Latest / Anlamak+ / Demokrasi gerçekten en doğrı yönetim şekli midir?

Transcript

Demokrasi gerçekten en doğrı yönetim şekli midir? · Anlamak+

0:00
Herkese tekrar merhaba. Bugün konuşacağımız konu
0:03
demokrasi gerçekten en iyi yönetim şeklidir.
0:07
Bu çok tartışmalı bir konu. Çünkü neden tarihte bununla
0:10
ilgili çok fazla farklı düşünce de zaten hayata geçmiş denenmiş
0:16
farklı metotlar gerece üstün görülmüş, görece zayıf görünmüş
0:19
ancak bu süreç içerisinde demokrasinin tüm kusurlarına
0:23
rağmen. En iyiye yakın bir idari sistem
0:27
olduğuna kanaat getirilmiş ancak gel gelelim, hikaye pek de öyle
0:31
değil. Demokrasiden şu iyidir, bu
0:34
iyidir. Podcast de olmayacak.
0:35
Bu podcast baştan onu söylememiz lazım diye düşünüyorum.
0:39
Şimdi tarihte tabii ki çok ünlü düşünürler var.
0:42
Yani hani Yunan düşünürleri deyip tekrar antik atina'ya
0:45
götürmeyeceğiz işsize. Ama mesela Thomas aquinas var
0:48
Hristiyan dünyasının en önemli düşünürlerinden bir tanesidir ve
0:51
gerçekten de okunması gereken inanılmaz eserlere imza 60 biri.
0:55
Ha, bugünkü anlayışla birçok şey yanlış veya çok üstünkörü yorum
1:00
gibi değerlendirilebilir. Ancak Thomas aquinas bulunduğu
1:03
dönem içerisinde bunları değerlendirmiş ve ideal bir
1:07
devlet mekanizmasının teolojik kökenleriyle beraber
1:10
irdelendiğinde nasıl inşa edilmesi gerektiği, ne açıkça
1:15
bir şekilde göz önüne sermişim. Tabii ki Thomas akinyas'da başta
1:20
olmak üzere bir çoğu ünlü düşünürün referans aldığı ve
1:24
kendince bir sistem inşa ettiği bu anlatıların bütününde
1:27
demokrasi çok kırılgan bir zemine dayanarak hareket ediyor.
1:33
Şimdi senofon biliyorsunuz hep söylemişimdir.
1:35
Milattan önce beşinci yüzyılda yaşamış ünlü bir an Atina
1:38
düşünürü şunu söyleyecek, demokrasi aslında bir önceki
1:43
erkle mücadele edenlerin gücü ele geçirdikleri zaman
1:46
başkalarına uyguladığı zulümden ibarettir.
1:49
Başka da bir anlam taşımaz diyecek.
1:51
Ve hatta tiranlıkla demokrasi arasındaki kırılgan zinciri de
1:56
bu saikle değerlendirerek diyecek ki bir dönem içerisinde
2:00
kendini güçsüz hissetmiş kimselerin konsolide olarak
2:04
kendi güçlerini kendinden olmayanlara karşı direttikleri
2:08
üstünkörü bir hiyerarşik sistem olarak derlerdir ve aristokrasi
2:12
bu yüzden kıymet verme gayreti içerisinde olacak.
2:16
Senefon bu konuda yalnız değil. Çünkü bu konuda platon'un müthiş
2:20
devlet ideali de aynı şeyleri söyleyecek, hatta demokrasinin
2:23
karşılarından biri olarak da görecek.
2:25
Platon ve bu sistem aslında çokça kez tartışılmaya da devam
2:30
edecek. Thomas aquinas'da bunu dini
2:33
saiklerle değerlendirirken, aslında ondan onlardan asırlarca
2:37
yüzyıl sonrasında yine aynı bariyerlerde tıkandığını
2:40
görecek. Şimdi bugün de günümüzde en çok
2:42
tartışılan konulardan bir tanesi işte çok meşhur bir değ.
2:46
Ve ne yazık ki anayasaya aykırı olduğu için doğru olarak
2:50
görmemiz mümkün değil. Diyecek ki bir çobanın oyu benim
2:53
oyumla bir mi şimdi bu demokrasinin asırlar arabulucu
2:57
tartışılan hikayelerinden bir tanesi.
2:59
Çünkü senefon aslında demokrasinin karşıt görüşünün
3:03
hiçbir zaman ne siyasi ne dini ne de ahlaki bir statüde
3:08
değerlendirildiğini düşünüyor 10'a çıkart göre.
3:12
Hikayede güçler savaşı var ve bu güçler savaşını kontrol
3:16
edebilecek tek bir şey var. Bakın burası çok önemli.
3:19
Erdemli insan erdemli yurttaş. Şimdi aslında demokrasinin
3:25
sağlıklı çalışabilmesi, platon'un hep çok ceket
3:29
zikrettiği üzere yasaların çok olması her konunun yasalarla
3:33
güvence altına alınmasına dayanmıyor.
3:36
Çünkü platon'da başta olmak üzere birçok düşünürün ortak
3:40
kanaati şu, bir ülkede yasalar ne kadar çok ise o ülkedeki
3:44
erdemli insan noksanlığı da o kadar çoktur.
3:48
Ve hal böyle olunca demokrasi hep söylediğim üzere kırılgan
3:52
bir zincirde kırılgan bir ipin üzerinde git gel sistemati ile
3:56
işlenen bir hiyerarşik düzene erişiyor.
4:01
Tabii ki bunun dışında çok fazla, çok farklı, daha doğrusu
4:05
düşünce sistemleri var. Tabii ki monarşi, oligarşi
4:09
bunları biliyorsunuz ama çok zikredilmeyen plüokrasi var.
4:12
Mesela meryokrasisi var. Maddi servetle alakalı veya
4:16
askeri siyasi politika üzerine dizayn edilmiş bir anlayış
4:20
denemeleri de var. Türkiye'de de kemalizm
4:24
postmodernist bir tavırla. Asgari rejimin aslında
4:28
demokrasinin üstündeki regülatör mekanizma olması itibariyle
4:33
biliyorsunuz belli siyasi gruplar tarafından ısrarlı bir
4:36
şekilde eleştiriliyor. Ancak hikayeyi işte biz asker mi
4:41
yönetecek? Halkın iradesi her şeyin
4:42
üstündedir gibi temel saiklerle okumak da.
4:45
Her zaman tam anlamıyla doğru ifade etmeyebilir.
4:49
Çünkü gayri ihtiyari hangi ülkede yaşarsanız yaşayın, o
4:53
ülkenin vatandaşı olarak sizin görmek istediğiniz sizin işitmek
4:56
istediğiniz sizin tecrübe etmek istediğiniz şey, devletinizi her
5:00
anlamda kusursuza yakın sayacak şekilde idare edilebilir olması.
5:05
Demokrasinin en büyük unsurlarından bir tanesi olarak
5:08
da bu sistematiğin istikrarlı bir şekilde sağlanamadığı
5:13
fraksiyonlarla ortaya çıkıyor. Neden türkiye'de böyle, dünyada
5:18
da böyle ve tarihin birçok alanda da aynı şekilde telaffuz
5:22
edilebileceği gibi rahatça söylenebileceği gibi demokraside
5:27
hep ezilen taraf diğerine karşı gücünün meşrulaştırmak için
5:31
azınlıktan aldığı güç ve kudretle bir merkezi otorite
5:35
sağladıktan sonra? Bir konsolidasyon sağladıktan
5:38
sonra gücü öyle ya da böyle bir döngü içerisinde ele geçiriyor
5:42
ve bu ele geçirilen güç zaman içerisinde bir problemle karşı
5:48
karşıya kalıyor. Bu da tiranlaşmak yani gücü elde
5:51
edinin kendisine sorması gereken soru şu, ben bir grubu temsil
5:56
ederken diğer grupla rövanş almak içerisinde mi hareket
6:00
ediyorum ve tabii ki tarihte en çok tartışılan konunun bu olması
6:03
lazım. Tesadüf değildir.
6:05
Birçok kez çok yoksul çok ezilmiş, toplumda
6:09
ötekileştirildiğini hisseden kimseler iradeyi eline aldıktan
6:13
sonra çok ciddi baskılarla ve çeşitli yasalarla da kendilerini
6:18
teminat altına aldıktan sonra çok ciddi servet transferlerinin
6:22
yaşandığını ve ülkeyi ileri taşımak şöyle dursun, kendi
6:26
servetlerini katlamak suretiyle bir yere bir.
6:30
Uzaklığa erişmek için mücadele içerisinde olduklarını
6:33
görüyoruz. Dolayısıyla demokrasinin yaygın
6:36
tavrı içerisindeki en büyük kusurlarından bir tanesi hiç
6:39
kuşkusuz güçler savaşında kazananın her şeyi bir
6:43
ganimetmişçesine meşrulaştırmasına ve bu
6:47
kazanımları da kendisinin tiranlığını güçlendirmek ve
6:50
güçler savaşındaki yerini, merkezini, otoritesini
6:55
sağlamlaştırmak için kullanması olarak değerlendirilebilir.
6:58
Gayri ihtiyari bunu siyasetin veya dünya tarihinin her yerinde
7:03
görebilmek, işitebilmek oldukça mümkün.
7:07
Neden diyeceksiniz? Şimdi?
7:09
Tabii ki buradaki idare de devleti ne kadar sevdiğiniz
7:12
değildir. Hadise, hadisenin temel kökeni
7:15
gayri ihtiyari sizin bu elde ettiğiniz demokratik unsurlarla
7:19
tiran'lık arasındaki çok kırılgan sınırları.
7:23
Ne kadar aşmaya niyetli olduğunuzla alakalı?
7:26
Ve hal böyle olunca demokrasiyle elde ettiğiniz gücü lan
7:31
demokratik bir ortam içerisinde kendinizden gayri söz
7:34
söyleyenleri ötekileştirip vatan hainiyle suçlayıp kendinden
7:39
olmadığı için bu sistemin dışında bir millet unsuru
7:43
olmanın ötesinde bir yerde konumlandırıp insanları klasik
7:47
etmek en yaygın taba tavırlardan biridir tabii ki.
7:51
Ta şimdi burada anttik Atina düşünürleri şunu da
7:54
düşünüyorlar, aslında melikoslar var.
7:57
Bu melikoslar ne yapıyor, ticaretle uğraşıyor.
7:59
Bunlar ne yapıyor? Siyasi ertele bir iradeleri yok
8:02
ve bunları da idare eden daha üst merkezi bir aristokrasi
8:06
sınıfı var. O dönem içerisinde ve bu
8:09
aristokrasi içerisindeki eğer bu paydaşlık yani yönetim
8:13
paydaşlığı, aristokrasiyle sınırlı kalırsa.
8:16
Şunun olabileceğini öngörüyorlar.
8:18
Bir devlet yöneten veya bir şirketi yöneten nasıl şirketinin
8:22
kârının maksimalize etmek için mücadele ederse, aynı saidle bir
8:27
şirket yöneten bir ideolojiyi paylaşan bir entelektüel,
8:31
birikim haznesine sahip olan kimse de kendi yurttaşlığını
8:36
geliştirmek, kendi kazanımlarını maksimalize etmek için devleti
8:40
iyi yönetmekte kendini görevli atleder diyor.
8:43
Yani alt tabakadan birini siz sırf demokrasinin bir nimeti
8:46
olarak bir pozisyona getirdiğiniz zaman.
8:49
O bunun için hiç savaşmaz diyor. O zamanki düşünürler.
8:53
Onlar diyor ki onlar sadece servetlerini katlarlar ve bu
8:56
zamana kadar hiç görmedikleri ve hak etmedikleri bu statüleri bir
9:01
maddi gelir kapısı olarak görürler ve kendilerinden
9:04
olmayanları elimine ederek onların servetlerini cepleyerek
9:08
tırnak içinde kendi ekonomik sınıfını, sosyal statüsünü inşa
9:14
etmeye çalışırlar diyor. Tabii ki bunu tarihte defalarca
9:17
kez önlerini görüyoruz. Adolf Hitler bunlardan bir
9:19
tanesidir. Beni tom mu musulliğini.
9:20
Adam bir tanesidir. Stalin bunlardan bir tanesidir.
9:24
Veya linnin yani bir devrim akabinde maksimum yine roboes
9:27
bier de olabilir. Bir devrim akabinde bu insanlar
9:30
başa geldiğinde ki garibali de gene hakeza ya sayabiliriz.
9:33
Herkes bu devrimlerden sonra devrimin akabinde gerçekleşen
9:37
her dönem içerisinde herkesin tiranlaşmaya ve ti veya tiranlık
9:42
adayı olarak gösterme tiran adayı olarak gösterilmeye bir
9:45
yatkınlığı gayri ihtiyari vardır.
9:46
Burada en önemli sayı tabii ki insani tabiatla beraber.
9:51
Insanın beşer olarak bir hırs, bir savaş, bir mücadele
9:54
içerisinde kendisini hissetmesi vardır.
9:56
Çünkü kendinden önceki demokratik unsurun kendi
9:59
haklarını gasp ettiği iddiasıyla politize olmuştur.
10:02
Zaten ve ondan hesap sormak, demokrasinin sanki birincil
10:06
görevi gibi hissetmeye çalışır. Peki anlamak artık güzel dedin
10:10
ki güçler savaşılır. Bu kazanan diyene zulmeder.
10:13
Dolayısıyla tiranlıkla çok da ciddi bir farkı yoktur.
10:16
Yani srek kuza tiran'lıyla hemen hemen benzer iradeye
10:19
sahiplenebilir. Demokrasi mi demek istiyorsun?
10:22
Hayır. Çünkü demokraside dediğim gibi
10:26
frenleme veya acil kontrol mekanizması veya bir regülatör
10:30
mekanizma olarak karşımıza çıkan kavram, roma'da sıkça telaffuz
10:34
edilen sivitaas denilen erdemli insan.
10:37
Şimdi tabii ki demokrasinin stabil çalışabildiği bütün
10:41
düzendeki paydaşlara baktığımızda ortak bir kanaat
10:45
getiririz. Eğitim düzeyi yüksek entelektüel
10:48
düzeyi yüksek. Sekülere yakın bir anlayışla
10:52
herkesin inancına saygılı ama kendi içsel mekanizmasındaki
10:56
inancını karşı tarafa çok da deklara etmeyen bir kavram
11:00
olarak değerlendirmek gerekir. Demokrasinin sağlıklı
11:03
çalışabildiği yer hani şey gibi düşün nasıl hücre belli bir
11:07
vücut sıcaklığında ve belli sıvı konsantrasyon içerisinde daha
11:12
fail bir şekilde biyolojik olarak hareket edebiliyorsa.
11:16
Yine aynı şeyde veya bir doğada herhangi bir şekil doğada ki
11:19
betimleme çok önemlidir. Thomas aquinas'ın devlet, adalet
11:22
siyaset adlı kendisini atfedilen kitapla da bundan sıkça söz
11:27
eder. Doğada olan bir şeyin doğada
11:29
olan bir uyumun deklarasyonudur. Aslında insanın iyi
11:32
yaşayabilmesini sağlayan tembel unsur ve hal böyle olunca
11:36
doğadaki gözlem içerisindeki optimal koşulların
11:39
sağlanabilmesi için demokrasinin sadece sandığa gidilip oy atılan
11:43
bir mekanizma olmanın ötesinde olması gerekir.
11:46
Peki erdemli yurttaş nedir? Çok önemli bir soruya daha
11:50
geldik. Erdemli yurtdışı pasifize
11:54
etmenin yolları meşrudur. Her zaman da vardır.
11:58
Sayıca da çoktur çünkü erdemli insan, çabuk ve duygusaldır da
12:02
aynı zamanda hani platon tiyatrocuları her ne kadar
12:05
dolandırıcılık ve insanların draması üzerinden menfaat elde
12:09
etmeye çalışan belli sanatçı grubu olarak nitelendirmiş olsa
12:12
da, tiyatro ve tiyatrocuları aslında erdemli insanlar da çok
12:16
fazla duygusaldır. Çabuk küserler mekanizmanın
12:19
çabuk dışında kalırlar. Çünkü mekanizma da kendisine
12:23
atfedilmesini beklediği değerle Özdeş bir tanımı göremediği
12:27
zaman. Kendisini o sürecin bir paylaşı
12:29
olmaktan alıkoyulmuş gibi hisseder ve erdemli insan
12:32
sınıfın dışına çıkar ve burada gördüğünüz üzere en büyük ve en
12:36
otoriter güç aslında bir savaş dizayn etmektir.
12:39
Yani polenizasyondur. Siyasetin ve demokrasinin
12:43
çözemediği temel kavramların başında gelen bu polarizasyonu
12:46
da aslında bir güç veya bir düşman odağı yaratıp o düşman
12:49
odağı üzerinden hem kendi tabanını konsolide etmek hem de
12:53
karşı tarafa çeşitli ithamlarda bulunup yıldırma politikasını
12:57
benimsemektir. Erdemli, insanların siyaseten
13:00
zaten var olması her zaman problemler barındırırken
13:04
içerisinde. Çünkü erdemli insan her şeyi
13:06
tartışan insandır. Birkaç podcast öncesinde
13:09
tartışmıştık. Entelektüelle aydın'ın farkı
13:11
nedir, ne açılan bizim için anlam ihtiva eder diye.
13:15
Burada da aynı şey geçerlidir. Erdemli insan, entellektüel hem
13:17
aydın'dır ama. Her şeyi tartışma pop ııı aynı
13:21
zamanda da neyi beraberinde getirir?
13:23
Ataleti ve yavaşlı. Çünkü her fikir saatlerce
13:27
aylarca yıllarca tartışıldığı takdirde sonuca bağlamak şöyle
13:31
dursun, belki sonuçsuzluk raddesine kadar götürebilir.
13:35
Ancak bence devleti yöneten idari mekanizma erdemlilerden
13:39
oluştuğu sürece bunda bir problem yok.
13:41
Çünkü tartışılan mekanizma aslında tartışma esnasında belli
13:45
bile bazı çözüm odaklarına erişebilir.
13:47
Ancak devleti yöneten erdemden. Okusunken kadrolar erdem'den
13:52
yoksunken alt sınıfta erdemlerin tartışması tam tersine devleti
13:57
idare eden erdemsiz bir takım odanın tiran'lık işte srekoza
14:02
tiran'nın dianous'un olduğu üzere bir rahatça oyun alanı
14:07
bulmasına vesile olur. Dolayısıyla erdem burada bir
14:09
tehlike statüsündedir. Ancak toplumu erdem düzeyi
14:13
açısından eriş yükseltmek veya belli bir niteliğe eriştirmek
14:17
birinci fail görev olması gerekiyor.
14:19
Aslında faal aklın bir unsur ol. Gerekiyor.
14:21
Mustafa Kemal atatürkün de cumhuriyetin ilanından sonra
14:24
yoğun bir şekilde başlattığı eğitim harekatı da aslında
14:27
insanların polarize olmasından da ziyade erdem sıfatına erişip
14:33
kendi düşünce yapısını, kendi hayat görüşlerine, hem teolojik
14:37
hem maddi hem manevi alemden edindiği bilgilerle bir katkı
14:43
katma değer olarak sunması üzerine düzenlemiştir.
14:46
Demokrasinin sağlıklı çalıştığı mekanizma da zaten burasıdır
14:50
çünkü dem. Öyle bir şey var.
14:52
Çoğulculuğun. Evet, tabii ki bir.
14:54
Paylaştığı var ancak buradaki hikayedeki temel unsur
14:57
çoğulculuğun çok sesliliğinden ziyade herkesin eşit oranda
15:02
olmasa bile temsil yeteneği kadarıyla konuya müdahil
15:06
olabilmesi ve hal böyle olunca toplumu etkileyebilecek erdemsel
15:11
statülerde zaten 3 aşağı 5 yukarı ortak kanaatin oluşması
15:16
için erdemli insan popülasyonunun toplumun
15:20
çoğunluğunun nüfuz etmesi her şeyden önemlidir.
15:23
Her toplumun kendi erdemsel değerleri vardır ve kültür zaten
15:27
bunun en önemli anekdotlarından bir tanesidir.
15:30
Bunun içerisinde kimi zaman dinler girer, kimi zaman ortak
15:34
kültürel miras girer, kimi zaman tarihi, etnik kökenden alınan
15:38
referanslar girer. Kimi zaman gündelik yaşantının
15:41
getirdiği modernizasyon sonuçları olarak karşımızda
15:45
belirir. Bu hadise ve bunları 33 aşağı 5
15:48
yukarı toplayıp böldüğünüz zaman ortak bir değer, bir paydaşlık
15:51
çıkar ortaya ve yohan erder'in söylediği.
15:54
Toplumları bir arada tutan bir yapışkan da budur.
15:57
Aslında siz buradan herhangi bir değeri bir başka değerin önüne
16:02
taşımak suretiyle bir yere varmaya çalıştığınız zaman
16:06
aslında ciddi bir şekilde toplumu oluşturan toplumu bir
16:10
arada tutan bu kolektif düşünce yelpazesinin de bozulmasına
16:14
sebebiyet veriyorsunuz. Biliyorsunuz Bernard lawis için.
16:19
Türklerde özellikle laiklik nedir diye sorulduğu zaman Sünni
16:23
türkiye'nin üstün olduğu ancak diğerlerinde dini yaşantısını
16:27
devam ettirebildiği bir düzen olarak tanımlar işte bu mesela
16:30
aslında bir paydaşlığın kendince regülasyonudur.
16:34
Şimdi burada haklı olarak bot gezi dinleyen herkes bana
16:37
diyecek ki ya zaten biz Sünni bir toplumda yaşıyoruz derseniz,
16:41
bu toplum içerisinde yaşayan hristiyanlara bu topluma aidiyet
16:44
benimseyen kürt kökenli onlar biliyorsunuz mezhep seven
16:48
farklılar veya bu. Toplum içerisindeki çerkeze laza
16:53
zazaya haksızlık etmiş oluyorsunuz.
16:55
Peki Sünni türk popülasyonu mudur?
16:58
Problem değildir işte. Ben de onu anlatmaya
17:00
çalışıyorum. Aslında toplumun kendi içinde
17:02
bulduğu bir dengeyi yaratabilmek için öncelikle herkese erdem
17:06
potasında eritmeniz gerekiyor. Erdem ve donatmanız gerekiyor ki
17:10
toplum ödemen ye dediğimiz aristoteles'in mutluluk ve haz
17:14
üzerinden dizayn edilmiş etik kaygılar üzerine
17:17
şekillendirilmiş bir anlayışa bürünsün.
17:20
Geçen podcast'te şehir yaşantısının insanın ahlak ve
17:23
etik yaygın nasıl değiştirildiğinden bahsetmişti.
17:25
Bu binaların bu kadar değiştirdiği bir düzende erdem
17:29
kavramının, noksanlığın veya fazlalılığının neleri regüle
17:32
edebileceğini daha net anlayabilirsiniz.
17:35
Yani mesela. Bir toplumda kendine ait olmayan
17:39
bir malın da muhafazasını veya koruyuculuğunu yapmanın erdemli
17:44
bir yurttaşlık vazifesi olduğunu düşünen bir popülasyon
17:47
çoğunluktaysa arabalarınız için kamera koymanıza gerek yoktur.
17:52
Veya bir kaza esnasında doğruları beyan edeceğini
17:56
söyleyen veya ondan emin olduğunuz bir yurttaşınız bir
17:59
vatandaşınız var ise. Hukuken korkacak bir şeyiniz
18:03
yoktur. Ancak tam tersine oryantal
18:06
toplumların genelinde olduğu gibi kanunların açıklarından
18:09
faydalanmak suretiyle kendisine maddi manevi menfaat elde etmeye
18:13
çalışan insanların çoğunlukta olduğunu görürseniz, bu sefer
18:16
kanunların bende b bende b bir b 2, b 3, b 4 veya b 4.1 b 4.2
18:21
diye ekstra kanunların çıktığını ama bu kanunların da muhafaza
18:25
yeteneğinde yeterli kadar. Rol üstlenemediğini görmeniz
18:31
şans eseri olmayacaktır. Ve hâl böyle olunca ortak
18:35
idealli şekillendirmemiz gereken temel kavram aslında insanların
18:39
gerektiğini, gerek manevi gerek maddi veya istiyorsa herhangi
18:43
bir şeye bile inanmazsa ahlaki açıdan bir iyilik haline bir
18:48
yetkinlik haline eleştirilmesidir.
18:50
Demokrasi bir ön adımdır ama bir plutokrasiden bir meritokrasiden
18:55
ayrılmamasının veya meritokrasi gibi bir fikrin ortada halen
18:59
daha bulunmasını veya plothinin halen daha konuşulmasının temel.
19:04
Ve toplum içinde erdemli olduğu varsayılan kimselere temas
19:09
edebilme isteği ve arzusundan kaynaklandığını görmemiz
19:12
gerekiyor. Çünkü demokrasinin yaygın
19:15
tabanda ben daha çok oy aldım. Ben haklıyım demekten ziyade ben
19:19
84.000.000 erdemli yurttaşın yaşadığı bir ülkede 50.000.000
19:24
insanın sallıyorum. Bu rakamla tabii ki çocuklar
19:27
var, uygulamayanlar var. 50.000.000 insanın 50.000.000
19:30
erdemli yurttaşı. Bana verdiği vazifeyi yerine
19:34
getirmek için geldim. Demokrasinin ikinci bir problem
19:38
problemi. Tanıdığı ve tanımladığı yetki
19:42
düzeyini kökenini aldığı vatandaşın ne kadar
19:46
frenleyebildiğine de dayanır. Yani siz birini seçerken aslında
19:50
vazifesi gereği bir Başbakan seçiyorsunuzdur.
19:53
Bir parti milletvekili seçiyorsunuzdur.
19:55
Bir bölgenin milletvekilini seçiyorsunuzdur ama bölgenin
19:58
milletvekili vatandaşların erdem düzeyinin düşük olduğu
20:02
koşullardaki bunu sadece kafada senaryo olarak yazıyoruz,
20:05
haddini aşıyor, başka bölgelere karışıyor.
20:08
Kendi bölgesinde çeşitli yerlerin yıkılmasına, çeşitli
20:11
yerlere iyi tekrar yapılmasına ve bunların da halk nezdinde
20:14
değil, sadece bir grubu zengin etmek veya kendi idealini
20:18
gerçekleştirmek için yaptığını düşünelim.
20:20
Şimdi burada erdemli insanların temel vasfını olacaktır.
20:23
Tabi ki bu süreci frenlemek ve kendi verdiği yetkinin
20:27
haksızlığı karşısında veya haksız kullanımı karşısında
20:30
tepki oluşturabilmek olmalıdır. Eğer siz bunu sağlayamayıp.
20:35
Sadece kişiye verdiğiniz yetkiyi sonsuza kadar idare etmesini
20:38
kendi partimden diyerek legalize etmeye çalışırsanız hem erdemli
20:42
yurttaşlık kavramını elimin etmiş oluyorsunuz hem de gayri
20:47
ihtiyari demokrasinin en büyük kusurunu gözler önüne sermiş
20:51
oluyorsunuz. Mesela bunu daha büyük ölçekli
20:53
düşünmek gerekirse bir bakan tayini ettiniz ve bakan bir
20:57
problemi bir aylarca çözemiyor ve gerçekten insanlar mağdur
21:00
oluyor. Aslında bu problem dünyanın her
21:02
yerinde birkaç hafta içerisinde en.
21:05
Koşullarda dahi çözülebilirken aylarca çözemeyince sırf bizim
21:08
bakanımız iddiasıyla birilerini savunmak tabii ki erdemli
21:13
insanların yapmayacağı bir şeydir.
21:14
Onu tenkit etmek onu alaşağı etmek aslında devletin işleyiş
21:18
sistematiğini de büyük ölçüde geliştiren, kalkındıran bir
21:22
basamak olarak değerlendirilmeli.
21:24
Yani her bakan kendi erdemli yurttaşları tarafından
21:28
seçildiğinde görevi tam hakkıyla idame edemediğini de görevden
21:31
alınacağını ve bir daha siyasi arenada kendisine paydaş.
21:35
Olmayacağını düşündüğü takdirde yapabilmenin en maksimumunu
21:39
yapmaya gayret eder. Şimdi anlamak artık güzel.
21:43
Bazı şeyleri kafada oturttuk. Evet, erdemli yurttaşlık çok
21:46
önemli vesaire. Ancak şunu sormak istiyorum, bir
21:49
siyasi partiden başka bir siyasi partiye geçtiğinde bu sistemin
21:53
değişmeyeceğini düşünenler var mıdır?
21:55
Vardır çünkü dediğim gibi bu bu popülasyonun sonucudur.
21:59
Yani bugün beğenmediğiniz bir muhalefet var ise.
22:02
Beğenmediğiniz bir iktidar var ise beğenmediğiniz bir yan parti
22:06
var ise veya kendi ideolojinizi temsil eden bir siyasi partinin,
22:11
beğenmediğiniz icraatları varsa yetersiz görüyorsanız bunun
22:15
sonucu halktan aldıkları destek veya alamadıkları desteğin
22:18
yüzündendir. Dolayısıyla bunun paydaşı bunun
22:22
tek müsebbie halkın kendi ortak iradesidir.
22:26
Yani bugün devleti yönetenler de devleti yönetmişler de, devleti
22:30
yönetecek kişiler de halkın ortak bir paylaştığını yaparlar.
22:35
O yüzden eleştirmek şudur, yani demokraside partileri
22:39
değiştirmekten ziyade halkın kendi mentalini değiştirmesi
22:42
gerekiyor. Saplantılı bir şekilde bir
22:44
futbol takımı tutar gibi aynı şeyleri tekrar tekrar konuşmanın
22:48
demokrasiye bir katkısı yoktur. Burada fikirlerin çarpışması
22:52
gerekir, fikirlerin konuşulması gerekir, fikirlerin tartışılması
22:56
gerekir. Bir parti gibi sadece şey bir
22:58
futbol takımı gibi sadece kendi partisi yaptığı zaman doğru
23:01
diyebilen veya kendi partisinin yanlışlarına yanlış diyemeyen
23:04
insanlar ne yazık ki erdemli yurttaşlar değildir.
23:07
Dolayısıyla x partisi y partisine döndüğü zaman da bu
23:10
sistem o yüzden regüle olmaz. Çünkü neden siz zaten sistem
23:15
eleştirmiyorsunuz? Sistem eleştirmekten kastınız,
23:17
demokrasinin kendisinileştirmek değildir sistemi inşa eden.
23:21
Bir vatandaş çünkü 84.000.000 insanın hepsi belirli oranlarda
23:26
sistemin bir paylaşı. Sistemde hırsızlık
23:29
ayıplanmıyorsa x partisi'ne gel sayıplanmaz.
23:32
Y partisi gelse de ayıplanmaz veya sistemde rüşvet çarkı
23:36
ayıplanmıyorsa y partisi gelse de değişen bir şey olmaz.
23:40
X partisi geldiğinde de veya liyakatsiz insanları kalmıyor.
23:43
Doldurma fikri eğer toplum nezdinde ayıplanan bir şey veya
23:47
çok. Lanet olarak görülen bir şey
23:49
olmaz ise x partisi'ne gelse değişmez.
23:51
Y partisi de gelse değişmez. Çünkü demokrasinin çalışan
23:55
sistematiği vatandaş üzerinde kurguludur.
23:57
Zaten oy vermenin temeli de buradan kaynaklanır, oy vermek
24:01
değildir. Hadise oy vermek aslında bir ray
24:04
vermek de değildir. Sistemin hem koruyucusu hem
24:07
kollayıcısı hem de müdafaa edicisi benim demektir.
24:10
Aslında demokrasiyi böyle okuduğunuz zaman bambaşka bir
24:13
yere gidiyor. Süreç aslında yapılan her
24:15
hatanın bir paylaştığını da kendi üzerinize alıyorsunuz.
24:18
Bunu şey olarak kabul etmeyin. Ben zaten muhalefete veriyorum.
24:21
Kardeşim beni bağlayan bir şey. Ben yanlış yanlış diyorum
24:23
dediğiniz zaman da gene aynı sonuçları gene aynı problemleri
24:26
gene aynı tartışılması gereken noktalarda kalıyoruz veya iyi
24:30
idare edilen bir süreçte ben zaten hükümeti destekliyor,
24:32
desteklemek değil, hadise hükümet üzerinde kontrol
24:35
sağlayabildim mi? Hükümetin yanlışlarını kendi
24:37
yüzüne vurabildim ve veya hükümetin gayri ihtiyari
24:40
farkında olup veya olmadan aşırılaşmalarına müdahale
24:43
edebildim mi? Hükümet, kendisini kontrol eden
24:46
bir halk mekanizması hissetti mi?
24:48
Önemli olan bu görüldüğü üzere türkiye'de siyaset çok farklı
24:52
konuşuluyor. Dünyanın birçok ülkesinde de
24:54
böyle. Çünkü bunun eğitim düzeyi ile
24:56
alakası var. Bu eğitim düzeyini sakın, lisans
24:57
düzeyi gibi düşünmeyin. Bugün lisans bitirmiş
25:00
popülasyonlarının çoğuna dahi muhafazakar de olsan işte
25:04
sekülerde olsa sorduğunuz çok temel sor.
25:07
Tarihi, dini, siyasi çok temel sorularda çok yetersiz cevaplar
25:12
alacağınızı göreceksiniz. Tabii ki herkesi tutup da
25:14
jakobenleri bilmek zorunda. Reis orgmentoyu bilmek zorunda
25:17
değil veya nazi rejimini bilmek Sovyet rusyasını bilmek,
25:21
kapitalizmin ayaklarını bilmek zorunda değil.
25:23
Thomas aquinas, adam smith'i bilmek zorunda değil.
25:26
Ancak temel düzeyde bazı erdemlere sahip olmak en azından
25:29
kümülatif olarak toplum nezdinde çok ciddi kabul görecek şeyler.
25:33
Neyin yanlış, neyin doğru olduğunu çok daha yeniden
25:36
tartışıp yeniden inşa et. Gerekiyor bu zaten demokrasinin
25:40
koruyucusu ve kolayıcısıdır. Beni dinlediğiniz için çok
25:43
teşekkür ederim. Herkese iyi haftalar dilerim.