutu tafuta.
- 1:00SPEAKER_00: Niliye ketinaye hileo, ni professare hema stefano kutoka idara ya ki swahili ya chuo kiku cha dodoma.
- 1:09SPEAKER_00: Professor karibu sana malezo podcast.
- 1:11SPEAKER_01: Asantina shukurusana kuni karibisha.
- 1:14SPEAKER_00: Hm sisi sisi funa jiskijani wenye bahati kua nawewe na na juwa pia.
- 1:20SPEAKER_00: If you kechana walumbi, uhtuanezungza ki swahili jinagentina jingena tamani ni patem samiati mpia.
- 1:27SPEAKER_00: Wa mtu mbaya na zungumza ki swahili kizuri.
- 1:30SPEAKER_01: Mlumbi ni hodari na ni mtuambaiye ana uwezo aweledi.
- 1:42SPEAKER_01: Hodari awmueledi wa ki swahili.
- 1:46SPEAKER_00: Kwaivo Badara Badala yakusema mlumbi na vitu kama mueza kusema hodari wa kiswahili.
- 1:52SPEAKER_01: Ehweledi wakiswahili.
- 1:53SPEAKER_00: Mweledi.
- 1:54SPEAKER_00: Eh, nah.
- 1:56SPEAKER_00: Basi niku hapa, naendeleya kuji noa ilina mimiye hodari wa ki swahili.
- 2:02SPEAKER_00: Tuigusye sikuhi, madimishua siku wa ki swahili duniani, mibi binafsi nikita zama nayuna nikama heshima mbayo, umojiya mata ifoli emwa kukipatia luha ya kukipatia kiswahili, kutokana na yale mbayo imeafanya u kichimba historia na vitu kamahivio.
- 2:20SPEAKER_00: Kwanza twanze pu kwa kuigusa sikuhiya ma adimishu ya kiswahili dunyani marufu masikidu.
- 2:27SPEAKER_00: Ilianziyawapi nini kili peleke mpakatukawa tuna sikuhi.
- 2:32SPEAKER_01: Siku ya kiswahili, masimishua sikuya swaili dunani maskidu, rasimi Ilianza maka efumbiri na ishirina ambili, badaya azimeo la uh la umoja wataifa shirika lile lina lo shugulika na maswala ya elimu, sayansi nautamaduniani UNesco, November Efumbiri na ishina moja, ku kipa ki swahili hadia kwa zmishua, kila mwaka kwa naskuyake ambayo ni Julai saba kila mwaka.
- 3:09SPEAKER_01: Nahi Julai saba kila mwaka ina historiyake.
- 3:13SPEAKER_01: Kwanza tuta kumbuka kwaanzisho kwa chama chau kombozi, tanu ambayo edi anzisho mwaka, tare saba, julaii makefumoja niyatisana hamsini nane, biyahi Julai saba ina historiya kwa sababu katika madimisho ya miyaka kumi ya chama chau kombozi tanu ili tangazwa maunesho ya biyasharazakimataifa marufu sabasaba, makef moje miyatisana sitini nane, piatare saba, julai maka efumbili, ilirejeya, jumuiaya afrika mashariki mbayo ilifunjika mnamumakefmoje miyatisana sabinina saba.
- 4:00SPEAKER_01: Kwayo, tuta kumbuka kwamba ni siku mbayo ina historia, hasa tukianzia, kwanziswa kwa chama chatanu, ambapu mwalimu, julia s kambaragi nyerere, mwasisu wata ifaleto, aliazimiya lugahi, itumike ku wwanganisha watanganika woote, na viama vingine, hasa, katika, jumia afrika mashariki, pia vili tumia ki swahili, kuunganisha uhananchiwake ku piganiya uhuru wanchizao wakatihuo, badaya vita via pi via lunia, mbapo inchi nyingizafrika zidianza, kudai uhuru kutoka kwa wakoloni.
- 4:43SPEAKER_00: Kwahifu unaku izungumzia, tarehesaba mwezi u saba, uhnes kwa ma umojo mataifa, haikutokia tuko bahatimba, li tazamwa historia pana sana kuihihusu sikuhhiye tarehesaba y mwezi yulai, pamujina historia, ya kiswahili na wazungumza jiwaken dich mbach chundakuniambia.
- 5:03SPEAKER_01: Endio kwahio imekwa na historia.
- 5:06SPEAKER_01: Kasa i kiusishuapia na mwa sisi umbaye ali tangaza kwambani luga ya kunganisha.
- 5:14SPEAKER_01: Lakini kiswahili kimeyanza kukuwa miyaka mingi, tutakumbuka ujiyo awanzo, wawageni kama waarabu karinea saba.
- 5:24SPEAKER_01: Kwayo kiswahili kwanziya kipindi hicho, kikawa luga ya biyashara, kiki unganisha watu wapuani na wabara, pamuja na mabara mengine e akiwemo hayoya uarabu alipochoka.
- 5:38SPEAKER_01: Na kiswahili kikakua, tutaona e iripofika karni ya kumina tisa, kukawa naile biashara ya masafa marefu ambayo irikua i kifanyika kaskazini mainuya mombasa, kuja kiri manjaro, na maeneoya kati, kwaanyamwezi, kwenda maeneya ujiji kigoma, na mainuya kusini, kutoka kule maeneoya mikindani, kwere kea ziwa, tanganyika, kupita miguni tunaza kusema, mwaziwa nyasa.
- 6:12SPEAKER_01: Kwahio, kiswahili kuringana na mambo haio, hasaya kibiyashara, ekikakua sana, katika maeneo, hasayafrika mashariki, kutokea kuani, wayo, tunapo anza mambo ya ukumbozi, himiaka, ya hamsini, badaya vita via piriviadunia, kiswahili kirisha kuwa na kuenea sana hata, walim Julias kambaragenyere, anapu kuja kusema ni luga yakunganisha wata anzania, wa tanganika katika, kutafuta uhuru, alisha on niuga peke mbayo imea kuliko luga zinkineza kijami katika me neohaya tanganika na Afrika masharikiwa ujumbla.
- 6:54SPEAKER_00: Professor Ukitazama sasahivi, kiswahili kimefanikyo kwakiasigani kunganisha wa tanzania.
- 7:03SPEAKER_00: Kwasababu licha kiswahili kuwepo badu watona makabila ya u na vitu kamahivo.
- 7:08SPEAKER_00: Kiswahili kimefanikyo kokiasigani kwungisha wa tanzania.
- 7:12SPEAKER_01: Kiswahili kimefanikua kwa kiyasi kikuba, hasa kwasababu i mekwa kiswali kimekwa luga yakufundishia shuleza nisingi.
- 7:23SPEAKER_01: Kwayo, kwasababu wa Tanzania wengi wamenda shule wame la zimika kukitumiya kiswahili hatakama wwengine pengine walikwa hawataki.
- 7:32SPEAKER_01: Kienda tushule niu kishaka nyaga u naanza kutumia kiswahili, na kiswahili kimekwa luga rasmi na ya ya taifa mara tubada yawuru, wwakefuye miatisa stini na nambili, na kwanza kutumika, katika maswala yote mbayoni rasmi, masiyano yote rasmi, yaki biyashara, yaki diplomasia, na maswala mengine, hasa yabiyashara.
- 7:58SPEAKER_01: Ndiyoma natunawana kwa kiasiki kikubwa, hata vijijini kiswahili kime ingiia, kwasababu yashule, uduma zakiafia, atama, nyaraka zingine zina dikwa kwa ki ngereza, uluga zingine lakini kiswahili ki natumika, katika mawasiano yote yaki bada, watu wa natumiya kiswahili, kwayoni kwa kiasiki kikubwa, weza kutawa Tanzania wachache sanambawa hawafam kiswahili, nakini wengi wa nafaham kwa ki wango kizuri.
- 8:29SPEAKER_00: Bimi ba kwa uulewa wangwa niki nikaribu kuwa za kumba, pengine sikumoja kiswahili kita kuja kufuta, nafasia wepu wa makabila, amato takyo ku salia ivo ivo makabila yana kaziake, na kiswahili ki na kaziake.
- 8:46SPEAKER_00: Kosabu nayona mafanikywe gyu kabisa ya kiswahili, niskumoja kuja kufuta wepo makabila.
- 8:53SPEAKER_00: Pasa.
- 8:53SPEAKER_00: Bukama lengwo li kwane kuunganisha wa Tanzania.
- 8:56SPEAKER_00: Basi kiswahili kichikuye nafasia makabila, ukipita kuko, uhunye viijito fotofauti mita, ntu badalaya kuzungumza kisukuma, uye nazungumza kichaga, u kinya mwezi, bas kiswahili kichkuye nafasiake.
- 9:11SPEAKER_00: Unaita sama yosiku neza kufika.
- 9:13SPEAKER_01: Aywezi kufika.
- 9:14SPEAKER_01: Aywezi kufika, siora isikua sabababu kila luga inanafasiake, katika yeneo inakutumika.
- 9:21SPEAKER_01: Ata kiswahili ki na tegemea sana luga, tunaita lugaza jami, atuengine wanaona tuki italugaza keneji uza makabila kamatuna dunisha tunaita lugaza jami.
- 9:32SPEAKER_01: Kwahio si rahahisi.
- 9:34SPEAKER_01: Kiswahili kina tegemea sana hisi lugaza yami.
- 9:38SPEAKER_01: Kwaanfano, majjina yote ya mahari, tunaya tumiya hapani, majina ya jami.
- 9:43SPEAKER_01: Ksio rahisi kubadilisha landa gina singida kwafano ukali taftia nenulaka la kiswahili shaku epo.
- 9:51SPEAKER_01: Oyo majjina yote yamahari kiswahili kina tumiya, majina ambayo, yame anzishwana yami, hatue kubadilisha, atamajina yeto, majina yama basualamba zingira, kama me tina nini niya jami, kwahio iziluga, zina tegemeana, lugazuzote zina kuchangamana, wana jami, waluga tufauti, wananifai shana, tunachuka maneno koka katekwaili kupeleka katakaluga zetu za jami, tunachukwa maneno kutoka katika lugaza jami, kuleta katika luga exwai.
- 10:23SPEAKER_01: Amaria matalani jina ikulu nijina la kigogo la kinyamuzi.
- 10:30SPEAKER_00: Kwahio Asiliake Asiliya Jina ikulu si kiswahili uhja kwa moja, manake mechulio konye lugazajami.
- 10:39SPEAKER_01: Kwahio si la hisi uhiswahili kufutak makabila, kila luga inanafasiake, tokiwa katika mazingre lugaz a jami, tamaduni, tuna tumia lugaizu za jami, tokifika katika ma siano yanay to taka, kutumiya kiswahili kama shuleni, hospitalini, nahuluma zingine zabia sharatuna pokutana nawatuambao, awa fama lugazajami, tunatumia kiswahili.
- 11:02SPEAKER_01: Lakini tukifika kule katika jami, pia natumiya lugazi toza jami kwayo, to sita raja kwamba hizi lugazita zinawesa kopa, na kutua baziamaneno kutoka katika kiswahili, zika jita ji risha iri kukizimo asiliano, lakini sio kutoweka kabisa.
- 11:22SPEAKER_01: Ija pukuwa nisifa yaluga, kutoeka, kama ili kyumbehai, lakini zinatoeka, zingine, zinabaki, lakini haziwezi kutoweka, wasababuyamatunizia.
- 11:34SPEAKER_00: Yaluga yakiswa.
- 11:36SPEAKER_01: Kiswahili na inazi marisha iziluga.
- 11:39SPEAKER_00: Kiswahili kinaimali kinaimarisha hizi luha za makabila.
- 11:43SPEAKER_02: Zakijiami.
- 11:44SPEAKER_00: Za zakijiami tuna sea.
- 11:46SPEAKER_00: Ah, manake apasasivunu mi jifunza kitu kipi yes.
- 11:48SPEAKER_00: Yao no kisema luha za makabila na nini natumiane no luha zakijiami.
- 11:52SPEAKER_01: Uh watu wengine wanakata kusema ivi wana wana kama tuna tuna zidunisha.
- 11:58SPEAKER_01: Nuga zajami.
- 12:00SPEAKER_01: Napenda kutumiya hidine noambalo anapenda kumiya wwali mwangu krokusan sanjina.
- 12:05SPEAKER_00: Malake kigogo go sio luha zamakabila, kigogo niluge yajami.
- 12:10SPEAKER_00: Ndi ya wagogo.
- 12:12SPEAKER_02: Ndi.
- 12:12SPEAKER_00: Kama uhekwelewa konykilachumakizungumza ni kwamba luha kiswahili na hizi luha za kijamizi na tagemeyana.
- 12:20SPEAKER_00: Ndi na hakuna hatas kumuja kiswahili, kita kuja kufuta kabisa ni kweli luha ina kawaii in nikama kiumbehai.
- 12:28SPEAKER_00: Ina zaliwa inakua inamu Ina ishi, ina ina ishi, ina badaye, ina inaweza kufa inaweza kufa pi.
- 12:35SPEAKER_01: Lakini sizoti zi.
- 12:36SPEAKER_00: Sisote mboz na kufa.
- 12:37SPEAKER_00: Na mushua siku, hakuna siku tatokia kumba kiswahili kita chwa kabisa, nafasi ezi luha za kijami.
- 12:44SPEAKER_00: Nanimuhimu zoteze kawe puko pamamoje.
- 12:47SPEAKER_02: India.
- 12:48SPEAKER_00: Sa basi, turudi sasasa tui twita tu endele kuita zamahi, uhiku ya ma dimishue sikua kiswahili dunya ni marufu masikidu.
- 12:58SPEAKER_00: Tangu kwanza kuwa dimisho kwa sikuhiki mataifa.
- 13:01SPEAKER_00: Mara ya kwanza, tulikwa tutuna kishere, hekea, kiswahili na nila.
- 13:06SPEAKER_00: Kini bada ytu mekuye kupewa sikuhi, konzemu kelf mila yshir nambili tumeliwe kawa zih.
- 13:12SPEAKER_00: Nini ki mebadilika hapa katikati, hadi e kiswahili mebadilika, idadi pengina wa tumiyaji, nini ki mebadelika marabada y kwanza kuya dimisha sikuhi, ki mata ifa.
- 13:23SPEAKER_01: Kilicho badilika mi watu wengi ku kitambua ki swahidina kukifa hama sikuhiya tare saba julai uhaifa mengi, kupitia balozi za Tanzania zilipo katika nichi nyingi balozi nyingi zina shere kea hisiku.
- 13:48SPEAKER_01: Kwayo hata, katikaanchi zile mbazo penkine hawaku wai kuskiya kusu kiswahili, watuengi wame anza kuskisikia na kufwatilia hasa kupitia mitandao, na watu sasasa wana jifunza, tuna pata wana funzi, wengi hasa, kuwafundisha, kwanjiaya yamtandao.
- 14:10SPEAKER_01: Na watu wengi wa mesha ona kwamba kiswahili kina furusa, kwasababu kina zungumizwa nawatu wengi.
- 14:18SPEAKER_01: Kiswahili kwanza niongoni mwaluga kumi, zinazo zungumzu wa zajidi, nawatu wengi Dunijani, na kiswahili kina zungumzu wa na takri bani watu medioni miambili dunyani.
- 14:32SPEAKER_01: Luga ningine ki Afrika ina zungumzu wa nawatu wengi ni nikiarabu.
- 14:36SPEAKER_01: Kwayu katika zile luga kumi unakuta nikiarabu na kiswahili.
- 14:40SPEAKER_01: Kwahio watu wa mesha juwa kuna furusa.
- 14:43SPEAKER_01: Kadri unavio kuwa na luga ningi ndifio unafio kuana furusa nginggi za ki uchumi, za kisiasa, za ki diplomasia.
- 14:53SPEAKER_01: Kwahio watua naweza kuona kwamba, tunaweza tukawa nawusiano mzuri wa mashili kiano balimbali, ya ki diplomasia, ya ki uchumi, ya ki sisiasa, na kadalika, kwasababu, ya kukuwa kwa kiswahili.
- 15:08SPEAKER_00: Sa, kamando Unaungana na sisi hini mailezo podcast Jinalanguni Piana Suleyman nime keti hapa na professare Hema Stefano ni kutoka chuo kiku, chadodoma, idara yakiswahili.
- 15:21SPEAKER_00: Tuna zunggumza mengi sana kuhusiana na luha aushi.
- 15:24SPEAKER_00: Yea kiswahili.
- 15:25SPEAKER_00: Tumekusiya jiye historiya.
- 15:27SPEAKER_00: Ya kwa nini eumuia kimatafa yunesko e li chagua sikwe tarehe saba, ya mwwziwa saba kuwa sikwe kiswahili dunjani.
- 15:36SPEAKER_00: Ame tweleza pa professa ni historija kubwa.
- 15:39SPEAKER_00: Ili o ji ficha ndania tarehe hiye tarehesaba mwziya saba konye historija ki swahili, la kini pia wazunggumsa jiwa ki na historija, yea mhuriye mungano wa Tanzania kama si tangaya Tanzania barak.
- 15:52SPEAKER_00: Katupitisha kote hulko.
- 15:54SPEAKER_00: Endelea tu kutu fwatilie hapa, na niku kumbbusha tu kwama kwense tarehe ine mpaka tarehe saba, kutafanyika kongamano kubo la kiswahili la pili la kiemataifa pale pari nxini ufaranza.
- 16:08SPEAKER_00: Marabada ya kwanza, kufanika kumafanikyoma kubo sana yem pale havana nxini kuba.
- 16:16SPEAKER_00: Nahivi sasa ni katika nche ufaransa jji la pari.
- 16:20SPEAKER_00: Kwa ivousiache kufatilia pietu kyuhili kwanzia tarehe inne mpaka tarehe saba.
- 16:27SPEAKER_00: Nirudi tena kwako professor.
- 16:29SPEAKER_00: Ambacha mmekigundua uh sasahivi, nikomba nsi tu wa swahili pekeao, ambawa wwaneza kona kichkulia, powa kiswahili o nasema.
- 16:40SPEAKER_00: Lakini wwageniu meaza kunesha interesti kubu sana, ama matamanyo makubu sana, ja kuta ku jifunza kiswahili, nikomba ni kiswa kiswahili ni luhara.
- 16:50SPEAKER_00: Isi kujifunza ama kunanini ya macho kimefichika kinacho am shahamo, ya wageni kutaka kujifunza kiswahili.
- 16:58SPEAKER_00: Hata kama hato fika tanzania lakini a jifunze ki swahili, akiwa huko huko, konyeninchina youtokia nini kina su kuma zai.
- 17:06SPEAKER_01: Kikuwa ni furu sakama ni difio kusha kusema, ki swahili sasani luga ya sadik, tangu mwake fumbiri na kumina tisa, mkutano ulewa ijumuia maindeleo ksinimu Afrika, ulipo fanika, katika ukumbi wwa kimataifa umalim Julias kambarage nyirere, tuta kumbuka demake fumbina kumina tisa, Tanzania iri kwa mwenyeji, na mwenikitu wa mkutanohu, akiwa raisi wwetu uwa Jamuria mungano wa Tanzania, raisi wa awamuyatano, hayati dokta Johni pombe magufuli.
- 17:47SPEAKER_01: Ah mkutanohu ndio ulio ngiza, kiswa iri katika, ijumuya ya maindeleo kusini mwafrika sadek.
- 17:56SPEAKER_01: Na baday maka efumbiri na shirinambili, kawa lugaya kazi, katika jumiaya frika yaniu Badaya ku azimiwa na UNESCO ku pewa hazi hioyakwa azimishua kila tare saba Julai tuna tarajia badaye hi iwegaya jumia ya madola i weze kutumika katika vika ovia ke na pengini naweze kawa luga rasmi katika jumuia hi ya madola.
- 18:37SPEAKER_00: To to gusiye piya kitu kitukingine hapa.
- 18:40SPEAKER_00: Professor uko konyesehemu mbayo uh technologi inapukuja kila siku uhuja na vitu vipia.
- 18:48SPEAKER_00: Kwfano, mi katia changamoto mbayo nil kwana zunggumza hapa, na katibumku izara kabari u tamuni sanana bichezo, girlson msigwe, akawe kawazi kwamba, katiya kitu ki na mwdi kwikweri, nipale napu kutana namtu, hawezi kuzunggumza ki swahili, yapali kawazi kumba siku mba e yoko sahihi sa nama mkamirifusana na eku na muda na cheleza.
- 19:11SPEAKER_00: Lakini na chukizu sana na mtu pale mbapu kawezi kuunggea ki swahili kilicho nyuoka.
- 19:16SPEAKER_00: Lazima changane, wanasema code mixing, ama code switching.
- 19:21SPEAKER_00: Switching ata ata ngia na kutoka lakini kod mixing ypalembbapu na ngiza manenwa ki ngereza, katikachi.
- 19:28SPEAKER_00: Lakini manenu wa newa pigechenga wengi ni manenu wa syansi na teknologia, ama maneno naeo kuja na teknologia, mpia komfano kweye.
- 19:36SPEAKER_00: Mpira kunakitu kineitwa VAR, maneno nao kuja kutambuli swa na nini wa twa kiswahili, ntu nawona sasasa, mbuna kama la kiswahili ni gumu zaidi kulikola, kingereza.
- 19:49SPEAKER_00: Nadani mekushai ku kutana hiwe.
- 19:51SPEAKER_00: Yo hiyo hue na kwani sababu yawa tu kufanya hivi.
- 19:54SPEAKER_00: Hatu woni sababu kwamba kunyebadia maneno pengine tulichkue moje komoje kama lilivi, amatuna sovu vi pi hili, la mtu kushindo wa kabisa, kuzung gumza kiswahili ki licho, nyo kaniko sababu kiswahili nikigumu sana, amatu meshindo kuyechkua lemane no ku.
- 20:13SPEAKER_01: Yedi swala la kuchanganya misimbo yo kodi mixing.
- 20:19SPEAKER_01: Nakuhama misimbo, kodi switching.
- 20:22SPEAKER_00: Nanimeji funza piya pa.
- 20:23SPEAKER_00: Mili seba kod switching na kod mixing manakianya jimsi.
- 20:27SPEAKER_00: Kchanganya misimbo e na uhamaji wa misu mama misim.
- 20:30SPEAKER_01: Au kuchanganya luga.
- 20:32SPEAKER_01: Ni swala lakawaida, kunapokuwa na nchanganyiko wa luga luga flani na kutana luga flani kama kiswali kivyo kutana na lugaza jami, kimekutana na lugaza kimataifa, iki wemu lugaya kingereza, kuchanganya misimbo ni luga ya kawaida.
- 20:49SPEAKER_01: Hata ukienda hospitalini, zire kadizakiliniki, una kuta zimeandiko kwa kingereza, kuna kisweli pia, tunaita ufidi nagiwa waluga.
- 20:59SPEAKER_01: Luga hi nafidiwa nahi, tuna po ko sa msamiati, basi tuna tumia, msamiati waluga, ambayo pia tunaitumiya katika eneo hilo.
- 21:09SPEAKER_01: Ni jambo lakawaida, ni djambo zuri, lakini lina nidamuyake.
- 21:15SPEAKER_01: Unapo changanya, unaweza ukao mekosa neno, lakuliweka, kutumiya wakatiuo, aw neno flani, kutuka luga flani ni la kusitiza kuna nidamuyake, hata katika ma mazungumzo rasimi katika waciyano rasimi kunanamna ya kuchanganya luga.
- 21:34SPEAKER_01: Ninapo andika matieni na ndika andiku flania ubarua, nina changanya lakini maneno yaluga nyingine nina weka katika hatimlazu.
- 21:44SPEAKER_01: Italiks.
- 21:45SPEAKER_01: Ndio niza mwiake ya yakutumiya.
- 21:48SPEAKER_01: Tatizo nina kuja pale napo kosea sarufi.
- 21:51SPEAKER_01: Au ni napotumia bila sababu zamsingi.
- 21:55SPEAKER_01: Aw natumiya niseme bila nizamu flani hamna sababu ya msingi ya ku.
- 22:00SPEAKER_01: Tumiya.
- 22:01SPEAKER_01: Tatizo kuba ni nalo liona ni lile la kutumiya luga kima kosa.
- 22:06SPEAKER_01: Kwamfano mtubada la kosema amehamiya na sema amea mia udondosha jiule wa sauti.
- 22:14SPEAKER_01: Na wengi hasakatika mitandoya kijiami tuna tumia luga vibaya, labda niile kusema nabi hana ishima kwao, sijui, hatuja juwa tamani, nahita biya, wakatimungine imehamiya, takwyema siriano rasmi, una saisha mtiani, unawuna wwanfunziya meandika ifo, ekuamiya, mbayo, pia inabadirisha inabadirisha mana.
- 22:40SPEAKER_01: Kwampfano idinunu tumiya amia ni nikufukuza ndege, labdan dege wanakula mtama, u nawa fukuza, nito fautina hamiya unakuta mtu an akidondosha na anabadirisha.
- 22:54SPEAKER_01: Nawza nika tumiya mfano mtuana ana anaimpa anasema mungu ametwahidi atatuacha.
- 23:04SPEAKER_01: Ame dondosha iide ide h.
- 23:06SPEAKER_01: Ametuahidi atatuacha.
- 23:10SPEAKER_01: Ana badirisha manakabisa mungwa ametua hidi hatatuachya.
- 23:14SPEAKER_01: Kwahio unapo haribu unaharibu hatamaana.
- 23:19SPEAKER_01: Tatizu hariji kwenye kuchanganyye msimbo, kuhamisha msimbo, tatizo linakuja kwye kwaribu, luga, unapo badilisha neno, tunasema unabadirisha tahajia, ilespelling.
- 23:30SPEAKER_01: Unabadisha tahajia unabadidisha hatamaana.
- 23:33SPEAKER_01: Unabadidisha miundo, badalaya kwanza na nomino, lugayetu ykswaidi nataka wanzi na nomino lafu, ifuate ifwate ki kivumishi.
- 23:43SPEAKER_01: Sa unakutamtu nazungumza, ananza na kivumishi, anakuja nomino.
- 23:48SPEAKER_01: Kwenye luguya mazungumzo, sita tizo sana, naakamu nazungumza na mtu ane anyekwerewa.
- 23:54SPEAKER_01: Mazungumzo yakilafiki, yakijidani mko jumbani, nakinu napo zungumza, uko officini, namku waku wakazi, upasu ku zungumza luga kama, kama hizo za kuharibuharibu, tahajia, unaandika, unatakiwa wandike vizuri, na uzo e kuandika hivu, kwasababu unapo andika na enda kusoma, haju popa mwya nawewe.
- 24:18SPEAKER_01: Kama ume kosea, si la isukfanya masa isho na anaweza kuelewa tofauuti, ujumbio kafika kwa namna tofa uuti.
- 24:27SPEAKER_01: Kwahio luga inapoya mawasidiano rasimi, iwe ni mazungumzo, maasiliano rasimi, kwafano fsini au ma mazungumzo ya yaki diplomasia, mimi ni mwana diplomasia, ni metumu kwenda kwa kilisha nchiangku, nchiflani kuna jango, tunateta, tuna taka tu ngiem katabatwana maxiliano ya inaflani, ni napo fanya mawasiliano ya mazungumzu mbayo, maneno yamekosewa, ni na potosha mawa siliano.
- 24:52SPEAKER_01: Na, ki potosha mawasiliano, usitalajye mafanikio, kwasababu mitu wanawesa kwelewa tu fawutina kile mbacho, umetumu mbacho uitakiwa u kiseme.
- 25:03SPEAKER_01: Wwayo tatizo hariku kenye uhamishaye ubadishaju wam simbo, tatizo ni kufanya makosa katika matumizi hayyalu.
- 25:11SPEAKER_01: Maneno ni lazima tuyatumiye kwa usahihi, na kama una handika ndiumana kunakamusi nyingi, kunakamusi ek swahisa nifu, ya tasisi ya talmazek swahili, alafu kunakamusi, kuya kswahili, li ambayo nia asasi mbai na shulike maswala ya kiswahili bakita, kama mtu huna wwakika na neno, nibora urejede katika kamusihizo, kuliko kuzunggumza kimakosa.
- 25:39SPEAKER_00: Sasa hapa, professorema, na na nakitu kimoje natamani ulisaidye wa saidie pia watanzania.
- 25:47SPEAKER_00: Ngh.
- 25:47SPEAKER_00: Kunabahadia maneno yakiswahili, anikutana na mtu konfano tunae jora mungkumbi.
- 25:54SPEAKER_00: Ngh anzungumza kiswahili kilicho nyoka, nemoje katia walumbi, safi kabisa, lakini, akiwa nazungumza kitumia kiswahili fasaha kunye kila neno amakunye sentensiake nzima.
- 26:10SPEAKER_00: Una jikuta kuna kakuacha kuwelewi.
- 26:13SPEAKER_00: Komfano sasahivi, kunakitu ma arufu sanamtu konye kunye soka, kineitua VAR.
- 26:20SPEAKER_00: Uki mwambia mpenda kandanda hivu kumba imetumika VAR anakwelewa.
- 26:26SPEAKER_00: Kinu kimuambia vikure.
- 26:28SPEAKER_00: Ambo sasahivi nemona ni nenenula kiswahili kumba VAR ni vikure.
- 26:33SPEAKER_00: Videa kumsaidia refari.
- 26:36SPEAKER_00: Manenu wa kiswahiliye mekwandi uma gumu kueleweka, miongoni mwa swahili, kuliko manenu ya ki ingereza.
- 26:43SPEAKER_00: Tunafanyeji hapa naha.
- 26:45SPEAKER_00: Tu taki kuchanganya misimbo, ama kubadili misimbo.
- 26:49SPEAKER_00: Ama tu taki kukodi mix, na kukode switch, tunafanyeji.
- 26:52SPEAKER_00: Mfano, labde ntaka ni kwambie unatakiyo kusasisha application hi.
- 26:58SPEAKER_00: Tasa kusasisha mtuta kambia umefanyanini niama su ume umeshani patam paka hapu.
- 27:04SPEAKER_00: Tuna tu miyam binungea ni sasa eeli tu siendele kuki kosea ki sohi.
- 27:10SPEAKER_01: Ah, matumizi ya luga ya na endana na mskirizaji, aum somaji.
- 27:16SPEAKER_01: Kama ni na andika barua una andika matini flani, naenda kwaamtu flani, ni lazima ni juwe ki wango chake chaelimu, ki wango chake cha umbri.
- 27:27SPEAKER_01: Umbri wake.
- 27:29SPEAKER_01: Mtoto mdogo kwafano siwizi kutumiya neno miundombinu.
- 27:34SPEAKER_01: Plasima ujenzi wa miundombinu.
- 27:36SPEAKER_01: Raisia messi tiza sana ku siana na ujenzi wa miundombinu.
- 27:42SPEAKER_01: Uta zungumza, ujenzi wa shule, labda barabara, na mambo mengini mbaya na usiana na miundombinu.
- 27:50SPEAKER_01: Wwayo tunapo zungunza nisi one fahari tu mimi labda kuzungumza maneno magum.
- 27:56SPEAKER_01: Hayo maneno magumu nazungumza na nani.
- 27:59SPEAKER_01: Kama nazungumza na wanaisimu wwenzang mimi ni mwanaisim idarani.
- 28:04SPEAKER_01: Ni tazungunza luga ya ki sim kwasababu nina wwakika yule mtu ana ananielewa.
- 28:10SPEAKER_01: Eh, uusi tumie miundo migumi ya sentensi.
- 28:14SPEAKER_01: A kini kizungumza na mtuaka waida na mambia tumia sentensi rahisi.
- 28:19SPEAKER_01: Ni nazungumza nana nani.
- 28:20SPEAKER_01: Unazungumza na mutoto wa darasa la tsatu, huezi kumwambambia, aumtolabda wa dasalakwanza.
- 28:27SPEAKER_01: E humti unakari nemoja.
- 28:30SPEAKER_01: Tamambia humti una miyaka niyamoje.
- 28:33SPEAKER_00: Una chuta kunye mbiye professa ni komba wana tu kosea sana wale mbawa na fahamo sana kiswahili.
- 28:38SPEAKER_00: Lakini akyo nazungumza kunye hadira mbayo pengine umbri wau, ama uele wa wau kuhusu ki swahili.
- 28:45SPEAKER_00: Sim kububu akamaye nekwikoseya hadiraya kumanaye.
- 28:49SPEAKER_01: Nikwikose hazira kwa sababu inakwa hai kwelewi, ina inakusanga.
- 28:55SPEAKER_01: Inabidi uzungumze lugambayo, ina elweka kwa hadirahiu.
- 28:59SPEAKER_01: Kwampfano, uwende kidini sasahivi, umambia babuyako mimi mhazir wachu kuchadom.
- 29:06SPEAKER_01: Awezi kukuelewa.
- 29:07SPEAKER_01: Angala uki mwambia mimi ni mwalimu wachuo.
- 29:11SPEAKER_01: Sabu ki mwambia kikupia naweza siele u kimambia mimi mwalim wachuo.
- 29:16SPEAKER_01: Mirahisiye kukuelewa, kwambaweweni mwali.
- 29:19SPEAKER_01: Naw na kwa sahi kwyye mazingi.
- 29:21SPEAKER_01: Ekatika mazingira hai.
- 29:22SPEAKER_01: Weze kumambia mimi mhaziri wachuo kiku.
- 29:26SPEAKER_01: Ama mwatiri hay midi wa shule amidi u na mimini kiongozi.
- 29:31SPEAKER_01: Mkiongozi mkubwa, awki yongozi wa e kitengo kimo jawapu, yani luga ire mbae u nawona ni rahisi e kuereo.
- 29:40SPEAKER_01: Atakama na fam kiswaili ni gwiji, lakini kiswaili changu nina kitumia kulingana na mazingira ni nipu.
- 29:49SPEAKER_01: Na kamfanu kamaneno good morning, lakingereza naweza ni kasema habariza asubuhi, nikiwa nawatu, mchanganyikuwa kawaida, lakini yo habariza asubuhi, inaweze kazungku mizuakwa, nam na nyingine, ukikutana nawatu labda waimani flan.
- 30:08SPEAKER_01: Wa yoluga ina endana na mazingira.
- 30:13SPEAKER_01: Kili ili neno feza tuna litumiya katikata sisi, zauma, kama tumu mutwakiwa nawasilisha wojabungeni, wizarani watu.
- 30:22SPEAKER_01: Efeza linaweza di sieleweka kwa bibibi wakule kijinia ubabu, natumiya tu hela, aweno kama wana neno lina dina elweka katika mazingirahay ondio na takiwa ni ditumi.
- 30:35SPEAKER_01: Kwayo mweledi, odarit, kama tulivyosema, waluga anapaswa kucheza na maneno, kucheza na luga, kuringana na na mukta.
- 30:47SPEAKER_00: Wakati tuna tuna ungea hapa mwanzu l niambia ku siela na kame utachanganya msimbo, amuta badili msimbo, kukod mitsa, kukod switch, unata kiwa kuizungumza luha kwa adab.
- 31:00SPEAKER_00: U namambinu mo jambo inatumika na watuengi japo, inach kuwa mudambrefu, niambie kama ninzuri kuitumia.
- 31:07SPEAKER_00: Nti.
- 31:07SPEAKER_00: Pale mbapu nazungumza nahadira nbayo yenewo uwile wa wake wa luha, ukochini kidogu, na mimi labda ni mzungumza ji kudari kabisa wa kiswahili.
- 31:19SPEAKER_00: Iko ile mbayo inatumika, anazungumza kwa neno uh la kiswahili lile kabisa kabisa lile.
- 31:28SPEAKER_00: Konfo naza ku kwambia kusiana na matumizia vikure.
- 31:31SPEAKER_00: Hapa na manisha, akauana fanya tafsiri, kilamara.
- 31:36SPEAKER_00: Ii naenyeo noza kuipende keza itumike?
- 31:39SPEAKER_01: Ya kutumiya fufanuzi.
- 31:42SPEAKER_01: Fufanuzi nimzuri, nimbinu wambaio inahimizwa na nimbinu ya ma sidianu ya kawaida kabisa, ndiomana katika wandishi u naweza uka kutana na tunaita tanibi, vide vinabi ndikwa chini.
- 31:57SPEAKER_01: Una kitabu naandika, unawekalabda nabamoja, aumakala umeandika uweka mojia lafupalecini, unakuta ufanuziwake.
- 32:05SPEAKER_01: Na kwenyevitabuvietu tulive tumiya shuleniu nakutana nakitu kinaitu wa faharasa aushere, mushoni mushoni kabiche.
- 32:12SPEAKER_01: Uoni fufanuzi ufanuzi nibinu Surisana katika mawasilianu.
- 32:17SPEAKER_00: Licha komba ina inapoteza inakula muda mwingi lakini io tunaweso waku wakuitumiya.
- 32:25SPEAKER_01: E na tegemiana kulamuda mwingi wapi kwasababu niki pewa neno gumu ni sipolielewa as asarayake ni kuwa, kuri koku pataw fanusi e kwayombinu fanusi ni nimbinu zuuri ni mbinufaka tuna ipendekesa sana na imekwaime ikitumika katika karine zote na mahari pote.
- 32:46SPEAKER_01: Atao kiangalia, katika vile bitabuviadini kamo nafatiria, kuna tanbihi nyinki etunaita footno outunaita entnoti footnote ni tanbihi, wengine wanasema kijiacini, yakomina wuna nita siri si sisiyo, na end note nile, faharasamba yuna wekwa mwisho.
- 33:05SPEAKER_01: Kwayoambinu iopia ninzuri kwafano kama nataka kuwa funza watu neno flani, nina wambambia iloneno ambalonigungwa lafuna ambia na fufanuzi waki.
- 33:16SPEAKER_01: Kama una wwakika, hawatu wa mishali famo ilo neno, wakatungunginu nawzu kalitumia iloneno kama livio, na kama hauna wwakika, unaweso kaindeliana mbinuya fufanuzi, nbinu nzuri katika, mawa sidiano nduomana watmungino ki zunggumza uta skia wa tuasima fafanu wa zaidi, atuja elewa, wanake fufanuzi nibinu wambaio, inapendu nawatu wengi kwa jidiya kwele wesha.
- 33:40SPEAKER_00: Toko hapa na Professa Rehema Stefano Kutoka idara kiswahili, ya chwu kikucha dudoma tuma zunggumza mengi sana kusiana kiswahili, na mbalo ni mondu kanalo hivi sasasa kama wee u na ji fahamo kabisa kumbani gwiji, uhani hodari wa ki swahili na uele wa wakwa isimu ni mkubwa, basi uh uwezohu wa nasema sio kila sehemiya kuitumiya.
- 34:05SPEAKER_00: Isome habirayaku, ama wale wana ukuskili za jiwa uwehaw ni upi.
- 34:11SPEAKER_00: Basukiona uwezuwa ukochini tumiya tu kile mbacho kine nendana na nawao, nime, nemefurahiapa, ulipotolea mefanu, toto mdogu, huwezi kumambia vifikama karni karne umezungumziya kiya miundombinu amuna figa kuwa totutu wa logu wa totu wa wa awari tuna sema.
- 34:34SPEAKER_00: Nwambia sasa ni mefika pa ni ta jikita katika madakava kwa ngumu ku.
- 34:40SPEAKER_01: Ngumu wwwele.
- 34:42SPEAKER_01: Kuna mtala mmoja wa uhuhariri, anaitwa monta nie, monta nye, katika kanunizake zawhariri, uwa napenda kwitumi atakama si swala la whariri.
- 34:52SPEAKER_01: Mimi wwanaisi katikama mazungumzu au masiano yotelazma kwwana uhariri, atakama nazungumza nnahariri kwza kichwani.
- 34:59SPEAKER_01: A kanuni akwanza nasema daima mkumbukem sumaji.
- 35:05SPEAKER_01: Daima, e daima, kwayo daima mkumbukem somaj, aw mkumbukem skirizaji.
- 35:10SPEAKER_01: Ndiohiyo sasasa hazira huyu ni waki wangogani, uyumtu ni wwombrigani, eli muyake niaki wangogani, uyumtu tu naringana ni mwanaisi mwenzangko, kwayo niki mwambia vishiazi, nikimuambia vielezi, ananielewa, niki mambia no mino, ana anelewa.
- 35:32SPEAKER_01: Kakini huyum tumingine, elimuyake niakawaida, nita mambia jina, sita mambambia no mino, kosababuhailewi, nita mambia sifa, sita mambambia ki fumishi, tamambia sifa sifaya huyumtu, atasema nibrefu ndiyo kivumishi e kwayo daima mkumbuke mski rizaji daima mkumbuke hazira.
- 35:55SPEAKER_00: Sasahivitunaiki kizazi kinaitua uhenzi, any wau wa wana wanaduniayao pekeao ki nikisema duniao pekeao siko manaya komba mejitenga, lakini vitu vingi wanafanya kina mnayao.
- 36:11SPEAKER_00: Nima kosageni ymbayo najuwa uko ukosehemu mbayo mnapatatafiti mbalimbali u na tazama vitu tofauti tofauuti.
- 36:21SPEAKER_00: Nikitugen ymbacho una kina kosewa sana kunyeluha ya kiswahili na unatamani u tumiy na fasihiu kuambia wana yi aiko hivi.
- 36:32SPEAKER_00: Yi iko hivi.
- 36:34SPEAKER_00: Ni makosagene mboya kiswahili na fanyika sana.
- 36:37SPEAKER_01: Makosa yanayo fanyu wana vijana tuseme vijana wa saivi meita jenzi, nazani wa kunawazazi piya ni yenzi, ndiowa metengeneza yizo echakizazazian yenzi, ni kwendele akulkwaza makosa wanoya fanya si makosa kwa kwa umbriwao na kwa ma sidianoyao, wwanapu wa sidiana na marafikizao, wana ndika vile vifupisho, una kutashkamo, imianza na ekse.
- 37:09SPEAKER_01: E shkamo yunyo ndioshkamo e sa wa unandikiwa SW wana nandika yifu masiyano.
- 37:18SPEAKER_01: E wakiwa sidiana wa vijana kwenye masiano yawe a kawaiida si sita tizo.
- 37:24SPEAKER_01: Ila sasa unakuta mzazi, amiandikiwa ujumbe na mtoto, yuko shure, uko shuleniya na mandikia mzazi, shikamo na sisi wazazi tunaitikia tukuwa nam na hiu.
- 37:37SPEAKER_01: Wakati mgine twaelekeze vijana, au wa tototo wetu, unapo wa siriana naamtu mzima, ausiandike kama una wa siriana na kijana mwenzio, au ntoto mwenzio.
- 37:50SPEAKER_01: Wwasababu tabia hio, ntotu wasipo jiwa awkijana sipo jiwa ku tofa utisha mahali naamtuane wa siriana nao.
- 37:58SPEAKER_01: Nae tabiahio inakua, a naweza kuihamishia hata katika ma wa siyano rasimi.
- 38:03SPEAKER_01: Maasiriano rasimi kwfanu hata wwandishi wakawaida wa kujibu mazuesi darasani a u kujibu mitiani ni maasiano rasimi.
- 38:11SPEAKER_01: Kusabu anawasiliana na wwalimu wa uanawasyana na mwatiri mezi.
- 38:15SPEAKER_01: Kwahio, kama wazazi, wwalezi na walimu tuna paswa, kuwaonya, uwa totu wa vijanawetu, kuusiana na mawasiriano twaile keze, maasiano gani, yatumike, kwa watigani na kwawakati, wwakati gani.
- 38:34SPEAKER_01: Aya mawasiliano bayo si rasimi, ya si hamiye katika mawasirianu bayo ni rasimi.
- 38:39SPEAKER_01: Kwasababu akizoeya hivi wandishi wa messajizaka wawila kwyesimu, atawuhamishia, katika ma jaribio, akatika mitihani, na akizoeha hivio ni bigumuku kubadilika.
- 38:52SPEAKER_01: Kwayo wanabio wasiriana bijana ni sawa, kwa umbiwao, lakini wanapu wasiyana na watu wazima, atu jaribuku wa kwaelekeza, kwamba watumiye maneno wambaio ni kamili, maneno wambaio ni sahi, atama sio sanifu, yawe sahi, kuringana na umbri wasizo e kuwa to miya waza ziwa meseji mbazo zimeandikwa kwa kifu pi kifu pi.
- 39:20SPEAKER_00: Mimile kushkuru sana professor kwa mudawako tulikwa hapana professor hema stefano kutukaidara ki swahili echuki kucha dodoma.
- 39:29SPEAKER_00: Professor Gabra ya kumaliza, Zunggumza kule kea ma the misho sikua ki swahili dunyani tarehe saba yamwezi wasaba, ma tarehe saba, mwenzi Julai, mwakahu.
- 39:40SPEAKER_00: Kweleka sikuhi, zungumza na wa Tanzania, zungumza nawale embona tu Fuatiri.
- 39:46SPEAKER_01: Ma zimisho Efumbirina Ishirina sita, ikuani ma zimisho ya netangu tulipwanza kuwa zimisha mwa kefumbbiri na ishirina mbili, tuendele kukieneza kiswahili, waliambau wananafasis ubalosi katika inchinbalimbali, wasiacheku azimisha ili kiswahili kweze kufamika katika nchingingi, na waliambau wananafasi, zaidara za kiswahili, kama shule, viovetu viandani na vioviku vianinje, via wanaweza wakafanyama azimisho, katika idara, idiku endelea ku kieneza ki swahili, katika maineo mengi na kuhimiza kiswahili, ku tumika katika maineo mengi.
- 40:34SPEAKER_01: E kama livio sema mtangazaji tu na wakaribisha, kamiche nia ki swahili, Afrika mashariki, kakama pia, imeandra kwangamano, nchini burundi na imekwa i kifanya hivi iki zunguka katika nchiza Afrika masariki, tulianzia zanziba make fumbiri na ishirinambili tulipu anzana, tuna zunguka katika nchizoteza jumuya Afrika mashariki.
- 41:02SPEAKER_01: Kilamtu, kilam Tanzania, baye nimzawa, anapaswa kujivunia lugayake, na kuiheshimu, ivio ku ionahi tare saba, julai kwambani siku muhimu, na aweze ku sema chucho te hata kupitekatika mitandawe kijamiku siana na lugayetu azimuya kiswahili, kwasababu, kwakuenea, katika semba limbali uli mwenguni, tuna pata furusa nyingi wwaki faham, kiswahili atabizazetu, tuna zoziuza, ambazo zina mayle kezu, ya kiswahili, inchi nyingi dunyani, tutapata wateja kwahio, twendeleku kijenzi, na kuki tangaza bilakuchoka.
- 41:45SPEAKER_00: Asante sana kokokungana sisi, usiacha kuifwatilia, mailezo podcast.
- 41:49SPEAKER_00: Kamo na tuskiliza, sasahivi, kupitia uh platform zote weli boom play, audiomak, amakupitia website, uhsiache, kutwachia mauniaku, lakinipia podcasti hipio teipata kupitia YouTube, ambakohuko, takwekia, komfumo, uwa pitcha, lakinipia kupitia, kiungo malu, mambacho, takyka, kupitia, kurasazetu zamitanda wiki jami hapana zungbumziya Instagram, Facebook, uh, pamujana ex, bilakusahao, threads.
- 42:19SPEAKER_00: La kinipia, e ukipita kunye tovuti, ya habari mailezo.
- 42:25SPEAKER_00: Takutana podcasti hi, nanyingine nyingi, sana zelezo pita na nyingine nyingi, ambazo zita fuatam.
- 42:32SPEAKER_00: Pako kati mungine jina languni pjana sleyman, koheri kwasasa.