Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #310 - GIS: Kahalagahan Nito Sa Pilipinas
Transcript
- 0:07Hello kumusta ako si miguel ng comprehensible tagalog podcast?
- 0:12Noong huling episode pinag usapan natin yung callora
- 0:16outbreak sa london noong eighteen fifty four at yung na
- 0:22realize ni doktor john snow. Na kung saan nangyayari yung
- 0:27isang bagay. Pwedeng ipaliwanag nito kung
- 0:31bakit nangyayari yung isang bagay.
- 0:33When something happens, can explain why it happens.
- 0:36Kumbaga. So yung natutunan niyang yun.
- 0:41Yung pinaghalong datos at yung lugar lokasyon ng datos yung
- 0:47naging pinaka foundation ng geographic information systems o
- 0:52g i s. Na ginagamit ng mga lungsod.
- 0:56Para magplano ng transportasyon. Mga siyentipiko.
- 1:01Para pag aralan yung climate change.
- 1:04Mga eksperto sa public health para.
- 1:08Tingnan at i analyze yung isang sakit.
- 1:13So ngayon iexplore natin aalamin natin.
- 1:17Kung ano yung role ng g i s dito sa pilipinas.
- 1:23So lagi kong sinasabi geographically complex yung
- 1:26pilipinas kasi lampas pitong libo yung isla ng bansa.
- 1:32Na nakaupo nasa taas ng pacific ring of fire.
- 1:38Isa sa mga pinaka aktibo. Na zones sa isme cally.
- 1:44Sa planeta natin. Merong bagyo lampas bente kada
- 1:50taon. At dahil sa tropikal na klima at
- 1:54mabundok na. Mga lupa.
- 1:59May iba't ibang disaster tulad ng baha lindol pagsabog ng
- 2:04bulkan. Pag guho ng lupa.
- 2:08At pagtaas ng lebel ng tubig. At nag o overlap yung mga.
- 2:15Bagay na to. So hindi lang sila isa isa
- 2:18nangyayari. Dahil komplikado kailangan natin
- 2:23ng isang. Komplikadong solusyon din para
- 2:27dito. Kailangan nating sistema na
- 2:31pinagsasama yung datos ng panahon datos ng populasyon.
- 2:37Mga hazard maps at datos ng imprastraktura sa isang
- 2:44platform. So dito papasok yung g i s.
- 2:50Noong nineteen seventies pa lang.
- 2:53Yung mga researcher sa unibersidad ng pilipinas.
- 2:58Nag develop sila ng mga computerized mapping system.
- 3:03At naka focus sila sa natural resource management dati.
- 3:09Kasi kailangan ng gobyerno ng mas maayos na impormasyon
- 3:14tungkol sa mga gubat. Sa mga agrikultura.
- 3:19Sa mga mineral. At sa kalidad ng lupa sa
- 3:23pilipinas. Kaso yung datos at impormasyon
- 3:27dati galing lang sa mga papel na mapa pisikal na mapa.
- 3:34At sa mga report na. Parang hiwa hiwalay magulo di
- 3:38ba? So pinaghalo halo nila yung mga
- 3:41data sources na to ginawang digital.
- 3:45At. Noong nineteen eighties.
- 3:49Meron na yung mga g i s software.
- 3:51Halimbawa yung ark info yung isa sa mga pinaka una.
- 3:56Na software. At sa pilipinas yung pinaka.
- 4:01Parang nakatulong sa pag develop ng g i s yung disaster risk
- 4:07management. Kasi yung mga disaster yung mga
- 4:12sakuna hindi naman yan random. Meron yang mga pattern.
- 4:17Geographically yung mga lindol may sinusunod na fault lines.
- 4:22Yung mga baha. May sinusundan na ang mga ilog
- 4:26at mga drainage mga basin. So.
- 4:31Gumawa yung gobyerno ng pilipinas ng tinatawag na geo
- 4:36risk philippines so isa tong geospatial platform.
- 4:40Na makikita mo yung hazard data at pinaghalo halong datos.
- 4:48Ini integrate dito yung mga impormasyon galing sa iba't
- 4:52ibang ahensya ng gobyerno. So meron yung hazard hunter?
- 4:58Pwede kang makakita ng report so kapag binigay mo yung isang
- 5:03lugar o isang address. Makikita mo kung vulnerable ba
- 5:09to sa lindol sa baha sa. Mga landslide sa mga pagsabog ng
- 5:17bulkan. Sa storm surge ayon so
- 5:21mahalagang impormasyon. Para sa mga nagpa plano mga
- 5:25engineer. Sa mga may ari ng bahay.
- 5:29At isa sa mga pinakasikat na g i s initiative sa pilipinas yung
- 5:35project noah. Merong project noah dahil sa mga
- 5:40baha sa metro manila. At yung goal ng project nawa.
- 5:46Na pwedeng magbigay abiso sa mga tao bago magkaroon ng baha.
- 5:52So yun yung gustong gawin ng project noah.
- 5:55Parang bigyan ng heads up yung mga tao bago pa magkaroon ng
- 6:00baha sa metro manila at sa ibat ibang lugar.
- 6:05May iba't ibang teknolohiyang ginamit yung project noah na mas
- 6:09advance na may mga sensor. May mga gage.
- 6:14May mga radar at satellite imagery.
- 6:17At may mga digital elevation model.
- 6:20So hindi lang mina mapa ng project na wala yung hazard.
- 6:25Naka focus siya sa risk. So yung risk map pinapakita ano
- 6:32yung maaapektuhan at ano yung magiging risk?
- 6:36Para sa pagpaplano ng gobyerno. Ano ba yung mga risky na lugar?
- 6:43Risky ba yung bahay mo? Risky ba yung kalsada na to?
- 6:48Risky ba? Sa eskwelahan sa ospital sa
- 6:52komunidad. So bukod don yung g i s mahalaga
- 6:56din sa agrikultura ng pilipinas kasi yung bigas.
- 7:01At kanen yung isa sa mga pinaka importanteng malaman at pagkain
- 7:06sa pilipinas at nakadepende yung.
- 7:10Produksyon ng kanin sa panahon kondisyon ng lupa at sa
- 7:17availability ng tubig. So pwede nang gamitin yung
- 7:21satellite imagery at field data para ma monitor yung mga mga
- 7:27bukirin ng mga bigas. Kasi gamit yung satellite data
- 7:34pwede nang malaman yung plant health dahil sa infra red light
- 7:39na ine emit ng. Halaman sa satellite data.
- 7:44So halimbawa meron kang satellite data?
- 7:47Iba yung infrared light na ini emit ng healthy na halaman sa
- 7:52stressed na halaman. So makikita mo kapag ganito yung
- 7:58lebel ng infrared light ng isang satellite image, ibig sabihin
- 8:02hindi okay yung halaman. Kapag ganito yung pinapakitang
- 8:07lebel ng infrared light. Ibig sabihin okay yung halaman
- 8:12ganun? At magaling yun kasi.
- 8:16Yung satellite imaging malaking area yung pwedeng i analyze.
- 8:23At pwede yan gawin remotely malayo ka.
- 8:27Kasi yung yung satellite malayo wala naman sa field yung
- 8:31satellite so yun yung tinatawag na remote sensing.
- 8:34Ze ben kumukuha tayo ng datos. Ng malayo wala tayo dun.
- 8:41So dahil maraming datos pwede na nating malaman yung kondisyon ng
- 8:45mga halaman at pwede tayong mag forecasting.
- 8:49Ano ba yung expected na yields? At ano ba yung likelihood ng mga
- 8:55crop failure? So meron tayong basehan?
- 9:00Sa pag iimport sa pag export bago pa mangyari yung shortage.
- 9:07Ang galing di ba? So yung mga desisyon natin meron
- 9:10ng basehan na datos at mabilisan na pwede nang i automate.
- 9:17Ito yung tinatawag na precision agriculture so meron tayong
- 9:21datos sa agrikultura. Yun yung presisyon agriculture.
- 9:26Gumagamit tayo ng tulad ng sabi ko kanina satellites.
- 9:30Pwede din yung drones, sensors at iba't iba pang source ng
- 9:36datos. Para may basis yung mga desisyon
- 9:39natin sa agrikultura. So sa pilipinas ginagamit din
- 9:44yung g i s para sa public health tulad ni john snow so halimbawa
- 9:50yung dengue. Isang malaking sakit dito sa
- 9:54pilipinas so pwede nating makita yung risk at kung saan ba
- 10:00nangyayari yung dengue. Pwede nating i analyze yung
- 10:04iba't ibang variables. Halimbawa yung vegitation
- 10:08density yung temperatura. Yung rainfall patterns.
- 10:13At yung populasyon. San ba yung madaming tao?
- 10:17So pwede nating malaman saan yung mga hotspot ng dengue
- 10:22fever? So mas magiging efficient yung
- 10:26intervention natin kung alam natin saan yung mga hotspot?
- 10:31Saan yung may pinakamataas na probabilidad magkaroon ng
- 10:35dengue? Bale yun yung mga malaking role
- 10:40at malaking tulong ng g i s ngayon sa pilipinas.
- 10:45Malaking tulong sa disaster management.
- 10:48Malaking tulong sa agrikultura at malaking tulong sa kalusugan
- 10:53ng publiko o public health. Yun lang yung episode natin
- 10:58ngayon. Salamat sa oras nyo.
- 11:01Meron tayong patreon kung gusto nyo sumuporta malaking tulong
- 11:04yon at meron tayong dual transcript sa tagalog podcast,
- 11:10dot com maraming salamat at paalam.