Latest / MAELEZO PODCASTS / Changamoto ya Afya ya Akili, ni Akina Nani Waathirika Zaidi?
Transcript
- 0:00SPEAKER_00: Ewana, seku za hivi karibuni kuna kitu mbachimekwa hiki ki chukwa sura tofa uti kila ina puitua leo.
- 0:08SPEAKER_00: Neza kutana mtu uh barabarani kawana hasi ramo, kutana mtu kupige kiba una kutana mtu na akt mbavio sivio, ttua kumbbiana changamutwe afia kili.
- 0:18SPEAKER_00: Sasa wako ngine piom me normalize hiki kitu na kifanya kwanicha kawaida komba.
- 0:24SPEAKER_00: U simone ivo, skute mtu na afia e akili, sasa.
- 0:27SPEAKER_00: Kila mtona zungumza ki viakele leu tuka wuna isuye tabu, tukai tukaye hapana mtalamu amada tari bingwa wa afia na magundjwa ya akili, dokta Veronika limo.
- 0:41SPEAKER_00: Tu zungumze vitu vingi sana kukusia na afia ya akili.
- 0:46SPEAKER_00: Dr.
- 0:46SPEAKER_00: Veronika limo e anatoka tasisi ya afia ya akili Tanzania mbaio awali, ilikwa e kifa hamika kama hospitali ya taifa mirembe.
- 0:59SPEAKER_00: Kila mtu ki mwambiahivia na kitu mbacho ki na kichwani.
- 1:03SPEAKER_00: Doctor uh Veronika kabla tuye ndambali.
- 1:05SPEAKER_00: Mina juwa kwa ejako pia na ukitazama umbri wa hospitali ye mirembe sasahivi ta sasisia afia kili.
- 1:15SPEAKER_00: Kunakitu kiwokina kuja kichuani, kiskiatu mirembe, mirembe.
- 1:19SPEAKER_00: Kunakitu kiwoki na kina kuja kichuani.
- 1:21SPEAKER_00: Ambacho sasahivu nona nito fauti na ulivu kwana skia mara kwwanza kusu mirembe.
- 1:26SPEAKER_00: Ninin tofauuti, wato nacho fahamu kusu mirembe na mirembe ilivi umbo sasahivi, nita sasisiya afia kili tanzani.
- 1:35SPEAKER_03: Okay, asanti sana kwa kupatamdahu, kwanza kwangelea, kusiana na tasisi afia kili tanzania, lakini kikuba zaidi na zanini kusiena na maswale afia kili kujumla.
- 1:46SPEAKER_03: K Sababu kamo oliwu eleza kweli ni changamoto, watu wengi hawai lewi, nawengina wana i chikulia, kawaida kamo liwo sema ku normalize.
- 1:54SPEAKER_03: Lakini chamsingi labda ulivo ni uliza kusiana na mirembea kipindi chanyuma, nasasa tofauti kuba ni nini.
- 2:02SPEAKER_03: Kwanza tuelewe kwamba nam na watuwa livokuwa wakielewa, ilikwani tofauti.
- 2:08SPEAKER_03: Wa sababu watu al kuwa nafkiria, nikienda pali, ivi kwanza naindaji pali.
- 2:14SPEAKER_03: Mana pali waku watuambao, wwetuenga lkwana penda kutumiani nukicha, kwamba kunavicha pali.
- 2:20SPEAKER_00: Kituabaso sisa hihipi.
- 2:21SPEAKER_03: Sisa hihipia kwa sababu kwasasa, kwa jinsi mbabu tunawona mambo ya na endelea kwenda katika dunya sa sahivi, unyanya pawa kwa mama kusiana na masuala efiakilumekwak ulikwa kwa kiwangu kikuba sana, tangia kipindicha nyuma.
- 2:37SPEAKER_03: Nahay ndu elokwa na leta, haliha hi watu kufkiria kumbba mintenda mirebe kufanyanini, swa twa tanyuna mini kicha, siwinta kwa nawanekanaje uivuna evo.
- 2:45SPEAKER_03: Kwaona dani, kutoka kipindicha nyum paka sasa, kunamabadipiko makuba ya metokea, kwanza tukiona, kwamba tuna jita idi kama, kipindu tukiospitali yata sasa, badu kutua welewa wa maswalaya, afia kili kwa ujumla, ili watu waweze kwelewa mpakam twa nafikia hali ya kuwa kicha, awanavu mwita kicha, inakwa ni naam na gani.
- 3:07SPEAKER_03: Lakini gwasababu pia manenu eenyewe yanakandamiza, huduma yenye nayo tulewa, watu anakwa wana ficia, yali wanawa ya pitiya na whawa wepesi kuya ilezea, mambu wanoya piti, mbo, yana wa endelea kwa ngiza kwenyehali ya kupata changamoto, awma gonjuwaya kili.
- 3:23SPEAKER_03: Kwa se sayvi nawona welewa unakwa, lakini siutu uwelewa ata huduma, sisi wenyewe, tulikuwa twuni, samani ya kutua huduma, kwenye masuala ya afia kili.
- 3:36SPEAKER_03: Ina izekana siu sisi ma daktari tu, lakini na najaribu kuwana kwamba, kwa upana mkubwa kama watanzania, hatukwa nawelewa zaidi kwenye mambaya maswalaya afia kili.
- 3:47SPEAKER_03: Kuo hata ile uduma, haikwaya na tulewa, kwa ki wango kikubwa.
- 3:51SPEAKER_03: Aw hata mtu anakwa kutukana na ulu nyya nyapa, hawezi kujisema kumba mimi labda natua uduma, katike hospitali atefa yafiya kili, aw mimi napewa huduma hospitali ni pali.
- 4:02SPEAKER_00: Manake haikua tuniku wa pokia huduma ata kuwa twa huduma uli kuwa na fil uh kama aibuflani kumbe.
- 4:09SPEAKER_03: Aibuflani di uka sababwa nawaza tuni sema labdana nafanya kazi hospiteli.
- 4:13SPEAKER_03: Ah, uko pale, u nawu miye vina nini koyo lakini kutokana na kwamba tunawona kwamba hivivitu, bila watu kuelewa, hawezi ku wona watu anapiti a vitugani mbabu vinawaweka we wa u kwenye, risk kia kupata, magonjua kili.
- 4:29SPEAKER_03: Kwa ku nautofa uti mkubo wa zamani.
- 4:32SPEAKER_03: Zamani ata huduma ilikwa, haipo kwa ki wango ku kubo ktokana na uchachi wafanyakazi, lakini kwasasa hospitali na kuwa, wafanyakazi wanakwa, wwaku positive, kwenye kutua huduma kwa watu, lakini pia kutokana nahio, hata wanaw pokia uduma, kwetu, waku very friendly, yani niseme wamekwa wepesi kuelewa kwamba, nikienda pale sio tu, kwasababia hio hali, lakini minenda kupata uduma kama navo pe udumaya afia, hospitali nyingine yo yote.
- 4:59SPEAKER_03: Kwahi umetua imefania kwena ukwa ji wawatu ku kubali kuja ku pokia uduma pali na inafanya ta sisi sasa inakua, na kunakwana uelewa wa, uuduma nyingine mbazo, zilikwaha zitolewi, zinaeza kubo reshua il kwa jilia kutulewa kwa kilam.
- 5:16SPEAKER_00: Karebu salamaylezo podcast, jinalangunipia na sle manna na uli toka kum sikiena kumtazama hapani dokta Veronika limo ni dakare bingo wa afia na magunjwa akili, kutoka ta sisi, ya afie akili Tanzania.
- 5:29SPEAKER_00: Amboyo awali l kweki fa amika kama hospitali mirebe hilo sasahivi tumelifuta, uhimi lipata tarifa siku, uh chachetuzi lizo pita n Liona hio, postikwamba sasahivi ni tasisi ya afieya kili na.
- 5:44SPEAKER_00: Matter of fact, ama ichukwahi, ni kwamba tasisi hiye afie akili uh Tanzania.
- 5:50SPEAKER_00: Nikatia tasisi kongwe uh wuno yoko nazili General Hospital, uh nazile specialized ama yinauto wahuluma fulani ama huduma ma hususi.
- 6:00SPEAKER_00: Imianzi sho tango kati huowa wa ukoloni, mwake elf mwoje miyetisana ishirini na saba kwahivo.
- 6:06SPEAKER_00: Tuna pozungumza hapa mwakani takwwana timiza miyaka miya moje.
- 6:11SPEAKER_00: Kwa evuni katia ta sisi kongo kwelikweli kwahivo.
- 6:14SPEAKER_00: Kito mbacho tak gusieleo kwakina, mikusiana changamoto e afia yea akili.
- 6:19SPEAKER_00: Twanzie hapa kwanza.
- 6:20SPEAKER_00: Kunawatu wwana wwana shindwa kuto fautisha, kama siyo na changany.
- 6:25SPEAKER_00: No kutana mungine tu iku na mudz.
- 6:27SPEAKER_00: Lakini yosiku ama kam katuna kisira nichake, mungina nambia, a changamutu e afia akili, amae mwyewe a kajisema hiviya kaji fićije hapu.
- 6:36SPEAKER_00: Changamuto e afia akili ninini.
- 6:39SPEAKER_00: Ama tukisema afia yakili ninini.
- 6:41SPEAKER_00: Ili tukisema changamoto manake ni ku kosekana kwa, ili afia.
- 6:44SPEAKER_00: Afia akili ninini.
- 6:46SPEAKER_03: Okei na shkuru, nivema kweli twelewe kosu afia yakeli.
- 6:51SPEAKER_03: Kwasababu, tuna pozunggumzia afia kili, kwa mapana tuna zungumzia vitu viku vi tatu.
- 6:58SPEAKER_03: Ni namnam twa navo hisi, nam nam twa navo fikiria, nam matendo anawa fanya kutukana nanamna livo fikiri na kuhisi.
- 7:06SPEAKER_03: Kwasababu bungwa bi na damo u nafanya kazi kwa namna hio.
- 7:10SPEAKER_03: Mimi nita fikiri kitu, nita kapu fikiri kile kitu, kinaweza kikani letiya hisija, ja inaflani.
- 7:16SPEAKER_03: Eda ya fura, ja huzuni, ya wasiwasi, ambo mimi dwweta nifanya nitende, kitu, fulani.
- 7:23SPEAKER_03: Ko ivo vitu viote vita tuvina jenga afia jakili.
- 7:26SPEAKER_03: Lakini afia kili manayake sasaninini.
- 7:30SPEAKER_03: Inamhusu ntu, anavio kuwa, aki waza, akihisi na kutenda, lakini koyumla, inamweze mtukujuwa anajitambwa kwa namam na gjani.
- 7:40SPEAKER_03: Mimi niye naweza kuji tambua, vitun nawo eza kufifania, nanifsiwo ewza kufifania, niwe nawezwa kuji funza, na kuwelewa mambo tofa utia na tukia kwaangu mimi na jamina wnizunguka, lakini pia niwe nawewa kutibiti na kui mili changamoto tofauto, tofauti znazo ntokya kwa nyi maisha yangu.
- 7:56SPEAKER_03: Napia ku shirikyana na familia ang mpaka kufikia gaziya jami kuwa ujumla.
- 8:00SPEAKER_03: Kwa hizo tasuya zotenuz najenka kitu tunaita afiaya kili.
- 8:04SPEAKER_03: Kwa haio mambo makumane dwwana na ileziya afia keli.
- 8:08SPEAKER_00: Umezung gumzia uwezu amtu kutatua changamoto niao nia mkabili.
- 8:13SPEAKER_00: Majua ye komba hi kundani ya wezo yi aikondany uwezu.
- 8:17SPEAKER_03: Kawajida, hilo hiu na endon ni seme kumba unapojiwa komba, ninawezua kusulu ku pata suluya changamotu ia usina uwezu, ni sehemi akwana, afiaya kili.
- 8:29SPEAKER_03: Kwasabu tearu meshauna, hi kwangu imeni zedi, hapana siwezi kutatu anan.
- 8:35SPEAKER_03: Kawaida unajuwa kwasababu, kwenye maisya, tu seme, kwaanziam totu anapo zaliwa, mpaka kufikyo tu zima, kunavitu naendo kijifunza.
- 8:45SPEAKER_03: Kwom totuwa naturali, mtotu anajuwa kwa ichi naweza, hichiswezi, kwa sababu aniza kumbia, kaka ni side iechi, mama ni se di echi, baba ni seidi, ko kmpaka na sema ni saidi, manakame wona ichi, sifanyeje, sikiwezi, anapu wona na kiweza automatika li atenda takifani.
- 9:02SPEAKER_03: Ko hata sisi tuna pwendeliya kukuwa, nam nahi onajwa a ichinime, nimefany ichiki tlakina unakama, siendi seem saya u siende katikanjiasahi, labda niombe u shawri kwamtu, aw niombe msada kwamtu.
- 9:14SPEAKER_03: Kko naturali unawezo, wakwa nawezu waqweza ffkiria ivo naku.
- 9:19SPEAKER_03: Yuwa kwambahiki na kiweza, ichisikiwezi.
- 9:22SPEAKER_00: Kuna kunavile vitu, kunamtu mungino naza kutananae, anapite changamu to kubwa.
- 9:27SPEAKER_00: Lakini yuko ku, yuko kam yani, hana hana muda pia yeno wakusov any anasema acha let the boat sink, yopia na nyina inazakwa kiashiria, kosa wwapa umesema ni kuyuamtu uwezo, kwamba hiki naweza kukisov, na kakakisov.
- 9:47SPEAKER_00: Lakini ku nayula mbaya na nyua, iki naweza kukisov, na sikisov, amakunayula mbaye kila kituba na mi kisi wezi, na kiacha kama kili.
- 9:56SPEAKER_03: Sasa viote evo, nyyeze ni kasema vinatokana na labda malezi, lakini pia, naam namtu ameweza kuya pokea mazingira nawozidi kukuwa.
- 10:08SPEAKER_03: Tuneza tu kasemba tunazita kama environmental factors.
- 10:11SPEAKER_03: Yani kunavitu mtu anavozidi kukua, anawona labda nitu enfano.
- 10:17SPEAKER_03: Mtotu wambya mezaliwa, amikuza kwa nya mazinggira labda yaku.
- 10:21SPEAKER_03: Teswa.
- 10:23SPEAKER_03: La aftu na mwingina mbaye ye kwa ki kuteswa haki, nikituambachu nikigeni hajawai kukiskiya.
- 10:29SPEAKER_00: Yendu kumaraya kwanza.
- 10:30SPEAKER_03: Ndoko kwa mara kwanza.
- 10:32SPEAKER_03: Sasa tukawa chikwahawa wa tualaftu kam wwapa labda kwa mwali mumje, wakafanya kosa sawa, lakini wotu wakapewa adabu.
- 10:40SPEAKER_03: Kwahuuyu wambye hajawai kupata, let se yadabuya kuchapwa u ku kalipio kwaangufu, kitu wambace kwahuyu, migeni hajawai ku kupe kuki pata, ye kwa kiata chukwa mdamrefu kufkiriye ivi kwa nini, mwalim kanifanyye ivu nana eza sifkiriye tu, lakini akaliona kama ni jamba mbalo lime mumiza sana.
- 10:59SPEAKER_03: Ila huyu kuku, kwake nkitu chakao e ni pali mwima memchapa memaliza kime shia pale pale, haki bebu yaki wazu.
- 11:07SPEAKER_03: Kwayo hata icho nachosema, kwomba mtuana wona kweli hina ni na wezo flani wa kfany chikitu.
- 11:13SPEAKER_03: Lakini ni naciagua kutokikifanya.
- 11:16SPEAKER_03: Manake a misya fanya ma muziye mwyewe.
- 11:18SPEAKER_03: Kwomba iki najuwa kwomba nihiki ni A B si lakini ni mechagua kutok kifanyye.
- 11:24SPEAKER_03: Na an sio kwamba hajui kina kita enda kuleta nini, anatambua kitaleta nindakini badwa mechagua.
- 11:30SPEAKER_03: Kwayo na mwinggine, aneza kawana kwomba hiti, ni mechagua ni nikitu ni me kifanyye, na najoka bisakita mletea nindina kajoko sababu sitaki kini lete hivi, na chagua kukifanyye.
- 11:43SPEAKER_03: Kwoo wote tuna, tatmini tofauti, nahizi tatmini z natukana na nam nabavotuna, kuwa, kwenye maishe.
- 11:50SPEAKER_00: Wwanawe.
- 11:51SPEAKER_00: Sa hini melezo podcast ni kuhapa na dokta veronika limo eni dak tari bingwa wa afia lakini pia magunjuwa ya akili kutoka ta.
- 12:02SPEAKER_00: Sisia afia akili Tanzania.
- 12:03SPEAKER_00: Kubumbotsu na zungumzia, nikuhusiana na changamoto e afia akili na Viliam bavia tunaweza kutoka.
- 12:10SPEAKER_00: Wasabu haito uhe fasa na tuka ishia kuizungumza tukama changamoto, natuka tuna yhubirit.
- 12:16SPEAKER_00: Sakuje kugusia pia, namnageniya kutoka.
- 12:18SPEAKER_00: Changamutwe afia akili sasa manake ni ni nimtu, kushindwa, kungamua, kunye mazinggira haio, mezunggumza, kukutana changamoto, kuriak tu kutokana na mazingira, hi na ina hatua ma ina ina levels.
- 12:34SPEAKER_00: Kosababu kama u kama zivo changamonto nyingine zakiafia, kuna levos.
- 12:38SPEAKER_00: Kanza uta kwambia kuna levo hina hina.
- 12:42SPEAKER_00: Changuto e afia kili na levoz pi.
- 12:44SPEAKER_03: Kwaanza kabla tu jenda kwenye levels, napendakweleze, kwasababu na ula kunakitu piao mekig gusia.
- 12:51SPEAKER_03: Kwa upandewetu tuna afia yakili, tuna changamoto e afi akili, lakini pietuna ugonjuwa kili.
- 12:58SPEAKER_03: Kwa labda nyyezeza edi kwye changamoto na ugonjuwa, do tuneza tukajuwa levo inakwana mnagiani.
- 13:04SPEAKER_03: Kwa tuna pose mtuana changamoto e afia kili.
- 13:07SPEAKER_03: Manake huyumtu, ana eza kawa napitia kipindi ambacio, tuna semma yuko stressed, aw anakwana katika hali msongo amawazu.
- 13:18SPEAKER_03: Lakini, ihi hali msongo amawazo, ambaye huyum twa naipitia, inamweze eye kueza kwendeliana shuhulizake, weza katika familia yake, katika jamiyake, katika kaziake, uwezu akutenda kazi na kufanya majukumiyake kamaka waida, uwe una ndelea kamaka waida.
- 13:36SPEAKER_03: Inaizekana asijufane, kikamilifu kama alifu kuwa kifanya zamani, kuka ku na upungufu, lakini siyo kwamba akacha.
- 13:44SPEAKER_03: Kwayo changamotu yafe kiri, ki ujumla ni kwama huyumtu anakwana pitia, hali flani yamsongo wamawazo kutukana navitu tofotofotu kenye maishayake, vinaiza vika athiri, utenda jikaziake, aw shiri kianu wake na jami, lakini mushuasiku, ataweza kwendelea, na masualaki yote katka jamiyake familijakina kazini kwake.
- 14:06SPEAKER_03: Tunapu kuja kwye ugonjua wakili, ugonju wakili nihali mbayo, mtu anakwa na shindwa, kufikiria, kuwa na kuletu kupata hisia aw kutenda jinsi mbavo, jamiyake inamtara jia.
- 14:20SPEAKER_03: Nakutokana na io hali, huyumtu, anajikuta, ana shindwa kuweza kuširikiana na jamiyake, kwanzialewo ya familia, kazi mpaka kufika jamiyyake kwa ujumba.
- 14:31SPEAKER_03: Na manake katika io hali, huyumtu, hawezi kujitambua yeeye, anakwa katika hali ya ugonjo.
- 14:39SPEAKER_03: Nana pozung kumzia hasa hapani kwamba ule uwezuwake, ambautu likuwa tu na wona kwanzia mwazu.
- 14:46SPEAKER_03: Wakutenda, vitu to fa uti katika familia, waku shirikiana familia ke, waku jitambua, katika vitu anabu vifanya wezua kiotevi na kwa vi mi aterika kwenye levo mbayo, yee mwyewe hawezi tena kuširikiana na jami.
- 15:01SPEAKER_03: Kwayu kwenye changamoto, sio kwamba tu seme tuna levo.
- 15:05SPEAKER_03: Tuseme tuna levo kwamba mtu na eza kawiku kunye changamoto ya afi akili, na isipopata msaada anafikia kunye kuana, u gonjo wakili.
- 15:14SPEAKER_03: Kwaha tuna changamoto labda konye level one, level two, level three, hapana.
- 15:19SPEAKER_03: Dumla tuna zitem zote kama changamoto.
- 15:22SPEAKER_03: Levo gani, kuwa wezo gani, ita weza kujulikana palemu mtuwa huluma takapu fika kumsaidye.
- 15:29SPEAKER_03: Naka waida, ki binadam tume umbiwa haliaku, stahimi mili aw kuhimili, changamoto na.
- 15:36SPEAKER_03: Aktuali hiki nikitu kizuri, kwasababu, mtu anawezu wa kukuwa ku to kana nazile changamoto, za maisya.
- 15:43SPEAKER_03: Na anapu weza kukuwa, anaweza kujua uwezuakie, u nafika levogiani.
- 15:48SPEAKER_03: Sasa kulamtu ana shindwa, anafika senflani, anakwa anakutana na changamoto kwye maisha, ambazo, yeye mwenya nawna kumba na shindu kusi mili.
- 15:58SPEAKER_03: Sa nyingine anaiza katambwa kweli na eza ku nashindo kstajmili akini mungine akwamwa kuzi beba kama mwzo livo sema.
- 16:04SPEAKER_03: Jinsi ya nawozidi kuzi beba sasa.
- 16:06SPEAKER_03: Ddoi naeza e kajye kamletia, hali akwa nawgonjwa u akili.
- 16:11SPEAKER_00: Kwayvo, tofauti hapa, uh, hatuna levels.
- 16:14SPEAKER_00: Lakini tuna changamutwe afia akili naugonjwa.
- 16:17SPEAKER_00: Exact.
- 16:18SPEAKER_00: Akili.
- 16:18SPEAKER_00: Sindivu.
- 16:20SPEAKER_00: Amba po hapa kunyehaima kundi mawili, tofauti liopo, amatuna tunawezo sio officio akin tunawezo kusemando levels.
- 16:27SPEAKER_00: Nikumba uga na uwezo kwendela nama yukumuyake na kunu.
- 16:30SPEAKER_03: Yeni hiyondo taf tofauti kubu sa nabayo sio u se semi sio ni officio, yenni it's officio.
- 16:37SPEAKER_03: It's officio.
- 16:38SPEAKER_03: Kwamba mtu anapuko kye changamoto, ana uwezo badwa kwendele na vitu, ambavwa li kuana fanya.
- 16:43SPEAKER_03: Lakini mtua kifekia kwenye ugonjo.
- 16:45SPEAKER_03: Hu uwezo ute u napote.
- 16:47SPEAKER_00: Amapo najuwa kwaye kingereza tunazo tu kapata the difference inzuri.
- 16:51SPEAKER_00: Tumiya terminologies za kingereza kutofautisha katiya.
- 16:54SPEAKER_00: Afia changamoto afia kili naugonjo.
- 16:57unknown: Wa.
- 16:57SPEAKER_03: Tofauti maranyingi na kuja kwenye l impairment of functioning.
- 17:02SPEAKER_03: Na tuna sema.
- 17:03SPEAKER_03: Impairment in functioning.
- 17:04SPEAKER_03: Tunapote mutuwa napokwa katikahaliya changamoto.
- 17:08SPEAKER_03: Hana impairment kwenye functioning.
- 17:10SPEAKER_03: Functioning to kimanisha social, occupational, um, intellectually, uwezo wake unakwa retained.
- 17:18SPEAKER_03: Unaweza ukawa impaired kwa kiwango ki dogu.
- 17:21SPEAKER_03: Lakini siyo fully impaired.
- 17:23SPEAKER_03: Niki manisha mimi naiza nikaam kani nam songa wa mawazu na vitu vitatu.
- 17:28SPEAKER_03: Lakini naamka nenda kazini.
- 17:30SPEAKER_03: Semo tenda jikazwa.
- 17:31SPEAKER_03: Mia utaitikia taitikia, aw naizani ka umtuwa kani salinia lakini nikawa niko veri focus kwenye mamboyangwini sinjibu.
- 17:39SPEAKER_03: Hm, naizani kangia kazini, badela kwengia kazini sambili nika ngia san.
- 17:43SPEAKER_00: Lakini kazini uengiya.
- 17:44SPEAKER_03: Nikazini mengia.
- 17:46SPEAKER_03: Nikashika mafaliangu machatumane ni kafanya, lakini sioko ile kapaciti mbawn lukwana fanya before.
- 17:51SPEAKER_00: Yo ni changamoto e afia.
- 17:53SPEAKER_03: Io ni changamoto.
- 17:54SPEAKER_03: Lakini tuna pozung kumziya kwye ugonjo sasasa.
- 17:57SPEAKER_03: Ile impairment inakwani kubwa.
- 18:00SPEAKER_03: Ina oneikana massiv li kwamba.
- 18:02SPEAKER_03: Bona doktor vero squezi kazini simwwani.
- 18:05SPEAKER_03: Naka wiki moji mbeli sipo kazini.
- 18:08SPEAKER_03: Sidiam wwambiamtu, si jam tarifumtu.
- 18:12SPEAKER_03: Nipo tu, na endele.
- 18:14SPEAKER_03: Aw, ata kwenye mumbani oto nona, wona squezi mama hai leweki.
- 18:18SPEAKER_00: Kaji fungi andani.
- 18:20SPEAKER_03: Kaji fungi and dani, awakija ha ungi namtua mekatu kwayo kunavitu mbavu kama jami wanakwa na viona.
- 18:29SPEAKER_03: Ambavu vina kwa to fauti.
- 18:31SPEAKER_00: Ah, nini hua nataka nataka tug to gusye vitu vituvi nini ki na kina changia.
- 18:37SPEAKER_00: Lakini kable wjani jibu hilo, uh, umeku epo kwyehi field di kwa mudembrefu na umesoma researches nbalimbali, matafiti mbalimbali, the trend ya changamoto e afia yakili ikofipi tunaenda ama tuna shuka.
- 18:53SPEAKER_03: Well, sasa kwenye upande wa changamoto ye afiya kili, naweza ni kasema.
- 18:59SPEAKER_03: Sasa siwezi kosema specifikali kama tuna panda utunashuka, la kini na jaribuku wana kwamba level of awareness pia inakua with regard to uelewa wahaya maswala.
- 19:08SPEAKER_03: Kwayo nikizungumzia upande wa changamoto, tunaza tu kasema tuna indelea, ikywa ikipanda, kwa sababu, eida watu ana uele wa zaidi, awkweli changamoto zilikwe po lakini watuhawa kuzi jiwa, kama zipo.
- 19:21SPEAKER_03: Kwayu trendi na kwa kama inapanda.
- 19:23SPEAKER_03: Kwasasa.
- 19:25SPEAKER_00: Nini, nini sasa kina kina sababisha, mina taman tuzi tu ziguse, muda tunao, tu iguse changamoto moje, bada ya nyingine ama, ki sababishi ki moje bada ya kingine.
- 19:36SPEAKER_00: Nini ki na sababishe changamoto e afia akili.
- 19:38SPEAKER_00: Twi guse hiyo, kosabna jiwa huondo mwanzo omtu kufikia, kuule gyu kabisa kwyye ugonjo u akili.
- 19:46SPEAKER_00: Ama ina we zekanamtu tengine akazaliwa two yukuna ugunjo moje komoye.
- 19:51SPEAKER_03: Okay, maranyingi na kwasio kwamba lazimamtu akazaliwa, akakawa naugonjo mwia komoje.
- 19:58SPEAKER_03: Lakina taka tuyelewe in kwanamnahi.
- 20:01SPEAKER_03: Kwamba tunapo zunggumzia changamoto za afia kili, na magonjo afiya kili.
- 20:06SPEAKER_03: Mara nyingi tatminietu, tunafkiria tuwa tu wambaw ni wa twazimandwa mele twa kwajia changamoto.
- 20:12SPEAKER_03: Lakini maranjingi tuelewe kwamba, haiya matatizu yananzia tangia, umbrimdogo.
- 20:18SPEAKER_03: Mtotu anapo zaliwa, mpaka anapufikia uze.
- 20:22SPEAKER_03: Nahapa zaidi nawona tunaweza tukazungumzia magonjua yakili, uriko changamoto.
- 20:27SPEAKER_03: Kasababu changamoto, mtu anaiza kaipatiya suluhu, na akarudi kwenye, afia ki akili.
- 20:34SPEAKER_03: Na mara nyingi, kwenyezu maswala yakwa na changamoto ya afiya kili.
- 20:39SPEAKER_03: Watwa wanaweza kapata tiba psychologia tunaita tiba mawgesi ou tunaita psychological therapies.
- 20:45SPEAKER_03: Amba umtu anenda na ka namtala mambaya nausika na tiba mawongezi aw psychologist, naakaweza ku tatua yali mbayana apitiya na kufikia, kuruni kwenye afya ya kili.
- 20:56SPEAKER_03: Lakini mtu anapo ka na changamoto mudam refu.
- 21:00SPEAKER_03: Tumeumbiwa weza kustahimi, lakini nafika sehem napo, kama bi nadamu unashindo wa kustainili.
- 21:07SPEAKER_03: Sa, una po shindo kustaimili, sasando wanyjikuta umeengia kwenenini, ugonjwa wwa kili.
- 21:13SPEAKER_03: Lakini, zia vila vi sababishi mbabu vinaleta changamoto ndohivo ivo vitakavo pelekeya, ugonjuwa akil kwa sababu hivio, ndovilivu anza kuleta mabadili ku kwenye, upande wa afia akil.
- 21:24SPEAKER_03: Kosa sa haiya ezi sababishi vina kwa kwa na mnagian.
- 21:29SPEAKER_03: Kwa vi sababishi vineza vikawa ko upande wa afia mwili vineza vikwa vikawa katika maswalaya um semi kwa kiswai psychological uh semi ukizumbu sa kwa kinge kwa kingereza put uh wako talam moneza kutusa idea.
- 21:49SPEAKER_03: Kwa wineza ekawa mtuana petia uhese makwamba maswalaya kwana matatizo kunyafia mwili aopia nam naya kufi kiri ni seme more psycholog.
- 22:00SPEAKER_03: Problems, lakini tatu, nam na ambavumtu anakua na jiusisha na jamiyake.
- 22:06SPEAKER_03: Kwa tunayvo vitu vitatu mbavu kwa kingereza tunaita matatizo biological problems, psychological problems, na social problems.
- 22:14SPEAKER_03: Kohayumay neo matatu nduana uweza kumfanyamtuakanza kupata changamoto zafi akili na kufikia, kupata ugonjuwa wakili.
- 22:22SPEAKER_03: Kotu kizungzia kwenyeafiya mwili, tunanza tukauna kwamba, ei damtuaneza kawa na ugonjua wamwili.
- 22:28SPEAKER_03: Mfano, mtuaneza kauna ugonjuwa wmili wakudumu, wamda mrefu, tunanza tuka zumzia mtuambana upata ugonju wa pressure, ugonjuwa kisukari, ugonju wa kansa, ugonju wa kifafa, magonjuwa kama ukimwi, yale magonjuwa mboni akudumu, mtu anadjua kabisa, hi changamuteangu, haita isha leo, wwala kieshu nia kuishinaya uanatakiwa ni kubali.
- 22:58SPEAKER_03: Lakini siyo evo tu, nam nabava na indeliya kutibi o lou ugonjuwa kama unapata nafu, awuna nenderia kwa, mba, ioni, kati avitu mbavu vina changia sana kwanyy mtu kupata changoto ya afi akili, na kwishia kupata ugonjuwa wakili.
- 23:14SPEAKER_03: Kwa hile hali mtukku i kubali lehali, lakini pia ku tumiya dawa na kwen kuwani li aliakyo tina inaleta shiida.
- 23:20SPEAKER_03: Ila sio ivo tu, kwenyo pande pia wa afe ammwili, tuna magunju mfanu watu wana wpata ajali.
- 23:26SPEAKER_03: Hili wa tuengi wa li jui.
- 23:28SPEAKER_03: Mina zanikwani me atoka apa, kwa baha timbayaha tuombei mungulakini, mmepata a jali, nahajali mboi nausisha mwa trauma ya kichua uniseme kupata a jalieli sehemia kichuo.
- 23:41SPEAKER_03: Unapopata jali sehemia kichua, unawezo kaumya sehemi oyotia ubongo wako.
- 23:46SPEAKER_03: Ambayo se emi nausika katika, ku osa idea we kuwongea, kuona, kunayo ubongo no nausika nawitu kamayu.
- 23:53SPEAKER_03: Kwa ile haliya kupata a jaliali ile na kumiza sei akichua inakweka wee kwenye risk, yakuingia kwye changamotoya, umia kile awu kufikia kabisa, ugonjo akili.
- 24:05SPEAKER_03: Namara nyingi kwenyehali kama yom tanaiza kafikia kabisa kupata ubonjuwa kili.
- 24:10SPEAKER_03: Kwa ile haliaku upata giraf lania bazo lime umiza semia ubongo inamfanyamtu, aniza kanza kuwa na via shiria tofa uti na vila mbavu a tu alivizuea, yani tabia, nam na nabufiki, kukawin tofa uti kabisa nabavu, ali kuwa mwanzo.
- 24:25SPEAKER_03: Lakini pia tunaze tu kawana, kwawatotu mbao wanazaliwa, wanautindiwa wbongo, awanapata magonjo flani tunaita, ugonjua w sonji, a ugonju wakutulia, mboko ngereza tunaita, attention deficity, hyperactivity disorder, wwmara nyingine, changamoto ii naize katokanana na nam na mzazi mbavo ali jifungguwa, changamoto mbazu ali azili zipata wkatiana jifungua, abdamama ali cheliwa kupeleku hospitali, mtotu wakwa mekam damrefu, tumbonika blaya kutoka, ile ina ungeza riski mtoto uyu kuja kuzaliwa kiwana changamoto, yafi akili ya ukuwa na ugonjo kabisawa, akili.
- 25:06SPEAKER_03: Kwona kuta rabia mtoto ali cheliwa kuliya wakatiamizaliwa pale.
- 25:10SPEAKER_03: Kwa ile hali, mtotu anazaka akandelia kukua lakini akaishia kuwa nautintua ubongo, awa yu magonjo mgine nele asem.
- 25:17SPEAKER_03: Lakini pia matumizia ea vilevi kwa eida mama mbiamzito, kwaamtoto wake, kwake e mwenye, lakini ata kwa kijana yyotia mtoto yote matumizia vilevi koki wango kikubwa.
- 25:30SPEAKER_03: Ya naongeza risk yawatu wengi sana kupata, changamoto zafi akil lakini pia kufikia ugonjoaki.
- 25:36SPEAKER_00: Ulipozem, ulipo sema matumizi ya vilevi kokywango kikubwa.
- 25:41SPEAKER_00: Nakumbuko kati tuna tunakua palemita ni kwetu kikokuna yemamu yambaio nasema, ye muda ote nikawa yu kovitu.
- 25:49SPEAKER_00: Ya ni u kimuwa na muda lakini ku namda mwgine o nku nikatoga kuamuka.
- 25:54SPEAKER_00: Lakinu ki mwangali ekama yu kovitu tae.
- 25:56SPEAKER_00: Ndo hiu mbaw na izungumzieye manake no ubongo no kome zoeye hivo.
- 26:00SPEAKER_03: Ubongo na kome zoeya ili hali akutumia kilevi.
- 26:04SPEAKER_03: Lakini pia, kile kilevi chenyewe, kina wezuwa kumbfanya mtu a kapapata kabisa uguonjuwa wakili.
- 26:11SPEAKER_03: Komtuane tumialabda kilevi let se kama pombe kwa kiwanko kikubwa.
- 26:16SPEAKER_01: Hm.
- 26:16SPEAKER_03: Lakini sio kiwango kikubo na jotuna zumzia kwa nam nambili, eda wnakunya kinokidogo lakini kila siku, mara kwa mara, aw, we wuna pigelabda marambili tatuka wiki lakini ire content y alkohol ni kubwa.
- 26:28SPEAKER_03: Umone, ku kiwango kikubwa kineze kana zungumzo kanam naizu.
- 26:32SPEAKER_03: Na mushua siku, kwaamda wamiakaka kada inazekam letia changamoto.
- 26:38SPEAKER_00: Tasa, apwa akati tuna tuna gusia komba ku konsum kile kilev najua ku uh bangi piene ngia hapo.
- 26:46SPEAKER_03: Yea, vilevi viko viina nyengi, kuna bangi, kuna cocaine, kuna dawa za hospitali, ambbazu kwatwana zitumia, bilakwa kupata prescription kwa daktari, ambbazu zina ishia kuleta haliya, magonjua kili, lakini pia tuna zungumzia pombe, tuna tuzungumzia amfetamins yukaksueli z naitajiko, nivitu vinki.
- 27:10SPEAKER_03: Nakunadawa nginezausingizi pia, iznaza z katumika kwa namam nahiyo.
- 27:15SPEAKER_00: Ah, neleohi ku kusoma mahali kwamba uki ku uki consume pia uh uh adult content ina ina smama ki inaweza kusima pia kama kama se m.
- 27:28SPEAKER_00: Ya nile nafasi mbayo ingeweza kuka bangiya ma pombe, uki consume zile adult content kamuda mbrefu.
- 27:35SPEAKER_00: Wasema naeza kukala kwyehiyo place pe.
- 27:39SPEAKER_00: Amayo hai hajye approved.
- 27:41SPEAKER_03: Yo adult content ndonini ni la.
- 27:43SPEAKER_00: Ma apap na zunggumzia kuta zama pitchaza ngono.
- 27:46SPEAKER_00: Ah.
- 27:46SPEAKER_00: Yes.
- 27:48SPEAKER_03: Ah, zneza zkachikuwa nafasi kama kama kilev.
- 27:51SPEAKER_03: Yes, yes, yes.
- 27:52SPEAKER_03: Kwa sababu tuna zungumzia inakwani kama ewe tusemi vivo addiction.
- 27:57SPEAKER_03: Inakwani kama an addictive.
- 27:59SPEAKER_03: Yes.
- 27:59SPEAKER_00: So, ntaku niambia chhochote mbachoni kina addiction, kina s mama, kina chiku nafasi ya ya kilevi, na kinaza kuleta madara bada.
- 28:09SPEAKER_03: Si wezik se ma chiochote, lakina nauna kama pombe au vilevi vina sehemiyake.
- 28:15SPEAKER_03: Na hivo vingine pia vina se miyake.
- 28:17SPEAKER_03: Wsabo nezo kaputana namtu ana hio ana miseme ni kama addiction kwenye hayo maswala kwangali adult content lakini pia nimraibwa ki levi.
- 28:29SPEAKER_03: Kweneze kawa two in one.
- 28:31SPEAKER_03: Viote vina tegemiya na kuyumtu amekwa na kwye mazinggi ragjani, na haio mazinggira yamifanya mekwa nam nagani.
- 28:38SPEAKER_00: Apa tumegusia afia yamwili tumegusia na biologiko kwa kwa sehe.
- 28:44SPEAKER_00: Ehe.
- 28:44SPEAKER_00: Tuo tendea kugusieye.
- 28:45SPEAKER_03: Ehe.
- 28:46SPEAKER_03: Kwa satukija kwenye psychologiko sasa.
- 28:49SPEAKER_03: Psychologiko mara nyinge tunazungumzia nam nambavo akiliako wewe.
- 28:53SPEAKER_03: Ina chikkulia mambo, lakini wewe pia wezuwa kwa kuchakata yo mambo.
- 28:58SPEAKER_03: Kwa tu napozunggumzia psychologiko tuna zunggumzia kwanza niseme trauma.
- 29:03SPEAKER_03: Aw uh nisemeje.
- 29:06SPEAKER_03: Trauma kwa swaeli ni kama abuse nazweza kuttu kiaa.
- 29:10SPEAKER_03: Whetha kimwili, ki hisia, aw kwe maswala yangono, tusemenabda sexual abuse, emotional abuse.
- 29:19SPEAKER_00: Komba kui mtušawa hiku pitia unyanya pa kwa kiasifu.
- 29:22SPEAKER_00: Exactly.
- 29:22SPEAKER_03: A sa kile kitu kimebaki kwenye psychologia, kimebaki kwenye kiliya, keki naenda kiki ji rudia, kikiji rudia, nahata napu kutana na mazingira, yanayo mkumbusha ile, ananza tina kurudi kwenye iile hali kwamba isjikawa ndwin nrudia tena inan inataka kwinitokeya.
- 29:39SPEAKER_03: Kwain ezekana labdam tuaikwana pigua sana, kiwamdogo, aw, dwa iwwa na fanyo maswala yonosika nangono, awu nimtuambaiana fokewa ki wangko kikubani, npaka yee mwenya me shia anza kujyona kwamba labda, mimi niwa kufanyua ivi kipindi chote.
- 29:55SPEAKER_03: Kwa hivo viote vi na mwekamtu kwenye riskia kupatanini, changamoto, aw gonjuwa wa kili mushuasiku.
- 30:02SPEAKER_03: Lakine tukiangali apia kwye maswala ya nam namtu anavo ji fikiri nam namtu anavu fikiriya kwenye kupande wa fikra hasi.
- 30:12SPEAKER_03: Kuna nam namtua nafkiria fikra hasi nafikra chanya.
- 30:17SPEAKER_03: Yani mimi niamkiasu mi seme eleoskianggula wita kwaan zuri, nastakwa nakikchu chote chakuni, sumbuwa.
- 30:23SPEAKER_03: Lakini mungina mkasime, eh, demani, ndokume kucha nisi dvi yani tetakwaj.
- 30:28SPEAKER_03: Ile nam naya kufikiri tena yenewe.
- 30:31SPEAKER_03: Inawezu wa kumletiya mtu, changamoto, uia ugonjo ya afia kili awgonjo.
- 30:37SPEAKER_03: Kwasabu mimi kama nafkiriya hasim damwingi, lazima muywangu, unakwaha unaraha.
- 30:43SPEAKER_03: Nina kwwaki dogu kama naisi kama, ivi kama nawaza ivi.
- 30:47SPEAKER_03: Sitakwa evi tumktu mbuke kwamba jinsu navo fkiriya ndivojinfinsi mushuasiku tapata hisiya flani na jinsu takapufanya.
- 30:54SPEAKER_00: Ivi hionika joni spiritual, lakini kumbe konyo konyohalisiye ikohivio, kosabu uki sumam diko na nino samavila mbavio, u nawanza ndivio mbavio, inakua.
- 31:04SPEAKER_00: Kwye psychologi epia amang i uhye scientific word ikohivio pi.
- 31:09SPEAKER_03: Iko hivo na mushuasiku inaweza kumwatiri mgo umtu, kwa namamna anavio kuja ku katika ile namna ya ku tenda, mfano mimi leo niwena na kwambia kwamba, kaziziza kulabda oficini mbono malizi, mbono malizi.
- 31:24SPEAKER_03: Lakini sina intention nia kuku miza, nia yanguni kukufanya we uwe mo active kwykazi, ili uweze ku prosper.
- 31:31SPEAKER_03: Lakini uu na wichikulia e uukila skuni, wakuni fata mimi tu nfata.
- 31:36SPEAKER_03: Kwokino napokuya kunyono, e, unetuka badilisha njeni u, e, uka sasa ile inakupa tension nabeo ina enda ikikuwa.
- 31:45SPEAKER_03: Inavozidi kukua ina jenga tabie flani mbay uwe inezek a kupa tension, mushua siku kanza kupata, unanza kupata hali awasi wasi.
- 31:52SPEAKER_03: Yanukiwa na kati kama zingirang una kwamtu mwenyo huzuni, ile inakweka we keny risia kupata changamoto, na mushuata wwunju waqeli.
- 32:00SPEAKER_03: Kwa ile nam na unawo fikili ki psychologi nenezekaleta shida.
- 32:03SPEAKER_03: Lakini pia twangaliye kuna vitu tunaita stressful event, out stress yenyewe.
- 32:08SPEAKER_03: Vitu navo vipitiye mbabu vi na kufanya wpata insongwa mawazu.
- 32:12SPEAKER_03: Inazekana ukaume poteza mtuakwa karibu, labda mzazi, mtoto, ile pia nazeka kufanya wewe ukaishia kupata changamoto u gonjua wakili.
- 32:21SPEAKER_03: Lakini pia twwane kwamba kwenye maisha, hatwa tunazo pitia kuna wakatu napitiya kipindiki gumu.
- 32:27SPEAKER_03: Na unawezo ukaji kwaamua kwenye kile kipindikumu, na ukafikya mafanikyo.
- 32:32SPEAKER_03: Na ukashindo kuji kwaamua sasta.
- 32:34SPEAKER_03: Palo napo shindwa unezo ukaishia kwenye kupata changamoto u gonjua wakili.
- 32:39SPEAKER_00: Bana, twendele ku gusia kuhusiana amma tuendele kuchimba kwakina ku siana na changamoto we afye akili.
- 32:46SPEAKER_00: Tu kuna hapa, tukuna uh Dr.
- 32:49SPEAKER_00: Veronika limo eni dakta ribingo afia na magunjue akili, kutoka ta sitiya afia akili Tanzania.
- 32:55SPEAKER_00: Uh, tumegusiya juya visababishi factors, zote tatuz mechambuliwa, kita alam kabiya sa hapa.
- 33:02SPEAKER_00: Sasa natamani tu hamiye kwenye uh.
- 33:06SPEAKER_03: Miya na danis ja sungumzia kwenye upande wakijiami.
- 33:10SPEAKER_00: Yes, social factors.
- 33:11SPEAKER_00: Social factor.
- 33:12SPEAKER_00: Tumusiya tu biologico la kini pia psychologiku, yes.
- 33:15SPEAKER_03: Sasa kwenye social factors ma ranyingini tu nazungumziya mahusianu, eida mausiano na jamiyako, a u na familia ako, tuna anza kuzunggumziya kwaanziya wewe, namke, wewe nawazazi, wewe nawduguzako, even ifitu mbavo vinaweza vika wweka vikamwekamtu kwye riski a kupata, uguenju wa kili.
- 33:36SPEAKER_03: Mara nyingi tu nazungumziya masala ya relationship.
- 33:39SPEAKER_03: Kwayo nam na mbavo unajikuta, una kwa nimtu wambye labda, huwezi kuširikiya nawa tuengine.
- 33:45SPEAKER_03: Let's say, una kuuna vituvia kmbavo una tamani, nge patam sadalakini, ue mwenye siomtu wa kuji, wakuvie leza vile vitu, io na kupa weteari, kama ye social facta ni kumba huwezi, kutengeneza mausianu nawa tuengine mboenge kusa idea wewe, ku relive vitu mbavo, unavip pata.
- 34:04SPEAKER_03: Let's say, um kawaida kama bi nadamu, tuna siku natoka na marfki zako, ah, wnazo kwambe se, flani, a sena piti h naichi se, nambo ni sa idea kidogu.
- 34:15SPEAKER_03: Una unaizo kamwambia kwa nam nayo, kwa namamna nyingina mbo nawona ukaungiana e lakini akakwe lewa kilo na choki pitiya na kaku sa idea.
- 34:22SPEAKER_03: Lakini kunaatu ngina mbawa wana shindwa kuwa, wepesi kwanyayayo mamu.
- 34:26SPEAKER_03: Ehe kufunguka.
- 34:28SPEAKER_03: Kwayo hyoni piani e social fact mba y na mwweza ikamfanyamtu wakashindwa, akajikuta naengiya kwenye riskia kupata eda changamoto wgunju wa kili.
- 34:36SPEAKER_03: Lakini pia tukiangalia, kwenye mahusiano, tuki zungumzia marito issues labda kanyenduwa, watu anakwaha wana mausiano mazuri, katkanam nambavu wana ishi.
- 34:47SPEAKER_03: Ile inaweza i kamwekam tu kwenye riski akupata nini, uha changamoto ugunjwa fiya ki ugonjuwa wakili.
- 34:53SPEAKER_03: Kingini nambaco tuneza tuka zumzia kenye maswala social facta ni, kujikutam tu anaishi maisha mbayo niya hali duni kupitiliza.
- 35:02SPEAKER_03: Ambayo kila kitu inabidiani a pambani ani hali amaisha ya duni sani namweka mtu kwenye risk.
- 35:07SPEAKER_03: Lakini pia twone kwamba kwenyei hali a uduni kuna maswala pia kwana madeni.
- 35:13SPEAKER_03: Madeni labda kweni unakopa sana, vitu kama evo vinaweza fika pia vika kweka kwenye risk kia kwjikuta o nagea kwye changamotu.
- 35:21SPEAKER_00: Kazia pu madeni nita.
- 35:22SPEAKER_03: Yani kwamba unakutamtu hakuta hakuta mani wevo.
- 35:27SPEAKER_03: Lakini amejikuta mengia kwenye situation ea kujikuta anamikopu wa wnini ya mkitu mbacho kina mweka eye kwenye muda wa kuwa frustrated na kwaza sana najikwa mwa ni vipi kwenye hili.
- 35:39SPEAKER_03: I naiza li kamweka eye kwenye risk kiakupata nini, ugonjua waakili.
- 35:43SPEAKER_03: Kitu kingina mbacho kinaweza kikanfanya mtu kungye kwenye u gonjuwa kili ni, kukosa ajra.
- 35:49SPEAKER_03: Watukun wwana una jikuta labda uliku na matarajio flani.
- 35:53SPEAKER_03: Kwamba mimi labda ni some, ni malize, nifikie, zlevo hini jeze kupata ajira lakini, uka jikuta ume kukosa ajira.
- 36:01SPEAKER_03: Awata upokenye ajira lakini, leo kesho nambio kumba ajiraya kotina, hauna, na vile vinamwekam tu kwenye risk.
- 36:08SPEAKER_03: Na utofautiwe tu si u kumba kilam tuambaya najikuta napitezu hali lazima ishekwyo gonjo changamoto efea kile.
- 36:15SPEAKER_03: Utofautietu inakuja kwenye iile nam naya kufibitia kustaimili zile changamoto.
- 36:20SPEAKER_03: Kunamtu amilewa kuwona kwamba, changamoto nisehemia maisha, na chucheto takachu kipitia hawezi kushindo wa kuji kwaamuo.
- 36:28SPEAKER_03: Kwaoye ya kainda naile ine positive way inakaweza.
- 36:31SPEAKER_03: Akinu kunamwigina mbaya anajua nikisha kosa eki sase inakwaji, apando mushua meshaang, kwayo iile nawekamtu kwye riskia kujikuta, aneza kwengia kwenye kupata changamoto, yeafiya kili aw kufikia kabisa ukunju.
- 36:43SPEAKER_00: Kwye social factors mmezung gumziya kukosa ajira.
- 36:47SPEAKER_00: Hm hilo linaweza kuwa nigiibula kwamba amanika tengeneza assumption, uh uh mutu akini uliza kundilipilipo kwanyi hatare za idea kupata changamoto afia akili nikasema vijana.
- 36:57SPEAKER_00: Kwasab Vijana ndiwaku kwyyehio age ya kutafuta ajira.
- 37:01SPEAKER_03: Um, sasa yu swezi kusema conclusive ni kwamba vijana changamute yao kuba nihio.
- 37:07SPEAKER_03: Kwasababu changamoto ambazu vijana wana pitiya ni nyingi sana.
- 37:11SPEAKER_03: Tukyangalia generali nadani kikubo ni kwamba, katika levu ya kuwa kijana, nimtu anajaribu kuji identify, ani najaribu kujiona mimi, katika jamiangu, katika familia angu nasimama kama nani.
- 37:26SPEAKER_03: Nakatika kuji establish kwa namnayyo, hai izungumziwi tuko knyopande wajira, inazungumziwa kany vitu vingi.
- 37:33SPEAKER_03: Kama ni wwana ume andwana waza kwamba mimi katikaleang gumisaiz natakyone nawewa kumwa approach, mdada.
- 37:40SPEAKER_03: Mimi kama mwana mki katkalevoyangu ivi natakywane wanikani nam nai.
- 37:44SPEAKER_03: O kunavitu vingi, ambabu vina contribute, mpaka mtukfki changamoto.
- 37:49SPEAKER_03: Ihio ya employment ikiwa ni sehem lakini, tu kumbuke kitu kikubani mtuana wujiya identify kwamba mimi.
- 37:55SPEAKER_03: Nina si mama kama nani, mimi veronika, niki kama vero sa ivi, who am I?
- 38:00SPEAKER_03: Mtuana jaribu kujitafuta.
- 38:02SPEAKER_03: Kwa kwa nyye kujitafuta siyo tukwnyajra.
- 38:05SPEAKER_03: Tuna zungumzia mimi personality, yani kama mimi.
- 38:09SPEAKER_03: Mtu akinyona naza kunyambia mimi nivero anamdagiani.
- 38:13SPEAKER_03: Atanza vero, anafanyakaziapa, ni veronika, nana umrihu, ni kidada labdani nintana sati.
- 38:19SPEAKER_03: Ifitu kama yboko, nam namtu anafojiaribu kuji identify inakover a huge perspective.
- 38:26SPEAKER_03: Ambo hiyotendwana eza kaleta, kama haiko well identified.
- 38:30SPEAKER_03: Mtu akashindo kujiya identify sa sana eza ka ishia kupata chango.
- 38:33SPEAKER_00: Ama konya kujita futun o kajikuta na changa nyikiwa za i.
- 38:36SPEAKER_00: Yes.
- 38:37SPEAKER_00: So, uh, kundigen lipo kwyi hatari za idi yakupata changuto e afia yaki.
- 38:41SPEAKER_00: Kabla, ketana w gunju.
- 38:43SPEAKER_00: Changamoto twiza afia ki.
- 38:45SPEAKER_03: Yeah, kama oliweza maranyingi nivijana, na tuna zungumziya from the age of fifteen all the way mpakapapkiya miyaka ishirina tisaivi.
- 38:53SPEAKER_03: Wanakwa kwenye riskia kujikuta wanaiza waka pata changamoto.
- 38:57SPEAKER_03: Na niki zungumzia umrihuo kunavitu vingi.
- 39:00SPEAKER_03: Najua fifteen badu niwadogo, wako badu andap wwwangalizu mzazi, mtu anapukuwa, atamiyaka ishirini, shina moje shinambili, tuna tegemia labdando yuko chuo, mzaziana najuwa mishanza kujitegemea, na nafikye miakeshina tano labda meshia patakazi, ananza kujitekemea mwye koyo, kunai range of factors Pia hapo.
- 39:22SPEAKER_03: Binaza fika influenze watu kupata magunjua kele kini kwa umbri, umbri range etu inakwani kwye womri, nduanakwa, twa ku kenye risk sana yakupata magunjwa, awu changamoto zafi akili.
- 39:32SPEAKER_00: So sa uhapa tubu uh natamani tuhamiye kwyye kitu kimoye.
- 39:39SPEAKER_00: Uh, nam na yaku yaku itwiti kitu.
- 39:43SPEAKER_00: Uh kwanza apu ki uki changanya uhi uki mchanganya veronika ukam changanya naudak tariwake.
- 39:51SPEAKER_00: Do you believe konye hizi mambo wanaita?
- 39:54SPEAKER_00: Wana mimini mtuakukandani zaidi, amamimi ni mtu wa nje zaidi.
- 40:00SPEAKER_00: Kwa sababu, uh tunafahamu, ukena changamuntu afia akili, kujitenga wana semando kuna wongeza tatizo zaidi.
- 40:07SPEAKER_00: Lakini mungine, hawezi kufunggu wa sabu dunia leoni ki funguka kuwako, tamambia yule, yule tamambiayule ndu mwanzo wa uye nyapa.
- 40:15SPEAKER_00: Lakini mtu mungine, hawezi kuwa fode pengine, kupata mpsychologia u kwanda kuzunggumzanaye.
- 40:22SPEAKER_00: Uh waazazi hana.
- 40:24SPEAKER_00: Hawa tuhu wana itwa mimini introvert, mungina sa mimini extrovert.
- 40:29SPEAKER_00: Do you believe kwa nyyeizu mambu?
- 40:32SPEAKER_03: Okay, sa saapu nikizungumziya kama daktarri ni se mesio kubelieve.
- 40:36SPEAKER_03: Ni kwamba kweli ipo, kunawatu mbao, wana enjoy, kuchangamana nawatu muda mwingi.
- 40:43SPEAKER_03: Na kunaatu mbao kupatam dawa wa pekeao do sehemia, kuweza kufanya pituviya wingi.
- 40:50SPEAKER_03: Kwayo, that is there.
- 40:51SPEAKER_03: Na kama daktarri wa afia na magunju wakili, ni sehemyangu kujuwa napo mudumi amtu, ye ni introvert, awni extrovert.
- 41:00SPEAKER_03: Kwa sababu hiyo inanyze mimi kutofa utisha, ye hi haliya kujitenga, ni kujitenga kweli, aw ni hali mba li kwanayo, tangia huko nyuma.
- 41:11SPEAKER_03: Kwa wana tuna pozungumzia atahiwa ni naona wuna jaribuk sema palakwamba, mtuni introvert, alafu kunye changamutia maswala afiya kili tuna zungumziam twa najitenga.
- 41:22SPEAKER_03: Kuo introvet ni to fauti na kujitenga.
- 41:25SPEAKER_03: Wa sabababu, tuna pozungumziam twana kwana changamoto, mostly anapata dalili mbazo zinakwa brief, na kwaatu anaiza waka, wakanza kwa na ku nama badiliku flani, bathawezi ku hawawezi kuya illeziya.
- 41:38SPEAKER_03: Anapo fikia ugonjuwa, io hali ya kujitenga inakwa very marked awi nawenekana sana.
- 41:44SPEAKER_03: Kwamba veru ali kwa nimtu, ambeya tamka, atatoka tendazake kazini, atarude feme mambuyake, ataru nyumbani lakini leo, yupo tundani mdwawote.
- 41:54SPEAKER_03: A ukweli m akwepu nyumbbani, atakama samaweli, ata ka nyumbani, lakini, siomtoku ka all this time.
- 42:02SPEAKER_03: Ko vilendo vitu mbabu vina eza vika w nekana, kwaamtu.
- 42:06SPEAKER_03: Nawali watu anoishinaye karibu waka vigunduwa kabisa vikofauti.
- 42:10SPEAKER_03: Kwayo introvert na extrovert, yes, ipo.
- 42:12SPEAKER_03: Nani mwim sana kujiwa kama mtuni introvert koni yi.
- 42:16SPEAKER_03: Introvertama extrovert.
- 42:17SPEAKER_03: Yes, ni.
- 42:17SPEAKER_00: Kiga joni nimamboza umagaribi, na kamba mimi mini introvert, si mimini extrovert.
- 42:24SPEAKER_01: Apa.
- 42:24SPEAKER_00: So tuna tuna mtambwa jimtwo mye changamuto wa afia kili.
- 42:27SPEAKER_00: Kwanzaa anawezo kujitambua mwye, nakama hana wezo kujitambbua manake, anaitajim sada kutoka nje.
- 42:33SPEAKER_00: Auni ni masuali mawili yem tunaweza kujitambwa mwye.
- 42:36SPEAKER_00: Nakuza kujitambu anjis anajisa ide aj kini sisi wwanje tunawezaji kumtambua mtumwa ychangamu twafiya kili.
- 42:43SPEAKER_03: Oke kwanza tukisema kwa sababu tuna tua welewa wamasuala yafia kili.
- 42:48SPEAKER_03: Kwa sasevi nezan kasemamtu anapo pitiya changamoto anaweza.
- 42:51SPEAKER_03: A kajigunbua kwa sababu at that time badu haja fikia hali a kupata kabisa wwwonjo.
- 42:56SPEAKER_03: Anaeza kwana kumba ekwa hali na nilionao sasasevi.
- 43:00SPEAKER_03: Nibora nipatem sada.
- 43:01SPEAKER_03: Nawengine sio kumba hawajiwi, wo unajuom sada mtuaneza kaenda kanisani, akamba, awonge labdana padri, kweza kweleza nam na ku tatua, suluisha n tatizu anaro lipitia, mwgina kawana, kwalewyangu mi nomba tulabda ninde kwa mama, kwa baba, ni mweleze swa la lanku labdaneza nika patam sada.
- 43:20SPEAKER_03: Kwayo kwenye changamoto, watu anwezu wa kujitambua.
- 43:24SPEAKER_03: Na akama jampo ginakwa li kubwa, ambalo anawana ya na shindwa kulisuluisha, ata kupitia wale wa twa kwa karibu, maraninge tuna shauri kwa wonawa talamwa psychologija.
- 43:34SPEAKER_03: I napofikia wwonjuwa wakili, mutu hawezi kujitambwa.
- 43:39SPEAKER_03: Na maranyingi atanapokwa hawezi kujitambbua ye mwyewe hajiwe.
- 43:43SPEAKER_03: Kwa sababu teari, ile hali imesha afiri wezuwake uwaye kujitambu, wezu wake mba alionao.
- 43:52SPEAKER_03: Kwona kutamtu teari anakwana vitu tofauti yani mabadiliko, ambaye yeye mwyewe hawezi kuyatambua.
- 43:59SPEAKER_03: Ata uki mwambi.
- 44:00SPEAKER_03: Womba Abda vero squeezum mekwa e vinani Anaza Kakana Kabisa Kumba Mimisio wahivio.
- 44:06SPEAKER_03: Kwoka tika hali akwana uguonjo akili, uwezi kuji tambua kamawe imekupata shida.
- 44:12SPEAKER_03: Lakini wale wana u kuzungguka sasasa, ndu anawezu wa kutambu kumba vero anita jimsa, ihali aliofikia, sio sahi.
- 44:21SPEAKER_03: Sasani naamnagani wale wanum zungukam to anwezawa katambu.
- 44:25SPEAKER_03: Kunadali ambazo nnezas kaz na tokea mwanzo.
- 44:28SPEAKER_03: Nakunadali ambazo zitakuja kutokeya badai.
- 44:31SPEAKER_03: Zileza mwanzo, maranyingizina usu tabi mbazo ziko kwenye jami yetu, fano, to kezungumziya maswalaya u singizi.
- 44:40SPEAKER_03: Kawai damto naiza kalala masa saba, aunane, awizi kuwa fresh na kujiskia kumbaya memtosha ali masana akam kanakufanya shulizaki.
- 44:49SPEAKER_03: Lakinim to anapukuana wonju akili, yele masaya kulala inakwama chachisana, naina sanigina neza silali kabisa, au akalala mdam wingi kupiti lisa.
- 45:01SPEAKER_03: Kwahione kituchakwanza bacho watu anwiza wakaki obzev.
- 45:04SPEAKER_03: Lakinipia kwenye kula.
- 45:07SPEAKER_03: Kutaneza akakawa nakula kupiti lisa.
- 45:11SPEAKER_03: Aw akwa nimu tu wambaia hali kabisa ile hami akula ina wondoka.
- 45:16SPEAKER_03: Eida nakula kokyongu kidogo awali kabisa.
- 45:19SPEAKER_03: Lakini pia toneza tukawana mabadiliko kwenye umam namtu anavio fanyje uh anavio ukuwana wezu akwana kumbuko Aneza ka hali akwana saulifu.
- 45:37SPEAKER_03: Enazak sa kni savina sa ho sausa na be to la kini pia mtuaneza kawana na badiliko kwenye nam navo unge na watu.
- 45:48SPEAKER_03: Aneza kawa nimtua mani monge sa na kupitiliza ni mimi nikikwambia ukwano kanambia subiver ni kaungea katana nu meni betu abadi ni takoni kwambia tu salama lakini ni mesha ungia maneno kumi na tano pakona juliza kukuliza.
- 46:05SPEAKER_03: Skukuliza wtea kinumea unge.
- 46:08SPEAKER_00: Yea, nikomba hu wana tafta sehemia ku funguka ya ku open upana kosa kwa ki pata nafunguka za idea mina inakasa.
- 46:16SPEAKER_03: Pana hapana inakotuni hali mboye mesham to kea kwyo bongo wake hawezi ten aku kontain kile alishoko wana wezua.
- 46:22SPEAKER_03: Yani mimi likwana wewezuwa ksema salama nika rivika.
- 46:25SPEAKER_03: Nakini saizi ule uwe ksema salama nika rivika wakome wondoka, kutokana nayo shida mbo metokya kwyo bongo wkwa na jikuta naongea.
- 46:33SPEAKER_03: Na naunge napata ile aja kutaka tu kwendelea kuangea.
- 46:36SPEAKER_03: Sio komba no saizo naji na mmoku apana.
- 46:39SPEAKER_03: Kinakwani out of my control.
- 46:42SPEAKER_03: Yani ki na kwani kitu wambacuni out of my control.
- 46:44SPEAKER_00: So umtu kamahuye u ndaku nybiya friji lake pel na kwa li gandishi.
- 46:48SPEAKER_03: Yani ki aje ufriji.
- 46:52SPEAKER_00: Yo loka na kim twa.
- 46:55SPEAKER_00: Friji kuto kandicha manaki ya tunze siri u kimpa jambula.
- 47:00SPEAKER_03: Inaweze kana akali ungeye.
- 47:02SPEAKER_03: Aw, mostli aneza kawa naongea mambuya keye mwenyewe.
- 47:05SPEAKER_03: Kosababu mosti kile kinacho kuja kwenye ubonguake ndu anaki unge.
- 47:10SPEAKER_03: Lakini pia tuneza tka wana wa twa nakwa mtuaneza kapata daliningine akwa mwe pesiwa kwahasina ni kituki dogo twen.
- 47:17SPEAKER_03: Ame shaka si rika, yani kweli kweli.
- 47:20SPEAKER_03: Lakini pia sa nyingine, mtuaneza kajikuta, anakwana halia kamaivu kujitenga, kujitenga nawatu ataki kujichanga mana nawatu kabisa, anapenda kukam winyewe mdamwingi, nahi nazeka ikanza taratibu kosabu unakuta wengi mgwonju anapaka nafika hospitalini o kujitenga, imekwa e miashamba tana na vitu vingini.
- 47:43SPEAKER_03: Otwa anza konatu wa anakwam kimiam kimi, nimkimi a kawaida nimki makinu u kimyon nenda, ukion gezeka.
- 47:49SPEAKER_03: Kwayo daniliza awa liznezesikawa kwa nam na iu.
- 47:52SPEAKER_03: Bahadayesisa, mtuaneza kaisia kupata, hali ya kuchanganyikiwa.
- 47:57SPEAKER_03: Maneki kwenye kuchangany kiya sa samtu nakuta anaskia vitu, ambavu ki uhalisia ha viko.
- 48:03SPEAKER_03: Aw anawona vitu, ambavu kiwaalisia vipo.
- 48:06SPEAKER_03: Aw anaskiaha rufu, wambaiu ki uhalisia ipomfano mimiapan ezan kasema abda na skia rufia keki, la kini atuna rufia keki mundani anatuna keki mna kitu skinachena keke.
- 48:16SPEAKER_00: Kuchangany kiwa hajjaf kia kwenye ugoonju badu ni changamuto.
- 48:19SPEAKER_03: Ugo nju apu tuna zungumziya.
- 48:21SPEAKER_03: Hapa isi dalili na kwambia.
- 48:22SPEAKER_03: Eh, niteari ugo nju wa wakili.
- 48:25SPEAKER_03: Lakini kwenye changoto aneza kapata zile izo zamwanzon ilizo zisem.
- 48:28SPEAKER_03: Upata.
- 48:29SPEAKER_03: Zaawali.
- 48:30SPEAKER_00: Kungea, kufinju kasa.
- 48:32SPEAKER_03: Na mara nyingi naze kawa azani ha ule mudan bozi namtokea, haiwi kwamda brefu, yani niki zungumzia, tunapu zungumzia kaliya magonjwa, unakuta kwa ki pindi fulani, mtuame pateyu hali mda woti.
- 48:49SPEAKER_03: Lakini kwenye changamoto, naza leo ni kawa nafanye evo, kesho ni kawnikovizuri.
- 48:53SPEAKER_03: Keshokutuwa nafanyyevo, k shokutuaken kavizuri.
- 48:56SPEAKER_03: Inaenda sasasek yongeze kampake nafika twasa mimi nimtuaku yitenga labda, mdawa wiki inzima, wikin bidi niku pikya.
- 49:04SPEAKER_00: Kenu inakwa routini.
- 49:05SPEAKER_03: Ena kwa routin.
- 49:06SPEAKER_03: Ambosa santo tunase mtua mishafikia, kwyo gonju.
- 49:09SPEAKER_03: Kwa kwye changamoto mtuhatapate yu halia kuchanganikyo anavwe leze.
- 49:13SPEAKER_03: Anapate zilu na liza awali ambazu nibezisema.
- 49:15SPEAKER_03: Eida kupunguzakula, ukulasana, mabadiko kiny kula, kwenye kulala, kuongea, hasira, vioteva fineza fika badilika.
- 49:24SPEAKER_00: Natamani wotu wajifunze, kuenda kunavitu mtuanae pitiya changamoto kamahi, vila mbavio sisi tuna tuna interaktinaye tu kawongeza, zaidu najua uh, wanasema akisha kuepo mtoto, vila mbavu na interaktinaye yemuye atadjona mtoto.
- 49:40SPEAKER_00: A kini kuna nam na ki interaktinaye atadiona mtumzima, mtoto atadjona mtumzima.
- 49:46SPEAKER_00: Tuje konyye mtu mwye changamuto eafia kili.
- 49:48SPEAKER_00: Vitugene mbavio hatu pasui kufanya kabisa kwaakeni.
- 49:52SPEAKER_00: Eida vita mwongezea kabisa, changamoto, ama vita mfanya baki ya pwa mbabu pengine watu wanona nikama kawaida tu.
- 50:01SPEAKER_03: Chamsingi mbachu na kiona hapa, ni kwamba tuwache kuchukwa tufai kufanya mzaha kwyye masualaya afia yakili.
- 50:09SPEAKER_03: Kwasababugani, nam no kumbuka kwamba akili ndio kila kitu.
- 50:14SPEAKER_03: Mini namufkirya nawoaza, kila kitu ki na toka kwenye, akiliangu, ko una pomchikuliam fanum tu napitiach ngamoto alafu naweka jokes kwenye afia yake, alafu unai sema labda public lihao, unaisema kama unatembeya twiani like, just kama swi pambana nayo mwenyewe.
- 50:34SPEAKER_03: Ile na mongeziam tu hali akwana kumba ateli na lilonalo nibora ni pambane na lumyewe.
- 50:40SPEAKER_03: Nisi liele leze kwa mtu.
- 50:41SPEAKER_03: Kwa tu si chikuriye kimza, mtu anapo pitiya changamoto, tue watu msaidia mtu.
- 50:48SPEAKER_03: Na mara nigi kwenye kumsaidia sion do ilo nambbea, kama wuna changamoto ba siye nospitari mwana.
- 50:53SPEAKER_03: Mm.
- 50:54SPEAKER_03: Kwenihaya mambo maranjingi tunazatu kaitaji muda wa wa sini seme muni mudo wafarga.
- 51:00SPEAKER_01: Mm.
- 51:00SPEAKER_03: Unakana mtu nawbe ivi flani vero, una pitiya changamoto eyoti.
- 51:04SPEAKER_03: Labda bonakuna mabadiliku hivi, hina ivi na ivi, mtuaki aki anaezakwa mwazi kwa kokweleza.
- 51:10SPEAKER_03: Lakini pia naiza siu mwazi kweleza, nawewe unatakyo mwelewe, anapu kuasio mwazi, usimchikuliye kambanae ame, ameku mina jaribu kumsa ide mtuenia ta uniesi ni ušianus.
- 51:22SPEAKER_03: Kwasabu yo pia baby nendeliya kumpae nini frustration.
- 51:26SPEAKER_03: Kwona taku jaribu kumweleo, kumb bata napufikiem dahawezi kupa tolim sadok tu kakwako.
- 51:30SPEAKER_03: Inaze kana kunamtu anaiza kamp pam sada zaidi.
- 51:34SPEAKER_03: Okay.
- 51:34SPEAKER_03: Yea, kwayu tu le chikuliye kwana.
- 51:36SPEAKER_00: Apunime nemewaza kitu kimoje kwamba uhu ku open up kwamtu ani ue kua sehemiyake yea uh yani peaceful place, yeni sehemiyake.
- 51:47SPEAKER_00: Kwake, ayone kos bakini sasaivi, watu mafrija, gandishi, uh.
- 51:53SPEAKER_00: Yani yeo ki mwambia sasaivi apabuana mime vero na changamoto moje mbilita, tokation tali skia kwayule, kwa yule kwayule noita kwa mwanzoa uhzo wa ku kunyanyapalio.
- 52:04SPEAKER_00: Pasa tuna iso vipi hio.
- 52:06SPEAKER_00: Wakuengino naiskie kumba nas matafuta sehem mwambai kowazi nenda kaliye kapige kelele na nini, mieta mantupate solution kwinyyakati kama hizo mbazu, huno wakufunguka, uhuna mutomba yonuza kufunguka kwa kema pengine wapula kini, awuko comfortable na yoko na siri nyingina nasema uhuna sam pages, nsa kama isha etuni, kita wbaskuna pages ntaky kuzoma kimyakimiye, e,ko, ngina nona yi sasasasu ku shia namtu.
- 52:35SPEAKER_00: Solution kwye hi uhwena inakwnina.
- 52:37SPEAKER_03: Matunabaki nayywaya, tafta se hemu, uhgea asasa hapu nadantu tangiya za ide kwenye tiba psychologia kwenye hilo ya.
- 52:47SPEAKER_03: Ambapo maranyingi kam mamtu anapitia changamoto flani, kuna nam nambavio uh psychologia naweza kamweleza, nam naya kufanya.
- 52:56SPEAKER_03: Kwayo kwa kwa wa tanzania kwa yumla neza nika leza tu kambaba kunakitu kinaitua relaxation techniques, na kunavitu mbabo vinausisha, nam nambavu mtu anaweza kaji ondoa, awa kajipungguzia stress.
- 53:10SPEAKER_03: Kwayo mwoja i kiwani, kujifunza izo nam naza kupumzika, lakini unabu pitiya kituambacho kinaku frustrate, ni vitugenu naweza wkafanya li kuondoa i le frustration kwa muda uliani, vitugenu nazawa kafanya kwa vitenu kwondoa yo hali.
- 53:26SPEAKER_03: Lakini pia kujipa muda wmapumziko e mwinyewe, lisehem kubuwa yakusa idea wewe kuze ku, kutafakari lile jambo na kuweza ku wana kwamba uli hendo na mnagani.
- 53:38SPEAKER_03: Kwa meli nifitu kamaivu.
- 53:40SPEAKER_03: Ila kwa kwa u kubo ezaide, nadani mtu musika na tibba psychologi angewza kutrizea vizuri zaidi namnagani ya kupambana kipindicha changamoto.
- 53:49SPEAKER_00: Thao tu gusiye sasata sisi mbayo mnaifanya kazi.
- 53:52SPEAKER_00: Mutu mwye changamoto e afeya kiri, ana niniyim na husika na evipia.
- 53:57SPEAKER_00: Maniny mna husika na wagu njuakabisa.
- 54:00SPEAKER_00: Uiu mwye changamoto e afia kiri, wa la atam mungusi.
- 54:03SPEAKER_03: Sasa, tulita mani, nabrani se mekama taasisi, tunakuza, tuna jaribu kweleza kusiana maswale afea kili kwyamito fauto fauti.
- 54:13SPEAKER_03: Ili watu waweze kwele wa kwamba, atakatika kipindi chha changamoto, wana eza kaja kupatam sada.
- 54:20SPEAKER_03: Wengi hawaji, kwasababu, wwanajiuwa kwamba, nimpakamtu apati haliya kuchanga nikua, apatika bisa wgonjo, nduatafika hospitali.
- 54:29SPEAKER_03: Na wagunjo tuna watutu nawa wudumiya wengi no wanakwakatika hali ya wgonjo.
- 54:34SPEAKER_03: Sio changamoto.
- 54:35SPEAKER_03: Na inapofikiam ttu anakwa kwyhali ya ugonjo ni kwasababu yamiye ke mwenyewe, hawawezi kumu udumi ani katika ile hali, yamtu kuchanga nyikiwa, awundu evo wuna ka kimiya wugeika bisani mtona an tunaita kama kukataka kauli twanasem.
- 54:52SPEAKER_03: Mimi leo nawongea palakina, naka wikinzima.
- 54:56SPEAKER_03: Siongei se semi chochoti.
- 54:59SPEAKER_03: Umwona, kwa ile nduto nano sasasakamtu wizi kusema, tumekana ndani.
- 55:04SPEAKER_03: Sembidi tumperi hospitali tu yo changamoto mwama hali sikutati.
- 55:08SPEAKER_03: Yes, sikuta tumtu hali, siata kufa, du anamokum leta hospitali.
- 55:13SPEAKER_03: Kwona kuta ule wabonju mbawa wa napata changamoto kwa kweli hatua pati kwa wingi san.
- 55:17SPEAKER_03: Kama ilivu wambao, wame shia fi kia hali wa wugonju.
- 55:21SPEAKER_00: Zungumza nawa tu mbawa wana pitiya changamoto sasahivi, anaweza kwanziya wapiama nini yafanya.
- 55:28SPEAKER_03: Mm.
- 55:29SPEAKER_03: Okay, kwayo, kwenye hali ya kwa na changamoto ea afia kili, kaba ni livwe leza mwanzo, tunawezo tko tu metafitam tyietwa karibu, labda nimzazi, aw, mtiyote mboni rafia kwa karibu na wana mwami kwamba unawe kweleza shidaku, unawezo kamweleza.
- 55:44SPEAKER_03: Lakini napofikia hatu wonona kabisa hamnam tuna anaweza kukusa idea.
- 55:49SPEAKER_03: Kitengwa mbacho kina wkwa ki nausika kwetu sisini.
- 55:52SPEAKER_03: Sisima dakari bingwa, wa afiya nabagunju akila kini pia, wa husika wa tiba psychologia.
- 55:59SPEAKER_03: Kwa utaweza kufika hospitali ni kwetu, na wnapofika hospitalini pale, uta womba uji register ko kuwono anadactari, then wata kupelika kitengo usika, ambachu anajua na uweza kupata uhuduma.
- 56:14SPEAKER_03: Ususani tuna pozungumzia, tiba psychologia.
- 56:17SPEAKER_03: Pale tiba psychologia, then utan eza kakuskili za shidayako, na kukupam sada nam nambavu na ezoka, mambana naile chaka mutuli onai.
- 56:25SPEAKER_00: Dr.
- 56:25SPEAKER_00: Veronika memeni kushkuru sano mekwani wakatu mzuli sana tumezunggumza vitu vingi ume tufungwa kwa vitu vingi kwali kwelim tasamayo malezo podcast Ipiana swema neli kwepohapa.
- 56:36SPEAKER_00: Neliketi na Dr.
- 56:37SPEAKER_00: Veronika yeni uhk tari bingo afia na magonjuwaya akili, kutoka ta sisiye afye akili, Tanzania.
- 56:46SPEAKER_00: Kitugene mbacho uli tamani nekuli nekulize kamasu ki zungumzie na hatuja kigusia kabi.
- 56:52SPEAKER_03: Neli tamani tuzungzie dalili liza kuchangany kiwa.
- 56:56SPEAKER_03: Wasababu PSisi tunausika kwenye mati babu hai.
- 57:00SPEAKER_03: Kwanza na tamani kweleza kwamba kwenyeile hali a kuchangany kiwa, yani mtu anapuona vitu, aw kuskiya vitu, aw anakwana kitu kinggine tunaita fikra danga nyifu, ambayo kwa kingireza tuna semma delusions.
- 57:13SPEAKER_03: Nikama vile mtu anakuana imani akwana kwamba mimi mimi naweza kuwa yesu anakuana mini kwamba mimi ni labda ni nanguvu wambaio hakuna bi nadam mwgine mwininayo.
- 57:26SPEAKER_03: Aw mimi neza nikawa raisi sasaivi na anakwana.
- 57:29SPEAKER_03: Aneza takavakama vile raisi, aw mtu anakwana fikra za kwana kumba kunawatu wanampango, wakunifanya jambo flani baya.
- 57:38SPEAKER_03: Hm na eza anaiza mfanu mtuaneza kanaisi, uyumtu labda mea mwaku katakula.
- 57:45SPEAKER_03: Sababia kutokula, sio kwambaha pendi chakula wunin nakini anamini, kunakitu kimeekwa kwenye kile, chakula.
- 57:52SPEAKER_03: Ile hali nanfanya asile kabisa kitu chacote.
- 57:55SPEAKER_03: Kwa kuna mtuaneza kwafikra danganyfu kwenye kuamini kwamba kunatu anamchawiya, aw kunaatu anataka kum kunakitu ki bay ki nataka kutokia kye maisiake mbacho, ukimuliza keleze, hawezi pukieleze, aw mtu anamini katikayo kuwa nanguvu flani ya diabu.
- 58:12SPEAKER_03: Na, kwa nini navieleze ivi, kwa sababu maranjingi wa tu anapufikia kwany levo kama ii, maranyingi tuna wahudumiya awa watu kama vile hakilizawa hazipo kabisa.
- 58:26SPEAKER_03: Yani kwaamba mtuana eza kaindelea kwongia manenu mabaye juyake, mtu anapu kwa michangany kio.
- 58:31SPEAKER_03: Let's say ya tumtuambaya napita babarani a mechanga nyikyo npipo anona kabisa uyu hayu kosa.
- 58:36SPEAKER_03: Watuana ewwa kwanggea manenu mba baya juyake, wakif kiria labda uiumtu hasiki.
- 58:41SPEAKER_00: Nayana naaskiye.
- 58:42SPEAKER_03: Kwasikiya naesiki.
- 58:44SPEAKER_00: Naya konsum.
- 58:45SPEAKER_03: Anaya anyasiki, ainazekana tu ule uwezuwake wa kuilewa na kuintegrete kwa muda ule kwa sababia hali alyonayo, nimdo nimdogo.
- 58:53SPEAKER_03: Lakini ya napurejiya kwyi afiyake akili, yana na kukuwa katika uwezu wa kuwa na kili timam kabisa, ana uwezu wa kujuwa kwamba, flania lini treat hivi, flali alini treat hivi.
- 59:07SPEAKER_03: Na anaweza, katikamati babiye ke ndele wata kasema kwamba, sita tamani flania ndele, kama, musika kwenyili swa kwa sababu, ja hile treatment ana ikumbuka.
- 59:18SPEAKER_03: Kwa tu napu kuwa tuna wawdumia hawa watu.
- 59:21SPEAKER_03: Ikiwa ninduyako ni refkiako, mtreat kama vile we wonge kuwa treated, kama mgonju wakawa ide.
- 59:28SPEAKER_03: Kwa ata napo nggiana wwonakabisa aliakia kuchanga nikia iku veri, yaniya mishaku aggressiva w nini.
- 59:34SPEAKER_03: Utumiye lunga nzuri kwanggiane ko sabu sa nyingine u navo zili konggiana induvo navo mtiya sira na kumfanya aindile kwa na ile haliya vorugu.
- 59:44SPEAKER_03: Fanu a wwe wendu ivo ivo bwana, shini nini ata we kenyehaliya kawa i damtua kunggiana weevo lazima u react, sindiye.
- 59:51SPEAKER_01: Kabis.
- 59:52SPEAKER_03: Kwa ata eyea nawona kwamba, despite ichini lichonacho, bado tina, ko lazima ishiekwa aggressive, koyo twa treat kama wewe mbavo, ngekwa na umwa maleria, upresia ungekwa treated.
- 1:00:03SPEAKER_03: Tofowdi tuita kuwa kwamba labda, kweli a me shafi keli hali akwa mtuambai mwenyevorugu mtamshika, mtamfunka labda, mtam shkilevzulakini, nam na mnavo ngianai, aweze kwana kwamba bado, mna ungyanai, kamaka waida.
- 1:00:18SPEAKER_03: Ila pia tweleze kwamba, halihizi sisi wa tanzania tuna perspective yakwana kwamba, kila kitu kinalink kwenye uchawi, mtu anapopate yo gonjo anamna iyo, watu wengi chakwanza wanafkiriye tulabda, amelogu wasu e mifanyanini, tu jifunze kwelewa kwamba, kabla tujafikia kwenyeizu tiba nafitu kama evo, afiki ospitalini kwasababu, matibabu ya awali yana changia sana kwy kum seidiya mtu, kurejia viema kwenya fi akili, na kumwezia kweza kufanya shurizake zakawaida.
- 1:00:50SPEAKER_03: Sasu na kutamtu, let sei ana amianza kupata wgunju wa na miyaka ishirini.
- 1:00:56SPEAKER_03: Kasha pelekwa maombi si ji wwapi na wapi na wapi, hali badwe ipo.
- 1:01:02SPEAKER_03: Ina enda miyaka mitatu mi inine mitanu.
- 1:01:05SPEAKER_03: Mtu ajawai kupata wuduma yoyote, ina wsi anana na afia kili za idea kupea uduma zamaombi, labda na kutibiwana, miti shamba, nanini, alafu anafika hospitali ni wwamisha jarebuko egzost matibabuyotia mishindikana, do anamleta hospitali.
- 1:01:21SPEAKER_03: Na wana pombleta hospitali wantegemea dania skutatu e dakari ume shambru disha, kawaida.
- 1:01:26SPEAKER_03: Kituambachwe kashindo komiyaka ku kashindo kamiaka kazana tegemea umekifanya danya sikutatu.
- 1:01:31SPEAKER_03: Na anapo wona sikutatu zmexindikana wata wikimbili, anona sasasai matibabu ni namnagiani.
- 1:01:37SPEAKER_03: Umona, kowa twa jaribu kwelewa kwamba, mtuana popata changamoto, akifikish hospitali mapema, recaveri na kwani mapema.
- 1:01:45SPEAKER_03: Na akichelewesha pia kufiko hospitali mapema, akafika veri late, matibabi na kwania mudam refusan.
- 1:01:51SPEAKER_03: Kwatu jifunze kwamba, mtuana popata changamoto, tumfikish hospitali, afanyu vipimo kasabu tu mesha eles.
- 1:01:57SPEAKER_03: Visababishi nneza vikani ugonjua mwili, ineze kani psychologico, badu ineze kawani maswala kijami.
- 1:02:04SPEAKER_03: Koviote yvi tutaka pompa udumea awali tu kambrudisha kwenaliakida tuneza tukaindelea kuta twazire changoto mudo navozi di kwenda.
- 1:02:11SPEAKER_00: Wwana, mina taman ni uh tunaita ni mteje eh umesema delusiono yani kuana izo fikra.
- 1:02:19SPEAKER_00: Komfano minikyon dani mwye wena umemo mekatika kunagiza ku li kwen, kuna kili uenambia mkafunue lidepazia.
- 1:02:27SPEAKER_00: Kunaza kokuna kitupa.
- 1:02:29SPEAKER_00: Ama nikona tembea kuje tie chin.
- 1:02:31SPEAKER_00: Eh, kuna black naya uh labda white.
- 1:02:35SPEAKER_00: Kuna kili na nbios kanage yue black, kanyange white.
- 1:02:39SPEAKER_00: Youni yuni nini, tuna kiakwa.
- 1:02:41SPEAKER_03: Sasa hapojale kweleze.
- 1:02:43SPEAKER_03: Kwenye delusion, andapozungziya delusion tuna takyotu tuna taswira kuba sara.
- 1:02:48SPEAKER_03: Sababu kwenye delusion tuna zungzia fikra danga nyifu.
- 1:02:52SPEAKER_03: Ni kunavitu vineza vikawa to fauti, kunanam nambavo nfano mimi labda nise mevi, atakani kupe nfano.
- 1:03:00SPEAKER_03: Labda kwenye kunye tradition aw mimi nisemeje kunye tribe yanggu.
- 1:03:08SPEAKER_03: Una unakotoka, unakotoka origin yangu, to mesha zueshua labda labda nise meje, kunya kisusio nisehemia, kufano misim chaga.
- 1:03:18SPEAKER_03: Kunywa kisusio, unakunya tu ki susuyo mesha u natanyo kiomdoga kunya kisusio.
- 1:03:22SPEAKER_03: It's okay.
- 1:03:23SPEAKER_03: It's okay and ha utege me gomba kita kuletia we shida aulabda evo.
- 1:03:28SPEAKER_03: Lakinim tumwingine, kunye kalchayake, kunya wakitu kamaikio, it's like something ambacho, labda ni chakimila ni kiu chawi ki nini, umona.
- 1:03:38SPEAKER_03: Kwa tu natakeo twangaliye, delusion unaitakeo izunguze kwye perspective kamaye, una jarebu kwangalia, kwa uyumtu, neni kitu chao chaka waida, ausi u kitu chaka waida.
- 1:03:49SPEAKER_03: Inaze kana tuata mazingira o lokuzwa, wa to mli kwam ki chekam ki simulu wa zile storina bibbiye, uki kanega kitu chyusi nibi uki kanega ki ku mecha ywa ili ni kamba vile nikitu mbach u mekuwa kiku yua.
- 1:04:01SPEAKER_03: Lakini that's not a delusion.
- 1:04:03SPEAKER_03: Kosabu mtu anapukana keka kwambia lakini tiny usi tvia mma ywa bibizetu wana kwa natu.
- 1:04:09SPEAKER_00: Tiku pekiangu iani kunakini nambia ran.
- 1:04:14SPEAKER_03: Delusion.
- 1:04:15SPEAKER_03: Delusion bana nyingi nikitu wambatu mtu anakiaminina hatamtuan kemueleza naam na gani.
- 1:04:21SPEAKER_03: Awezu kuki badilisha.
- 1:04:22SPEAKER_03: Kimesha kwa fix naam naye.
- 1:04:24SPEAKER_00: Mini kuchkurusana.
- 1:04:25SPEAKER_00: Sanja fana koko futile melezo podcasting.
- 1:04:27SPEAKER_00: Pakakati mungine, kwa heri kwasasa.