Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #303 - Ano'ng relasyon ng Greenland sa Pilipinas?
Transcript
- 0:06Hi kamusta ako si miguel ng comprehensible tagalog podcast.
- 0:12At ngayon. Meron tayong tanong.
- 0:16Ano yung relasyon ng greenland sa pilipinas?
- 0:21So ngayon yung greenland madalas nasa balita.
- 0:25Isa yung isla na malapit sa arctic circle.
- 0:30Malamig actually frozen sya. Yung pilipinas naman madaming
- 0:37isla isang archipelago na tropikal.
- 0:41Libu libong kilometro yung layo na nasa timog silangang asya.
- 0:47So talagang magkaiba di ba? Pero yung realidad.
- 0:53Kung ano yung nangyayari sa greenland kung ano yung
- 0:57nangyayari sa ice sheet doon. Pwedeng.
- 1:01Talagang makaapekto sa hinaharap ng pilipinas.
- 1:07Pwedeng maimpluwensiyahan yung lebel ng tubig sa manila at sa
- 1:11ibang lugar. Pwedeng maapektuhan yung.
- 1:15Intensidad ng bagyo. Pwedeng magbago yung pattern ng
- 1:21rainfall at yung mga pangingisda.
- 1:27Bale yung natutunaw na yelo sa arctic hindi lang problema ng
- 1:32mga polar bear. Problema din ng mga pilipino.
- 1:37Yung dahilan yung komplikadong koneksyon at relasyon ng
- 1:43gravity, ocean circulation at yung global climate systems.
- 1:50Yung pinakamalaking ice sheet sa mundo yung antarctica.
- 1:56At pangalawa yung greenland. So yung tubig don frozen kasi
- 2:02malamig. At madaming frozen na tubig.
- 2:06Kung matutunaw lahat yun seven meters yon pitong metro ganun
- 2:12kadami yung frozen na yellow. At yung natutunaw na tubig
- 2:18dumadaloy papunta sa dagat at syempre tumataas yung lebel ng
- 2:25tubig sa mundo. Pero medyo kakaiba kasi yung
- 2:30pagtaas ng tubig. Hindi naman pantay pantay sa
- 2:34buong planeta. Yung ibang lugar mas mabilis
- 2:40tumaas yung tubig dun sa ibang lugar mas mabagal.
- 2:45So bakit hindi pantay pantay? Bakit kapag natunaw yung yelo
- 2:50hindi pantay yung pagtaas ng tubig sa buong planeta?
- 2:55Dahil lang yan sa physics actually dahil sa gravity kasi
- 3:00yung mga ice sheets hinihila nila yung tubig papunta sa
- 3:06kanila. Dahil sobrang laki ng greenland
- 3:09ay sheet yung gravitational pool ina attract nito yung malapit na
- 3:15si water. So kapag nababawas yung yellow
- 3:20sa green land? Yung dagat.
- 3:24Nadadagdagan yung tubig. Tsaka pangalawa.
- 3:28Humihina yung gravitation ng pool.
- 3:32So yung tubig na napupunta papalayo sa arctic.
- 3:38At napupunta sa mga rehiyon na malayo.
- 3:42Halimbawa yung tropics. At halimbawa yung sa western
- 3:47pacific. Dahil doon yung pagtaas ng tubig
- 3:51sa pilipinas o sa. Sa palibot sa pilipinas mas
- 3:56mabilis kumpara sa sa average sa buong mundo.
- 4:02Globally yung average nasa tatlong millimeters kada taon.
- 4:08Pero sa pilipinas merong mga record na labing apat na
- 4:13millimeters kada taon yung pagtaas.
- 4:16So apat hanggang limang beses mas mabilis.
- 4:22Apat hanggang lima. Tapos malaking issue to kasi
- 4:27madaming komunidad na nasa coast nakatira sa tabi ng dagat.
- 4:34At yung mga pangunahing lungsod. Halimbawa yung maynila cebu,
- 4:38iloilo, davao. Nasa malapit sa dagat.
- 4:44At kapag mas mataas yung tubig. Mas.
- 4:48Pwedeng maging mas malakas at mas destructive yung mga storm
- 4:53surge kasi mas mataas yung base line na si level ng bagyo.
- 4:59Kaya pwedeng ma amplify. Mas lumakas yung impact ng
- 5:05bagyo. So meron din talagang epekto
- 5:09yung nangyayari sa arctic sa atmosphere.
- 5:14Halimbawa yung phenomena na arctic.
- 5:17Amplification. Ibig sabihin mas mabilis uminit
- 5:23yung lugar ng artic kaysa sa ibang parte ng mundo.
- 5:29At dahil doon naapektuha. Yan yung atmospheric circulation
- 5:34patterns sa mundo natin. At isang rehiyon na apektado
- 5:39yung western north pacific. Yung western pacific kadalasan
- 5:45doon nabubuo yung mga bagyo na. Pumupunta sa pilipinas.
- 5:52So dahil doon mas lumalakas yung mga.
- 5:57Tropical cyclones o yung mga bagyo mga typhoon.
- 6:01So bukod don may epekto din yung pag init sa artic sa monsoon
- 6:08system sa buong asya. At pwede ding maapektuhan yung
- 6:13paggalaw ng currents. Kasi yung dagat sa mundo natin.
- 6:19Nagsi circulate ng init at ng tubig.
- 6:23Gamit yung malaking system ng currents na tinatawag na.
- 6:28Global ocean conveyor belt. So meron niyan sistema.
- 6:34So may epekto yung pag init at pag melt ng yelo?
- 6:39Maapektuhan yung mga currents at yung epekto sa current may
- 6:44epekto din sa mga isda may epekto sa.
- 6:50Paglaki ng plank dens at yung mga marine ecosystem so apektado
- 6:56yung kabuhayan ng mga tao na nakadepende sa mga.
- 7:03Halamang dagat sa. Mga isda at iba pa.
- 7:09So pinapakita lang nito na yung climate system ng mundo talagang
- 7:13konektado sung kung ano yung nangyayari sa greenland.
- 7:17Malaki yung epekto sa iba't ibang bansa lalo na yung mga
- 7:22nasa tropics lalo na yung malapit sa dagat.
- 7:26Mag iiba yung mga coastline maiimpluwensyahan yung dami ng
- 7:32ulan. At pwedeng lumakas yung
- 7:35intensidad. Ibig sabihin para sa mga
- 7:38pilipino yung hinaharap ng bansa.
- 7:42Hindi lang nakasalalay sa sariling mga policy at
- 7:47resilience sa mga tao. Nakasalalay din to sa kung anong
- 7:51mangyayari at kung anong nangyayari sa mga malalayong
- 7:55bansa lalo na sa greenland. Yun lang salamat sa oras niyo
- 8:03kung kailangan niyo ng transcript merong podcast player
- 8:07sa website ko at meron ding picturan kung gusto niyong
- 8:11sumuporta. Salamat at paalam.