Latest / Anlamak+ / Çocukken aldığımız keyif neden azaldı?

Transcript

Çocukken aldığımız keyif neden azaldı? · Anlamak+

0:00
Herkesi tekrardan merhabalar son yılların değişen jenerasyonuyla
0:05
beraber akıllara takılmış bir kelime var.
0:07
Aslında bir cümle var, eskiden daha iyiydi her şey.
0:11
Evet, eskiden daha iyi miydi? Her şey bunun aslında bilimsel
0:15
bir adı var. Rosier retrospection deniyor
0:17
buna yani geçmişi olduğundan daha iyi anlamak bugün biz hem
0:22
buna bakacağız, hem dopamin aslında durumu anlamakta bize
0:26
nasıl bir yol veya rehberlik yaptığından bahsedeceğiz hem de.
0:31
Aslında her şeyden neden bu kadar keyif alırken bir anda bu
0:34
keyif kavramını örteledik, ondan söz edicez.
0:38
Eskiden biliyorsunuz en yaygın hikayelerden bir tanesi
0:41
komşuluklar arasındaki inanılmaz dostluk bağı ve kardeşlik
0:45
bağıydı, işte çoluklara, çocuklara emanet edip bir
0:48
yerlere gidebilmek ve göz arkada bırakmaması aslında.
0:53
Insanların çokça övdüğü, samimiyet duygusuna bir atıftır.
0:56
Ancak toplum bir günde yozlaşmadı.
0:59
Yani demem o ki toplum o zaman da bazı değerlere karşı
1:02
problemliydi. O dönemi yaşamış bilinçli
1:05
vatandaşlara sorduğunuzda size şunu anlatacaktır diyecektir ki,
1:08
evet, o zaman böyle bir şey var da.
1:10
Ancak o zaman da bizim evimizdeki özel durumların her
1:13
biri birbirleri arasında dedikodu kaynağıydı veya eve
1:17
giren çıkan herkesi takip edebiliyorlardı ve bugün
1:21
insanların çokça karşı durduğu. Modern dünyanın en büyük
1:25
değişimlerden birini yaşadığı kavram olan özel hayatın
1:28
gizliliği de ortada değildi. Aslında böyle bir kavramdan söz
1:33
etmek mümkün değildi. Yani günün sonunda baktığınızda
1:39
değişen şeyler hep iyiye veya kötüye gitmek zorunda değil.
1:42
Değişimin doğası zaten böyledir. Her değişim geldiği çağda bir
1:47
örselenir, bir yadırganır, bir acabalar barındırırken,
1:52
sonrasında bu sistemin kendi içerisinde bir deklarasyonu
1:55
imzaladığını görebilirsiniz. Dolayısıyla bu tarz hep geçmişle
2:01
mukayese etmek insanın tabii ki fizyolojik olarak kabul ettiği
2:05
bir yaklaşım ve geçmişinde bir nostaljik tarafı var gayri
2:08
ihtiyari ama. Bilinçaltı düzeyde geçmişin en
2:12
önemli avantajlarından bir tanesi olarak görebileceğimiz
2:15
kusursuz mekanizma. Aslında geçmişin yaşanmış ve
2:18
bitmiş olması. Eee.
2:20
O zamanki durumumuzun da öngörülebilir olmasından dolayı
2:24
bize daha sempatik, daha makul ve daha tutarlı bir kavram gibi
2:28
gelse de aslında o dönemde bazı şikayetlerimiz vardı.
2:32
Mesela biz bireysel olarak çocuklar geri dönelim diyelim,
2:36
diyelim ki çocukken bir bisiklet sürmek bile ne kadar keyif
2:38
verirdi? Şimdi işte iyi bir arabaya
2:40
sahibim ama bu keyfi alamıyorum. Bu gradyal olarak yani bu
2:44
kademeli olarak gelişen aslında dopamin reseptörleriyle de
2:47
alakalı doğrudan net bir beyin koalisyonu olan bir kavram
2:50
aslında hani. Bugün siz şey diyebilirsiniz ya
2:55
arkadaş. O zaman hep mi progresif olacak?
2:57
Hayır mentali değiştirmek. Burada birincil öncülün ama işte
3:01
10'a çıkart gelmeden önce bir dopaminden birazcık bahsedelim
3:04
insanoğlu tabi çocukluğundan büyüyene kadar, hatta bir
3:07
ebeveyn olana kadar sürekli olarak bir şeylere maruz
3:10
kalıyor. Bu maruziyet beraberinde gayri
3:13
ihtiyari bir şekilde alışkanlıkları da doğuruyor.
3:17
Yani sizi ilk bisiklete sürdüğünüz zaman.
3:20
Kendi iradeniz dışında bir cihazla transfer edilebilme
3:24
mantığını ve o özgürlüğü sevdiğinizde o zaman belki
3:28
aylarca belki yıllarca unutamadığınız bir deneyime
3:30
dönüşebilir. Bunu babanızın annenizin size
3:32
öğretiyor olması. Bu işin bir de duygusal dramatik
3:36
bir ünlü kazandırır. Ama bugün kim bisiklet için
3:39
heveslenip de kapısına muhakkak bir bisiklet koyma gayretinde
3:43
düşündüğümüz zaman sporla uğraşan niş sporlar tercih
3:47
etmeye çalışan ve spor esnasında da biraz keyif kazanmak isteyen
3:50
keyif duymak isteyen insanlarda ışın da bisikletin her evde
3:54
artık olan bir enstrüman olmadığını görebiliyoruz.
3:57
Burada bisikletin kusurlu bir doğası yok.
3:59
Aslında burada bisikletle edinilmiş tecrübelerin
4:02
yeterliliği ve dopamin aslında onun.
4:05
Karşılığında uyarılamaması karşımıza çıkıyor.
4:08
Peki ben küçükken bisikleti çok seven bir bireyken diyelim ki
4:12
bir bisiklet elde ettim ve gerçekten hani severek de
4:15
kullandığım kaç gün sürer? Bu 23 gün sadi sürsün.
4:19
Hadi bir hafta sürsün. Sonrasında yine bisiklete karşı
4:23
duyarsızlaşmaya başlayacaksınız. Tabi bu hep böyle mi devam
4:27
edecek, devam etmeyecek, ondan anlatacağız.
4:30
Mesela üniversite okurken orta gelirli bir memur ailenin
4:34
çocuğuysanız veya bir işçi sınıfı bir insanın çocuğuysanız
4:38
şunu görecektiniz ya ben şu üniversiteyi bitirip bir de
4:41
araba alsam bir iş bulduktan sonra bir para biriktirip bir de
4:44
araba alsam. Tamam, daha dünyada bir herhangi
4:48
bir çabama gerek yok çünkü mutluyum diyecektiniz.
4:52
Kötü bir arabaya bile önce göğüs gelecektiniz belki eski bir
4:55
arabaya, sonra o arabayı kullandıkça görecektiniz ki
4:57
aslında sizin o araba bir hedefiniz de ve hedefe
5:02
ulaştıktan sonra çok kısa bir süre zarfında araba konusundaki
5:05
tatminkarlığınız ortadan kalkmaya başlayacak.
5:09
Göreceksiniz ki bu araç sizin için bir basamakla ve bu basamak
5:13
yeni basamakları doğurdu. Tabii ki insanlar için araba ne
5:18
bileyim kitap ne bileyim işte teknolojik aletler veya lüks
5:21
hobiler kendi içerisinde çok farklı insan skalarını
5:25
barındırabiliyor. Kimisi arabayla ilgi duyarken,
5:28
kimisi bir saat koleksiyoner de olabiliyor.
5:31
Kimisi sahaftan yüksek pahalı ve özel baskı, seri kitapları
5:34
toplanmayı kendine bir amacı elde edebiliyor.
5:37
Ama şu da bir gerçek ki bulunduğumuz evrende
5:40
bulunduğumuz çağda kapitalizmin burakın burakın.
5:44
En mavilerini hissedebiliyoruz. Yani bugün işte 15 yıldızlı
5:48
otelde gidip tatil yapmak bile ekstra.
5:50
Çok ciddi bir külfetken size şöyle bir mottoyla bu sunuluyor,
5:55
evet çok iyi. Kapitalizme çok iyi hizmet
5:57
ettiniz. Eee biraz da birikim
5:59
yapabildiğiniz veya bunu ödeyebilecek bir ekonomik güce
6:01
sahipsiniz. O yüzden gelin paranızı
6:03
harcayayım ve tatil yapın. Sizi bu tatil hakkettınız derken
6:07
bile aslında tatile para yatırmanın.
6:11
Karşılığında mutluluğu size sunuyorlar.
6:13
Bu algı dopamin reseptörler açısından oldukça tehlikeli.
6:18
Yani sürekli progresif bir anlayıştan da ziyade sizi
6:22
kapitalist sistem ve günlük yaşantınız toplumsal baskılar
6:26
belki de ailenizin içerisindeki baskılar hiç olmadığınız bir
6:30
konuma eviriyor ve sizin farkında olmadan görüyorsunuz ki
6:34
aslında sadece materyalist öğelerle bile mutluluğu aramaya
6:38
çalışan mutluluğun kapılarını aralamaya çalışan bir insan
6:42
haline dönüşüyorsunuz. Ve mutluluk diyagramınız tamamen
6:46
kapitalist bir takım şeylere yaptığınız yatırımlar veya
6:49
onları temin edebilme kudretinizle doğrudan korele bu
6:53
demek değildir. Kazandığınız parayı biriktirin
6:56
işte çok önemli falan değil ama bileşik getir diye bir gerçeklik
7:00
var. Bileşik getiriyle beraber
7:02
insanların ilerleyen yaşlarda ciddi servet sahibi olabildiğini
7:07
ve bu servetin muhafaza edebildiğini görüyoruz.
7:10
Bugün türkiye'de biliyorsunuz yaklaşık %45 50 bandında yıllık
7:14
faiz veren bankalar var. Bunlara paranızı koyduğunuz
7:17
zaman 1.000.001 birikmişiniz varsa 500.000 TL bir getiri
7:20
sağlıyorsunuz. Enflasyonu falan pas geçelim.
7:24
Eee bir bir milyonu olan 25 yaşında bir bireyi düşünelim.
7:28
Bir de hiç parası olmayan 25 yaşında bir bireyi düşünelim. 30
7:32
yaşında geldiklerindeki fark 1.000.000 TL değildir.
7:36
Üstüne koyabilseler bile çok ciddi bir uçurum yaratmışlardır
7:39
kendi aralarında. Dolayısıyla para biriktirmek bir
7:43
öncül müdür hayat konforunuzu sağlayıp kendi öz saygınlığınızı
7:47
elde edebildiğine kadar. Gerçekten önemlidir.
7:50
Burada neyi kastediyorum? Eee bu istediğiniz zaman
7:54
çalışmama veya en azından birkaç yıl idare etme veya
7:58
istemediğiniz bir işte devam etmek zorunda olmamaktır.
8:02
Ya şimdi diyeceksiniz ki hocam eskiden aldığımız keyifle
8:04
bununla alakası var. Çocukken aldığımız keyfin en
8:07
önemli basamağı neydi? Sorumluluk bilincinin minimal
8:10
düzeyde tutulması. Çünkü burada ebeveynlerin hem
8:13
paraşüt ebeveynlik dediğimiz bu gibi statüde farklı bir konsept
8:16
hem de gereği. Itibariyle zaten koruyucu bir
8:19
yapıları olmasında dolayı size düşen çok ciddi bir iş yükü
8:22
yoktu. Orta sınıf bir yerlere iseniz.
8:25
Siz sadece andan keyif almayı anı deneyimlemeyi ve yeni şeyler
8:29
öğrenmek üzerine bir hayat kurgulamıştınız ve bu
8:32
kurguladığınız hayatta dışarı çıkıp arkadaşlarınızda bir sokak
8:35
arasında sadece. Top oynamak bile sizin için
8:39
dünyanın en pahalı en erişilemez zevklerinden bir tanesiydi.
8:44
Cuma günü benim öyleydi mesela. Cuma günü serbest free time
8:48
larımın olduğu gün cumadan başlarda hafta içi okul olduğu
8:50
için ertesi gün dışarı çıkmam çok sınırlı veya neredeyse hiç
8:54
de dışarı çıkardık. O top oynadığımdaki aldığım
8:58
keyfi ben daha hayatımı bu raddesinde hiç yakalayamadım.
9:03
Bunun en önemli sebebi dediğim gibi sorumluluğun olmamasıydı
9:06
ama sorumluluk demek aslında bir nevi de özgürlük demek.
9:10
Eğer siz sorumluluklarda azalmaya gidebildiyseniz aslında
9:12
özgürlüğü de baş edebilmiş oluyor.
9:14
O yüzden bazı iş pozisyonlarında ücret 23 katına çıksa bile
9:18
sorumluluğun maksimalize olması size hayat kalitesi noktasında
9:23
bir şeyleri kazandırmakta yetersiz kalabiliyor ki siz bunu
9:26
iyi ayırt edebilmeniz gerekiyor. Ve bu maddi birikimlerde siz
9:32
aslında sorumluluk duygusunda minimalizasyonu beraberinde
9:35
getiriyor ve aslında kendinize yaratacağınız o özgür alanları
9:39
inşa edebilmeniz noktasında da çok büyük bir kazanım.
9:43
Dopamin zaten sizin kararlarınızı belirleyen esas
9:46
unsur değil. Sizin hayatı nasıl anlatınızla
9:49
korede çalışan bir sistematiğe sahip.
9:52
Dolayısıyla siz dopamin resepsörlerini antren edebilmek
9:55
için aslında. Hayata bakış açınızı biraz
9:57
şekillendirmeniz gerekiyor. Bunun için sorumlulukların
10:01
minimalize etmek bir seçenek değil ama sorumlulukların
10:03
üstesinden gelebilme çabasını ortaya koyabilmek.
10:07
Bunu hem maddi hem de manevi saiklerle icraat haline
10:09
getirebilmek aslında en önemli avantajlardan bir tanesi çok
10:14
doğrudan katılmasam da terminolojik olarak yakın olduğu
10:18
için karpediam kavramı dediğimiz anı yaşamak ağın üzerinde bir
10:22
hayat kurgulamak ve bugünün varlığının kıymetini
10:25
anlayabilmek aslında belki de. Bütün olguların üstünde bir
10:28
kafam, çünkü insanın kendini bilmesi yaşamına mı bahsedilen
10:32
ömrün ne kadar olabildiğini tayin edemediğini fark etmesi ve
10:36
var olan hayat diyalektiği içerisinde optimal sınırlar
10:39
içerisinde memnun kaldığı, mutlu olduğu iyi deneyim
10:43
hissettirdiği, gerek materyalist gerek manevi figürlere çok
10:48
sıkıcı bağlanması aslında teorik olarak çok güçlü bir anlatı çok.
10:52
Erdemli insanların yaptığı bir şey.
10:55
O yüzden bunu da dikkat etmek gerekiyor.
10:57
Gayri ihtiyari. Bunları sağladığınız zaman
11:00
aslında çocuğun çocukluğun normuna dönüyorsunuz.
11:03
Yani bir çocuğun bir çocuk olmasındaki en önemli paydaşlık
11:07
aslında bir şeyleri ilk defa deniyor olması, denediği şeyi
11:11
şeylerden aslında bakın burası çok önemli.
11:14
Maddi manevi menfaat gözetmeden sadece keyif aldığı için devam
11:18
ettiriyor olması bu çok önemli bir şey.
11:20
Bugün yani insanlar işte tenise gidiyor, golf e gidiyor.
11:23
Ne peki şimdi sorduğun zaman tenisle niye gidiyorsun?
11:25
Ne kimse sağlığım için demiyor. Yeni arkadaşlar edinmek, yeni
11:28
sosyal çevre yapmak, başka insanlarla tanışmak ne biliyim
11:32
işte ne olsun film izlemeye başlıyor, ne amaç, ne işte
11:36
insanlarla konuşurken onlara filmografikli bir takım örneklen
11:40
anlatmak falan. Yani böyle zorlaya zorlaya
11:43
anlamlar çıkarmaya çalışıyor insan insanlar.
11:46
Firma odak olmak çok büyük bir avantaj değil.
11:48
Yani film kültürüne sahip olmak. Eğer bu işten keyif almıyorsanız
11:52
deneme. Lemeniz gereken bir sonuç da
11:54
değil aslında birazcık daha bu konuda sınırlarınızı çok daha
11:57
net ifade edip kendinizi kendine memnun olduğunuz hayat
12:01
standartları içerisinde tutmak belki daha optimist bir yaklaşım
12:04
olabilir. Eee, o yüzden bazı fonksiyonları
12:07
ve özellikle hobileri elde ederken çocuk ki çocuk olduğumuz
12:10
zamandaki duyguları kaçırmamak gerekiyor.
12:14
Bu dediğimin ilk olduğu belki en önemli unsurulabilir.
12:16
Ancak bir diğer önemli unsur da bu deneyimin ben mutluluk ve o
12:21
anki ruhani durumuma katkısına odaklanıyorum demek aslında.
12:26
Yaş büyüyünce bütün yetişkinler gibi hepimiz network ağı
12:31
içerisinde kendimizi bir yerde konumlandırmaya çalışıyoruz.
12:34
O yüzden dikkat ederseniz, hobileriniz de çevrenizdeki
12:37
insanların eşliğinde veya eşliğinde şekilleniyor.
12:42
Bu tabi ki pragmatik bir yaklaşım insanlara kızabilir
12:45
misiniz? Tek bir şekilde hayır niye?
12:48
Çünkü insanlar aslında hayatta survive etmek yani hayatta
12:52
kalabilmek veya toplumsal bağlar içerisinde o sosyolojik sınıflar
12:57
arasında kendine eklemlendirebilmek için bir
13:00
çözüm yolu bulabilmekte. Ama çocukken böyle bir şey
13:02
yoktu. Hele ki bizim çocukluğumuz
13:04
zamanda. Hem sosyal hem ekonomik sınıf
13:06
ayrımlarının bu kadar net hissedilmediği bir toplumda
13:09
gerçekten biz her şeyi keyif almak için kardeşlik veya ne
13:13
bileyim. Eğlence moduyla yaşardık.
13:16
Bizim üniformalarımız değişik değildi.
13:18
Özel okullarda değildik. Ingilizce eğitim veren daha
13:22
kendi ana dilini öğrenmeden diğer dillere aşina alabilmiş,
13:25
sosyal sınıf olarak üst düzey insanlarla.
13:29
Onların hegemonya altına ezilmek zorunda değildik.
13:32
Bu kadar net mahalle ve işte ne bileyim, sosyal sınıf ayrımları
13:36
yoktu ve dolayısıyla buradaki temel unsurumuz bizim o anki
13:40
keyfi maksimalize etmekti. Şimdi mesela bazı şeyler oluyor.
13:45
Ben bunu kendimde çok zamanda yapmıştım film.
13:49
Film izlerken bile aslında bilgi içeren bana bir şeyler sunmasını
13:53
hedeflediğim şeyleri tercih etmeye çalışmıştım.
13:56
Kitap okurken romanı yıllardır okumam yazmaya çalışıyorum bir
13:59
tane bu arada. Okumama sebebim neydi biliyor
14:03
musunuz? Yani oradan ne öğreneceğim ki?
14:05
Yani aslında roman dediğiniz şey bazen bu arada kendimi motive
14:09
etmek için söylemiyorum. Gerçekten öyle olduğunu da
14:11
düşünüyorum. Eee, bazı konularda salt bilgi
14:14
gerçekten erişilebilmesi en kolay şey olabilir.
14:17
Tam o bilginin eşliğinin de zihni rehberinizde gelişen
14:21
şeyler aslında bilginin kendisinden çok daha kıymetli.
14:25
Burada ne demek istiyorum? Bir romanın betimleme kudreti
14:28
veya baktığımız yeryüzün anlama veya bulunduğunuz sosyal
14:32
mekanlardaki iletişimi özümseyebilmek için size sunduğu
14:37
katkılar. Eee, belki orada verilecek
14:39
tarihi veya felsefi veya edebi bilgilerin çoğundan çok daha
14:43
kıymetli. En azından bambaşka bir insanı
14:46
ve belki de entelektüel düzeyi yüksek bir insanın perspektifini
14:50
yakalamak için de çok büyük bir avantaj sağlıyorsunuz.
14:53
Ama olayları böyle bakmak yerine yani kısacası kısadan hisse
14:57
birçok şeyin farkında olmasına da çok ciddi avantajları vardır.
15:01
Sadece sizin perspektifinizle baktığınız zaman.
15:04
Sonuçlara yaklaşamazsınız o yüzden.
15:08
Bazı şeylerde işte özellikle keyif aldığınız anlarda eee kâr
15:12
fayda olaylarında çok da fazla girmenize tavsiye etmem.
15:17
Biraz daha durgun ve aslında durağan bir zihin zihin
15:21
rehberliğinde hareket etmeniz belki de çözüme en yakın
15:25
metodoloji olabilir mi? Bence olabilir dolayısıyla.
15:31
Kâr zarar gözeterek yaptığımız bütün hareketlerdeki temel
15:34
mekanizma olayın kendisinden keyif almaktan ziyade.
15:39
Aslında olaydan yarar fayda gözetmeye indirgeniyor.
15:43
Dolayısıyla hem olayı yaşarken veya deneyimlerken veya olayın
15:46
içindeyken bir faydasını göremiyorsunuz.
15:49
Şimdi hem zihinsel hem de network olsun her anlamda.
15:53
Çünkü oranın yabancısısınız siz o da pragmatik bir anlayışla
15:57
bulunuyorsunuz hem de gerçekten bu tamamen bir görev gibi bir
16:01
orderda bir checklis gibi çalışan bir mekanizma aslında
16:05
tik atmak dışında başka da bir işinize yaramıyor.
16:08
Bunlar hayatın kendisiyle kesinlikle bağdaşan kavramlar
16:12
değil. Dolayısıyla filozofların da
16:14
aslında tıkandığı nokta bu. Eski düşünürlerin veya yeni
16:17
düşündüğün hepsine baktığınız zaman özellikle shopen harrin
16:21
günceldeki çok ciddi o haz üzerine yaptığı yorumlara
16:24
dikkate alaraktan da konuşursak veya nietzsche'nin gene aynı
16:27
şekilde hazın bu kadar öncüllendiği bir deneyim.
16:30
Aslında her şeyini kurgusal mantığında.
16:34
Çok ciddi anlamlar barındırdığı bir yer.
16:37
Eee, çünkü dopamin başından beri söylüyoruz ama dopamin'in yüksek
16:41
salgılanması hazzı doğrudan koreli.
16:44
Ben bir şeyden mutlu olacağım diyerek çabalanmaktan ziyade
16:48
beklentileri optimize etmek birinci seçenek olabilir.
16:52
Ikincisi anın içinde kalmak anı yaşamak.
16:55
Mesela şu da çok sık karşımıza gelen bir husus.
16:59
Tabii ki mesela çok güzel bir yere gittiniz işte güzel güzel.
17:04
Doğa manzarasıyla karşı karşıyasınız çok güzel bir göl
17:07
var önümüzde. Gerçekten iyi demlenmiş bir çay
17:10
veya güzel filtrelenmiş bir kahve doğru mu?
17:14
Metotlarla uygulanmış ve çok da güzel bir tatlı var önümüzde.
17:18
Hadi diyelim çok seviyorsanız yemek olsun.
17:20
Siz bu anı bırakıp yok. Şu an fotoğrafını çekeyim oranın
17:23
fotoğrafını çekip dediğiniz zaman aslında protel
17:26
korteksinize çok büyük ihanet etmiş oluyorsunuz.
17:30
Çünkü anın bütünlüğünden kopup aslında bu fonksiyonu ya ileriye
17:36
taşımak istiyorsunuz ya da sosyal medya mecralarında takdir
17:40
kazanma gayetine girişiyorsunuz. Bu deneyimi yaşamaya.
17:43
Ve yaşaması zor olan insanlara gösterme gayretine
17:46
girişiyorsunuz. Ve dolayısıyla baktığınızda ne
17:48
oluyor ister istemez siz de bu diyagramın dışında kalıyorsunuz
17:54
ve hem o gördüğünüz doğal bir manzara aslında sizin için bir
17:58
önem taşımamaya başlıyor. Hem de o manzaranın içerisinde
18:02
yaşayacağınız o kusursuz haz harika keyif aslında tamamen
18:07
rafa kapmış oluyor. Çocukken biliyorsun sen de tamam
18:10
birazcık da bizim çocukluğumuz ne yazık ki sosyal medyanın
18:13
belki de akıllı telefonların bile olmadığı bir dönemdi zaten
18:15
ama. Iıı daha önemli bir bileşen
18:18
olarak biz aslında anın kendisine odaklanmayı çok iyi
18:21
öğrenmiştik. Bugünkü çocuklarda da mesela anı
18:24
yakalamak biraz problemli. Onlarda özellikle sosyal
18:29
mecralarda tablette ne bileyim, youtube olsun, Facebook olsun,
18:33
eks olsun instagram olsun oralarda çok fazla zaman
18:36
geçirerek aslında gerçeklikle bağlarını biraz koparıyorlar.
18:40
Sosyal medyanın doğrudan böyle bir bağı var diyemem ama
18:43
gerçekten dopamin için çok tehlikeli bir yer olduğunu
18:46
düşünüyorum. Çünkü insanlar yaşadıkları
18:48
hiçbir deneyimin kendisine ve anın bütününe odaklanmadan
18:53
tanıdığı diğer insanlarla paylaşmak istiyor.
18:56
Tabi bu zamanda artık ne oldu? Biliyorsunuz bir kavram var.
18:59
Influencer influencer etmek yani ne derler?
19:03
Onları öncülük etmek işte etkilemek, etkileyici olmak ya
19:08
bizi bir niye influencer etsin, yani mental olarak veya ne
19:12
bileyim işte felsefi olarak veya ruhani olarak veya işte maddi
19:15
olarak bizi ileri taşımayacak bir bizi niye?
19:18
Sesin yani kullanacağımız bir ürünü bize promot etmesi
19:23
influencmenin içerisine mi dahil edilir işte burada tartışmamız
19:26
gerekiyor ama dopaminine büyük bir saygısızlık yaptığımız
19:29
aşikâr. Dopamin'in en önemli tabii ki
19:32
bileşeni anı yaşama fikrini ortaya koyabilmek.
19:37
Bu şu dilden bir daha mı geleceğiz dünyaya diyerek
19:39
yaşamaktan bahsetmiyorum. Bir kitap okurken bile o kitabı
19:43
maksimum faydayla fayda derken bu arada pragmatik bir
19:47
yaklaşımla her şeyini sömürmekten bah.
19:49
Keyif almak manasında tatmin olmak manasında maksimum yakın
19:53
kullanmak film izlerken bir dikkat.
19:56
Mesela telefonu bırakıp ne bileyim uğraşıyorsanız farklı
19:59
bir materyali bırakıp tamamen filme odaklanıp onun konusunu
20:02
anlayabilmek oradan keyif alabilmek veya bir doğa yürüyüşü
20:06
yapıyorsanız doğayla tamamen iletişiminizin maksimuma çıkarıp
20:10
doğanın o rahatlatıcı belki de disiplinoza nın söylediği gibi
20:15
doğanın tamamen tanıyı özdeşleştiği fikri de bir
20:18
rehabilitasyon veya meditasyon. Eee fikrini indirgeyebilirsiniz.
20:22
Dolayısıyla alanın içinde kalabilecek adımları doğru
20:25
kurgulamanız gerekiyor. Birinci basamak bu hep geleceği
20:29
tabii ki türk insanı, özellikle türk gençleri tezahür etmek
20:33
zorunda hep gençleri ileri tahmin etmek zorunda.
20:36
Böyle olunca tabii anı yaşamaktan ziyade şu borçlar bir
20:39
bitsin, şu şirkete bir gireyim veya daha kötü senaryo şu,
20:43
devlete bir kapağı atayım da. Ondan sonra her istediğimi
20:47
yapacağım. Göreceksiniz ki hikayeyi böyle
20:50
kurgulayanlar yani hep ileriye yönelik adım yapma adım atma
20:53
çabası içerisinde olanların hiçbir zaman o adımları başarmış
20:57
olsalar dahi o hikayede kurguladıkları gerçekliğe hiçbir
21:01
zaman erişemedikleri için o keyif alacakları bütün hayat
21:05
hikayesini kurguladıkları 10'a çıkart ulaşmak için
21:08
çabaladıkları bütün hayallere ihanet ettiğini çok kısa süre
21:12
zarfında. Göreceksiniz bunun bir maddi
21:16
güçle doğrudan bir koorülasyonu yani hiç yok diyemem var tabii
21:19
ki. Ancak bu maddiyatla özümsenmiş
21:22
bir şey değil. Dediğim gibi çekirdek çitlerken
21:25
de belki o andan keyif maksimalize etmek için anın
21:28
içinde kalmanız en önemli kıymetli varyasyonlardan bir
21:32
tanesi olabilir. Çocukluğun dediğim gibi aslında
21:35
ben 3 basamakla sınıflandırıyorum.
21:37
Birincisi sorumluluk bilincinin minimalize olması baba veya anne
21:41
figürünün baskın olarak çocuğun her kar.
21:44
Mekanizmasında ondan önce düşünüyor olması gibi bu çok
21:46
ciddi bir sorumluluktur. Hem anne hem de baba için
21:50
ikincisi olayın ilk defa deneyimlenmesi dopamin'in doğru
21:54
kontrolü bir şekilde idame ettirilmesi ve alınan bu işte
22:01
geri bildirimlerin maksimum boyutlarda değil de olabilecek
22:04
minimum. Yani şöyle düşünün, bisikleti
22:07
işte şu, marka bisikleti sürmek değil, aslında bisikletin
22:10
kendisini sürmek bile her şeyden daha önemli.
22:14
O gün dış. Çıkıp bisikletinin planı
22:16
çevirdiği an mutlu olabiliyorsa bir insan markasını gözetmiyorsa
22:20
modelini, vitesini falan gözetmiyorsa bile bu bile
22:23
aslında mutluluğa sunacağı çok büyük bir katkı.
22:25
Evet üçüncü olarak da tabii ki ağının kendisini yaşamaktan da
22:30
önemli bir basamak olarak da neydi dememiz lazım.
22:35
Yani bu işte bisikleti sürmek dedik ya bir de en önemli
22:39
bileşen ve bence en önemli bir bileşen de tabii ki mutlu olma
22:44
gayesiyle değil, gerçekten o anın kendisinden keyif alarak
22:47
bir şeyler yapmaya çalışmak. Bunların her birini sağladığınız
22:51
zaman bu hedonistlik uyumlanmayı.
22:55
Ne derler bu yavaş adaptasyonel eğriyi ekarte edip dopamin canlı
23:00
tutmuş olabiliyorsunuz. O yüzden bazen hayatta çok
23:04
kıymetli insanlar olur. Yani aldığı yaptığı her şeyden
23:07
maksimum keyif alan bu insanları kıskanmayın.
23:10
Bu insana gerçekten mental olarak sizin çok çok üzerinize
23:13
çıkabilmiş insanlar. Çünkü hiçbir bağına ne
23:17
maddiyattan ne de maneviyatla kurmuş vaziyettiler her.
23:21
Şey, bir denge içerisinde ve olması gerektiği gibi devam
23:24
ettiriyorlar. O yüzden çocukken en önemli şey
23:26
dediğim gibi hem ilk olması. Hem tatmin duygusunun maksimuma
23:31
çıkarılması maddi manevi toplumsal bir beklenti üzerine
23:35
inşa edilmeyen bir deneyim alanı üzerinde şekillenmesi.
23:39
Eee ve her şeyden de önemlisi gerçekten keyif almak için bir
23:44
amaç gözetmeden çok da ileriyi canlandırmayan, simüle etmeden
23:50
bir yaşam dinamiği oluşturmak. Umarım bunları yapabildiğimiz
23:54
bir coğrafyada yakın vadede kavuşabiliriz.
23:57
Tabi ki türk gençler için bu kadar parlak bir durum var
24:00
mıdır? Deyince gerçekten burada da
24:02
polyannacılık birazcık zor oluyor tabi ki.
24:04
Çocukken bazı şeyleri bilmememizin de aslında
24:07
sorumluluk bilincinden kastederken onu da söylememiz
24:10
lazım. Bazıları hiç farkında olmamamız
24:13
da belki de mesela ben en azından kendi adıma konuşacak
24:16
olsam 94 99 krizlerinde 2.001 krizlerini canlı kanlı yaşamışım
24:20
ama sağ olsun annem babam o yokluk döneminde dahil hani beni
24:25
ele ayağı düşürmemiş ayakta kalabilmişiz ve ben gerçekten o
24:29
kriz öğrenmene hiç yaşadığımızı dahi hatırlamıyorum.
24:32
Krizin ne olduğuna dair bile bir varsayımım yok ben o zaman.
24:37
Alınan beyaz renkli çok da meşhur.
24:38
O zaman için çok kıymetli bir markanın bisikleti üzerinde
24:41
debelenmekle oradan oraya düşmekle meşguldüm.
24:44
Bir topun peşinde. Özellikle o zaman daha lisanslı
24:47
ürünlerin türkiye'ye yeni geldiği zamanlarda.
24:50
O topun peşinde saatlerce koşmakta ve de bir bilgisayar
24:53
oyunu vardı. Biliyorsunuz kant street diye
24:56
onun işte sound diye bir şeyi vardı.
24:59
Meb bir vardı, haritası vardı orada sabah akşam oyun
25:01
oynamaktan ibaret bir hayatım vardı.
25:04
Daha da farklı şeyler. Bir de o zamanda bir de bir şey
25:07
vardı. Milli takımın Dünya Kupası
25:09
maçları onları izler, onlarla oyalanır.
25:12
Bütün ömrümü öyle geçirir belki de böylece ömrümün çok güzel ve
25:16
sonsuz geçeceğini düşündü. Iıı bir hayat skalasında kendimi
25:21
buldum mu? Varsayıyordum o bu krizin
25:23
hiçbirini yaşamadım. Ama türkiye'de şu anda özellikle
25:25
20 30 belki de zorlarsanız 40 yaş bareminin altındaki
25:29
insanların gerçekten ciddi ve geleceği her an tahlil
25:33
edecekleri bir dönem var. O yüzden ben onlara hak
25:36
veriyorum ama şurada bir gerçek. Onlar için de bir tavsiyem var.
25:40
Bu tavsiyeler benim için de geçerli.
25:42
Ne yaparsak ne edersek edelim bu düzen değişmiyor sana.
25:46
Düzenden bahsetmiyorum. Türkiye aşığı tüketimle büyüyen
25:52
hiper enflasyonu ara ara yaşayan bir ülke.
25:55
Sürekli ekonomik, siyasal problemlerle karşı karşıya kalan
25:59
bulunduğu coğrafi bölge itibariyle de kaynar kazananın
26:02
etrafında kümelenmiş gerçekten gelişimini diğer ülkelere
26:07
nazaran sağ olsun. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk
26:10
sayesinde çok büyük başarı ile ilerletebilmiş bir ülke olmasına
26:14
karşılaşıp, problemler ve temel yargılar üzerinde sürekli
26:17
konuşulan bir ülke olmasından da.
26:20
Aslında hep bu sorunlarla uğraşan bir ülke.
26:22
Dolayısıyla ülkelerin tabii ki siyasal gündeminden armanalım
26:26
demiyorum ama bu hayat akarken de işte zaten 15 20 yıl sonra
26:30
bazı şeyler düzene kavuşsa da kavuşmasa da size sorduklarında
26:33
siz gençliğinizi bugünkü planlamalarla o güne kadar
26:37
tamamen çerçeve ettiyseniz emin olun 15 20 yıl önceye gelip de
26:41
bu günleri tekrar yaşayamayacaksınız.
26:43
O yüzden hayatın bir o olağan bir akışı var ve bu akışı
26:47
kaçırmamanız da önemli. Anı yaşamak, afrika'daki bir
26:51
insan için de geçerli le hindistan'da bir insan için de
26:53
geçerli. Amerika'da bir insanın içinde
26:55
geçerli ingiltere'de krallık seviyesine olabilecek bir insan
26:59
içinde geçerli. Bunları kaçırmadığınız sürece
27:02
gerçekten de hayatın her anından keyif almanın bir yolunu bir.
27:08
Açığını bulacaksınız. Çocuk olmanın bir güzelliğini da
27:11
bize öğreteceği en önemli katkılardan bir tanesi de hiç
27:15
kuşkusuz bu beni dinlettin çok teşekkür ederim.
27:18
Herkese iyi haftalar dilerim.