Latest / Rozmawiamy o zbrodni / Historia Stanisławy Umińskiej
Transcript
- 0:09Cześć, Witam się z wami serdecznie.
- 0:11Ja Jestem Marcelina, a to jest kanał poświęcony tematyce
- 0:14kryminalnej. Zapraszam na kolejną kryminalną
- 0:19historię i dziś to będzie taka powiedzmy prawdziwa historia,
- 0:23ponieważ sprawa jest odległa czasowo.
- 0:29Gdzieś tak jak zapowiedziałam w ubiegłym tygodniu, opowiem wam o
- 0:32sprawie związanej z Polską. Myślę, że ta historia może być
- 0:36znana części z was w szczególności, jeśli
- 0:39interesujecie się 20 leciem międzywojennym.
- 0:44Poznajmy zatem sprawę stanisławy u mińskiej.
- 0:48Stasia urodziła się 17 listopada 1901 roku w Warszawie.
- 0:55Była córką Walerii oraz Antoniego.
- 0:58Z dostępnych informacji wynika, że to miejsce byli rodziną
- 1:01wielodzietną. Oprócz stanisławy.
- 1:05Mieli jeszcze 5 córek. Aniele Krystynę, jadwigę,
- 1:09Eugenie oraz Janinę. W skład rodziny wchodzili
- 1:13jeszcze 3 synowie, Eugeniusz, Marian i Kazimierz.
- 1:18Nie mogłam znaleźć informacji, czym zajmowała się głowa rodziny
- 1:23oraz jakim mieli status społeczny.
- 1:27Stasia od najmłodszych lat przejawiała olbrzymi talent
- 1:32aktorski. W wieku nastoletnim, jeszcze
- 1:35przed uzyskaniem pełnoletności zaczęła uczęszczać na kursy
- 1:39wokalno dramatyczne Heleny józefy rynie skiej.
- 1:45Było to między 1917 a 1919 rokiem.
- 1:53Stanisława po ukończeniu kursu podjęła pracę w teatrze polskim.
- 1:57Młoda aktorka przypadła do gustu warszawiakom.
- 2:02Krytycy również byli przychylni. Mimo młodego wieku umińska w
- 2:06stolicy odniosła duży sukces. Nie bała się ról, zdarzało jej
- 2:11się grać rolę młodych mężczyzn chłopców przez 5 lat wcieliła
- 2:16się w 25 ról. Odgrywając je w najbardziej
- 2:22popularnych sztukach, takich jak nie boska komedia, sen nocy
- 2:26letniej, wesele figara. W roku 1923 Zagrała swoją
- 2:33pierwszą rolę w filmie Pan Twardowski otrzymała również
- 2:38nagrodę ministra kultury i sztuki.
- 2:41Sam Julian tuwim pisał dla niej teksty Kabaretowe.
- 2:46Rozpływam się nad jej talentem. Chwalono za każdą rolę.
- 2:50Wróżono wielką przyszłość. Na jednym z wernisaży w wieku 22
- 2:57lat poznała Jana Żyznowski Skiego.
- 3:01Oboje przypadli sobie do gustu niemal natychmiast.
- 3:04Jan był wówczas już bardzo cenionym artystą.
- 3:09Żyznowski przez wiele lat mieszkał w Paryżu, na paryskim
- 3:13Uniwersytecie. Ukończył malarstwo i literaturę.
- 3:18Artysta wszechstronny zajmował się właśnie malarstwem pisał.
- 3:23Był scenografem oraz krytykiem. Człowiek, którego sam Stefan
- 3:29żeromski chwalił za opowieść krwawy strzęp.
- 3:34Jan był człowiekiem honoru w trakcie pierwszej wojny
- 3:38światowej stał w szeregach oddziału bończyk ów Legii
- 3:41Cudzoziemskiej. Żyznowski był współautorem
- 3:45sztandaru swojego oddziału. Oddział bończyk ów składał się z
- 3:49polskich ochotników. Jeszcze w trakcie wojny wyjechał
- 3:53do Petersburga, gdzie współpracował z dziennikiem głos
- 3:57Polski. Żyznowski w swoim życiu mimo
- 4:00młodego wieku osiągnął bardzo wiele.
- 4:04Udzielał się w wielu znakomitych pismach, takich jak pani.
- 4:08Wiadomości literackie tygodnik ilustrowany for mieści malował,
- 4:14a jego obrazy zdobiły ściany między innymi klubu futurystów
- 4:19polskich w hotelu europejskim. Oczywiście miewał też wernisaże.
- 4:25Jan był starszy od stanisławy o 12 lat.
- 4:29Oboje zapałali do siebie wielkim uczuciem.
- 4:32Para długo nie czekała z zaręczynami.
- 4:36Szczęście, radość i wielka filmowa miłość nie była im dana.
- 4:42Jan z zachorował, a może już był chory, kiedy poznał u mińską.
- 4:47Diagnoza była okrutna i nie pozostawiała złudzeń.
- 4:52Rak wątroby. W tamtych czasach był to wyrok.
- 4:57Jednak zakochani nie chcieli się poddać.
- 5:00Para szukała ratunku dla Jana. Stasia coraz mniej grała,
- 5:05skupiając się jedynie na znalezieniu lekarza.
- 5:09Który będzie w stanie pomóc ukochanemu?
- 5:12Specjaliści w Polsce rozkładali ręce, nie widząc sposobu na
- 5:17ratunek dla chorego. Jan w końcu przeniósł się do
- 5:22Francji, do Paryża, gdzie podjęto się leczenia.
- 5:27Stanisława wyjechała niedługo po nim, porzucając teatr.
- 5:33W Paryżu zdecydowano się na operację usunięcia Guza.
- 5:39Zabieg jednak nie przyniósł pożądanego rezultatu.
- 5:42Najprawdopodobniej nie udało się w całości usunąć zmiany.
- 5:46Stan artyst znacznie się pogorszył.
- 5:49Jan po operacji przebywał w szpitalu, bardzo cierpiał mimo
- 5:53podawania morfiny. Młoda kobieta dzielnie radziła
- 5:58sobie z sytuacją, w której się znalazła.
- 6:00Organizowała dodatkowe dawki morfiny z racji okresu
- 6:05powojennego lekarze nie mogli podawać mężczyźnie
- 6:08wystarczającej ilości leku, aby uśmierzyć jego ból.
- 6:12A Jan bardzo cierpiał. Stanisława mimo młodego wieku,
- 6:17bo cały czas mówimy o dwudziesto 2 dwudziesto, trzyletniej młodej
- 6:22kobiecie stała u boku wybranka. Kobieta niemal we wszystkich
- 6:27czynnościach wyręczała pielęgniarki, budząc tym samym
- 6:31uznanie podziw personelu medycznego.
- 6:35Kiedy przychodziły te lepsze chwile wolne od GMO tonącego
- 6:41bólu skrupulatnie notowała to, co dyktował Jan.
- 6:47Była to ostatnia jego powieść z podglebia.
- 6:51Nie miałam okazji przeczytać tej książki.
- 6:54Jednak z recenzji wynika, że nie jest to autobiografia, ale
- 6:59książka przypomina nieco ich historię.
- 7:03Nie chcę nawet sobie wyobrażać, przez co oboje przechodzili.
- 7:07Jan pogrążony w ogromnym cierpieniu oraz stasia.
- 7:11Młoda dziewczyna dzielnie walcząca o zdrowie ukochanego.
- 7:16Rozmawiali kilkukrotnie o śmierci i skróceniu cierpienia
- 7:21żyznów skiemu. Mężczyzna prosił o pomoc
- 7:25lekarzy, chciałby pomogli mu umrzeć.
- 7:27Ból był nie do zniesienia, mimo iż starano się podawać
- 7:31odpowiednie dawki morfiny. A stasia dostarczała dodatkowe
- 7:37racje zdobyte tylko jej znanym sposobem.
- 7:41Ulga przychodziła na krótko. Sytuacja była patowa.
- 7:46Wszyscy wiedzieli, iż Jan umiera jego śmierć była kwestią dni.
- 7:52Może tygodni w niewyobrażalnym bólu.
- 7:56Chciano nawet ponownie podjąć się operacji, jednak stan
- 8:00żydowskiego był fatalny. Obawiano się, iż umrze na stole
- 8:05operacyjnym. 15 lipca 1924 roku. Stanisława Czuwała przy Janie,
- 8:14kiedy mężczyzna zasnął po lekach przeciwbólowych.
- 8:18Wzięła jego pistolet i strzeliła mu w skronie.
- 8:22Huk wystrzału niósł się po szpitalu.
- 8:25Kilkanaście może kilkadziesiąt sekund później w sali, którą
- 8:29zajmował Jan zjawiły się pielęgniarki i lekarze.
- 8:34Stanisława umińska zdążyła powiedzieć, zabiłam go.
- 8:38Po czym runęła na podłogę. Kiedy odrzucili kobietę, nie
- 8:43była już sobą najprawdopodobniej doznała załamania nerwowego.
- 8:48Jan zmarł kilka godzin później w paryskim szpitalu Pol Bruce.
- 8:55Stanisława umińska została oskarżona o zabójstwo ukochanego
- 8:59Jana Żydowskiego. Był to temat poruszany przez
- 9:04prasy w całej Europie. Stasie nazwano aniołem śmierci.
- 9:10Informacje, jakie przedostawały się do gazet i publicznej
- 9:14wiadomości, miały z pewnością duży wpływ na proces.
- 9:18Prokurator dunedin, któremu przyszło oskarżać młodziutką
- 9:23kobietę akt oskarżenia, sformułował w taki sposób, aby.
- 9:28Tłumaczyć działania oskarżonej. Najlepsi prawnicy oferowali
- 9:33swoje usługi. A do Paryża z Warszawy
- 9:36przyjechał gustaw Baylin. Gustaw w trakcie wojny był
- 9:39obrońcą wojskowych. Został wtedy też wpisany na
- 9:42listę adwokatów wojskowych w Warszawie.
- 9:46Po wojnie nawiązał współpracę ze związkiem artystów sceny
- 9:49polskiej. Jedną z głośniejszych spraw, w
- 9:52jakich brał udział i bronił oskarżonego, był proces
- 9:56dziennikarza Jána sejf Felda Chłodnicki.
- 10:00Jego oskarżonego o podsłuchiwanie adiutantów
- 10:04Piłsudskiego i mościckiego. Oczywiście udało mu się wygrać.
- 10:10Proces odbył się z dużym poszanowaniem dla oskarżonej.
- 10:15Można wnioskować, że wszyscy zdawali sobie sprawę, ile ten
- 10:19czyn kosztował. Stasie, jak duży miał wpływ też
- 10:23na jej psychikę. Sama umińska ponoć na sali
- 10:27sądowej była jakby nieobecna bierna, zamyślona małomówna.
- 10:33Na miejscu dla świadków stanął naczelny lekarz szpitala.
- 10:37Gdzie zajmowano się Janem? Zeznając nie szczędził pochwał
- 10:42Stanisławie mówił o jej poświęceniu dla ukochanego i
- 10:47wspaniałej opiece nad nim. Po zeznaniach doktora Russi
- 10:52Stanisława wstała i podziękowała mu za opiekę nad ukochanym.
- 10:56I Wszystko, co dla nich zrobił. Gazety donosiły, iż po jej
- 11:01słowach było słychać płacz obecnych na sali kobiet.
- 11:05Na miejscu dla świadków stanęła również pielęgniarka i zarazem
- 11:09przyjaciółka u mińskiej pani good lip.
- 11:12Przed sądem stwierdziła, iż była świadkiem sytuacji, kiedy Jan
- 11:16prosił stasie, aby ulżyła mu w cierpieniach.
- 11:20Powołano również na świadka eksperta medycznego, który
- 11:24stwierdził, iż. Przed żydowskim nie było więcej
- 11:28niż 8 dni życia. Odczytano również listy, które
- 11:32miały świadczyć na korzyść oskarżonej.
- 11:36August dla Moliński Rzeźbiarz pisał, iż Stanisława okazała
- 11:41niezwykłą lojalność wobec narzeczonego, że jej czyn był
- 11:46świadectwem miłości. Nieobecna na sali Matka Jana
- 11:51pisała, że wybacza niedoszłej synowej.
- 11:56Ostatni dzień procesu należał do prokuratora du nagini.
- 12:01Mężczyzna stwierdził, że w tej sprawie wolałby.
- 12:06Być obrońcą niż oskarżycielem, bo sprawa u mińskiej to nie
- 12:12historia zbrodni. Ale Legenda Wielkiej pięknej
- 12:16miłości. Prokurator zauważył również, iż
- 12:20umińska jest cudzoziemką i jej postępowanie tok myślenia może
- 12:25być inny obcy nieznany przysięgłym.
- 12:30Odnoszę wrażenie, że cały ten proces, a przynajmniej
- 12:34wystąpienia pana prokuratora musiały być niezwykłe.
- 12:39W dzisiejszych czasach nie miałoby to racji bytu.
- 12:43Jak możemy się dowiedzieć, dowiedzieć, że ze źródeł
- 12:47przemowa prokuratora była niczym monolog na scenie nawet obrońcy
- 12:51oskarżonej nie byli w stanie lepiej stanąć w jej obronie.
- 12:56Umińska w ostatnich słowach przed wydaniem wyroku zapewniła,
- 13:00iż ponad życie kochała Jana. I była gotowa oddać mu całą
- 13:05swoją krew. Wydaje się, że zapomniałam wam
- 13:08powiedzieć Stanisława faktycznie kilkukrotnie oddawała krew
- 13:13janowi. Wyrok zapadł w 5 minut.
- 13:17Tyle czasu potrzebowali, aby zdecydować, że Stanisława jest
- 13:21niewinna. Wyrok był niejako
- 13:25kontrowersyjny. Pojawiły się głosy, że jak to za
- 13:29zabójstwo. Co prawda osoby chore i
- 13:32umierającej, ale wciąż zabójstwo.
- 13:35Kobieta została uniewinniona. Po procesie umińska zamieszkała
- 13:40w zakonie benedyktynek na terenie Francji, powoli wracając
- 13:44do równowagi psychicznej. Natomiast po powrocie do
- 13:48ojczyzny do Warszawy Stanisława miała nadzieję, że uda jej się
- 13:52znów stanąć na deskach teatru. Okazało się to złudną nadzieją.
- 13:57Nie była już w stanie grać tak jak kiedyś.
- 14:00Stanisława zdecydowała, że chce przywdziać Habit.
- 14:05I służyć bogów. Po śmierci Jana nie widziała dla
- 14:08siebie miejsca w społeczeństwie. Chciała się zaszyć gdzieś w
- 14:12klasztorze. Okazało się to problematyczne.
- 14:17O procesie jak i jej czynach rozpisywały się gazety, no
- 14:21również w Polsce, więc nawet w środowisku sióstr zakonnych.
- 14:25Nie była witana z otwartymi ramionami.
- 14:28Zasta się wstawił się aktor Aleksander Zelwerowicz.
- 14:34Osobiście udał się do Przełożonej domu Zakonnego
- 14:36Siostr Benedyktynek. Samary Pytanek Krzyża
- 14:39Chrystusowego. Który mieścił się przy szpitalu
- 14:43Świętego Łazarza w Warszawie i poprosił o przyjęcie u Mińskiej
- 14:48Stanisława, dołączyła 17 marca 1927 roku, mając zaledwie 26
- 14:56lat. Ze źródeł wynika, że na siostrę
- 15:00przełożoną wywierano nacisk, aby pozbyła się mińskiej.
- 15:06Ta jednak była niezłomna. Stanisława przyjęła śluby
- 15:10wieczyste w 1936 roku wybrała sobie imię boeninga.
- 15:16Imię to oznacza dobroduszna uprzejma, przyjazna, życzliwa.
- 15:21Pierwszą pracę zaczęła w zakładzie rehabilitacyjnym dla
- 15:25nieletnich przestępczym i prostytutek przystań.
- 15:30Kiedyś ten zakład mieścił się w podwarszawskim Henrykowie.
- 15:35Dziś nazywamy to miejsce białołęką.
- 15:38Podczas drugiej wojny światowej siostry w zakładzie prowadziły
- 15:42działalność konspiracyjną. Pomagały rannym partyzantom oraz
- 15:46dziewczynom, którym udało się uciec z getta.
- 15:50Ukrywały również broń. Stanisława starała się
- 15:54zaszczepić w tych młodych, niepokornych dziewczynach.
- 15:59Które prowadziły się delikatnie mówiąc, nie najlepiej miłość do
- 16:05teatru i sztuki z pomocą reżysera Leona Schillera.
- 16:10Umińska wyreżyserowała pastorałkę, w której zagrały jej
- 16:15podopieczny. Na widowni między innymi
- 16:19zasiedli Czesław Miłosz, Witold Lutosławski, Jerzy Andrzejewski,
- 16:25Danuta Szaflarska i Andrzej Łapicki.
- 16:29Łapicki tak po wielu latach wspominał to, co zobaczył.
- 16:34Niezwykłe wrażenie. Nigdy nie zapomnę Matki Boskiej
- 16:38z głową ogoloną więziennym zwyczajem z krótkim odrostem,
- 16:43Szczecinie jastrych włosów. Niezwykłe wrażenie.
- 16:48Przejęcie i czystość tych dziewczyn udzieliły się widowni.
- 16:52Jedno z najpiękniejszych wzruszeń teatralnych, jakie
- 16:56przeżyłem. Podopieczne umiński ej zagrały
- 17:00około 20 przedstawień. Koniec przystani nadszedł wraz z
- 17:06powstaniem Warszawskim. Umińska zresztą jak i inne
- 17:11siostry opuściła Warszawę. I nigdy nie wróciła do
- 17:16przystani. Do ostatnich dni pochylała się
- 17:19nad dziećmi, które wymagały specjalnej opieki.
- 17:24Umińska zmarła w Boże Narodzenie 1977 roku, mając 76 lat.
- 17:33Chciałam oszczędzić mu świadomości, że będzie umierał,
- 17:37a może chciałam oszczędzić siebie.
- 17:40Bojąc się niemożności patrzenia na nieludzkie cierpienie.
- 17:45Wówczas nie rozumiałam jeszcze, że dusza każdego człowieka
- 17:49dojrzewa w cierpieniu. Tkwi w tym tajemnica, której nie
- 17:53znamy. I nasza ingerencja jest wówczas
- 17:57brutalnym wtargnięciem w tajemniczy proces ducha, który
- 18:02przedziera się do światła. Jest to fragment wypowiedzi u
- 18:06mińskiej na temat popełnionej zbrodni.
- 18:09Te słowa padły z jej ust na około rok przed śmiercią.
- 18:15Ciekawa Jestem, co myślicie, czy słusznie?
- 18:18Po wydanym wyroku podnoszone były te głosy, że wyrok nie do
- 18:23końca był sprawiedliwy. Żuromińska powinna ponieść karę
- 18:28za swoje czyny. Czy może jesteście zdania, że po
- 18:33opuszczeniu? Francji.
- 18:36Zrobiła wiele dobrego dla dzieci młodych kobiet.
- 18:41I przynajmniej po części spłaciła swoje grzechy.
- 18:46Dziękuję za wspólnie spędzony czas do usłyszenia.
- 18:49Cześć.