Latest / Make Europe Great Again / Is Merz vandaag nog bondskanselier van Duitsland? En morgen? - 21 september 2026

Transcript

Is Merz vandaag nog bondskanselier van Duitsland? En morgen? - 21 september 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een
• 0:07
  Speaker 2: BNR-podcast. Welkom bij Make Europe Great Again, de podcast van BNR...
• 0:20
  Speaker 2: waarin we je dagelijks bijpraten over de worstelingen van Europa...
• 0:22
  Speaker 2: in tijden van Trump, Poetin en Xi. Mijn naam is
• 0:25
  Speaker 2: Geert-Jan Haan, Europa-verslaggever bij BNR. En dit is de aflevering
• 0:29
  Speaker 2: van maandag 21 september 2026... En we beginnen natuurlijk in Duitsland.
• 0:37
  Speaker 2: Want is Friedrich Mertz nog bondskanselier van onze Oosterburen? Het
• 0:41
  Speaker 2: antwoord is ja, vandaag nog wel. Hoe dat kan, dat
• 0:45
  Speaker 2: hoor je zo. Eerst naar de aanleiding. Waarom hebben we
• 0:47
  Speaker 2: het over Mertz zijn positie? Dat heeft natuurlijk alles te
• 0:51
  Speaker 2: maken met de deelstaatverkiezing in Mecklenburg-Vorpommern en in Berlijn. Twee
• 0:56
  Speaker 2: weken na die deelstaatverkiezing in Sachsen-Anhalt, waar ik zelf bij
• 0:59
  Speaker 2: was en je uitgebreid over heb verteld. Voor wie het
• 1:02
  Speaker 2: heeft gemist gisteravond heb ik de uitslagen. In Mecklenburg-Vorpommern, dat
• 1:07
  Speaker 2: ligt in het noordoosten van Duitsland aan de OC. Een
• 1:11
  Speaker 2: bekende stad daar is Rostock. Daar heeft de AFD gewonnen
• 1:14
  Speaker 2: met 38,2%. Op de voet gevolgd door de SPD met 35,5%.
• 1:20
  Speaker 2: En omdat die twee zo druk aan het vechten waren
• 1:23
  Speaker 2: over die koppositie, had dat grote gevolgen voor de rest
• 1:26
  Speaker 2: van de partijen. Die linken 6,5%, de groenen 5,7% en
• 1:31
  Speaker 2: verder niks. Dus het CDU heeft de kiesdrempel niet gehaald.
• 1:36
  Speaker 2: Historisch in negatief opzicht voor het CDU, want voor het
• 1:39
  Speaker 2: eerst in 77 jaar zit het niet in een deelstaat parlement.
• 1:44
  Speaker 2: Dan Berlijn, 25,7% voor die linken. Het CDU volgt met
• 1:49
  Speaker 2: 18,8 procent. Maar dat verliest dus wel de machtspositie. Dan AFD,
• 1:54
  Speaker 2: 16,3 procent. Groene, 14,3 procent. SPD, 12,1 procent. En de
• 1:58
  Speaker 2: rest haalt de kiestrempel niet. Dus wederom, in beide deelstaten
• 2:02
  Speaker 2: geen FDP. Geen liberale partij. Wat betekent dit voor Friedrich Merz?
• 2:08
  Speaker 2: Zijn positie stond al onder druk... door de nederlaag van
• 2:10
  Speaker 2: twee weken terug in Maagdenburg. En Merz heeft eerder al
• 2:13
  Speaker 2: een keer gezegd... ik ga de AFD kleiner maken. En
• 2:16
  Speaker 2: als ik aan de macht ben... Dan is de tijd
• 2:18
  Speaker 2: van links voorbij. Nou, Merz wordt nu links en rechts ingehaald.
• 2:21
  Speaker 2: In ieder geval in het oosten van Duitsland. En in
• 2:24
  Speaker 2: menig Europees land zou je dat de politieke kop al
• 2:27
  Speaker 2: kunnen kosten. De Duitse media voeren de druk ook hoog op.
• 2:31
  Speaker 2: Want Merz heeft geen antwoord op de opkomst van een
• 2:33
  Speaker 2: rechtsextreme partij. Wat de AFD is in een aantal van
• 2:37
  Speaker 2: die deelstaten in het oosten van Duitsland. En er zijn
• 2:40
  Speaker 2: vandaag overleggen en morgen zijn er overleggen. En waarom vandaag
• 2:44
  Speaker 2: Friedrich Barbertje Mertz nog niet hoeft te hangen... dat legt
• 2:47
  Speaker 2: Marja Verburg uit. Zij werkt voor het kenniscentrum Duitsland Instituut
• 2:51
  Speaker 3: Nu zijn er dus meerdere overleggen met het bestuur. Morgen
• 2:55
  Speaker 3: is er een overleg met de fractie. Daar zou het
• 2:58
  Speaker 3: best kunnen knetteren. Maar wat je nu naar buiten ziet komen...
• 3:02
  Speaker 3: allemaal CDU'ers uit de partij, uit de deelstaten, uit de fractie...
• 3:07
  Speaker 3: die heel duidelijk hun steun aan Mertz uitspreken. En dat
• 3:10
  Speaker 3: heeft er ook mee te maken... dat er eigenlijk niet
• 3:12
  Speaker 3: echt een alternatief is op dit moment. Dus de positie
• 3:16
  Speaker 3: van Mertz is natuurlijk heel slecht. Maar je kan in
• 3:19
  Speaker 3: Duitsland niet zomaar een kanselier vervangen. Hij stapt zelf niet op.
• 3:22
  Speaker 3: En als je hem wil vervangen, moet je direct een
• 3:24
  Speaker 3: andere kandidaat hebben klaarstaan. En daar wringt het nu. Want A,
• 3:28
  Speaker 3: wie wil het doen? En B, wie kan het beter
• 3:30
  Speaker 3: doen dan Merz op dit moment? Als Merz weggaat, zijn
• 3:34
  Speaker 3: de problemen die Duitsland op dit moment heeft niet meteen opgelost.
• 3:37
  Speaker 3: Een van de mensen die genoemd wordt als mogelijke kanselier
• 3:40
  Speaker 3: die hem zou kunnen vervangen, is Hendrik Wüst. Dat is
• 3:42
  Speaker 3: de minister-president van Noord-Rijnwest-Walen. Maar die heeft volgend jaar april
• 3:46
  Speaker 3: verkiezingen in zijn eigen deelstaat. Die zal hij zeker nog
• 3:48
  Speaker 3: willen vervangen. winnen voor zijn eigen partij. Dus je kan
• 3:51
  Speaker 3: je ook voorstellen dat ze het nu nog een tijdje uitstellen...
• 3:55
  Speaker 3: en dan volgend jaar wellicht de kanselier vervangen... in de
• 3:57
  Speaker 3: hoop dat die hervormingen die zo nodig zijn... dat ze
• 4:00
  Speaker 3: daar nu beter mee op weg raken.
• 4:02
  Speaker 2: Morgen meer hierover als er een fractieoverleg is bij het CDU.
• 4:06
  Speaker 2: En in de show notes staan wat links naar onze
• 4:08
  Speaker 2: verdere bijdrage over Duitsland van vandaag op BNR. Want alsof
• 4:11
  Speaker 2: dit nog niet genoeg is, zijn er vandaag ook op
• 4:13
  Speaker 2: bijna 300 plekken in Duitsland werknemers van autobedrijven de straat
• 4:16
  Speaker 2: op gegaan. Die zijn boos en je kunt al raden
• 4:20
  Speaker 2: op wie. Tot slot, Merts kreeg op een persconferentie vandaag
• 4:24
  Speaker 2: de vraag... bent u eigenlijk nog wel de leider van
• 4:27
  Speaker 2: een volkspartij? En eigenlijk is dat de wezenlijke vraag. Waar
• 4:31
  Speaker 2: staat dit CDO nog voor? En Merts gaf na wat
• 4:35
  Speaker 2: dralen toch wel een eerlijk antwoord op die vraag.
• 4:37
  Speaker 4: Dat wat we echt aan veranderingen aan onszelf willen... daarover
• 4:43
  Speaker 4: worden we nu intensief beraten. En ik ga ook van
• 4:46
  Speaker 4: mijn kant heel concrete voorstellingen maken... hoe we het weer
• 4:50
  Speaker 4: bereiken wat we eens waren... en wat we leider nog
• 4:53
  Speaker 4: in een paar delen van het land zijn... namelijk volkspartijen.
• 4:59
  Speaker 2: Dan naar het Nederlandse ministerie van Defensie. Dat zou toch
• 5:01
  Speaker 2: eigenlijk geen zaken meer met China doen en vooral Europees
• 5:04
  Speaker 2: zaken willen doen. Maar de slogan koop liever Europees dan
• 5:07
  Speaker 2: bij de Chinees beklijft blijkbaar niet. Want het FD meldt
• 5:10
  Speaker 2: dat er 3D-printers uit China zijn aangekocht door Defensie. Collega
• 5:14
  Speaker 2: Michal van der Toorn legt uit wat er speelt
• 5:17
  Speaker 5: Ja, wat is er hier nou aan de hand? Defensie
• 5:19
  Speaker 5: heeft twee 3D-metaalprinters... Laat te maken door een Chinees bedrijf
• 5:24
  Speaker 5: dat nauwe banden heeft met de Chinese defensieindustrie. Daarbij is
• 5:28
  Speaker 5: natuurlijk de vraag, inderdaad, hoe Europees is dat nou? Moeten
• 5:31
  Speaker 5: we dat nou willen in deze geopolitieke tijd? De staatssecretaris
• 5:35
  Speaker 5: van Defensie, Dirk Boswijk, die heeft eerder dit jaar al
• 5:37
  Speaker 5: gezegd dat de aanbesteding van deze 3D-printers helemaal correct is verlopen.
• 5:42
  Speaker 5: Dus helemaal volgens de regels is gegaan. Hij zegt ook,
• 5:45
  Speaker 5: dit zijn geen Chinese printers. maar in China geassembleerde systemen
• 5:50
  Speaker 5: met juist kritieke componenten uit Europa en Japan. Toch is
• 5:55
  Speaker 5: de industrie in Nederland boos. Voorzitter Theo Henrar van brancheorganisatie
• 6:00
  Speaker 5: FME noemt de aanschaf schokkend... en hij spreekt zelfs van
• 6:04
  Speaker 5: een klap in het gezicht van een Nederlandse en Europese industrie.
• 6:08
  Speaker 1: Er is een Engels gezegde dat heet put your money
• 6:11
  Speaker 1: where your mouth is... Als Defensie zegt, we willen meer
• 6:14
  Speaker 1: strategische autonomie... we zullen meer Europees en Nederlands aanbesteden... en
• 6:21
  Speaker 1: je gaat dan deze spullen in China bestellen... dan maak
• 6:25
  Speaker 1: je jezelf ongeloofwaardig. En ik vind het dan ook onbegrijpelijk
• 6:29
  Speaker 1: dat dit gedaan is
• 6:30
  Speaker 5: Dat zei Theo Henger tegen Thomas van Zijl in BNR
• 6:34
  Speaker 5: Zaken doen. En hij zei daarbij ook nogal iets anders interessants.
• 6:37
  Speaker 5: Namelijk dat Defensie natuurlijk uit een lange periode van bezuinigen komt...
• 6:41
  Speaker 5: en dat ze een beetje gewend zijn om... producten zo
• 6:43
  Speaker 5: goedkoop mogelijk aan te schaffen. Dit soort constructies... waarbij Nederlandse
• 6:48
  Speaker 5: bedrijven samenwerken... met in dit geval een Grieks bedrijf... dat
• 6:50
  Speaker 5: dan weer samenwerkt met een Chinees bedrijf... waren vroeger best
• 6:55
  Speaker 5: wel normaal. Alleen, zegt hij, en daarin heeft hij gelijk...
• 6:59
  Speaker 5: de tijden zijn natuurlijk wel veranderd.
• 7:00
  Speaker 1: En dat betekent ook dat Defensie beter gecoördineerd moet inkopen.
• 7:04
  Speaker 1: En het kan niet zo zijn als de ene hand zegt...
• 7:08
  Speaker 1: we moeten meer strategische autonomie hebben. We gaan veel meer
• 7:11
  Speaker 1: aanbesteden in Nederland en in Europa... En de andere hand zegt,
• 7:16
  Speaker 1: maar we gaan hier voor dit deze printers uit China halen.
• 7:20
  Speaker 1: Deze technologie en de printers zijn ook voorhanden in Nederland.
• 7:25
  Speaker 5: En daarbij zegt hoogleraar internationaal en Europees aanbestedingsrecht Elisabetta Manunza
• 7:30
  Speaker 5: in het FD iets interessants. Die zegt, Nederland heeft best
• 7:33
  Speaker 5: wel de mogelijkheid om... China bij dit soort aanbestedingen uit
• 7:37
  Speaker 5: te sluiten. Daar is een wet voor in Europa. En
• 7:40
  Speaker 5: daar maken andere landen veel meer gebruik van. Bijvoorbeeld Frankrijk.
• 7:43
  Speaker 5: En dat zou Nederland ook meer kunnen doen. Er is
• 7:45
  Speaker 5: natuurlijk wat duidelijkheid nodig rondom deze 3D-printer-aankoop. En daar zijn
• 7:50
  Speaker 5: ook kamervragen over gesteld. En die gaan erover of we
• 7:52
  Speaker 5: dit in Nederland niet zelf kunnen... deze 3D-printers helemaal maken...
• 7:57
  Speaker 5: zonder dat de productie in China gedaan moet worden. Het
• 7:59
  Speaker 5: antwoord daarop zal waarschijnlijk zijn... Die order is nu ook
• 8:02
  Speaker 5: aan twee Nederlandse bedrijven gegund, alleen die kiezen ervoor om
• 8:06
  Speaker 5: deel van hun assemblage uit te besteden in China. En
• 8:10
  Speaker 5: daarnaast is het ook lastig om in Nederland grote schaal
• 8:13
  Speaker 5: te kunnen bereiken. Omdat er zoveel MKB-bedrijven zijn die de
• 8:17
  Speaker 5: meeste dingen niet helemaal zelf kunnen. Maar goed, we gaan
• 8:20
  Speaker 5: het horen wat de antwoorden op die Kamervragen zullen zijn.
• 8:22
  Speaker 5: Ik hoor van het ministerie van Defensie dat er morgenochtend
• 8:25
  Speaker 5: vroeg een Kamerbrief komt met antwoorden op die vragen. En
• 8:29
  Speaker 5: daarna is er ook nog gelegenheid tot andere vragen van ons,
• 8:32
  Speaker 5: van de media. Dus nou ja, die vragen ga ik
• 8:34
  Speaker 5: stellen en morgen hoor je meer
• 8:38
  Speaker 2: Dan naar Groenland. Morgen ondertekenden de Verenigde Staten, Denemarken en
• 8:41
  Speaker 2: Groenland een nieuw veiligheidsakkoord... Dat doen ze in de marge
• 8:44
  Speaker 2: van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
• 8:48
  Speaker 2: We hebben het veel over Groenland gehad de afgelopen maanden.
• 8:50
  Speaker 2: En dat deden we dan altijd met onze collega Stefan
• 8:52
  Speaker 2: de Vries. Die is zelf ook naar Groenland gegaan. Nou,
• 8:55
  Speaker 2: die konden we dus met dit nieuws vandaag niet in
• 8:57
  Speaker 2: de kou laten staan. Stefan, gefeliciteerd met deze deal
• 9:00
  Speaker 6: Ja, dankjewel Geert-Jan. Of koeia nak, zoals ze in Groenland zeggen.
• 9:05
  Speaker 6: Maar houd de champagne nog maar even onder de keurk.
• 9:07
  Speaker 6: Deze week loopt iedereen rond in New York voor de VN-top.
• 9:10
  Speaker 6: En dus ook de leiders van Denemarken, Groenland en de VS.
• 9:14
  Speaker 6: Morgen zouden ze dus een akkoord gaan tekenen over de
• 9:16
  Speaker 6: veiligheid van Groenland. Alleen de tekst kennen we nog niet.
• 9:20
  Speaker 6: En dat betekent dat op dit moment die overeenkomst nog
• 9:22
  Speaker 6: vager is dan het associate membership dat Canada afgelopen week
• 9:27
  Speaker 6: kreeg aangeboden. Maakt voor Washington niks uit. Trump verkoopt het
• 9:31
  Speaker 6: al als een grote overwinning. De Amerikaanse president zegt dat
• 9:34
  Speaker 6: de Amerikanen permanente controle krijgen over de veiligheid van Groenland.
• 9:39
  Speaker 6: Maar aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in Kopenhagen,
• 9:42
  Speaker 6: klinkt het heel anders. Daar zeggen ze over de overeenkomst
• 9:45
  Speaker 6: juist dat de soevereiniteit en territoriale integriteit van het Deense
• 9:48
  Speaker 6: Koninkrijk overeind blijven. En dus ook het recht van de
• 9:51
  Speaker 6: Groenlanders om zelf over hun toekomst te bestissen. Ik denk
• 9:54
  Speaker 6: dat we niet op hele korte termijn Amerikaanse vlaggen gaan
• 9:57
  Speaker 6: zien bij Nuuk, de hoofdstad van Groenland. Het eiland wordt
• 10:01
  Speaker 6: ook niet verkocht, maar er komt waarschijnlijk wel een grotere
• 10:03
  Speaker 6: Amerikaanse militaire. aanwezigheid. Je moet dan denken aan meer radars,
• 10:07
  Speaker 6: aan drones, aan satellietbewaking en ook toegang tot havens en vliegvelden.
• 10:12
  Speaker 6: Misschien wat nieuwe installaties, maar vooral een nadrukkelijker rol voor
• 10:16
  Speaker 6: de NAVO in het Noordpoolgebied. Dat zou dan het belangrijkste
• 10:19
  Speaker 6: verschil zijn met de overeenkomst uit 1951, die is nog
• 10:23
  Speaker 6: steeds van kracht. En kwam voort uit de Koude Oorlog.
• 10:26
  Speaker 6: Daarmee hadden de Amerikanen al behoorlijke bevoegdheden voor militaire aanwezigheid
• 10:30
  Speaker 6: in Groenland. Ook binnen het NAVO-kader. Denemarken heeft de soevereiniteit
• 10:35
  Speaker 6: toen gehouden. Groenland had in die tijd veel minder zelf
• 10:38
  Speaker 6: te zeggen dan nu. En het nieuwe akkoord moet niet
• 10:41
  Speaker 6: alleen de veiligheid regelen. Maar ook laten zien wie er
• 10:44
  Speaker 6: echt beslist en wie uiteindelijk toestemming geeft. Dus dat is
• 10:48
  Speaker 6: denk ik de belangrijkste vraag morgen als de tekst verschijnt.
• 10:51
  Speaker 6: of Amerika zelfstandig nieuwe militaire voorzieningen mag bouwen, of dat
• 10:56
  Speaker 6: de instemming van Nuuk en Kopenhagen nodig blijft. Voor Trump
• 10:59
  Speaker 6: is de timing natuurlijk gunstig, want hij zit vlak voor
• 11:02
  Speaker 6: de tussentijdse verkiezingen in november. Hier kan hij zich presenteren
• 11:06
  Speaker 6: als een president die een strategisch probleem heeft opgelost. Een
• 11:09
  Speaker 6: probleem dat hij trouwens zelf heeft veroorzaakt, maar dat is
• 11:12
  Speaker 6: een ander debat. Dat kan hij dan gebruiken, dus de
• 11:15
  Speaker 6: deal van morgen is geopolitiek belangrijk. Maar ook politieke poppenkast,
• 11:19
  Speaker 6: want Trump kan roepen ik heb controle. Denemarken en Groenland
• 11:23
  Speaker 6: die zullen zeggen wij hebben samengewerkt zonder iets weg te geven.
• 11:26
  Speaker 6: Maar wat er ook uitkomt, het blijft een van de
• 11:27
  Speaker 6: merkwaardigste verhalen in het 77-jarig bestaan van de NAVO. Waarin
• 11:33
  Speaker 6: een bondgenoot heeft gedreigd desnoods met militair geweld het territorium
• 11:37
  Speaker 6: af te pakken van een andere bondgenoot. Dus wat er
• 11:40
  Speaker 6: morgen ook wordt getekend, het vertrouwen tussen de Europeanen en
• 11:44
  Speaker 6: de Amerikanen is blijvend beschadigd. En daar zal het akkoord
• 11:48
  Speaker 6: weinig aan afdoen.
• 11:49
  Speaker 2: Dankjewel Stefan. En we gaan er dus vanuit dat die
• 11:51
  Speaker 2: ondertekening morgen plaatsvindt. Wel slag om de arm, want het
• 11:54
  Speaker 2: blijft een ondertekening met Donald Trump. Maar het zou ook
• 11:57
  Speaker 2: mooi zijn voor Europa als dit probleem voor even uit
• 11:59
  Speaker 2: de lucht is. En natuurlijk voor de Groenlanders en de Denen.
• 12:02
  Speaker 2: We hebben met z'n allen problemen genoeg. Morgen weet ik
• 12:05
  Speaker 2: de afloop. En dan is er ook weer een nieuwe
• 12:07
  Speaker 2: Make Your Upgrade Again. Heel fijn dat je luisterde. Heb
• 12:09
  Speaker 2: je een vraag of opmerking, mails dan op mega.bnr.nl. Ik
• 12:13
  Speaker 2: zal morgen wat voor jullie mails behandelen. Ik heb er
• 12:14
  Speaker 2: veel zin in. Bedankt weer en tot morgen.