Latest / Voetnoten / Over het gat tussen klimaatambitie en realisatie
Transcript
- 0:02Speaker 1: Goeiedag, wat leuk dat je luistert naar Voetnoten, de podcast
- 0:04Speaker 1: van Energeia... waarin we iedere maand rapporten bespreken over energie
- 0:08Speaker 1: en klimaat. Wat staat erin, waarom is het van belang
- 0:10Speaker 1: en wat heb ik eraan in de dagelijkse praktijk? Ik
- 0:13Speaker 1: ben Sabine Sluijters en bij mij in de studio is
- 0:15Speaker 1: Letizia Oeje. Welkom, Letizia. Welkom terug. Welkom terug, ja. Inderdaad.
- 0:22Speaker 1: We gaan het vandaag hebben over de KEF, de Klimaat-
- 0:24Speaker 1: en Energieverkenning... die het Planbureau voor de Leefomgeving ieder jaar opstelt...
- 0:29Speaker 1: Het is voor ons de zesde keer dat we dat
- 0:31Speaker 1: gaan doen. We zijn echt vaste fans. We zijn vaste fans.
- 0:36Speaker 1: Maar er zijn vast luisteraars die echt geen idee hebben
- 0:39Speaker 1: van klimaat- en energieverkenning. Of denken, wat was het ook alweer?
- 0:42Speaker 1: Kan je het nog eventjes kort uitleggen?
- 0:44Speaker 2: Dat doe
- 0:45Speaker 1: ik.
- 0:45Speaker 2: En dat doe ik voor de tweede keer. Sabine had
- 0:47Speaker 2: net vergeten om de opnameknop
- 0:49Speaker 1: te drukken. Het is echt heel erg, lieve luisteraars. Ik
- 0:52Speaker 1: had vergeten de recordknop in te drukken. Dus we waren
- 0:55Speaker 1: al lekker een eindje op weg, maar het werd niet opgenomen.
- 0:58Speaker 1: Het is
- 0:58Speaker 2: ook je zesde keer, dus jij weet het zelf ook al.
- 1:00Speaker 2: Maar de kef. De klimaat- en energieverkenning, wij noemen hem
- 1:03Speaker 2: ook heel vaak, jij Nick, de weerschaal. Dat is één
- 1:06Speaker 2: keer per jaar gaan de beleidmakers met z'n allen met
- 1:08Speaker 2: hun beleid op de weerschaal staan. Op de weegschaal, ja.
- 1:11Speaker 1: Of
- 1:11Speaker 2: thermometer, hebben we hem ook wel eens genoemd. Het is
- 1:14Speaker 2: eigenlijk ook een wettelijk instrument. Ja, het is in de
- 1:19Speaker 2: wet verankerd. Het is in de klimaatwet staat dat het
- 1:24Speaker 2: Rijk één keer per jaar een jaarlijks voortgangsrapportage stuurt naar
- 1:28Speaker 2: de Tweede Kamer. Dus het komt samen met de stukken
- 1:31Speaker 2: van Prinsjesdag. Er waren heel veel stukken van Prinsjesdag. Goed,
- 1:37Speaker 2: ik heb de kef uit en daarna begin ik aan
- 1:39Speaker 2: de rest. Wat staat erin? Nou, het is eigenlijk wel
- 1:45Speaker 2: zowel een terugkijk naar... hoe is het gegaan qua uitstoot
- 1:50Speaker 2: van CO2 of energieverbruik in 2025. Dus de kef 2026
- 1:52Speaker 2: blikt een jaar terug... En vervolgens heb je ook wat
- 2:00Speaker 2: gaat het brengen, het beleid die wij nu kennen, wat
- 2:03Speaker 2: gaat het brengen wat betreft de uitstoot of de doelen
- 2:06Speaker 2: die we hebben voor energieverbruik voor 2030. En in deze
- 2:10Speaker 2: kef maken ze ook een doorkijk naar 2040. Ja
- 2:14Speaker 1: dat is voor het eerst dat ze dat doen.
- 2:15Speaker 2: En dat is heel belangrijk. Het geeft beleidmakers ook heel
- 2:20Speaker 2: veel informatie... en ze kunnen hiermee gewoon bijvoorbeeld keuzes baseren...
- 2:24Speaker 2: om later in het jaar, bijvoorbeeld denk aan de voorjaarsnota...
- 2:27Speaker 2: weer het beleid weer een beetje te tweaken... zodat het
- 2:30Speaker 2: weer efficiënter wordt om de doelen te gaan...
- 2:32Speaker 1: Ja, wel nodig ook. Ja
- 2:34Speaker 2: zeker. En het vormt ook de basis voor allerlei andere rapportages...
- 2:37Speaker 2: die de Nederlandse staat stuurt aan de Europese Commissie, de
- 2:41Speaker 2: VN of de IEA. Ja,
- 2:45Speaker 1: het PBL kijkt dus of het klimaatbeleid van de regering
- 2:49Speaker 1: effect heeft. Maar niet al het beleid wordt bekeken. Daar
- 2:54Speaker 1: maken ze keuzes in. Dat klopt.
- 2:56Speaker 2: Er zijn eigenlijk twee categorieën beleid. En voor elke van
- 3:00Speaker 2: de categorieën is er een soort van deadline... inzendatum voor
- 3:04Speaker 2: de overheid. Dat
- 3:06Speaker 1: is ook omdat ze gewoon heel veel moeten rekenen, toch?
- 3:08Speaker 1: Dat is toch ook gewoon het achterliggende
- 3:09Speaker 2: gedrag? Ik hoop dat dat het is, want het is
- 3:11Speaker 2: wel heel lang. Maar goed, het is een beetje een
- 3:15Speaker 2: vaste grapje die we elk jaar maken... Het maakt wel
- 3:20Speaker 2: dat de CAF soms heel ingewikkeld is. Want je leest
- 3:23Speaker 2: als belastingbetaler dat het rijk van alles van plan is.
- 3:29Speaker 2: En dan lees je gewoon ook wel een paar maanden later...
- 3:31Speaker 2: dat brengt allemaal geen enkele uitstoot, reductie. En dat komt
- 3:35Speaker 2: door het volgende. Het basispad van de KEF is gebaseerd
- 3:39Speaker 2: op vastgesteld... op voorgenomen beleid per datum 1 januari 2026.
- 3:46Speaker 2: Dus alle beleid die in werking is getreden... of is
- 3:49Speaker 2: vastgesteld op 1 januari... of voldoende is uitgewerkt en helemaal
- 3:53Speaker 2: openbaar is gemaakt... bijvoorbeeld ter consultatie is gebracht per 1
- 3:56Speaker 2: januari 2026... dat is meegereken in het basispad. Een beleid
- 4:01Speaker 2: waarvan
- 4:01Speaker 1: je echt vanuit kan gaan, dat gaat gebeuren.
- 4:03Speaker 2: Ja. En dan hebben ze een tweede ronde. En daarvoor
- 4:07Speaker 2: geldt een andere deadline. Dat is mei 2026. En dat
- 4:11Speaker 2: is voor het aanvullend beleid. Dus aanvullend beleid, dat zijn beleidsplannen, intenties, contouren.
- 4:18Speaker 2: Die wel officieel zijn meegedeeld. Dus niet aan roddel in
- 4:22Speaker 1: de achterkamertjes.
- 4:25Speaker 2: Maar die nog in te beperkte mate is uitgewerkt. Een
- 4:28Speaker 2: heel mooi voorbeeld daarvan vind ik altijd de voorjaarsnota. Ja, ja.
- 4:32Speaker 2: En het is niet voor niks dus ook dat de
- 4:33Speaker 2: pijldatum is mei... zodat je de voorjaarsnota dan mee kan nemen.
- 4:37Speaker 2: En dus voor alles wat we vandaag gaan vertellen... is
- 4:40Speaker 2: dus terugkijk 2025, doorkijk 2030 basispad aanvullend beleid... en dan
- 4:48Speaker 2: nog vervolgens verder kijken naar 2040
- 4:51Speaker 1: Nou kijkt het planbureau dus inderdaad naar 2040 en de
- 4:55Speaker 1: verwachte emissies... Nou, ik weet niet hoe het met jou zit,
- 4:59Speaker 1: maar als mij één ding duidelijk is... is dat de
- 5:01Speaker 1: wereld nogal veranderlijk en onvoorspelbaar is geworden. En CO2-uitstoot hangt
- 5:07Speaker 1: van zoveel zaken af. De economische ontwikkeling, het weer, hoe
- 5:12Speaker 1: mensen zich gedragen... En hoe houdt PBL rekening met al
- 5:16Speaker 1: die onzekerheden in zijn berekeningen?
- 5:19Speaker 2: Ja, door
- 5:19Speaker 1: ze
- 5:20Speaker 2: gewoon heel erg te benoemen. Maar ook door bandbreedte
- 5:23Speaker 1: In heel veel bladzijden. Ja,
- 5:24Speaker 2: met heel erg veel bladzijden. Dus je weet zeker dat
- 5:27Speaker 2: het PBL gewoon niet aan onzekerheid gemist heeft. Ze zien
- 5:30Speaker 2: het allemaal wel heel duidelijk. Maar ze werken vooral met onzekerheidsbandbreedtes.
- 5:37Speaker 2: Dus voor elke getal staat er een fictief getal. Staat
- 5:40Speaker 2: gewoon 30... en dan staat er tussen haakje 28, 37. Ja,
- 5:51Speaker 2: dat is dan de bandbreedte. Dat is dan de bandbreedte.
- 5:53Speaker 2: Dus het kan 30 is wat ze denken dat het
- 5:55Speaker 2: gaat zijn... en dan 29 is... Of min een beetje. Ja, precies.
- 6:00Speaker 2: En dat getal staat nergens, dus dit is echt een
- 6:02Speaker 2: fictief getal. Maar ze hebben ook even een lijstje gemaakt
- 6:05Speaker 2: van alle onzekerheden... die in deze kef gewoon meegenomen zijn...
- 6:11Speaker 2: En dan gaat het natuurlijk over zaken die altijd wel
- 6:15Speaker 2: onzeker zijn geweest. Zoals wat gaat er gebeuren met... De
- 6:20Speaker 2: ontwikkeling van zon en wind. Wat gaat er gebeuren met
- 6:23Speaker 2: de snelheid waarmee batterijopslag op de markt komt? Wat wordt
- 6:28Speaker 2: de ingroeitempo van elektrische boilers? Of andere vormen van elektrificatie?
- 6:33Speaker 2: Wat gaat het weer doen? Dus je hebt heel veel onzekerheid.
- 6:38Speaker 2: En onzekerheid die dit jaar zelfs een speciale tekstkader heeft
- 6:42Speaker 2: gekregen is... Ja, de oorlog in het Midden-Oosten. Nee, lieve schat.
- 6:46Speaker 2: Net Coolgestie. Oh ja, ook. En de oorlog in het
- 6:50Speaker 2: Midden-Oosten zeggen ze ook wel... want ze hebben altijd een
- 6:54Speaker 2: set aan prijzen. Want je moet eenmaal met prijzen gaan werken.
- 6:59Speaker 2: En dan proberen ze echt wel hun best met de prijzen.
- 7:02Speaker 2: Maar ze geven zelf ook wel aan. Ze zeggen van ja,
- 7:06Speaker 2: wat wij nu gedaan hebben... is voor de prijzen voor
- 7:08Speaker 2: olie en aardgas en kolen en ETS... EU-ETS voor koolstofverhandel.
- 7:15Speaker 2: Ze
- 7:16Speaker 1: zeggen,
- 7:16Speaker 2: wij kijken een beetje naar... market knows best, schrijven ze.
- 7:21Speaker 2: Dus we kijken wat de markt doet. En de markt
- 7:24Speaker 2: heeft een beetje de neiging om steeds te zeggen van...
- 7:27Speaker 2: het gaat wel goed komen...
- 7:29Speaker 1: Ja, nou, dat is mooi. Dat hoor ik altijd graag.
- 7:33Speaker 2: Dus ja, ze zeggen wel, inderdaad, gevolgen nu van de
- 7:35Speaker 2: crisis in Iran. Ja, heel moeilijk te voorspellen. Maar we
- 7:39Speaker 2: kijken wat de markt verwacht. En de markt verwacht dat
- 7:42Speaker 2: de prijzen zich gaan herstellen.
- 7:44Speaker 1: Ja, perfect. Daar houden we het bij. Laten we beginnen
- 7:49Speaker 1: met de doelen. Ik heb het draaiboek een beetje zo ingericht.
- 7:53Speaker 1: Dat we nu starten met de doelen. Voor de luisteraars.
- 7:57Speaker 1: Letitia heeft het draaiboek niet bekeken. Dus het wordt heel interessant.
- 8:01Speaker 2: We gooien elkaar gewoon even om en om onder
- 8:03Speaker 1: de bus. Dat is wel
- 8:03Speaker 2: lekker. Het gaat goed tussen ons
- 8:05Speaker 1: Ze heeft wel 18 bladzijden aan. 19. Dus dat is
- 8:11Speaker 1: een heleboel en we hebben maar een klein uurtje nog
- 8:14Speaker 1: maar nu. Laten we beginnen met de doelen. Ik krijg
- 8:18Speaker 1: persoonlijk een beetje een Groundhog Day gevoel. Overigens een superleuke film.
- 8:24Speaker 1: Want vorig jaar en het jaar daarvoor was het al
- 8:27Speaker 1: niet veel soeps met de doelen. Maar dit jaar is
- 8:30Speaker 1: het eigenlijk niet veel beter.
- 8:32Speaker 2: Ja, en wij hebben allebei een andere methode gehad... ter
- 8:35Speaker 2: voorbereiding van deze podcast. Jij bent echt wel naar de
- 8:38Speaker 2: pers event van PBL. Ja, klopt. En ik denk dat
- 8:41Speaker 2: je ook de samenvatting hebt gelezen. Absoluut. En die heb
- 8:44Speaker 2: ik dus volledig laten liggen. Dus ik heb niet eens
- 8:46Speaker 2: het persbericht gezien. Dus ik weet het niet. Was het
- 8:49Speaker 2: glashal vol of glas helemaal leeg?
- 8:53Speaker 1: Nou, het is dus wat ik zeg, Groundhog Day. Dus
- 8:55Speaker 1: het stagneert al drie jaar op rij. Dit is extreem zorgelijk.
- 8:59Speaker 1: Dat is eigenlijk wat ze hebben gezegd, ook met zoveel woorden.
- 9:03Speaker 1: Er moet echt wat veranderen. Er moet echt verandering georganiseerd worden.
- 9:08Speaker 2: Oké, want ik krijg niet zo'n doem gevoel van het
- 9:11Speaker 2: lezen van de kef. Dus dan, zo zie je maar.
- 9:15Speaker 2: Misschien omdat het chagijn werd verspreid op 174 plaatsen. Maar
- 9:18Speaker 2: dan ben ik heel benieuwd hoe jij de hoofdconclusies van
- 9:20Speaker 2: het PBL gaat uitleggen. Ja, ik ben ook heel erg benieuwd.
- 9:22Speaker 2: Maar laten we kijken of ik dat kan. Welke hoofdconclusies
- 9:28Speaker 2: trekken ze? Ik denk dat ze zeggen, elektriciteit, dat gaat
- 9:36Speaker 2: niet goed. Maar met het aanvullend beleid zal het best
- 9:40Speaker 2: wel wat kunnen worden. Industrie, jongens, ga aan het werk. Mobiliteit,
- 9:45Speaker 2: een tien
- 9:47Speaker 1: Ja, mobiliteit, sowieso een tien. Maar daar komen we pas
- 9:49Speaker 1: veel later op. Ja,
- 9:50Speaker 2: dat bedoel ik. Maar jij wilde weten wat ik denk.
- 9:52Speaker 2: Dus dit is
- 9:52Speaker 1: hoe
- 9:52Speaker 2: ik denk dat het afloopt. Oké
- 9:54Speaker 1: dit is een spoiler tot met. Nu even de uitstoot.
- 9:59Speaker 1: Laten we beginnen met het halen van de doelen. Lukt
- 10:02Speaker 1: dat een beetje? Nee.
- 10:06Speaker 2: Wij zitten nu met een bandbreedte van tussen de 46
- 10:11Speaker 2: en 53 procent
- 10:13Speaker 2: Voor 2030. En dus is hiermee de kans om de
- 10:18Speaker 2: doelen te halen... is kleiner geworden dan 5 procent voor CO2.
- 10:22Speaker 2: Voor Nederland als geheel. En ze zeggen maatregelen die nodig
- 10:27Speaker 2: zijn om het wel te halen... die zijn ingrijpend en
- 10:31Speaker 2: waarschijnlijk economisch... en maatschappelijk zullen ze pijn doen. Dus dat
- 10:35Speaker 2: is eigenlijk wel de hoofdconclusie. Ja, nou ja, dat zijn
- 10:38Speaker 2: maar zoveel woorden die je kan wijden aan het niet
- 10:42Speaker 2: halen van de doelen. En kijk, je hebt gelijk, voor
- 10:45Speaker 2: het derde jaar op een rij is er geen verdere
- 10:47Speaker 2: daling geweest in de uitstoot. Sterker nog, we zijn 0,3
- 10:51Speaker 2: megaton hoger uitgekomen in 2025 dan in 2024. In 2025
- 10:57Speaker 2: zaten we op 36 procent van de CO2-reductie. En met
- 11:06Speaker 2: het basispad, dus met het beleid wat gewoon bekend of
- 11:10Speaker 2: in werking is... kom je dus op 46 tot 53
- 11:13Speaker 2: in de bandbreedte. En met aanvullend beleid zou dit een
- 11:16Speaker 2: klein beetje opgekrikt kunnen worden... naar 47, naar 54 procent. Ja.
- 11:23Speaker 1: Dat is niet genoeg
- 11:24Speaker 2: Nee, dat is niet genoeg. En wat ze ook wel zeggen,
- 11:27Speaker 2: ze zeggen ook van... ik kan je nu al een
- 11:29Speaker 2: doorkijk geven naar volgend jaar. Hoe dichterbij je op 2030 komt,
- 11:35Speaker 2: des te kleiner... Ik bedoel, dat hele kefs daardoor drengt
- 11:41Speaker 2: van heel veel aanvullend beleid. Gewoon goed aanvullend beleid. En
- 11:46Speaker 2: die net binnen nu en zes maanden in werking gaat treden.
- 11:51Speaker 2: Waarvan ze zeggen, nou, dit is echt tof... maar dat
- 11:54Speaker 2: gaat niet in 2030 al tot resultaat leiden. Omdat het
- 11:57Speaker 2: eenmaal meer dan vijf jaar duurt om een windpark... bijvoorbeeld
- 12:01Speaker 2: voor elkaar te krijgen of een Rote Zonnepark te organiseren.
- 12:04Speaker 1: Dus dat aanvullende beleid, dat is mooi... maar dat gaat
- 12:07Speaker 1: pas na 2030 effect sorteren. Ja, dat zie je nu al.
- 12:11Speaker 1: De tenders nu voor nieuwe windparken... die parken gaan pas
- 12:16Speaker 1: draaien na 2030. Dus dat is op zich logisch. Wat
- 12:19Speaker 1: zou nog wel voor reductie op korte termijn kunnen zorgen
- 12:24Speaker 2: Ja, dus tussen dat ene punt extra... dus van 46,53
- 12:29Speaker 2: naar 47,54.
- 12:30Speaker 1: Dus dat is gedragsverandering door bijvoorbeeld het heffen van belastingen...
- 12:34Speaker 1: of het aanscherpen van bestaande maatregelen... Dat zeiden ze vorig
- 12:39Speaker 1: jaar ook al. Het aanscherpen van bestaande maatregelen. Omdat als
- 12:43Speaker 1: je een nieuwe maatregel in wil voeren... dan kost dat
- 12:45Speaker 1: ook weer heel veel tijd. Dus aanscherpen is makkelijker. Maar goed,
- 12:49Speaker 1: dit zeiden ze vorig jaar ook. Kan ik me herinneren.
- 12:54Speaker 1: Wat mij opviel, misschien jou ook... is dat het PBO
- 12:58Speaker 1: opvallend kritisch is... over het beleid van de afgelopen jaren.
- 13:03Speaker 1: En dat ze meerdere keren opwijzen... dat de stagnatie te
- 13:06Speaker 1: wijd is aan politieke keuzes. En dat de stagnatie dus
- 13:11Speaker 1: vermijdbaar was.
- 13:13Speaker 2: En dat is wel grappig. Dat is een toevoeging in
- 13:16Speaker 2: de samenvatting. Er is wel een hele nare uithaal... In
- 13:24Speaker 2: voetnoot 25 kan ik dat vooral zeggen, maar die ga
- 13:26Speaker 2: ik pas aan het einde zeggen. Maar voor de
- 13:28Speaker 1: rest staat het niet in de
- 13:30Speaker 2: Ja, gewoon echt zo'n... Een scherpe... Ja. Je gelooft erbij
- 13:35Speaker 2: niet in. Oké. Maar nee, dus ik heb dat niet...
- 13:39Speaker 2: Dat hadden we heel erg meegemaakt in het eerste jaar
- 13:41Speaker 2: van kabinet schoof. Dan ging het allemaal over de 130
- 13:44Speaker 2: kilometer per uur op de snelweg en al dat soort dingen. Ja.
- 13:48Speaker 2: Dus nu heb ik dat niet zo gemerkt. Maar ja goed,
- 13:50Speaker 2: bij een soort management samenvatting... geef je ook altijd een
- 13:53Speaker 2: beetje een soort van kleuring aan... wat gaat men in
- 13:56Speaker 2: die kef vinden. En het is ook zo, ik bedoel...
- 13:59Speaker 2: wat je zei, het is wat je oog staat. Ja,
- 14:03Speaker 2: report
- 14:03Speaker 1: you saw. Ja, zeggen ze in het Engels. En CO2-reductie
- 14:09Speaker 1: en energietransitie, dat zijn communicatie... hoe meer CO2-reductie we behalen.
- 14:17Speaker 1: Maar die transitie gaat dus niet snel genoeg. En dat
- 14:19Speaker 1: komt vooral doordat de aanleg van de energieinfrastructuur... jij noemde
- 14:23Speaker 1: het ook al, de netcongestie... op verschillende fronten achterblijft. Maar
- 14:27Speaker 1: het is niet alleen de netcongestie. Het is ook warmte, CO2, waterstof.
- 14:33Speaker 2: Productiecapaciteit voor biobrandstoffen. Ja. Dat klopt. En vooral bijvoorbeeld de warmtenetten.
- 14:40Speaker 2: De afgelopen jaren gaan we straks even sector voor sector doorheen.
- 14:44Speaker 2: Maar bij de warmtenetten zijn we al drie of vier
- 14:47Speaker 2: jaar aan het bakkeleien... over de nieuwe warmtewet. Dat komt
- 14:50Speaker 2: allemaal niet ten goede van de investeringszekerheid. En dat betekent
- 14:54Speaker 2: dus dat je gewoon steeds maar... De uitsteldoekomst van nieuwe projecten.
- 14:58Speaker 2: Of de uitvoering van nieuwe projecten. Ik denk dat de
- 15:02Speaker 2: KEF 2029. Ik weet niet eens of ik hem ga lezen.
- 15:06Speaker 2: Je hebt nog een jaartje tot de deadline. Dan is
- 15:08Speaker 2: het een beetje de vraag. Wordt het een warme winter
- 15:11Speaker 2: of een koude winter?
- 15:12Speaker 1: Dan is het ook de vraag. Gaan ze dan nog
- 15:14Speaker 1: een KEF maken? Het jaar daarna. Eigenlijk een goede vraag
- 15:18Speaker 2: Een goede vraag. Gaan jullie een KEF maken in 2029?
- 15:23Speaker 2: Komen jullie met iets heel nieuws
- 15:25Speaker 1: Ja. Sinds de Russische inval in Oekraïne en Trump in
- 15:31Speaker 1: de VS... is de geopolitiek ineens heel anders. En Nederland
- 15:35Speaker 1: wil heel graag minder afhankelijk worden... van andere landen voor
- 15:38Speaker 1: zijn energie. Daar kijkt de KEF ook naar. Lukt dat
- 15:41Speaker 1: een beetje?
- 15:43Speaker 2: Ja, er is een hoofdstuk uitgebracht over energievoorzieningszekerheid. Dat was
- 15:49Speaker 2: vorig jaar ook al een kort hoofdstuk. Hij wordt steeds uitgebreider.
- 15:53Speaker 2: En daarin zeggen ze van ja, we gaan terug en
- 15:55Speaker 2: vooruit kijken. Dus terugkijken doen ze ook gewoon niet alleen
- 15:59Speaker 2: na 2025, maar ook gewoon helemaal terug naar 2015. Om
- 16:02Speaker 2: te kijken van hoe heeft de situatie van afhankelijkheid zich ontwikkeld.
- 16:07Speaker 2: waarbij we wel moeten zeggen dat zij de afhankelijkheid... vooral
- 16:10Speaker 2: van energie in kaart brengen... en dus niet kijken naar
- 16:12Speaker 2: materialen rond stoffeninstallaties. Dus jij en ik hebben... Dat is
- 16:17Speaker 2: ook wel genoeg. Een hele tijd geleden gekeken naar hoe
- 16:20Speaker 2: het zat met de materialen... en de afhankelijkheid van de EU. Nou,
- 16:24Speaker 2: dat was best wel schrikbarend. En dat schrijft de KEF
- 16:27Speaker 2: ook wel. Die zeggen, laten we niet vergeten dat 95%
- 16:30Speaker 2: van de productie van de onderdelen... die we nodig hebben
- 16:32Speaker 2: voor zonnecellen, allemaal in China zit. En dat China ook
- 16:36Speaker 2: verantwoordelijk is... of zorgt voor 90% van de materialen die...
- 16:42Speaker 2: meer dan 90% van de materialen voor cathodes en anodes...
- 16:45Speaker 2: die in batterijen zitten. De EU is bezig met allerlei diversificatie, opschaling...
- 16:50Speaker 2: van binnenlandse productie, recycling. Jij en ik hebben toen aan
- 16:54Speaker 2: basis van het rapport van de EU-rekenkamer... vast kunnen stellen
- 16:57Speaker 2: dat dat niet van een lijndakje gaat. Maar ze zijn
- 17:00Speaker 2: wel bezig de afhankelijkheid voor energie... Van Nederland was in 2015,
- 17:06Speaker 2: dat was 70 procent. Dus 70 procent van de energie
- 17:09Speaker 2: die we gebruikten kwam uit. In
- 17:11Speaker 1: 2015? Ja
- 17:12Speaker 2: En afgelopen jaar was dat? 2025 zaten we op 77 procent.
- 17:17Speaker 2: Dus
- 17:18Speaker 1: het neemt
- 17:18Speaker 2: toe? Ja, maar het neemt ook weer af. Want in
- 17:21Speaker 2: 2023 zaten we echt torenhoog op 79 procent.
- 17:26Speaker 3: Oké
- 17:26Speaker 2: En eigenlijk is de verwachting dat het gaat dalen. En
- 17:33Speaker 2: dat we in 2030... Dankzij...
- 17:35Speaker 1: Zon en wind
- 17:36Speaker 2: Zon en wind en biobrandstoffen. Dat is wel belangrijk om
- 17:39Speaker 2: te zeggen. En de afbouw van kolen en olie en gas.
- 17:42Speaker 2: Want dat zijn allemaal drie dingen die wij gewoon niet hebben.
- 17:45Speaker 2: Of gas niet zoveel. En wij gaan 2030 waarschijnlijk naar
- 17:50Speaker 2: de 67 procent. En de doorkijk 2040. Omdat precies wat
- 17:56Speaker 2: je zegt, alles zet door. De bouw van wind en
- 17:59Speaker 2: zon zet allemaal door. is het de verwachting dat je
- 18:01Speaker 2: ergens tussen de 49 en de 63 procent... afhankelijk nog
- 18:05Speaker 2: zou zijn van het buitenland. En dat buitenland is voor
- 18:08Speaker 2: Nederland voornamelijk... de Verenigde Staten
- 18:10Speaker 1: en Noorwegen op dit moment. Ja
- 18:11Speaker 2: het hangt een beetje van wat je aan het importeren bent.
- 18:15Speaker 2: Als je ruwe olie importeert, dan is het de VS, Kazachstan...
- 18:20Speaker 2: Engeland zelfs en het Midden-Oosten. En als je gaat kijken
- 18:24Speaker 2: naar bijvoorbeeld aardgas... dan is het weer Noorwegen, VS, Qatar...
- 18:30Speaker 2: Zuid-Saudië-Arabië en vergenigde...
- 18:34Speaker 1: Arabische
- 18:35Speaker 2: emigratie. Arabische emigratie, ja. Dus we zijn best wel afhankelijk. Kijk,
- 18:41Speaker 2: er komen ook nieuwe afhankelijkheden. Denk aan bijvoorbeeld de import
- 18:44Speaker 2: van uranium. Ja, inderdaad. Met al
- 18:47Speaker 1: die keurcentrales
- 18:48Speaker 2: die we willen gaan bouwen. Of de import van waterstof.
- 18:53Speaker 2: Je weet dat de prime minister Jetten, toen hij minister
- 18:56Speaker 2: van Energie was... die was de goddans tijd overal memorandum
- 19:00Speaker 2: of understanding aan het tekenen... om waterstof naar ons toe
- 19:03Speaker 2: te trekken. En ze kijken daar net zo positief op
- 19:07Speaker 2: dan ik. Dit zou in de toekomst mogelijk kunnen zijn...
- 19:11Speaker 2: maar is nog dermate onzeker dat wij het hier niet
- 19:15Speaker 2: hebben meegenomen
- 19:17Speaker 1: Nou, heel goed.
- 19:18Speaker 2: Dus al de memorandum of understanding hebben geen indruk gemaakt
- 19:22Speaker 2: op
- 19:23Speaker 1: PBO.
- 19:24Speaker 2: Oké
- 19:25Speaker 1: nou helpt het duurzame opwek realiseren... helpt heel erg voor
- 19:31Speaker 1: CO2-reductie en tegen afhankelijkheid. Maar een andere belangrijke oplossing is...
- 19:39Speaker 1: minder energie gebruiken
- 19:42Speaker 2: Ja. Hoe staat
- 19:43Speaker 1: het daarmee? Ik stel
- 19:46Speaker 2: voor dat ik dat... deze hele ingewikkelde vraag... beantwoord aan
- 19:51Speaker 2: de hand van de verschillende sectoren. Want
- 19:52Speaker 1: je weet dat de
- 19:53Speaker 2: kef per sector kijkt. Maar ik heel even... een mini-Europese
- 19:59Speaker 2: uitstapje maken. Oh, leuk. We hadden het net over... afhankelijkheid
- 20:04Speaker 2: van het buitenland. Maar wat ook wel belangrijk is... om
- 20:08Speaker 2: te noemen... is dat er ook binnen Europa best wel
- 20:12Speaker 2: een en al... Je had het over dat PBA uithaalt
- 20:15Speaker 2: naar de politiek... en het is gevolg van politieke keuzes,
- 20:17Speaker 2: et cetera, et cetera. En jarenlang was natuurlijk het kabinet
- 20:23Speaker 2: van de Leyen één, zeg maar. Dat was echt zo'n
- 20:26Speaker 2: green deal, vol verduurzaming op de barricades. Twee keer 40
- 20:31Speaker 2: gigawatt aan waterstof. En er is ook een en ander verschoven...
- 20:36Speaker 2: in de manier waarop er vanuit Europa naar energie wordt
- 20:38Speaker 2: gekeken
- 20:40Speaker 2: En dat zie je doorklinken in alle Europese landen op
- 20:44Speaker 2: dit moment. En dat staat ook heel helder in de kef.
- 20:48Speaker 2: Ze zeggen van ja... Politieke prioriteit in Europa is aan
- 20:52Speaker 2: het verschuiven... van klimaat naar concurrentievermogen, autonomie. Er is een
- 20:57Speaker 2: nieuwe samenstelling van het Europese parlement en van de Raad.
- 21:00Speaker 2: Ze krijgen toegenomen geopolitieke druk. Dus waar Van der Leijen
- 21:04Speaker 2: was van de Green Deal in haar eerste termijn... nu
- 21:07Speaker 2: is het concurrentievermogen, betaalbaarheid, strategische keuze... autonomie en defensie. Ze
- 21:12Speaker 2: gebruiken steeds meer de woorden pragmatisch, flexibel... economisch haalbaar, zeker.
- 21:17Speaker 2: En dat... Dat maakt wel uit. En op zich hoeft
- 21:21Speaker 2: dat niet te betekenen dat je de doelen niet meer
- 21:23Speaker 2: gaat halen. Want ze zijn hartstikke druk. Maar je ziet
- 21:26Speaker 2: ook wel dat ze bijvoorbeeld bezig zijn met zaken als
- 21:29Speaker 2: het Omnibus pakket. Dat is een pakket die moet gaan
- 21:32Speaker 2: zorgen voor een vereenvoudiging van duurzaamheidswetgeving... voor bijvoorbeeld al die
- 21:37Speaker 2: bedrijven die al die rapportages moeten gaan opstellen de hele tijd.
- 21:40Speaker 2: Het is grote druk. Dat zie je ook bij mobiliteit.
- 21:43Speaker 2: Hebben ze ook in Nederland wat dingen afgeschaft om de
- 21:45Speaker 2: MKB'ers een klein beetje te ontlasten
- 21:46Speaker 1: Een licht te geven, ja
- 21:48Speaker 2: Maar je ziet ook dat er een grote herziening komt
- 21:51Speaker 2: van het EU-ETS. Ja, daarvan verwacht PBL daar niet al
- 21:56Speaker 2: te veel roots van. Voor wat betreft onze doelen.
- 22:01Speaker 1: ETS is gewoon de motor achter de CO2-reductie.
- 22:05Speaker 2: Ja, maar tegelijkertijd zijn ze ook bezig om staatssteun toe
- 22:07Speaker 2: te staan... voor batterijen, waterstof, net-zero technology... energie-intensieve industrie trekken
- 22:15Speaker 2: naar Europa. Er is een European Grid Package die uitgewerkt is...
- 22:19Speaker 2: met betere investeringsvoorwaarden, et cetera, et cetera. Er wordt heel
- 22:23Speaker 2: hard gewerkt door Europa, maar je merkt wel dat de
- 22:25Speaker 2: focus op puur klimaat en duurzaam, die is losgelaten van
- 22:29Speaker 2: de bedrijven, moet ook overeind blijven en de economie moet
- 22:32Speaker 2: draaiende blijven
- 22:33Speaker 1: Dus
- 22:34Speaker 2: die spanning, die doorklinkt ook wel in de keuzes die
- 22:39Speaker 2: wij in Nederland maken. Dus dat vond ik heel
- 22:41Speaker 1: belangrijk. Ja, dat is goed om eventjes te noemen inderdaad.
- 22:45Speaker 1: Zullen we nu de sectoren induiken? En we beginnen met
- 22:48Speaker 1: jouw sector. De elektriciteitssector is dat voor de luisteraars. Ik
- 22:52Speaker 1: ben redacteur bij Energeia. En ik schrijf over alles wat
- 22:55Speaker 1: elektriciteit opwekt. Dus ik vind dit inderdaad heel interessant. Nou,
- 23:01Speaker 1: hoe staat het ervoor
- 23:03Speaker 2: eigenlijk? Ja, ik moet wel zeggen. En ik kan me
- 23:06Speaker 2: voorstellen dat als je gewoon geen idee hebt. En je
- 23:08Speaker 2: bent niet van deze sector. En je gaat naar deze
- 23:11Speaker 2: aflevering luisteren. Dat je denkt van ja, die twee dames die.
- 23:14Speaker 2: We hebben het niet helemaal op een rijtje. Hoezo? Ik
- 23:16Speaker 2: vertelde aan het begin over vastgesteld beleid... en het basispad
- 23:20Speaker 2: en aanvullend beleid.
- 23:23Speaker 1: Dat
- 23:23Speaker 2: is nogal verwarrend soms. Het is superverwarrend. Want ik geef
- 23:27Speaker 2: gewoon één heel stom voorbeeld. In het basispad voor elektriciteit staat...
- 23:32Speaker 2: geen nieuwe ronde voor de SDE + + vanaf 2027.
- 23:34Speaker 2: SDE + + is de...
- 23:38Speaker 1: Ja, dat is echt de motor achter alle ontwikkeling van
- 23:41Speaker 1: hernieuwbare energieopwek. Het is subsidie. Ja, het is subsidie.
- 23:47Speaker 2: Nou, dat is dus het basispad. Dus in het basispad,
- 23:49Speaker 2: alles wat je gaat horen, moet je denken van... er
- 23:51Speaker 2: komen geen nieuwe rondes van subsidie vanaf 2027. En dan
- 23:56Speaker 2: in het aanvullend beleid, er komen zes nieuwe openstellingen... van
- 23:59Speaker 2: de subsidie SDE + +. Ja. Ja, dat is een kabinetswissel.
- 24:04Speaker 2: Dat is het. Dus kan ik me voorstellen dat je
- 24:07Speaker 2: gewoon echt met je gevoelens alle kanten... Dat is echt
- 24:10Speaker 2: een emotional rollercoaster
- 24:13Speaker 1: Op één bladzijde kan dat zomaar gebeuren. Maar was
- 24:16Speaker 2: het maar één bladzijde? Even één klein... Moet iemand met
- 24:21Speaker 2: redactionele capaciteit gewoon naar deze kef kijken? Want je gaat gewoon...
- 24:26Speaker 2: Hoe wordt een sector opgebouwd? Dan heb je sector elektriciteit...
- 24:29Speaker 2: CO2-uitstoot 2025. Oké. Dan heb je energieverbruik 2025. Oké. Dan
- 24:35Speaker 2: ga je door naar basispad voor CO2-uitstoot 2030. Dan ga
- 24:40Speaker 2: je naar basispad elektriciteitsverbruik 2030. Voor het basispad. Dan heb
- 24:45Speaker 2: je aanvullende... Het leest totaal niet logisch. Dus daardoor word
- 24:49Speaker 2: je elke keer gewoon
- 24:50Speaker 1: uit... Teruggetrokken
- 24:51Speaker 2: ja. Het is heel lastig om hier een lijn in
- 24:54Speaker 2: te houden. En daarom had ik 19 bladzijden zelf nodig
- 24:56Speaker 2: aan de aantekeningen. Maar daarom luisteren mensen naar ons... Dus
- 25:00Speaker 2: wij gaan het
- 25:01Speaker 1: nu heel makkelijk maken. Wat zijn de belangrijkste beleidsveranderingen ten
- 25:07Speaker 1: opzichte van vorig jaar als het gaat over de elektriciteitssector?
- 25:12Speaker 2: Ja, het is het openhouden van borsten na 2033. Waarvan
- 25:17Speaker 2: ik dacht dat ze daar nou onderzoek naar moesten doen. Nee,
- 25:22Speaker 2: dat
- 25:22Speaker 1: moeten ze ook nog zeker doen. Maar alleen, het is
- 25:25Speaker 1: mogelijk gemaakt. Nee, het is
- 25:26Speaker 2: nu meegerekend. Het blijft open. Het blijft open. Volgens
- 25:30Speaker 1: de PBL blijft het open. Er is nog geen
- 25:32Speaker 2: investeringsbeslissing genomen. Nieuwe kerncentralen op rationeel 2040. Die zijn
- 25:38Speaker 1: ook meegenomen.
- 25:38Speaker 2: Ja. bijmengen van H2 in gascentralen dat beleid is komen
- 25:44Speaker 2: te vervallen. Het was
- 25:47Speaker 1: niet
- 25:48Speaker 2: echt beleid. Het was gewoon één keer geopperd in een voorjaarsnota. Wat?
- 25:53Speaker 2: Dat ze gewoon groene waterstof gingen verbranden in gascentrales. Ik
- 26:00Speaker 2: heb het nooit gezien als beleid. Ik zag het als
- 26:02Speaker 2: een ideetje in de voorjaarsnota. Maar goed, dat idee is
- 26:06Speaker 2: gewoon gaan varen. Omdat in het kabinet Schoof hebben ze besloten...
- 26:11Speaker 2: om dat tussendoel van... De elektriciteitssector moest emissievrij zijn in 2035.
- 26:20Speaker 2: Dat is losgelaten. Ja
- 26:22Speaker 1: ik weet het
- 26:23Speaker 2: Oké, en dan aanvullend? Zes nieuwe openstellingen SDE + +.
- 26:27Speaker 2: Dus het tweerichtingscontract, de contract for defense voor wind op zee.
- 26:33Speaker 2: De subsidie die gegeven is voor deze tender.
- 26:36Speaker 1: Voor deze van dit jaar,
- 26:37Speaker 2: ja. En, oh nee, wacht, dat is de navolgante. Ja,
- 26:42Speaker 2: dat was hem. Dat
- 26:43Speaker 1: zijn de belangrijke dingen. Oh ja, dat is warmte. Die
- 26:45Speaker 1: had ik ook bij staan inderdaad. Oké, nou ja, goed. Leuk,
- 26:50Speaker 1: goed beleid en zo. De broeikasgasemissies van de elektriciteitssector stegen
- 26:55Speaker 1: in 2025 met 15% ten opzichte van 2024. Bizar hè?
- 27:01Speaker 1: Hoe kan dat?
- 27:02Speaker 2: Meer productie uit kolen en gas. En de meer productie
- 27:05Speaker 2: uit kolen en gas kwam vooral door meer elektriciteitsvraag vanuit
- 27:10Speaker 2: België en Duitsland. We zijn een zeer interconnected land met
- 27:14Speaker 2: heel veel verbindingen naar het buitenland. En dus ook wel
- 27:17Speaker 2: een beetje de kloppende hart voor flexibel vermogen. Dankzij onze
- 27:23Speaker 2: vrij efficiënte kolen- en gaspark. Ja, dat is het. Meer
- 27:27Speaker 2: kan ik er niet van maken.
- 27:28Speaker 1: Oké
- 27:29Speaker 2: Sorry. En het aandeel hernieuwbare elektriciteit blijft toenemen
- 27:33Speaker 1: Dus dat is mooi
- 27:34Speaker 2: Ja, en het is... De uitstoot daalt. 60% van onze
- 27:39Speaker 2: capaciteit is zon en wind. En in 2000 was het
- 27:42Speaker 2: nog maar...
- 27:43Speaker 1: Twee procent. Ja, dat is wel heel goed om je
- 27:46Speaker 1: te realiseren. Toch? Ja. Een glashalf vol. Maar toch is
- 27:50Speaker 1: de kans dat het sector doorgehaald wordt heel klein. Ja,
- 27:54Speaker 1: heel erg klein. Hoe komt dat?
- 27:56Speaker 2: Ja, het komt door verschillende zaken. Het komt door het
- 28:00Speaker 2: feit dat ze zeggen dat de elektriciteitssector echt op zoek
- 28:03Speaker 2: is naar een nieuw evenwicht. Dus meer wind dan zon, 60% zonnewind.
- 28:09Speaker 2: Roeiende vraag naar elektriciteit, maar wanneer gaat die nou precies roeien? Ja,
- 28:13Speaker 2: dat
- 28:14Speaker 1: zegt iedereen steeds.
- 28:16Speaker 2: Maar
- 28:16Speaker 1: het gebeurt maar niet
- 28:18Speaker 2: Nee. Dus iedereen staat helemaal in de aanslag voor... ze
- 28:21Speaker 2: zeggen ook, aandeel hernieuwbare elektriciteit blijft toenemen. Dus het aanbod
- 28:26Speaker 2: blijft toenemen met wind op zee en zo. Het gaat
- 28:29Speaker 2: een beetje schokgewijs, maar dat gaat nu wel de goede
- 28:31Speaker 2: kant op. Zeker met het aanvullend beleid. Maar ze zeggen
- 28:34Speaker 2: van ja, de vraag naar elektriciteit... die is afgelopen decennium
- 28:37Speaker 2: grof weer gelijk gebleven... En we moeten nog steeds geloven,
- 28:42Speaker 2: volgens de modellen... dat het vanaf nu tot 2040 vier
- 28:46Speaker 2: terawattuur per jaar gaat groeien. En dat moet komen uit
- 28:50Speaker 2: elektrisch vervoer, datacentra... elektrificatie van de industrie, iedereen's warmtepompen. Dus
- 28:56Speaker 2: je moet wel in je hoofd nog steeds die switch
- 28:59Speaker 2: weten te maken... van ja, het is al tien jaar hetzelfde,
- 29:01Speaker 2: maar toch... the only way is up. En to be honest,
- 29:07Speaker 2: als je vervolgens gaat kijken bij de gebouwde omgeving... en
- 29:10Speaker 2: je kijkt naar de doelen die daar zijn gesteld... en
- 29:12Speaker 2: hoe het de afgelopen jaren is gegaan... en je kijkt
- 29:14Speaker 2: ook bij mobiliteit, zowel vraagwagen als bestelbussen als auto's... er
- 29:20Speaker 2: is er wel een stuwende kracht voor de vraag naar elektriciteit.
- 29:23Speaker 2: Maar de rote brok waar iedereen naar... op zoek is,
- 29:25Speaker 2: dat is de vraag van de industrie. En dat is
- 29:29Speaker 2: gewoon nog steeds een beetje stuk in de middel. Dus
- 29:32Speaker 1: dat is... Ja, en wat ook belangrijk is, toch maar
- 29:35Speaker 1: weer even om te zeggen... is dat het daardoor steeds
- 29:38Speaker 1: moeilijker wordt ook... om duurzame energie te ontwikkelen. Want als
- 29:44Speaker 1: je windparken neerzet... maar op het moment dat het waait
- 29:48Speaker 1: is er veel te veel stroom... en wil niemand dus
- 29:51Speaker 1: betalen voor die stroom, want er is zoveel... en de
- 29:56Speaker 1: vraag blijft dus achter, als er niet genoeg vraag is...
- 29:59Speaker 1: op die momenten, dan is de business case lastig. Dus
- 30:03Speaker 1: dat houdt wel heel erg op. Dus belangrijk om nu
- 30:07Speaker 1: bezig te gaan met die vraagontwikkeling. Zorgen dat we van
- 30:11Speaker 1: fossiel afgaan en dat we gaan elektrificeren. Dat was ook
- 30:14Speaker 1: de boodschap van de NPE. Heb ik nog niet gelezen.
- 30:19Speaker 1: Niet verklappen. Sorry, maar dat gaan we waarschijnlijk ook nog
- 30:22Speaker 1: wel behandelen. Maar dat is helemaal gericht op... Ook op elektrificatie.
- 30:26Speaker 1: Hoe gaat het richting 2040? Dat
- 30:31Speaker 2: vind ik echt een petje af voor PBL. Die zegt, luister.
- 30:37Speaker 2: We kunnen wel blijven zeggen van het wordt drama... en
- 30:39Speaker 2: we gaan het allemaal niet halen. Maar 14 jaar vooruitkijken
- 30:42Speaker 2: is heel lastig. Ja, dat is
- 30:44Speaker 1: onmogelijk. En ze
- 30:44Speaker 2: zeggen, zullen we even kijken waar we 14 jaar geleden...
- 30:48Speaker 2: met elektriciteit stonden? Dat was een leuk stukje
- 30:51Speaker 1: ja. Dat
- 30:51Speaker 2: vond ik een heel leuk stukje
- 30:53Speaker 1: Ze
- 30:53Speaker 2: zeggen, dat is gewoon heel lastig. In 14 jaar geleden
- 30:57Speaker 2: waren wij kolencentrales aan het bouwen. Nu de batterijkosten dalen,
- 31:04Speaker 2: ze mallen. Er komen allemaal nieuwe vormen van opslag. En
- 31:07Speaker 2: er zullen vast wel een paar honden gaan doorbreken. We
- 31:10Speaker 2: gaan even kijken of het er wel lukt... om de
- 31:12Speaker 2: vraag te elektrificeren en te flexibiliseren
- 31:16Speaker 2: En ze zeggen van... En wat gaan dan de kerncentrales doen? Nou,
- 31:21Speaker 2: wij gaan bijvoorbeeld de SMR's doen. Ze zeggen... In vergelijking
- 31:26Speaker 2: met al deze snelle ontwikkelingen... gaat het bouwen van nieuwe
- 31:29Speaker 2: kerncentrales langzaam. Bij SMR zijn een deel van de aantrekkingskracht
- 31:34Speaker 2: de beloofde... dat ze sneller te realiseren zijn. Maar ze zeggen,
- 31:37Speaker 2: er ontbreekt nog echt aan concreet beleid. En voor SMR
- 31:41Speaker 2: hebben wij, jij en ik, gezien dat dat tot nu toe...
- 31:43Speaker 2: een soort van, wat is het, een routekaart. Maar routekaart
- 31:46Speaker 2: is nog lang geen beleid. Nee
- 31:48Speaker 1: dat is meer gewoon... We willen niet de first of
- 31:51Speaker 1: a kind hebben. We willen gewoon afwachten. een paar keer
- 31:55Speaker 1: gebouwd is ergens.
- 31:56Speaker 2: Maar dan ben je niet... Maar er staan bedrijven te
- 31:59Speaker 2: trappelen
- 32:00Speaker 2: om er een in te maken. Dus het is elektriciteit...
- 32:04Speaker 2: nou ja, goed... Het heeft echt een heel zwaar aandeel
- 32:08Speaker 2: in je emissies. Dus daar moeten we echt even goed
- 32:11Speaker 2: over nadenken. Waarbij trouwens... Het heeft ook te maken met...
- 32:16Speaker 2: Dat is ook een ding waar je compleet gek van
- 32:18Speaker 2: wordt in de KEF. Zij zijn afhankelijk van de richtlijnen
- 32:22Speaker 2: die vanuit Europa... ook worden gegeven over hoe je dingen telt.
- 32:26Speaker 2: En er is sinds... Zolang ik werk in de elektriciteitssector...
- 32:29Speaker 2: wordt er steeds tussen TATA en... Ooit was het Chorus
- 32:35Speaker 2: en nu is het Tade. Ik klink er echt als
- 32:36Speaker 2: mijn oma. En nu is het Waterfall. En dan switchen
- 32:40Speaker 2: ze de ene jaar de restgassen in de hoogovens. De
- 32:46Speaker 2: emissiestellen en de andere keer. Het is niet dat er
- 32:49Speaker 2: daadwerkelijk iets gebeurd is. Maar ze schuiven van links naar
- 32:51Speaker 2: rechts de hele tijd. Dus de ene keer heeft industrie
- 32:54Speaker 2: net het doel bijna behaald. Dan zit de elektriciteit met
- 32:57Speaker 2: de gebakperen. Omdat in de elektriciteitscentrales bij Velzen... verbranden ze
- 33:03Speaker 2: de restgassen van data. Dus
- 33:06Speaker 1: dan is het eigenlijk voor de luisteraars heel simpel. De
- 33:11Speaker 1: vraag is gewoon, bij welke sector telt het PBL de CO2-emissie?
- 33:17Speaker 1: Telt hij bij industrie? omdat data-industrie is, of bij elektriciteit...
- 33:22Speaker 1: omdat het hier gaat om gascentrales.
- 33:24Speaker 2: Ja, en dat heb je ook weer bij mobiliteit. Iedereen
- 33:27Speaker 2: die laat gewoon voor z'n deur. Dat telt voor mobiliteit
- 33:30Speaker 2: en dat telt niet voor gebouwde omgeving.
- 33:32Speaker 1: Ja, en daar komen we zo ook op. Datacenters bij
- 33:36Speaker 1: gebouwde omgeving? Daar heb ik ook niet zo heel veel van.
- 33:39Speaker 1: Maar goed. Oké, we gaan door naar de industrie. Ja,
- 33:42Speaker 1: de industrie. Die uitstoot is wel omlaag. Weliswaar met 4%,
- 33:47Speaker 1: maar toch... Wat veroorzaakt de daling? Ja, wat denk je?
- 33:52Speaker 1: Ik denk dat ze minder produceert.
- 33:54Speaker 2: Oh ja, dat is het. Ja, dat is het precies.
- 33:59Speaker 1: Ze zijn
- 34:00Speaker 2: op 4% minder CO2 uitgekomen. En dat komt vooral door
- 34:04Speaker 2: een lage productie in de chemie. En alsnog, ook al
- 34:09Speaker 2: wordt het minder... is de kans dat je de doelen
- 34:13Speaker 2: daar voor de uitstoot gaat halen... minder dan 5%. En ja,
- 34:18Speaker 2: natuurlijk pak je CO2-reductie door de industrie te elektrificeren. Energieefficiëntie,
- 34:24Speaker 2: er is nog heel veel te behalen binnen de industrie.
- 34:27Speaker 2: CO2-afvang en opslag, et cetera, et cetera. Maar het is
- 34:31Speaker 2: allemaal too little too late om de doelen van 2030
- 34:34Speaker 2: te halen. Wel is het zo dat alles wat je
- 34:37Speaker 2: nu in werking zet... dat dat gewoon wel doorgetrokken gaat
- 34:40Speaker 2: worden richting 2040... Alleen zijn er een aantal projecten, bijvoorbeeld
- 34:45Speaker 2: het project Aramis. Die kost heel veel punten in de KEF.
- 34:49Speaker 2: Dat is
- 34:50Speaker 1: een CO2-opslagproject. Dus dat is CO2-opslaan in een oude gas...
- 34:57Speaker 1: Hoe heet zo'n ding? Gasveld. In de
- 35:00Speaker 2: Noordzee. Ja, en dus ze zouden een investeringsbesluit nemen in 2025.
- 35:09Speaker 2: Het is nu uitgesteld naar 2027. Ze hebben daar de
- 35:12Speaker 2: governance van het project ernstig in ingegrepen... waardoor het gewoon
- 35:17Speaker 2: allemaal een beetje anders is. De vergunning blijkt gewoon toch
- 35:21Speaker 2: wel heel ingewikkeld... in bezwaar te zijn gekomen. En ze
- 35:26Speaker 2: hebben te weinig gecontracteerd CO2-volumen. We hebben op een gegeven
- 35:30Speaker 2: moment dat rapport van Caroline Regels gedaan. Die had ook gezegd...
- 35:37Speaker 2: je zou veel meer per cluster een soort van aanbod
- 35:39Speaker 2: moeten doen... op hoeveel wij met z'n allen hier denken
- 35:43Speaker 2: aan CO2 af te vangen... en dan samen te contracteren
- 35:46Speaker 2: voor een CO2-opslag. Precies. Maar ja, als zo'n project twee, drie,
- 35:49Speaker 2: vier jaar later online komt... dan heb je gewoon daar
- 35:55Speaker 2: een klap op te vangen in jouw kef. Het is
- 35:59Speaker 2: wel een mooi nationaal beleid. Of mooi, ik
- 36:01Speaker 1: bedoel, het is wel een voortgang
- 36:03Speaker 2: Zijn er belangrijke beleidswijzigingen geweest? Intentieverklaring met Tata. Waarbij één
- 36:10Speaker 2: hoogoven gesloten gaat worden... en ze dat gaan vervangen met
- 36:13Speaker 2: DRP en EAF... Wat
- 36:16Speaker 1: is
- 36:16Speaker 2: dat? Afkorting, volgens mij is de een direct reduction met waterstof...
- 36:21Speaker 2: en de andere is iets van elektrisch furnace. Goed, hè?
- 36:26Speaker 2: Maar wat is dat? Ah, elektrisch arc furnace, denk ik. Oké. Nou,
- 36:29Speaker 2: goed
- 36:30Speaker 1: Er
- 36:31Speaker 2: zijn
- 36:32Speaker 1: twee meer duurzame manieren om staal te smelten en te maken.
- 36:37Speaker 1: Of weet ik het, ja. Ja. Produceren.
- 36:43Speaker 2: Gaat lekker. Daarna hebben zij... Nou ja, Nobian gaan we
- 36:47Speaker 2: niet drie keer tellen. PBL, die telden al. Maar er
- 36:50Speaker 2: zijn maatwerkafspraken gemaakt met Ancourt. En met Cosen. Het is
- 36:55Speaker 2: wel grappig. Ik denk altijd, die bedrijven met wie ze
- 36:58Speaker 2: maatwerkafspraken maken... staan in het beginwagen. Echt best wel van
- 37:00Speaker 2: die zware, stoere jongens. En nu zijn het allemaal bedrijven
- 37:04Speaker 2: die ik zelf moet gaan googlen. Want ik denk, wat
- 37:06Speaker 2: maken die dan? Ja, interessant
- 37:07Speaker 1: is dat wel. Maar het is wel
- 37:08Speaker 2: leuk dat ze dat doen. Wat is er nog meer gebeurd?
- 37:12Speaker 2: Dat zijn de positieve dingen. Maar je hebt ook het
- 37:14Speaker 2: feit dat in het belastingplan 2026 al de CO2-heffing verlaagd is...
- 37:20Speaker 2: tot een niveau dat er volgens PBL geen effect meer heeft.
- 37:23Speaker 1: Ik kan hem net zo goed afschaffen, toch
- 37:25Speaker 2: Iets wat niet jarig is, is de hele afvalsector. Vandaar
- 37:29Speaker 2: is de CO2-heffing voor verbrandingsinstallatie wel hetzelfde gebleven... En ze
- 37:34Speaker 2: hebben allerlei andere toevoegingen gekregen... waardoor er minder import van
- 37:39Speaker 2: afval zal zijn. Dus de een telt plus, de andere
- 37:42Speaker 2: telt in de min. Dus het is wat ik al
- 37:44Speaker 2: zei een beetje een emotional rollercoaster. Andere positieve dingen in 2025.
- 37:50Speaker 2: De subsidie die voor het eerst open is gegaan... de
- 37:54Speaker 2: Nikkie-subsidie voor klimaatprojecten in de industrie... Ook een subsidie met
- 37:59Speaker 2: 135 miljoen voor de textielrecyclingfabriek op Gemmelot. Geldt voor ketelvorming
- 38:07Speaker 2: in de recycling van plastic. Dus dat zijn allemaal gewoon
- 38:10Speaker 2: hele mooie duurzame koolstofbronnen. Ja, dus dat zijn mooie stappen.
- 38:16Speaker 2: Maar ja, voor de rest... ze doen een beetje een
- 38:18Speaker 2: soort van bandbreedte... van wat gaat er met de productie gebeuren.
- 38:21Speaker 2: Ze denken dat er vooral een forse daling gaat zijn...
- 38:25Speaker 2: bij basischemie en ammoniak. Een uitstoot door daling van activiteit.
- 38:31Speaker 2: Dat staal ongeveer stabiel gaat blijven. Gravinage van aardeolie. Ze
- 38:37Speaker 2: denken dat het met 10% gaat om lage biobrandstoffen. Dat
- 38:41Speaker 2: neemt een enorme toevlucht.
- 38:43Speaker 1: Oké.
- 38:44Speaker 2: En hoe zit het met waterstof? Ja, nou, klein beetje
- 38:47Speaker 2: bij klein beetje komt er wel wat. Je moet er
- 38:50Speaker 2: wel wat subsidies tegenaan gooien. Je hebt de Holland Hydrogen
- 38:55Speaker 2: One van Shell, die is online gekomen. De Alligator. Dat
- 38:59Speaker 2: is een leuke naam, hè? Wat is dat? Dat is
- 39:02Speaker 2: een 200 megawatt elektrolyzer van Air Liquide en Total. Air Liquide,
- 39:06Speaker 2: dat is echt zo'n bedrijf. Je weet nooit wat ze doen.
- 39:09Speaker 2: En dan hebben ze ineens zo'n 200 megawatt elektrolyzer online.
- 39:13Speaker 2: Maar een hele groot deel van de productie van de alligator...
- 39:16Speaker 2: die gaat naar Antwerpen. Ah, oké. Ach ja, dat is
- 39:20Speaker 2: in de Europese kopenplaats. Daarom, ja. Maar voor waterstof is
- 39:25Speaker 2: men heel druk bezig geweest. In mei 2026 had je
- 39:28Speaker 2: nog een heurlijk nieuws... bij het project Delftsdale Jewels. 20 megawatt,
- 39:34Speaker 2: maar goed, dat is wel veel. Dus dit telt allemaal
- 39:38Speaker 2: bij elkaar op tot 1,4 gigawatt elektrolyse in 2030... Er
- 39:43Speaker 2: moest er wel wat voor komen. De SDE + +,
- 39:45Speaker 2: de OVE, de gebruikersverplichting... de EU Innovation Fund en ook
- 39:50Speaker 2: nog een aangekondigde vraagssubsidie. Maar hey... Dan heb je hem wel.
- 39:56Speaker 2: We zijn nog niet op de... In het klimaatakkoord was
- 39:59Speaker 2: het drie tot vier? Drie tot vijf? Ja. En op
- 40:04Speaker 2: een gegeven moment zijn we zelfs naar acht gegaan, weet
- 40:06Speaker 2: je nog? Ja,
- 40:07Speaker 1: we hebben een leuke podcast overgemaakt
- 40:09Speaker 2: Alle podcasts zijn leuk, maar die was echt leuk. Die
- 40:11Speaker 2: was echt leuk, ja. Nou, en de waterstofnetwerk van ANZ... Ja,
- 40:20Speaker 2: zij hebben wel één stukje opgeleverd al van dat high network.
- 40:23Speaker 2: Het stukje tussen Tweede Maatschappij en Shell Penis in 2026.
- 40:27Speaker 2: Het gaat een beetje langzaam. De kosten zijn een keer
- 40:31Speaker 2: twee gegaan volgens de Algemene Rekenkamer. En dat gaat op
- 40:34Speaker 2: termijn ook doorwerken in de tarieven. Dus je hebt een
- 40:37Speaker 2: beetje een kip-ei-issue.
- 40:40Speaker 1: Maar de verwachting is
- 40:41Speaker 2: dat het in 2033 klaar
- 40:43Speaker 1: is.
- 40:43Speaker 2: Delta-Rijn-corridor was
- 40:45Speaker 1: ook zo'n hele
- 40:45Speaker 2: grote. Dat gaat ook niet helemaal zo lekker. Ze zouden
- 40:48Speaker 2: dat daar aan combineren met gelijkspanning en ammoniakvervoer. En nu
- 40:55Speaker 2: wordt de oplevering in plaats van 2028 ernst tussen 2031
- 40:59Speaker 2: en 2033.
- 41:00Speaker 1: Daarom is ook een van de vergunningen aangepast voor een
- 41:04Speaker 1: windpark op zee. Zo zie je dat alles aan elkaar hangt.
- 41:07Speaker 1: Want met de windstroom zou weer waterstof gemaakt worden. En
- 41:11Speaker 1: die waterstof zou via de Delta Rijncorridor naar Duitsland vervoerd
- 41:15Speaker 1: moeten worden. Maar dat gaat dus wat later gebeuren. Hoe
- 41:19Speaker 1: zit het met de uitstoot van de industrie richting 2040 eigenlijk?
- 41:24Speaker 1: Wat verwachten ze?
- 41:28Speaker 2: Ja, wat verwachten ze? Ze verwachten, even kijken, 2030 ergens
- 41:34Speaker 2: tussen 31 en 40. En 2040 ergens tussen de 14
- 41:38Speaker 2: en de 33.
- 41:40Speaker 1: Dus ze
- 41:40Speaker 2: denken wel dat het echt wel best wel
- 41:42Speaker 1: gaat dalen. Maar wat ik goed heb begrepen is de
- 41:45Speaker 1: onzekerheid ontzettend groot. Maar het is logisch.
- 41:48Speaker 2: En ook over wat er gaat gebeuren met de aanpassingen
- 41:50Speaker 2: van de ETS. Het Europese handelssysteem voor CO2 gaat flink
- 41:57Speaker 2: aangepast worden. En ze zeggen dat als het leidt tot
- 42:01Speaker 2: hoge kosten... dan kan het twee dingen betekenen. Of de
- 42:05Speaker 2: een gaat sluiten of de ander gaat verduurzamen.
- 42:08Speaker 1: Dat
- 42:08Speaker 2: weet je allemaal niet. Ze verwachten wel dat bijvoorbeeld waterstof...
- 42:12Speaker 2: echt iets meer van een toevlucht gaat nemen. Maar zij
- 42:15Speaker 2: herinneren ons toch nog aan alle knelpunten... die in een
- 42:18Speaker 2: studie van RWO zijn genoemd. Die hebben we ook een
- 42:20Speaker 2: keertje en passant besproken. En dat gaat over zaken als
- 42:23Speaker 2: financieel problemen... infrastructuurvergunningen, de condities van de markt, et cetera. Ja,
- 42:29Speaker 1: dat weten we. Oké, dan gebouwde omgeving wilde ik nu doen. Ja.
- 42:34Speaker 1: Dat is dan weer mijn sector. Ja, precies. En de
- 42:37Speaker 1: uitstoot daar blijft stabiel, heb ik gelezen. Maar dat begreep
- 42:42Speaker 1: ik niet. Want ik denk, we isoleren toch steeds beter.
- 42:45Speaker 1: Steeds meer mensen hebben een parm te pompen. We zijn
- 42:47Speaker 1: toch allemaal heel hard bezig. Waarom daalt het dan niet?
- 42:52Speaker 2: Ja, hele goede vraag. Zij zien ook bijvoorbeeld dat er
- 42:58Speaker 2: gewoon steeds meer energieverbruik is en dus ook weer uitstoot
- 43:02Speaker 2: door datacentra. Ja, precies.
- 43:05Speaker 1: Dat is één van de redenen. dus bij de gebouwde
- 43:09Speaker 1: omgeving worden gerekend. Begrijp jij dat
- 43:12Speaker 2: Ja, op zich wel. Je zou ook kunnen zeggen dat
- 43:16Speaker 2: het op zichzelf een soort van industrie is. Maar goed,
- 43:19Speaker 2: ze zijn eenmaal als gebouwen ooit neergezet... en ze worden
- 43:22Speaker 2: gezien als gebouwen
- 43:24Speaker 2: En het is ook zo dat zij geen grondstoffen gebruiken.
- 43:29Speaker 2: Dus puur en alleen in de industrie gebruik je een grondstof...
- 43:32Speaker 2: om van iets iets anders te maken. En dit wordt
- 43:35Speaker 2: gezien als een dienstensector. Ze produceren data.
- 43:38Speaker 1: Ja, maar het is...
- 43:40Speaker 2: Linksom
- 43:40Speaker 1: of rechtsom, het is gewoon CO2. Ja, dat is ook zo.
- 43:47Speaker 1: Wat doet het kabinet? Wat is het beleid om de
- 43:49Speaker 1: uitstoot in de gebouwde omgeving te verminderen? Zijn er belangrijke
- 43:53Speaker 1: nieuwe
- 43:53Speaker 2: dingen? Nieuwe dingen niet echt. Dat is wel trouwens heel
- 43:57Speaker 2: even voordat we daar naartoe gaan. Wat ik wel interessant vond,
- 44:00Speaker 2: je denkt altijd... aardgas bij de huishoudens, wat boeit het nou, hè? Nou, wel, veel. Ja, nou,
- 44:06Speaker 2: soms denk ik bij mezelf, nou, is dat nou zoveel? 70%
- 44:10Speaker 2: van alles wat in een gebouwde omgeving en een aardgas
- 44:14Speaker 2: wordt gebruikt, 30% wordt gebruikt door de dienstensector, en 70%
- 44:17Speaker 2: is echt wel de huishouding. Ja, daarom. Dus dat is... Ja,
- 44:20Speaker 2: wij
- 44:21Speaker 1: met z'n allen
- 44:21Speaker 2: En inderdaad, het daalt al jaren. Het daalt enerzijds omdat
- 44:25Speaker 2: het steeds warmer wordt in Nederland. Om jou een idee
- 44:30Speaker 2: te geven, ze hebben gewoon gerekend... dat de hoge temperaturen
- 44:33Speaker 2: van de opwarming van ons klimaat... dat leidt tot alleen
- 44:37Speaker 2: al 3% minder warmtevraag in 2030... ten opzichte van 2020.
- 44:42Speaker 1: Ja, maar dan staat daar tegenover dus een koeltevraag. Dat klopt,
- 44:46Speaker 1: maar het
- 44:47Speaker 2: is plus 17%. Nou, hier... Maar goed, de koude vraag
- 44:50Speaker 2: nu is heel weinig.
- 44:51Speaker 1: Nu nog, ja. Maar dat gaat wat toenemen. Ja,
- 44:54Speaker 2: dus plus 17 procent
- 44:55Speaker 2: Maar goed, nee, er is niet echt... Ik ben heel
- 44:58Speaker 2: even aan het kijken. Extra budget van de ISD, het klimaatfonds.
- 45:03Speaker 2: De isolatiesubsidie voor Groningen-Noord-Drenthe. Die is een soort compensatiemaatregel. En
- 45:09Speaker 2: natuurlijk inwerking, trading van de WCW. Ja, precies. En dat
- 45:14Speaker 2: is misschien, zeer waarschijnlijk 1 januari 2017. Ja, eindelijk, ja.
- 45:19Speaker 2: En aanvullend dan? Oh ja, je hebt gelijk. Ja, de
- 45:23Speaker 2: misscherpte is heel goed. De normering is terug van weg geweest.
- 45:28Speaker 2: Van de hybride warmtepomp. Van de hybride warmtepomp. Die is
- 45:30Speaker 1: terug van weg geweest.
- 45:31Speaker 2: Ooit. Van Hugo. Van Hugo,
- 45:34Speaker 1: ja.
- 45:34Speaker 2: Eigenlijk van Henry. Heeft hij hem bedacht? Ja. Oké. En
- 45:39Speaker 2: toen stond hij dus in het plan van... 10 kabinetten geleden,
- 45:42Speaker 2: in 2022 of zo... normeer je een hybride slimme warmtepompen.
- 45:46Speaker 2: En nu is die weer ingevoerd. En destijds was het
- 45:49Speaker 2: bedacht dat die in 2026 zou optreden. En nu is
- 45:51Speaker 2: het in 2029. Dus wat betekent
- 45:54Speaker 1: dat concreet? Vanaf 2029, als je een nieuwe cv-ketel moet...
- 46:01Speaker 1: moet er een hybride warmtepomp in. Moet er een hybride
- 46:04Speaker 1: of een slimme warmtepomp zijn? Ja, precies. Kan jij zeggen,
- 46:10Speaker 1: wat tikt nou het meeste aan... als je het hebt
- 46:12Speaker 1: over beleid voor emissiereductie in de gebouwde omgeving? Wat tikt
- 46:18Speaker 1: het meeste aan? Volgens mij de warmtepompen. De warmtepompen. En
- 46:22Speaker 1: warmtenetten dan
- 46:23Speaker 2: Ja, warmtenetten gaan de rest doen. Kijk, ze zeggen op
- 46:26Speaker 2: dit moment... volgens mij is de verwachting dat je voor warmtepompen...
- 46:33Speaker 2: en nu moet ik het even heel goed bekijken... Ze
- 46:36Speaker 2: denken dat... Oh ja, dat is hier. Lucht, water, warmtepompen.
- 46:41Speaker 2: Ze denken dat in hybride warmtepompen... dat je in 2030
- 46:46Speaker 2: ergens tussen de 380.000 en 860.000... hybride warmtepompen gaat zitten.
- 46:53Speaker 2: En voor lucht, water, warmtepompen... denken ze dat ze ergens
- 46:56Speaker 2: tussen de 660.000 en de 1.160.000... warmtepompen gaan zitten. Dus
- 47:02Speaker 2: dat gaat echt een gigantische... toevlucht nemen. Dus die is
- 47:06Speaker 2: wel belangrijk. En ze zeggen 80% van alle nieuwbouwwoningen op
- 47:10Speaker 2: dit moment worden met volledige elektrische warmtepompen uitgerust. En de
- 47:15Speaker 2: rest moet komen van de warmtenetten. En voor de warmtenetten
- 47:19Speaker 2: zijn ze zich gaan baseren op de lijst die in
- 47:22Speaker 2: 2026 is gepubliceerd. Dat is een overzicht van ontwikkelingen van
- 47:26Speaker 2: de RWON en PLW, Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie. Die zeggen,
- 47:30Speaker 2: er zijn 151 projecten in ontwikkeling
- 47:34Speaker 2: En daarvan heeft PBL een soort van eigen interpretatieslag in gedaan.
- 47:37Speaker 2: Die zeggen, we denken dat wij op de... 100.000 aansluitingen
- 47:42Speaker 2: gaan zitten ergens tussen 2025 en 2030... aan extra aansluitingen
- 47:47Speaker 2: die daar gaan komen. Want dat is een hele lange doorlooptijd.
- 47:49Speaker 2: Heel wat minder dan de warmtepompen dus. Maar dat wil
- 47:52Speaker 2: dus niet zeggen dat als dit eenmaal van de grond is...
- 47:55Speaker 2: en de publieke warmtebedrijven zijn opgericht... en het tariefbriem te kloppen...
- 47:59Speaker 2: Dan kan het snel gaan. Dan kan het veel
- 48:01Speaker 1: sneller gaan. Maar je ziet nu in de maag de
- 48:03Speaker 2: jagen. Dat is ook het probleem, dat hebben we ook
- 48:06Speaker 2: tien keer hier in deze podcast besproken... Als je eenmaal
- 48:09Speaker 2: een warmtepomp hebt gehangen... dan ga je niet meer meedoen
- 48:10Speaker 2: met een collectieve oplossing. Nee,
- 48:12Speaker 1: dat is lastig. En hoe gaat het met de gebouwde
- 48:16Speaker 1: omgeving emissies richting 2040? Want wat ik las, en dat
- 48:20Speaker 1: vond ik wel spannend... is dat er hoegenaamd geen beleid
- 48:23Speaker 1: voor emissiereductie... gebouwde omgeving is na 2030.
- 48:27Speaker 2: Klopt, het is bijna niet uitgewerkt. Maar wat wel verder
- 48:31Speaker 2: dan 2030 gaat... zijn de warmteprogramma's die alle gemeentes binnenkort
- 48:36Speaker 2: moeten opleveren. Dat is toch een van de belangrijkste dingen.
- 48:40Speaker 2: Dat wordt de drijver. En dan gaan gemeentes via hun warmteprogramma...
- 48:43Speaker 2: allerlei bronnen of technologieën aanwijzen per wijk. En dan gaan
- 48:48Speaker 2: ze daar kavels van maken. En de kavels komen op
- 48:50Speaker 2: de markt. En dan moeten publieke warmtebedrijven op... bieden en
- 48:55Speaker 2: dan is de verwachting dat de gemeentes dan de regie hebben...
- 48:57Speaker 2: om dat aardgas uit de gebouwde omgeving rond te jagen
- 49:01Speaker 2: Maar laten we niet vergeten, iets waar iedereen op zit
- 49:03Speaker 2: te wachten... is het rapport van de IBO, van de
- 49:06Speaker 2: IBO Gebouwde Omgeving. En ja, ze zijn heel grondig te
- 49:11Speaker 2: werk gegaan om juist te gaan kijken... naar welke beleid
- 49:14Speaker 2: kunnen we doen. En een heel belangrijk punt in dat IBO-onderzoek,
- 49:18Speaker 2: hoop ik, gaat zijn... wat PBL ook wel noemt. Laten
- 49:21Speaker 2: we niet vergeten dat de meeste verduurzaming komt door beprijzing
- 49:24Speaker 2: tot stand. En dat de ETS2 waar we het net
- 49:28Speaker 2: over hebben, dat zou sterker kunnen oplopen als bijvoorbeeld de
- 49:32Speaker 2: reductie in de sectoren achterloopt. dan heb je op dit
- 49:37Speaker 2: moment 500.000 energie- en huishoudens in Nederland... plus een miljoen
- 49:41Speaker 2: van huishoudens met risico op energie- en aanmoeden. Misschien kom
- 49:45Speaker 2: je wel in een grote draagvlakprobleem. Absoluut. Er zijn nu
- 49:50Speaker 2: al heel
- 49:50Speaker 1: veel debatten over de hoogte
- 49:52Speaker 2: van de energierekening. Maar de grote samenvatting van PBL is...
- 49:57Speaker 2: het gaat te langzaam, het... Opzetten van iets collectiefs is lastig.
- 50:02Speaker 2: Er zijn geen heldere normen. Mensen weten niet waar ze
- 50:04Speaker 2: aan toe zijn. Er is geen goede handhaving. Je hebt netcongressie.
- 50:11Speaker 2: En wij hebben gewoon in de aflevering die we deden...
- 50:14Speaker 2: vlak voor de zomervakantie hebben we gekeken... je kan ook
- 50:17Speaker 2: met netcongressie je zonder verzwaren best wel veel doen. Maar
- 50:21Speaker 2: de vraag of iedereen deze memel al ontvangen heeft... en
- 50:25Speaker 2: ik denk dat heel veel mensen zich er een beetje
- 50:26Speaker 2: door laten... Dan, last but not least. Mobiliteit.
- 50:33Speaker 1: Ja. Ik heb hem deze keer echt gelezen. In mobiliteit
- 50:37Speaker 1: zit al het verkeer en vervoer. De lucht en de scheepvaart.
- 50:43Speaker 1: De verkochte brandstoffen voor de internationale lucht en scheepvaart. Het
- 50:48Speaker 1: is eigenlijk de enige sector met goed nieuws. Dus lekker
- 50:51Speaker 1: dat we dat aan het einde doen. Dus ik dacht,
- 50:53Speaker 1: ik moet het lezen. Want het ziet er nou uit
- 50:56Speaker 1: dat het doel voor 2030 gehaald wordt. De uitstoot van
- 51:01Speaker 1: broeikasgassen door de sector mobiliteit in 2030... komt in het
- 51:05Speaker 1: basispad uit op 20,8 megaton CO2. 70 procent.
- 51:07Speaker 2: 37%
- 51:16Speaker 1: ten opzichte van 1990.
- 51:18Speaker 2: Ja. Dus dat is echt goed. Hoe komt het dat
- 51:23Speaker 2: het hier goed lukt? Wat is de truc? Ik heb
- 51:26Speaker 2: er mijn eigen theologie over. Wil je die horen
- 51:29Speaker 2: Ik denk dat ze het zo ingewikkeld hebben gemaakt. Wie
- 51:34Speaker 2: zijn ze? Het beleid is zo ingewikkeld. Het stukje mobiliteit
- 51:38Speaker 2: sla ik al honderd jaar over. Ik lees daar wel
- 51:41Speaker 2: de samenvatting. Het staat bomvol beleid waarvan ik denk, die
- 51:45Speaker 2: snap ik niet. Ik heb zelfs een spoedles gehad over de...
- 51:48Speaker 2: Eind pseudo-heffing.
- 51:50Speaker 1: Ja, maar effe, Tietje. Dat is werkelijk zo'n klein dingetje
- 51:55Speaker 2: Ik wil er nu een vraag over. Ik weet nu
- 51:57Speaker 2: precies wat het is. En alleen het brandstoftransitiebeleid. Wie snapt
- 52:02Speaker 2: het nog? Maar blijkbaar werkt dit fantastisch. Dus kom met
- 52:05Speaker 2: meer onbegrijpelijk beleid voor de andere sectoren. Dan zijn ze
- 52:09Speaker 2: zo druk met al de regelingen te doorgronden... dat ze
- 52:12Speaker 1: van
- 52:13Speaker 2: schik gaan verduurzamen.
- 52:16Speaker 1: Ik denk dat het in alle sectoren heel ingewikkeld is,
- 52:18Speaker 1: eerlijk gezegd. Een gebouwde omgeving is toch ook best lastig.
- 52:21Speaker 1: Ja
- 52:21Speaker 2: maar dit was echt het next level. Maar zullen wij
- 52:24Speaker 2: wel zeggen waar komt het doel bij mobiliteit dichterbij komt?
- 52:30Speaker 2: Vertel
- 52:30Speaker 2: vertel. Eigenlijk zeggen ze dat het zowel met meerdere dingen
- 52:36Speaker 2: te maken heeft. Aan de ene kant dat elektrisch vervoer
- 52:40Speaker 2: een soort van rijdende trein is. Maar dan niet. Ze
- 52:45Speaker 2: rijden de auto. Dus dat klopt. En ze blijven maar
- 52:50Speaker 2: gewoon eventjes aanschroeven... dat het gewoon nog beter blijft lopen.
- 52:56Speaker 2: Dus ze zeggen, als het gaat om de auto's... In
- 53:00Speaker 2: begin 2026 waren 700.000 auto's volledig elektrisch. Dat is al
- 53:07Speaker 2: 7,5 procent van een warenpark... Je hebt natuurlijk een gemiddelde
- 53:10Speaker 2: sloopleeftijd van ongeveer 20 jaar in Nederland. Je moet even
- 53:13Speaker 2: wachten voordat iedereen
- 53:15Speaker 1: een elektrische auto heeft. Dat het
- 53:16Speaker 2: uitgefaseerd is. De bestelauto's zijn eindelijk op gang gekomen. Dat
- 53:20Speaker 2: komt door al die nul-emissiezones. Er waren in 2026 46.000 bestelauto's.
- 53:26Speaker 2: Dat is al 5,3 procent van de markt. In 2024
- 53:29Speaker 2: waren wat bedrijven die wagen gaan anticiperen op dat beleid.
- 53:32Speaker 2: Die hadden heel snel nog eventjes zo'n diesel gekocht. Nou,
- 53:34Speaker 2: die komen ze nu duur te staan. Maar daar gaan
- 53:37Speaker 2: ze langer mee rijden. En de vraagwagens, dat was ook
- 53:40Speaker 2: een beetje mondjesmaat. Maar nu zijn ze heel erg bezig
- 53:42Speaker 2: met de invoering van een vrachtwagenheffing. Met normen, et cetera,
- 53:49Speaker 2: et cetera. Zijn ze echt bezig om die vraagwagens ook
- 53:51Speaker 2: gewoon die kant op te duwen. Maar, en nu ga
- 53:55Speaker 2: ik echt
- 53:55Speaker 1: zo shinen. Ik wil shinen. Ja, ik
- 53:57Speaker 2: weet
- 53:57Speaker 1: het.
- 53:57Speaker 2: Ik
- 53:57Speaker 1: wil er een vraag
- 53:58Speaker 2: over stellen.
- 53:59Speaker 1: Ja, doe maar. Heb je een vraag? Ja, ik heb
- 54:01Speaker 1: een vraag. Het is heel belangrijk, want de elektrificatie van
- 54:05Speaker 1: de zakelijke odes...
- 54:06Speaker 2: hoe regelen ze dat eigenlijk? Oh, wat ben ik blij
- 54:09Speaker 2: dat je mij die vraag stelt. Nou, ze doen dit, Sabine,
- 54:12Speaker 2: dankzij de pseudo-eindheffing. Oh, wat is dat? Ja, de pseudo-eindheffing. Nou,
- 54:17Speaker 2: op de zakelijke markt, wat ze gaan doen... en nu
- 54:19Speaker 2: voelt het echt alsof ik gewoon de toets doe voor scheikunde...
- 54:23Speaker 2: Zij hebben niet deze Prinsjesdag, maar de Prinsjesdag daarvoor, dus 2025,
- 54:28Speaker 2: hebben ze aangekondigd dat voor elke nieuwe zakelijke auto vanaf
- 54:34Speaker 2: 1 januari 2027, als ik me niet vergis, dat de werkgever...
- 54:41Speaker 2: moet 1% van de cataloguswaarde van de auto per maand...
- 54:46Speaker 2: aan de fiscus afdragen. Dat is best veel. Dat is
- 54:50Speaker 2: heel veel. Dus dat betekent dat je als werkgever gek
- 54:55Speaker 2: henkie bent... als je je werknemers een fossiele auto geeft.
- 54:59Speaker 2: Dit geldt alleen voor fossiele auto's dus. Dat ging alleen
- 55:02Speaker 2: voor fossiele auto's. En hybride. Hybride
- 55:04Speaker 1: mag ook niet meer.
- 55:05Speaker 2: Mag wel een hybride warmtepomp, maar niet een hybride auto.
- 55:09Speaker 2: Laat mij op mijn gedachten spoor. En dus hebben zij gezegd...
- 55:13Speaker 2: en dan heb je wel een overgang van het Nederlanders.
- 55:15Speaker 2: Dat snap ik. En die overgang zou gelden tot september... 2029.
- 55:23Speaker 2: Maar die september was een beetje een gekke datum... voor
- 55:26Speaker 2: iedereen die in belastingland werkt. Dus nu is het met
- 55:29Speaker 2: Prinsjesdag 2026... is het januari 2030 geworden. Oké.
- 55:34Speaker 1: Dan gaat
- 55:35Speaker 2: de pseudo-eindheffing in. Definitief. Nee, die is al in. Maar
- 55:39Speaker 2: dat betekent dat als je een auto hebt gekocht... die
- 55:42Speaker 2: gaat in 2027. Maar stel dat je een auto hebt
- 55:46Speaker 2: gekocht in 2024... en je dacht, Pietje wilde heel graag...
- 55:50Speaker 2: we gaan het niet moeilijk doen. Dan
- 55:52Speaker 1: hoef je pas
- 55:53Speaker 2: vanaf 1 januari 2030 die heffing te gaan betalen. Ja,
- 55:57Speaker 2: maar je gaat hem wel betalen. En misschien is het 2029.
- 56:00Speaker 2: Oh shit. Maar goed, er is een overgangstermijn. Maar leaseauto's
- 56:05Speaker 2: hebben meestal een contract van vijf jaar. En dan stel
- 56:09Speaker 2: dat je hebt gedacht... ik ben superslim en slimmer dan
- 56:11Speaker 2: de rest... en ik ga nu nog even snel mijn...
- 56:14Speaker 2: beste medewerker een Porsche geven... met heel veel fossiele brandstof erin...
- 56:18Speaker 2: dan gaat het je wel duur komen te staan... voor
- 56:21Speaker 2: de laatste twee jaar van de lease.
- 56:22Speaker 1: Ja, ik snap het. Dus
- 56:23Speaker 2: dat vond ik wel interessant. En wat ook interessant is...
- 56:25Speaker 2: Wat gaat
- 56:25Speaker 1: dit nou zo aan de
- 56:26Speaker 2: dijk zetten? Weet je wat er nog meer gaat gebeuren?
- 56:29Speaker 2: Ze zit echt te stralen nu. Als je een zakelijke
- 56:33Speaker 2: auto hebt... en je zegt, ik gebruik hem niet privé...
- 56:35Speaker 2: want ik doe alleen woon-werkverkeer ermee. In deze pseudo-eindheffingregeling... verandert ook...
- 56:42Speaker 2: woon-werkverkeer wordt... Ook zakelijk. Zo. Wordt ook privé. Wordt privé
- 56:48Speaker 2: in plaats van zakelijk. Nu snap ik het
- 56:50Speaker 1: niet meer.
- 56:50Speaker 2: Nu was woon-werkverkeer en zakelijk verkeer... dat was allemaal voor
- 56:53Speaker 2: het gezien als zakelijke kilometers. Had je helemaal geen bijtelling
- 56:56Speaker 2: en zo. Maar nu gaat dus de definitie van wat
- 56:58Speaker 2: privé is en zakelijk... gaat ook schuiven
- 57:01Speaker 1: Mensen opgelet, rijden in een leaseauto... eventjes checken wat er
- 57:05Speaker 1: allemaal aan de hand is. Nou ja,
- 57:06Speaker 2: opgelet niet. Opgelet voor de werkgever. Ja, maar dat helpt dus.
- 57:10Speaker 2: En daar zie je wel een tweedeling tussen de zakelijke markt...
- 57:13Speaker 2: die gewoon alsmaar gewoon sneller verduurzaamt... en de particuliere markt
- 57:17Speaker 2: waarvan mensen nog onzekerheid hebben... over toekomstige waarden, de bruikbaarheid.
- 57:21Speaker 2: Ze hebben radiostress. Ja
- 57:24Speaker 1: precies.
- 57:24Speaker 2: Actieradiostress. En...
- 57:26Speaker 1: Luister even goed. Al deze auto's moeten toch laden? En
- 57:30Speaker 1: volgens mij hebben we superveel netcongestie.
- 57:32Speaker 2: Ja
- 57:33Speaker 2: maar er zijn ook gewoon best wel veel onbenut laadpalen
- 57:36Speaker 2: in de stad.
- 57:37Speaker 1: Nou, sorry.
- 57:38Speaker 2: Ik
- 57:39Speaker 1: rijd een elektrische auto. Rotterdam is een van de steden
- 57:42Speaker 1: waar echt heel veel laadpalen staan. Ook bij mij in
- 57:44Speaker 1: de wijk. Kan je vertellen, het laatste half jaar zoiets...
- 57:49Speaker 2: is het echt heel veel drukker. Van al de pseudo-eindheffing mensen.
- 57:54Speaker 2: Ik wou nog even één ding zeggen. De tweedehandse markt
- 57:59Speaker 2: komt wel op gang. En er komt ook even een
- 58:02Speaker 2: subsidie voor. Dus als het goed is... gaan er ook
- 58:06Speaker 2: veel meer tweedehandse auto's betaalbaar op de markt komen.
- 58:09Speaker 1: Dat zou heel mooi zijn.
- 58:12Speaker 2: Ja, dus dat gaat goed. En het andere wat gewoon
- 58:14Speaker 2: heel erg goed gaat in de mobiliteitssector... dat is dus
- 58:17Speaker 2: dat transitie... Hoe heet het nou? Brandstoftransitie... BTV noemen ze
- 58:24Speaker 2: dat overal. Brandstoftransitieverplichting. En de brandstoftransitieverplichting... Ik snapte dat al.
- 58:32Speaker 2: De R3. Dat is niet een bijmengverplichting. Ik heb chat gevraagd,
- 58:37Speaker 2: leg het aan mij uit alsof ik al na drie
- 58:39Speaker 2: jaar ben. En ze zeggen dat ze een nieuwe regel
- 58:42Speaker 2: sinds 1 januari... voor brandstofleveranciers die moeten zorgen... dat de
- 58:45Speaker 2: brandstoffen steeds minder emissie veroorzaken. Dus dan kijken ze naar
- 58:49Speaker 2: je hele portfolio... En stel dat je diesel verkoopt in
- 58:53Speaker 2: je portfolio... dan creëer je voor jezelf een verplichting. Je
- 58:56Speaker 2: hebt een paar credits wat je moet halen aan hernieuwbare brandstoffen.
- 59:03Speaker 2: En als je bijvoorbeeld hernieuwbare elektriciteit aan auto's levert... dan
- 59:07Speaker 2: creëer je credit. Dus op deze manier vraag je aan
- 59:10Speaker 2: de brandstofleveranciers... om in hun hele portfolio steeds minder fossiel...
- 59:16Speaker 2: en steeds meer hernieuwbaar te hebben. En dat kan door
- 59:19Speaker 2: bijvoorbeeld biobrandstoffen
- 59:23Speaker 1: te
- 59:23Speaker 2: leveren... maar dat kan ook door steeds meer elektriciteit te
- 59:26Speaker 2: verkopen aan de pomp. Dat vind ik echt een topsysteem.
- 59:29Speaker 2: En dat werkt dus heel erg goed blijkbaar. Ja
- 59:31Speaker 1: nou, vooral mee doorgaan. Volgens mij zijn we er doorheen.
- 59:36Speaker 2: Ja, nou ja, misschien wel zeggen dat zowel de zeevaart
- 59:39Speaker 2: en de luchtvaart... dat is natuurlijk altijd gewoon een blok
- 59:41Speaker 2: aan ons benen. Dat je altijd denkt, het wordt helemaal niks.
- 59:44Speaker 2: Maar je ziet wel dat vooral met EU-wetgeving... er waren
- 59:49Speaker 2: twee van die grote... Europese wetgevingswetopkomst... zie je wel dat
- 59:55Speaker 2: het echt als een mammoet tanker... wel echt aan het
- 1:00:00Speaker 2: keren is. Dat vond ik super positief om te lezen.
- 1:00:03Speaker 2: Dat ze zeggen dat luchtvaart elke jaar opneemt. Toe. Sorry,
- 1:00:08Speaker 2: het neemt toe. En ze zeggen van ja, maar het
- 1:00:12Speaker 2: prijs van vliegen gaat erg wel stijgen. Je hebt nu
- 1:00:15Speaker 2: de verplichte inzet van hernieuwbare brandstof. Je hebt de hoge vliegbelasting.
- 1:00:19Speaker 2: Je hebt afstandsgerelateerde belastingen. Het valt onder ETS 1. Afschaffen
- 1:00:24Speaker 2: van gratis rechten. De strenge capaciteitsrestricties van Schiphol en Rotterdam. Ja,
- 1:00:29Speaker 2: er komt Lelystad erbij. Maar dat is maar voor 10.000
- 1:00:32Speaker 2: vliegbewegingen per jaar. En zij denken dat de uitstoot nog
- 1:00:37Speaker 2: even gaat stijgen. Maar dat de uitstoot in 2040 gaat
- 1:00:42Speaker 2: dalen tot onder het niveau van
- 1:00:44Speaker 3: 2025
- 1:00:46Speaker 2: Dat vind ik echt... Dat je soms denkt, het lijkt
- 1:00:48Speaker 2: alsof we ongebreideld... bezig zijn met vliegen aan de uitstoten.
- 1:00:52Speaker 2: En dat ze de dag toch wel een kentering zien...
- 1:00:54Speaker 2: in weliswaar niet 2030, maar wel 2040.
- 1:00:57Speaker 1: Ja, en ook niet vergeleken met 1990, maar met 2025.
- 1:01:02Speaker 1: Ja
- 1:01:03Speaker 2: toen wij allemaal moesten inhalen van de corona. Precies
- 1:01:07Speaker 1: Nou, dan zijn we er doorheen. Het was een hele bevalling,
- 1:01:10Speaker 1: mag ik wel zeggen. Ja. En dan nu ben je
- 1:01:13Speaker 1: nog iets leuks tegengekomen. Die voetnoot nummer 25.
- 1:01:17Speaker 2: Ja, ik heb hem wel gezien. Volgens mij is die
- 1:01:19Speaker 2: voor mij daarin gestopt. Ja, precies, want ze hadden het
- 1:01:22Speaker 2: je beloofd. Ze hadden tegen mij gezegd, we hebben leuke voetnoten. Nou,
- 1:01:26Speaker 2: voetnoot 25, bladzijde 90. Dat gaat over, we zijn terug
- 1:01:30Speaker 2: bij elektriciteit. En dat gaat over het feit dat de
- 1:01:32Speaker 2: volatiliteit van de elektriciteitsprijs sterk is toegenomen. En dat gascentrales
- 1:01:36Speaker 2: nog nodig zijn als zon en wind het laten afweten.
- 1:01:40Speaker 2: Maar minder rendabele oude centrales naderen het einde van hun levensduur...
- 1:01:44Speaker 2: dus er zijn geen nieuwe, dus de leveringzekerheid komt steeds
- 1:01:50Speaker 2: meer in het geding
- 1:01:51Speaker 2: Dus we hebben net besproken over hoe methodisch ze te
- 1:01:54Speaker 2: werk gaan... met ja, nee, het is te laat voor
- 1:01:56Speaker 2: aanvullend beleid of blablabla. Nou, op voetnoot. Het gaat over
- 1:02:04Speaker 2: een aankondiging. De aankondiging kwam naar peildatum voor aanvullend beleid...
- 1:02:07Speaker 2: dus is niet meegenomen. In de ramingen gaan we er
- 1:02:11Speaker 2: echt ervan uit dat de leveringszekerheid altijd gewaarbeurd wordt met
- 1:02:15Speaker 2: gascentrales gestookt met aardgas. Oftewel, dat ging over... Of je
- 1:02:21Speaker 2: nou capaciteitsmechanismen zou moeten betalen voor gascentrales. En ze zeggen,
- 1:02:25Speaker 2: nou dat beleid kwam dus te laat. Maar we gaan
- 1:02:28Speaker 1: er wel
- 1:02:28Speaker 2: vanuit. Kom op jongens, we laten alle gascentrales lekker draaien.
- 1:02:33Speaker 2: Dat kan
- 1:02:35Speaker 1: niet hè. Dat is niet hoe het werkt. Het capaciteitsmechanisme
- 1:02:38Speaker 1: heeft het
- 1:02:39Speaker 2: al ingevoerd. Dus blijkbaar kon het wel na de peildatum.
- 1:02:43Speaker 1: Nou, heel mooi. Een mooie foodnote inderdaad. Dan zijn we
- 1:02:46Speaker 1: alweer aan het einde van de veertigste aflevering van Foodnoten.
- 1:02:50Speaker 1: De podcast waarin we taaie rapporten in haptklare brokken... Nou ja,
- 1:02:53Speaker 1: dat hoop ik dan maar, opdienen. Niet
- 1:02:56Speaker 2: helemaal.
- 1:02:57Speaker 1: Sorry. Dank je wel, Letitia, voor je heldere uitleg. Over
- 1:03:00Speaker 1: een paar weken zijn we weer terug. Heb je een
- 1:03:02Speaker 1: vraag of een opmerking naar aanleiding van deze aflevering? Laat
- 1:03:05Speaker 1: het ons weten. En we gaan de
- 1:03:08Speaker 2: NPE lezen. We beloven het. Ja? Ja, we beloven het.
- 1:03:10Speaker 2: Ik beloof het. Oké. Ik beloof het.
- 1:03:12Speaker 1: Ja,
- 1:03:12Speaker 2: bedankt.