Latest / De Top van Nederland / Royal Kaak ziet na 180 jaar nog altijd brood in internationale expansie

Transcript

Royal Kaak ziet na 180 jaar nog altijd brood in internationale expansie · De Top van Nederland

• 0:08
  Speaker 1: Royal Kaak begon 180 jaar geleden als familiebedrijf in het
• 0:12
  Speaker 1: Achterhoekse Terborg. Maar inmiddels staan de machines van het bedrijf
• 0:15
  Speaker 1: in bakkerijen over de hele wereld. Van Australië tot Brazilië
• 0:18
  Speaker 1: en van Pakistan tot Zimbabwe. Hoewel die machines jaarlijks voor
• 0:21
  Speaker 1: honderden miljoenen euro's aan brood op de plank brengen... wordt
• 0:24
  Speaker 1: ondernemen op een wereldtoneel vol spanning wel steeds uitdagender. Welkom,
• 0:28
  Speaker 1: Lodewijk van der Borg, Algemeen Directeur van Royal Kaak. Goedemorgen.
• 0:32
  Speaker 1: Overmiddag alweer moet ik zeggen. Even beginnen bij Kaak. Op
• 0:35
  Speaker 1: de site zie ik dat jullie de internationale marktleider... in
• 0:38
  Speaker 1: industriele bakkerijoplossingen zijn. Wat moet ik me daar allemaal bij
• 0:41
  Speaker 1: voorstellen
• 0:42
  Speaker 2: Het mooie van wereldmarktleider zijn is hoe je hem definieert.
• 0:46
  Speaker 2: En dan kan iedereen ergens wereldmarktleider in zijn. Dus dat
• 0:48
  Speaker 2: is ongetwijfeld voer voor discussie. Maar wij maken productielijnen voor
• 0:54
  Speaker 2: de industriele bakkerij. En dat is te beginnen bij de silo...
• 0:57
  Speaker 2: En eindig je totdat het product in de vrachtwagen zit.
• 1:00
  Speaker 2: Vandaar van silo tot krat. En dat doen we voor grootbrood.
• 1:03
  Speaker 2: Het normale brood wat we allemaal kennen. Waar we de
• 1:05
  Speaker 2: boterhammen van maken. Maar ook zie je patas, baguettes, kleinbroodjes.
• 1:10
  Speaker 2: Zelfs pizza's en dergelijke. Beschuit, deventerkoeken. Dus de productportfolio van
• 1:16
  Speaker 2: de producten die onze klanten bij ons willen hebben is
• 1:19
  Speaker 2: vrij groot. En daar heb je dan ook iedere keer
• 1:21
  Speaker 2: weer een nieuwe lijn voor nodig met nieuwe machines. En
• 1:24
  Speaker 2: dat is het unieke waardoor wij in de woelige buitenwereld
• 1:29
  Speaker 2: redelijk overeind kunnen blijven. Want standaardisatie is wel vrij moeilijk.
• 1:34
  Speaker 1: Dus je hebt een competitief voordeel tegen iedereen die de
• 1:36
  Speaker 1: markt op wil komen, om het zo te zeggen. Want
• 1:38
  Speaker 1: jullie maken ze en daar zitten standaarden in. Ja,
• 1:40
  Speaker 2: dat is correct. Wat er ook ontzettend in helpt is
• 1:43
  Speaker 2: dat brood een levend iets is. En je begint met
• 1:46
  Speaker 2: een droogstof, dat wordt deeg. Vervolgens is dat heel plakkerig,
• 1:50
  Speaker 2: dan ga je daar kneden, dan ga je er een...
• 1:53
  Speaker 2: Een stukje van maken. Uiteindelijk komt er een brood uit.
• 1:56
  Speaker 2: Al of niet ingevroren. Maar al die faseovergangen zijn eigenlijk
• 1:59
  Speaker 2: best moeilijk. En als het dan een keer regent. Of
• 2:01
  Speaker 2: als je een andere batch meel hebt. Dan gedraagt dat
• 2:05
  Speaker 2: product zich heel anders. En dat is wel een heel
• 2:07
  Speaker 2: grote drempel voor. nieuwe bedrijven om in die takversport te komen.
• 2:11
  Speaker 1: En nu is Kaak natuurlijk een van de weinige bedrijven...
• 2:13
  Speaker 1: die bijna twee eeuwen bestaat. 180 jaar dit jaar, gefeliciteerd nog.
• 2:18
  Speaker 1: En al die jaren geleden begon dat als familiebedrijf uit Terborg.
• 2:21
  Speaker 1: Dus hoe heeft het bedrijf zich nou ontwikkeld? Begon dat
• 2:23
  Speaker 1: meteen met bakkerijmachines? Ik neem aan van niet.
• 2:25
  Speaker 2: Nee, helemaal in het begin was het een dakdekker... die
• 2:29
  Speaker 2: op een gegeven moment... Die niet zo heel goed was
• 2:31
  Speaker 2: in zijn vak en van het dak was afgezodemierd... en
• 2:33
  Speaker 2: iets anders moest gaan doen. En in Terborg en Ulft
• 2:37
  Speaker 2: en die regio, daar werd ijzer gevonden. De Dru komt
• 2:40
  Speaker 2: er vandaan, Atag, allemaal oude namen... die in de ijzerregieterij
• 2:43
  Speaker 2: zaten en ijzerbewerking. Dus vanaf dat moment zijn ze een
• 2:47
  Speaker 2: metaalwarenfabriek geworden. En eigenlijk pas na de oorlog, jaren 15,
• 2:52
  Speaker 2: jaren 60... is heel voorzichtig de weg ingeslagen richting de bakkerijindustrie.
• 2:57
  Speaker 2: En wie zijn de klanten tegenwoordig van Kaak Allemaal? Dat
• 3:00
  Speaker 2: zijn vooral grote industriele bakkers, maar ook supermarkten die zelf bakken.
• 3:05
  Speaker 2: Dus bijna alle supermarkten hier in Nederland die hebben brood
• 3:08
  Speaker 2: in hun vakken liggen die op lijnen van ons gemaakt zijn.
• 3:12
  Speaker 2: Maar dat geldt ook voor de rest van de wereld.
• 3:13
  Speaker 2: Dus als je in een supermarkt in Australië komt bij Kools,
• 3:16
  Speaker 2: de kans dat je iets koopt wat op een van
• 3:18
  Speaker 2: onze lijnen is gemaakt is vrij groot. En dat geldt
• 3:21
  Speaker 2: eigenlijk overal. En soms hebben de bakkerijen ook kleine winkel-outlets.
• 3:26
  Speaker 2: Maar dan moet je meer denken als je in Afrika bent.
• 3:29
  Speaker 2: In Zimbabwe of Congo of dat soort gebieden.
• 3:32
  Speaker 1: Vergen dat soort gebieden ook een enorme verkooporganisatie? Of heb
• 3:35
  Speaker 1: je daar een paar boots on the ground, zoals men
• 3:36
  Speaker 1: dat zegt?
• 3:37
  Speaker 2: Ja, onze verkooporganisatie is niet heel erg groot. Maar we
• 3:42
  Speaker 2: reizen wel enorm veel rond. Ik zelf ook. Ik probeer
• 3:45
  Speaker 2: ook daar mijn steentje aan bij te dragen. En het
• 3:49
  Speaker 2: aantal grote bakkerijen in de wereld valt mee. Het aantal
• 3:53
  Speaker 2: potentiële klanten. Dus de bakker op de hoek... Daar zijn
• 3:55
  Speaker 2: wij niet de match voor. Dus het gaat echt voor
• 3:57
  Speaker 2: industriele bakkerijen die vanaf 2.500 tot 3.000 broden per uur produceren.
• 4:03
  Speaker 2: Dat is natuurlijk niet overal gegeven. Dus het is een
• 4:07
  Speaker 2: redelijk overzichtelijke markt.
• 4:10
  Speaker 1: En wie is eigenlijk de grootste concurrent, vroeg ik mij af.
• 4:13
  Speaker 1: Want ik zie allerlei bedrijven, EMF Bakery Systems, Rademaker uit
• 4:17
  Speaker 1: eigen land. Die zie ik wel meer specialiseren. Jullie doen
• 4:19
  Speaker 1: de hele lijn dan? Is dat een beetje het verschil?
• 4:21
  Speaker 2: Ja, klassiek gezien zijn wij al jarenlang de integrator van
• 4:26
  Speaker 2: Sieler tot Krat. Je ziet dat de concurrentie daar ook
• 4:29
  Speaker 2: voorzichtig steeds meer mee gaat werken. Het merende van onze
• 4:34
  Speaker 2: concurrenten zit inderdaad in Nederland. Dus die kom je dan
• 4:36
  Speaker 2: in verweggestand tegen.
• 4:39
  Speaker 1: Vakantie al niet leuk, maar op het werk ook
• 4:41
  Speaker 2: niet. Voor de BV Nederland is dat op z'n zachtst
• 4:44
  Speaker 2: gezegd onhandig. EMF, Bakeries, Middleby, dat is ook een Amerikaanse.
• 4:49
  Speaker 2: Dan heb je een megaterm met Frankrijk. Dus er is wel...
• 4:52
  Speaker 2: Concurrentie is er altijd natuurlijk. Maar wij proberen met ons propositie,
• 4:57
  Speaker 2: heet dat tegenwoordig zo mooi... goed in de markt te staan.
• 5:00
  Speaker 2: En dat lukt nog steeds redelijk. Ik beloof je, ik
• 5:01
  Speaker 2: ga
• 5:02
  Speaker 1: je
• 5:02
  Speaker 2: niet vragen naar je purpose
• 5:03
  Speaker 1: en propositie. Maar wel over de cijfers van de jaaromzet.
• 5:06
  Speaker 1: Ik lees bedragen van 150 tot 250 miljoen euro. Waar
• 5:10
  Speaker 1: stevenen we op af voor dit jaar
• 5:11
  Speaker 2: 250 miljoen maakomzet. De verkoopomzet staat een beetje onder druk.
• 5:16
  Speaker 2: Maar die lijkt zich weer op te richten. Onze target
• 5:19
  Speaker 2: is 270 miljoen. Het is nog wel slag om de
• 5:24
  Speaker 2: arm of we dat gaan halen. Het probleem is daarbij
• 5:27
  Speaker 2: dat we natuurlijk vrij lumpie projecten hebben. Dus je krijgt
• 5:30
  Speaker 2: eens in de zoveel tijd grote
• 5:32
  Speaker 1: cijfers binnen
• 5:33
  Speaker 2: En als dan toevallig zo'n project niet doorgaat... dan heb
• 5:35
  Speaker 2: je je verkoopomzetdoelstellingen op dat moment niet gehaald. En komen
• 5:40
  Speaker 2: er twee binnen, dan kun je de champagneflessen uit de
• 5:44
  Speaker 2: kast halen. Dus het is een beetje een rollercoaster om
• 5:48
  Speaker 2: even in die thematiek te blijven. Ja, want jij was
• 5:50
  Speaker 2: ook achtbaantester
• 5:51
  Speaker 1: Dat vond ik een prachtig verhaal. Ik wou dat ik
• 5:53
  Speaker 1: je er langer over kon interviewen. Eerst nog even weer
• 5:56
  Speaker 1: terug naar eigen bodem. Want de Nederlandse maakindustrie trekt nu
• 5:59
  Speaker 1: weer wat aan. We hebben CBS-cijfers gezien. 12% groei tegenover
• 6:04
  Speaker 1: dezelfde periode een jaar eerder. Maar we hebben lang gehoord
• 6:06
  Speaker 1: dat het lastig was... vanwege personeelstekorten en loonkostenstijgingen en dergelijke.
• 6:10
  Speaker 1: Wereldwijd werken er ongeveer duizend man wereldwijd bij Kaak. Is
• 6:14
  Speaker 1: het altijd gelukt om genoeg personeel te vinden voor jullie? Ja. Hoezo?
• 6:18
  Speaker 2: Nou, twee dingen. Jaren geleden, prachtig, echt al over 20,
• 6:22
  Speaker 2: 25 jaar geleden... hebben we met een aantal Achterhoekse ondernemers
• 6:25
  Speaker 2: dit zien aankomen... en een eigen vakschool begonnen. Dus de
• 6:29
  Speaker 2: mensen die bij ons in de productie werken... die leiden
• 6:32
  Speaker 2: we eigenlijk bijna allemaal zelf op... En ook verder, we
• 6:35
  Speaker 2: hebben twee mensen die bij ons als bankwerker zijn begonnen...
• 6:40
  Speaker 2: en nu directeur zijn van een van onze ondernemingen. Dus
• 6:42
  Speaker 2: dat proberen we dan ook voor elkaar te krijgen. En
• 6:45
  Speaker 2: daarnaast hebben we ons eigen uitzendbureau, JAWS. De grap niet uitleggen.
• 6:51
  Speaker 2: Veel meer fantasie hadden we niet, zeg maar. En daarmee
• 6:55
  Speaker 2: proberen we natuurlijk ook wat actiever in de markt te zijn.
• 6:59
  Speaker 2: En een product wat voor ons belangrijk is... is dat
• 7:01
  Speaker 2: we ook buitenlandse mensen deze kant op halen. En eentje
• 7:05
  Speaker 2: die daar heel erg leuk tussen zit... misschien een tip
• 7:08
  Speaker 2: voor ondernemers... ASML haalt heel veel mensen van buiten deze
• 7:11
  Speaker 2: kant op. En daar zit echt ongeveer 10% van de
• 7:14
  Speaker 2: mensen die zich verloren voelen... in die grote organisatie, maar
• 7:16
  Speaker 2: wel heel graag in Nederland willen blijven. En die zijn
• 7:20
  Speaker 2: vrij eenvoudig naar buitenstreken te halen... want die vinden dat
• 7:24
  Speaker 2: helemaal niet zo'n probleem... om zo ver van Amsterdam te zitten.
• 7:26
  Speaker 2: Dus daar zit een hele leuke pool om eens in
• 7:28
  Speaker 2: te vissen. Maar dat zijn voor de mensen die nog
• 7:31
  Speaker 2: mensen zoeken
• 7:33
  Speaker 1: Deze tip maar even voor ondernemers. Jij hebt nooit Christophe
• 7:35
  Speaker 1: Fouquet of Peter Wenning aan de lijn gehad... om boos
• 7:37
  Speaker 1: te zeggen dat jij medewerkers had te stelen? Nee, absoluut niet.
• 7:40
  Speaker 1: Ik ben hem wel eens tegengekomen, maar dit was niet
• 7:42
  Speaker 1: het onderwerp van het gesprek. En stijgt het, want we
• 7:45
  Speaker 1: hebben net over duizend medewerkers wereldwijd... stijgt het aantal personeelsleden
• 7:49
  Speaker 1: ook bij jullie? Want ik kan me voorstellen dat robotisering
• 7:51
  Speaker 1: ook weer een flinke slag maakt... in zeker jullie landschap ook.
• 7:55
  Speaker 2: Onze stelling is eigenlijk, we zijn dat nog niet, maar
• 7:57
  Speaker 2: daar zijn we wel volop aan het sturen, dat iedereen
• 8:01
  Speaker 2: die met pensioen gaat binnen ons bedrijf, vervangen wordt door
• 8:04
  Speaker 2: of AI of door robotica. En daar zetten we vrij
• 8:08
  Speaker 2: hard op in. Je moet heel duidelijk ook je... investeringen materialiseren.
• 8:13
  Speaker 2: Vaak wat er gebeurt is dat je een verbeteringsslag hebt gemaakt...
• 8:16
  Speaker 2: maar de mensen die het deden werken wat langzamer en
• 8:18
  Speaker 2: de kosten hou je. Dus je moet daar wel op duwen.
• 8:22
  Speaker 2: Er is ook een discussie die je met de bonden
• 8:24
  Speaker 2: moet gaan voeren... want dat gaat invloed hebben op ons
• 8:26
  Speaker 2: als land. Maar daar sturen we heel direct op en
• 8:30
  Speaker 2: dat lijkt fanatiek en goed te lukken. Het enige jammer
• 8:33
  Speaker 2: is dat de experimenten die we nu met humanoid robots doen...
• 8:36
  Speaker 2: dat zijn Chinese robots... De CEO van Siemens heeft mij
• 8:40
  Speaker 2: toegezegd dat we er ook eentje van uit die hoek
• 8:42
  Speaker 2: zouden krijgen. En dat zou mij wel gevalig zijn.
• 8:45
  Speaker 1: Maar voor de helderheid, waar worden alle machines en onderdelen
• 8:49
  Speaker 1: op dit moment geproduceerd?
• 8:50
  Speaker 2: We hebben een aantal productielocaties hier in Nederlandswolde. Terborg, Nieuwkuik
• 8:56
  Speaker 2: en Eindhoven. Dan hebben we er eentje in Frankrijk, eentje
• 9:00
  Speaker 2: in Noord-Italië. Eentje in Zuid-Afrika en eentje in Brazilië. En
• 9:05
  Speaker 2: waar we aan het streven zijn is om meer local
• 9:08
  Speaker 2: for local te produceren. Dus we hebben een hele grote
• 9:10
  Speaker 2: markt in Afrika. En we willen zoveel mogelijk van de
• 9:14
  Speaker 2: wat minder moeilijke machines daar laten maken. Dat is een kostaspect,
• 9:18
  Speaker 2: maar dat is ook een milieuaspect. Want als je al
• 9:20
  Speaker 2: die boten die kant op moet laten varen, dat is
• 9:22
  Speaker 2: allemaal niet goed voor het milieu.
• 9:23
  Speaker 1: En het grootste deel van het personeelsbestand zit, neem ik aan...
• 9:26
  Speaker 1: bij die productielocaties ook. Ja, dat is correct. Dan moeten
• 9:29
  Speaker 1: we ook eens praten over 3D-printen. Want jullie zijn daar
• 9:31
  Speaker 1: tamelijk goed in op metaalgebied. Dan wil ik je een
• 9:34
  Speaker 1: dilemma voorleggen. Je moet kiezen. Daarna kun je nuanceren tot
• 9:37
  Speaker 1: je ons weegt. Het
• 9:38
  Speaker 3: dilemma
• 9:41
  Speaker 1: K3D, het dochterbedrijf van Royal Kaak in 3D-printers... had de
• 9:45
  Speaker 1: aanbesteding van Defensie kunnen winnen. Van China, als het de
• 9:48
  Speaker 1: prijs had verlaagd. Of, nou, zo'n aanbesteding kun je eigenlijk
• 9:51
  Speaker 1: nooit winnen van de Chinezen.
• 9:55
  Speaker 2: Ja, dat is natuurlijk altijd de perspectief van de klant.
• 10:01
  Speaker 2: Gaan we voor één of gaan we voor twee? Ik
• 10:02
  Speaker 2: denk dat ik voor één zou gaan. Maar ik vind
• 10:06
  Speaker 2: eigenlijk dat de overheid en het leger hier... iets anders
• 10:11
  Speaker 2: had moeten kiezen. Ik vind het nogal een pijnlijk onderwerp
• 10:15
  Speaker 2: vanuit het leger bezien.
• 10:16
  Speaker 1: Laten we het eens even uitpakken, want je luistert naar
• 10:18
  Speaker 1: BNR Zaken doen. Te gast is Lodewijk van der Borg,
• 10:20
  Speaker 1: algemeen directeur van Royal Kaak. Wereldwijd worden er al 180
• 10:24
  Speaker 1: jaar bakkerijmachines geleverd. Nou, eerst ook nog wat dakdekking, later
• 10:27
  Speaker 1: wel bakkerijmachines. Het dilemma dat ik je zojuist heb voorgelegd...
• 10:30
  Speaker 1: dat heeft alles te maken met het nieuws van eind september.
• 10:32
  Speaker 1: Dat Defensie, ons ministerie van Defensie, ervoor gekozen heeft... 3D-printers
• 10:37
  Speaker 1: te kopen bij een Chinees bedrijf. Maar eerst even, waarom
• 10:41
  Speaker 1: heeft een bakkerij, een technologiebedrijf... geïnvesteerd in het 3D-printen van metaal, aluminium,
• 10:46
  Speaker 1: staal en andere dingen
• 10:47
  Speaker 2: Nou, omdat wij echt al tien, twaalf jaar geleden... een
• 10:51
  Speaker 2: slogan voor onszelf hadden verzonnen. En niet verzonnen om het
• 10:55
  Speaker 2: sexy te maken, maar ook omdat we dat doorleven. En
• 10:58
  Speaker 2: dat is food without footprint. En wij willen eigenlijk de
• 11:02
  Speaker 2: wereld zo min mogelijk belasten... met de activiteiten die we doen.
• 11:04
  Speaker 2: Brood is een prachtig mooi product. Dat willen we dan
• 11:07
  Speaker 2: ook bij het scheppen van de machines daarvoor. En het
• 11:10
  Speaker 2: mooie van 3D-printen is dat het de enige maakmethodiek is
• 11:15
  Speaker 2: waar je geen afval in produceert. Daarnaast is het 3D-geprinte onderdeel,
• 11:20
  Speaker 2: als het van metaal is, ongeveer 30% sterker. Dus ook
• 11:23
  Speaker 2: om die reden heb je minder metaal nodig. Maar dit
• 11:25
  Speaker 2: was dus verduurzaming, niet een kostenbesparing? Dat
• 11:27
  Speaker 1: is
• 11:28
  Speaker 2: absoluut ingezet door verduurzaming.
• 11:31
  Speaker 1: Maar heb je er ook kosten mee bespaard?
• 11:32
  Speaker 2: Ja, uiteindelijk wel. Het grappige is dat verduurzaming lijkt heel
• 11:37
  Speaker 2: erg op de oude Zeeuwse wijsheid zunig zijn. Maar je
• 11:42
  Speaker 1: komt uit Nijmegen toch? Ik kom uit Nijmegen,
• 11:44
  Speaker 2: maar af en toe moet je wel de rest van
• 11:46
  Speaker 2: het land mee betrekken daarin. Dus heel veel is zuinig zijn.
• 11:51
  Speaker 2: We zijn heel vroeg begonnen met op afstand proberen te
• 11:55
  Speaker 2: monteren en op afstand proberen te monitoren. Daar hadden we
• 11:58
  Speaker 2: best wel moeite mee om dat doorgezet te krijgen. En
• 12:01
  Speaker 2: toen kwam COVID. Toen moesten we wel. Dat heeft ons
• 12:04
  Speaker 2: enorm gecatapulteerd in die technologie. Dus voor ons was COVID
• 12:08
  Speaker 2: eigenlijk wel een blessing in disguise. Hoe vervelend het is
• 12:12
  Speaker 2: voor heel veel mensen is geweest. Voor ons als bedrijf
• 12:15
  Speaker 2: en in onze filosofie heeft het ons heel erg geholpen.
• 12:18
  Speaker 1: Het heeft heel veel processen op de wereld natuurlijk ontzettend versneld.
• 12:20
  Speaker 1: Ik noem maar iets van thuiswerken en het gebruik van
• 12:22
  Speaker 1: Microsoft Teams en zo. Zoom zal daar een andere gedachte
• 12:24
  Speaker 1: over hebben inmiddels. Maar even voor de helderheid. Ik lees
• 12:28
  Speaker 1: over K3D, dit dochterbedrijf van jullie, dat het een relatief
• 12:31
  Speaker 1: kleine omzet heeft. Maar wel een soort spil is in
• 12:33
  Speaker 1: de Nederlandse... vanwege het feit dat 3D-printen van metaal redelijk
• 12:38
  Speaker 1: uniek is. Klopt dat ook
• 12:40
  Speaker 2: Dat is correct en tevens juist.
• 12:42
  Speaker 1: Dus jij bent het eerste aanspreekpunt als mensen 3D-printen met
• 12:44
  Speaker 1: metaal
• 12:45
  Speaker 2: aangepakt? Nee, ik niet. Mijn collega's van K3D,
• 12:48
  Speaker 1: dat moet nog
• 12:49
  Speaker 2: duidelijk zijn. Ik denk tien, negen jaar geleden begonnen met
• 12:55
  Speaker 2: de eerste 3D-printer. Als ik goed geïnformeerd ben, was dat
• 12:58
  Speaker 2: de eerste industriele metaal-3D-printer ter wereld. Daarna gingen SpaceX en
• 13:04
  Speaker 2: Boeing en dergelijke ook daarmee experimenteren. Wij betrekken een van
• 13:10
  Speaker 2: de systemen, het poederbedprinten en warmtechnologie. Het zijn twee verschillende technologieën.
• 13:15
  Speaker 2: Maar die poederbedprinters komen uit Eindhoven, van een bedrijf in Eindhoven.
• 13:20
  Speaker 2: Additive Industries. En die hebben de techniek van ASML gebruikt...
• 13:24
  Speaker 2: om die 3D-printer te kunnen maken. Dus het is echt
• 13:26
  Speaker 2: een parel van de Nederlandse industrie. En we waren en
• 13:30
  Speaker 2: zijn bevriend met eigenaren, de familie Wintermans. En toen hebben
• 13:33
  Speaker 2: we gezegd, wij gaan met de eerste aan de slag.
• 13:35
  Speaker 2: En dat is als hobby een beetje uit de klauw gelopen.
• 13:38
  Speaker 2: We hebben er nu ondertussen... Twaalf printers. En we printen
• 13:42
  Speaker 2: voor alles en iedereen. In Nederland zijn we met afstand
• 13:45
  Speaker 2: op metaalprinten de grootste. Maar ook in het buitenland blazen
• 13:49
  Speaker 2: we een leuk partijtje mee. En misschien, ik weet niet
• 13:53
  Speaker 2: of je dat hebt gevolgd... zeer recentelijk is er een
• 13:55
  Speaker 2: nieuwe spijker geïntroduceerd, een auto...
• 13:57
  Speaker 1: Jazeker. Ik heb Victor Muller zijn nieuwe Tour weer zien maken. Ja,
• 14:01
  Speaker 2: dat klopt. We moeten wel op ons geld letten dat
• 14:04
  Speaker 2: het op tijd betaald
• 14:05
  Speaker 1: wordt. Jij
• 14:06
  Speaker 2: zegt
• 14:06
  Speaker 1: het.
• 14:06
  Speaker 2: Maar de grill aan de voorkant, de achterkant en nog
• 14:10
  Speaker 2: een paar andere onderdelen, die zijn bij ons geprint. En
• 14:13
  Speaker 2: die zijn ook alleen maar te produceren door te printen.
• 14:16
  Speaker 2: Dus dat is een hele grappige en leuke toepassing.
• 14:18
  Speaker 1: Nou, daar moeten we even naar dat pijnpunt waar we
• 14:19
  Speaker 1: het net al kort over hadden. Want Defensie heeft er
• 14:22
  Speaker 1: dus voor gekozen om metaalprinters te laten maken door een
• 14:24
  Speaker 1: Chinees bedrijf. Dat was een aanbesteding onder Europese regels. Wat
• 14:28
  Speaker 1: dacht jij nou toen je dat hoorde als spin in
• 14:31
  Speaker 1: het web van 3D-metaalprinten?
• 14:33
  Speaker 2: Ja, daar is maar één woord voor, voorbijstand. Hoezo? Het
• 14:37
  Speaker 2: bedrijf waar het nu van gekocht wordt, dat is een
• 14:39
  Speaker 2: bedrijf wat ook levert aan het Chinese leger, alle onderdelen
• 14:43
  Speaker 2: van het Chinese leger, maar ook aan het Russische leger.
• 14:46
  Speaker 2: Dat is niet helemaal formeel bevestigd op papier, maar we
• 14:50
  Speaker 2: weten wel via via dat dat heel erg sterk erop
• 14:53
  Speaker 2: lijkt dat dat gebeurd is. Daar is ook een journalist
• 14:56
  Speaker 2: mee bezig geweest. Van het FD.
• 14:58
  Speaker 1: En dan zitten daar bedrijven tussen die onderdelen aan elkaar verkopen.
• 15:01
  Speaker 1: Zo komt het toch in Rusland
• 15:02
  Speaker 2: Dat klopt. En alles is natuurlijk Internet of Things. Dus
• 15:06
  Speaker 2: het onderhoud van zo'n printer. Dat gaat online. Dan hoef
• 15:10
  Speaker 2: ik niet te vertellen wat er gebeurt. Met de spullen
• 15:13
  Speaker 2: die daar geprint worden. En waar die dan uiteindelijk terecht komen.
• 15:16
  Speaker 1: Dus jij zegt Defensie haalt hiermee. Een wolf in schaapskleren
• 15:19
  Speaker 1: binnen
• 15:20
  Speaker 2: Naar mijn bescheiden mening is dat absoluut zo. Het is eigenlijk.
• 15:24
  Speaker 2: Eigenlijk zou je het moeten verbieden. Maar het is gebeurd.
• 15:29
  Speaker 2: Ik vind het niet slim. Ik weet niet of het
• 15:30
  Speaker 2: nog terug te draaien is. Maar het is een tak
• 15:33
  Speaker 2: van sport, zeker het printen, ook met de printers vanuit Eindhoven...
• 15:37
  Speaker 2: die naar de toekomst toe misschien wel even belangrijk gaat
• 15:41
  Speaker 2: worden als de ASML-machines. Als je in een conflict terechtkomt,
• 15:47
  Speaker 2: is je logistiek een enorm probleem. Op het moment dat
• 15:49
  Speaker 2: je in de buurt van je troepen 3D-printen kunt maken...
• 15:55
  Speaker 2: sperpaards snel te kunnen maken, levert dat heel veel voordeel op.
• 16:00
  Speaker 2: Dat wil je niet met een printer van mogelijke
• 16:02
  Speaker 1: tegenstander doen. Nu heeft de staatssecretaris hierover gezegd, die hier
• 16:07
  Speaker 1: verantwoordelijk was... er worden onderdelen op wereldwijd niveau gemaakt. Dat
• 16:14
  Speaker 1: wordt dan in China in elkaar gezet. Dus het gaat
• 16:16
  Speaker 1: alleen om assemblage. Wij zien daar geen probleem in. Hij
• 16:19
  Speaker 1: zei dat in antwoord op Karel's vraag. Wat is daarop
• 16:21
  Speaker 1: jouw reactie?
• 16:22
  Speaker 2: Ja, ik moet zeggen dat ik niet zelf in die
• 16:25
  Speaker 2: fabriek ben geweest. Ik weet wel dat er regelmatig allerlei
• 16:31
  Speaker 2: slimmigheidjes in de machine wordt gezet om dingen te bekijken.
• 16:35
  Speaker 2: De ringtoonbel of dat soort dingen. We weten allemaal dat
• 16:37
  Speaker 2: die data ook gewoon rechtstreeks terug naar China gaat. Dus
• 16:41
  Speaker 2: ik denk dat je de schijn ook zeker niet tegen
• 16:44
  Speaker 2: zou moeten willen hebben. Maar even concreet, is het nou
• 16:49
  Speaker 2: gevaar of niet?
• 16:50
  Speaker 1: Ik denk van wel,
• 16:50
  Speaker 2: ja
• 16:51
  Speaker 1: Oké, dus het gaat niet over schijn
• 16:53
  Speaker 2: Dat is mijn mening, dat het niet over schijn gaat,
• 16:55
  Speaker 2: klopt
• 16:56
  Speaker 1: Oké, en nu vroeg ik je ook natuurlijk... hebben wij
• 16:59
  Speaker 1: die aanbesteding niet gewonnen? Want je hebt meegedongen voor de helderheid.
• 17:01
  Speaker 2: Ja, ook dat hebben we niet op papier... maar alleen
• 17:05
  Speaker 2: van de mensen horen zeggen... dat wij op alle fronten
• 17:09
  Speaker 2: een groen vinkje hadden behalve op de prijs... Chante detail
• 17:12
  Speaker 2: is dat wij als K3D drie jaar lang vrij grote
• 17:15
  Speaker 2: opdrachten hadden voor Defensie om te printen. Dus we hebben
• 17:19
  Speaker 2: allerlei elementen van hun machinerieën gemodelleerd. Tank, andere onderdelen ook.
• 17:27
  Speaker 2: Gemodelleerd en gezorgd gedragen dat die ook op onze printer
• 17:31
  Speaker 2: geprint kunnen worden. De kans dat dat gewoon keurig netjes
• 17:34
  Speaker 2: via die printer ook in China terecht komt is best
• 17:37
  Speaker 2: wel aanwezig.
• 17:38
  Speaker 1: En nou horen we ook van de Europese Unie van...
• 17:40
  Speaker 1: Chinese machines die breken steeds meer potten in Europa ook.
• 17:43
  Speaker 1: Machinebouw als geheel wordt steeds meer geïmporteerd. Nou, Defensie houdt
• 17:46
  Speaker 1: zich er kennelijk ook mee bezig. Of het nou gaat
• 17:48
  Speaker 1: om assemblage of de rest van de onderdelen. Hoe kan
• 17:51
  Speaker 1: je als internationaal opererend bedrijf die concurrentiestrijd dan nog winnen
• 17:55
  Speaker 2: Nou, ik denk dat er een paar lichtpunten zijn. Ik
• 17:59
  Speaker 2: denk drie. Eén... Een landsbrekend voor Ursula van der Leyen.
• 18:04
  Speaker 2: Ik denk dat die veel te weinig op het voetstuk
• 18:06
  Speaker 2: gezet wordt. Maar wat zij op dit moment in handelsdeals...
• 18:10
  Speaker 2: met haar collega's voor elkaar krijgen, is echt briljant. Beperkingen
• 18:14
  Speaker 2: voor auto's bijvoorbeeld? Beperkingen met China ook, maar Mercasur in Afrika.
• 18:19
  Speaker 2: Het grappige is, als je daar dan als Europeaan rondgaat...
• 18:23
  Speaker 2: dan hoor je dat ook terug. Canada is een voorbeeld.
• 18:26
  Speaker 2: Dus die komt veel te weinig in het nieuws... wat
• 18:28
  Speaker 2: zij eigenlijk met stille diplomatie voor elkaar krijgt. Dus daar
• 18:30
  Speaker 2: zit een positief effect in. Het tweede effect is dat
• 18:33
  Speaker 2: wij zelf naar lage landen gaan. Dus in de buurt
• 18:37
  Speaker 2: van onze klanten. Dus wij produceren een deel van onze
• 18:42
  Speaker 2: machines in Zuid-Afrika... maar ook in India... En we zijn
• 18:45
  Speaker 2: ook bezig in Brazilië, dus wij zullen hier wat minder
• 18:47
  Speaker 2: moeten gaan doen en in de buurt van onze klanten
• 18:50
  Speaker 2: wat meer. Aan de ene kant voor environmental reasons, maar
• 18:53
  Speaker 2: ook voor kostprijs. En derde, en dat is de opportunist
• 18:57
  Speaker 2: in mij, op het moment dat AI en robotica, vooral
• 19:03
  Speaker 2: ook humanoid robots... op geld gaan doen, dan is een
• 19:07
  Speaker 2: robot hier of een robot in China ongeveer even duur.
• 19:10
  Speaker 2: En dan hebben we weer een even level playing field...
• 19:15
  Speaker 2: waarbij ik denk dat als we dat goed adopteren... we
• 19:18
  Speaker 2: die concurrentie aan kunnen gaan. Maar, een belangrijke maar, daar
• 19:22
  Speaker 2: moeten werkgevers en werknemers... wel afspraken gaan maken hoe de
• 19:26
  Speaker 2: toegevoegde waarde van die robots... Ik zie dat jij het
• 19:28
  Speaker 2: gesprek met de vakbonden al goed inzit
• 19:30
  Speaker 1: in ieder geval.
• 19:31
  Speaker 2: Nou ja, ik denk dat het een belangrijk iets is...
• 19:34
  Speaker 2: waar we op ons moeten voorbereiden. Want anders gaan we
• 19:38
  Speaker 2: heel veel strijd hier krijgen. Dat wordt aangewakkerd, hoorden we net,
• 19:41
  Speaker 2: ook vanuit Rusland en dergelijke. Maar dat moeten we wel
• 19:45
  Speaker 2: goed voorbereiden. Maar we hebben daar wel een opportunity, denk
• 19:47
  Speaker 2: ik
• 19:47
  Speaker 1: En dat is de toekomstvisie van Lodewijk van der Borch.
• 19:50
  Speaker 1: Directeur van de Royal Kaakgroep. Heel veel dank voor dit gesprek.
• 19:53
  Speaker 1: Wil je meer gesprekken luisteren met de top van het bedrijfsleven...
• 19:55
  Speaker 1: of andere leiders van dit moment? Bijvoorbeeld het gesprek met
• 19:58
  Speaker 1: Erika Bakkum... van Nationale Vereniging De Zonnebloem. Abonneer je dan
• 20:01
  Speaker 1: op de top van Nederland om geen aflevering te missen.