Latest / Anlamak+ / Gehinnom yani Cehennemin tarihi

Transcript

Gehinnom yani Cehennemin tarihi · Anlamak+

0:00
Herkesi tekrar merhaba dünya nasıl sona erecek ve insanlığı
0:04
bekleyen son nedir? Eskatoloji bunu inceleyen bilim
0:08
dalı aslında ve cennet cehennem tasvirlerinin teolojik olarak,
0:13
semavi dinlerle Özdeş anlatılarını bilmek belki de bu
0:17
fikrin nasıl oluştuğunu ve günümüzde nasıl vücut bulduğunu
0:21
anlamak için en önemli detay olabilir.
0:24
Cehennem kelimesi etimolojik olarak ghinnom dediğimiz Musevi
0:29
külliyatından gelen bir ifadeyle özdeştir.
0:32
Milattan önce sekizinci yüzyılda ghinnom dediğimiz hinnom
0:36
vadisine ilk çocukların molek adında veya bağıl adında bir
0:40
tanrıya kurban edilmesi fikri özellikle yeni ahitte bolca
0:46
kendisine yer bulmuştur. Hatta isa madda'da çok net bir
0:50
şekilde. Eğer gözün günah işlemeyi sevk
0:53
ediyorsa bir gözünü sök. At hindon vadisi'nde yanmaktan
0:57
daha iyidir der. Dolayısıyla hinndon vadisi çok
1:01
tanrılı paganik dönem içerisinde putperest dönem içerisinde
1:06
oldukça önemli bir anlatıdır ve ilk çocukların oraya kurban
1:09
edilmesiyle başlayan Musevi geleneği israil oldu.
1:12
Geleneği ki museviyle kökeni sonrasında farklı.
1:16
Ve tanrının aslında bunu hiçbir zaman istemediğini ve böyle bir
1:20
şeyin de hiçbir zaman düşünülmediğini söylemesi eski
1:23
ahit'te oldukça önemli yer tutar.
1:27
Biliyorsunuz ııı birçok israil Yahudi kökenlik krallar var ve
1:33
bu krallar bazıları bu putperestliğe saparak aslında bu
1:37
tarz eylemlere imza atmışlar ve gayri ihtiyari bu.
1:42
Kurban etme seremonisini tekrar tekrar yapmışlar ve eski ahit'te
1:46
bu benim ben böyle bir şey düşünmedim.
1:48
Bu iğrençliğe bu vahşiliğe asla kanaat getirmedim.
1:53
Kendi insanım için kendi yarattığım kulum için bunu
1:56
düşünmem demiştir. Tanrı yahbe peki, hinnom
2:00
vadisi'ndeki hikaye nasıl başlıyor?
2:03
Dediğimiz gibi milattan önce sekizinci yüzyılda başlayan bu
2:07
gelenek molek denilen bir tanrı fikriyle başlıyor ve eskatolojik
2:13
anlamda Musevi külliyatın erken döneminde cennet ve cehennem
2:18
kavramlarının olmadığını, çok işlenen bir metafor olmadığını
2:23
görüyoruz. Ancak ve ancak şahol dediğimiz
2:26
gölgeler diyarında yaşayan kimseler.
2:29
Bu hikayenin bir ahiret inancı olabileceğine dair anlatılar
2:34
için kudretli bir basamak. Ancak tam anlamıyla bugünkü
2:38
semavi din diyelektiğini açıklamıyor ve ghinnom dediğimiz
2:42
vadide evet ilk çocuklar kurban ediliyordu.
2:45
Ancak sonradan henüz bir tarihsel veya arkeolojik kökene
2:49
dayanmasa da bir kanıt düzeyi olmasa da bu bölümde.
2:53
Şehrin içine, yani israil'in kendi içindeki o günkü kudüsün
2:58
içerisindeki kimselerin oraya gömüleceğine kanaat
3:02
getirilmediyse yani bir günahkar yani bir iğrençlik ile
3:07
özdeşleştirildiyse buraya atıldığı ve burada kurtların
3:11
vahşi hayvanların insanları yemesinden mütevellit kükürt de
3:17
dökmek suretiyle sonsuz bir şekilde ateş yakıldığı söylenir.
3:22
Bu özellikle yohanna da ve Marcus incillerinde önemli
3:26
şekilde sonsuz ateş betimlemesiyle karşımıza çıkar.
3:31
Ghinnom kelimesinin etimolojik olarak cehennem kelimesinin
3:34
kökenini oluşturduğunu biliyoruz ve bu köken eskatoloji bilimi
3:38
açısından oldukça önemli. Çünkü bugün kudüsün
3:42
güneybatısında yer alan hinnom vadisi pek şu anki o anlatılan
3:47
hinndon vadisi ile Özdeş olmadığı düşünülsede bir
3:50
kökensel anlamda. Uygulama tebliği açısından bize
3:56
mesaj nerde olduğundan ziyade nelerle karşılaşıldı açısından
4:00
oldukça önemlidir. Tabii ki hinndon vadisi ve
4:04
şeyhol dediğimiz gölgeler ııı platformu gölgelik ağı
4:09
eskiolojik anlamda insanlara beklenen cevabı vermiyordu.
4:13
Çünkü bu dünyada yaşadığımız yaşamın bir amacının olması
4:17
lazımdı. Semavi din diyerekinde bütün
4:20
dinler 3 aşağı 5 yukarı bu dünyada yaşanmayan şeyin de öbür
4:24
tarafta yaşandığını vaat etmeliydi ki ruhban sınıfı.
4:28
Buradan bir mana çıkarabilsin ve insanlarda yaşamına bir amaç
4:33
edinebilsin. O yüzden ölümden sonraki yaşam
4:37
ve ahiret bilinci bütün dinlerin temellerini oluşturan bir düzene
4:42
kavuştu. Tabii ki bu çok kolay olmadı.
4:46
Özellikle o gün kanonik külliyatın oluşmasına vesile
4:49
olan proto, Ortodoks akın'la içerisinde çok farklı yorumlar,
4:54
çok farklı söylemler ortaya çıktı ve museviliğin özellikle
5:00
ahiret sonrası yaşantı için kurguladığı düzenin farklı bir
5:05
silüeti oluşmaya başladı. Museviler için aslında yok oldu,
5:09
çok belliydi. Mesih'in geleceği gog magog
5:12
savaşlarıyla beraber armageddon denilen belki ruhbani yani
5:16
ruhendin danış oldu. Belki de fiziken olan bir gelin
5:22
2 gücün savaşması ve aslında film sektöründe bolca gördüğümüz
5:27
iyilerin kazanacağı bir savaşın dizayn edilmesi üzerine
5:30
anlatılmıştı. Bu islam tasavfında 73 meçhul
5:34
savaşıyla Özdeş bir anlatılır. Özellikle.
5:37
Yani kısacası museviler için ölümden sonra bir yaşam
5:41
beklentinden ziyade tanrının evreni nasıl yarattıysa öyle yok
5:46
etmesi önem arz ediyordu. M, önce ikinci yüzyıl veya
5:51
birinci yüzyıl alanında hinnom ııı parşömenleri bulundu.
5:55
Bu ölü deniz parşömenleri arasında önemli bir yerdeydi ve
5:59
hinnom vadisi'nin o dönemki önemini betimlemek açısından
6:04
fevkalade önemliydi. Özellikle isa'nın musa'nın
6:08
mesajını devam ettiren formundan dolayı ki buna new tesliment
6:13
denmesinin sebebi de budur. Hristiyanlar özellikle ölüm
6:17
sonrası döneme musevilerin boş bıraktığı bu alana çok ciddi
6:20
şekilde doldurmaya başladı. Tabii ki hikaye şehrin içine
6:25
surların içine gömülemeyecek kadar yozlaşmış kimseleri
6:29
kapsayacak bir anlat olduğu için ilk ifadeler oldukça sertti.
6:34
Mesela o dönem lizbonda önemli bir din adamı olarak karşımıza
6:39
çeken çıkan iranyus şunu söyleyecekti, ithernalt yani
6:44
sonsuz azap. Peki itoralsmantı söyledik ama
6:48
aynı his zamanlarda. Kartacada yaşayan tertülyensa
6:52
daha da abartarak buradan kurtuluşun olmadığını
6:55
söyleyecek. Peki bu söylemler hani bir
6:59
kişisel yorumlar mı? Bu çok önemli.
7:01
Çünkü herkes bir dine inanmak istiyor ve bu dini inanırken de
7:04
aslında subjektif eden mümkün olduğu kadar kaçınmak ve
7:07
tanrının mesajını anlamak istiyor.
7:10
Burası kesinlikle fullu bir alan değil.
7:12
Çünkü isa'nın sonsuza kadar burada kalacağını ve ölümden
7:17
sonraki yeniden dirilme basamağının onları.
7:20
Yapamayacağını söylüyor ve sonsuz azer biçimde betimlenen
7:24
hikaye aslında yeniden dirilişler mahrum kalmakla da
7:28
Özdeş oluyor ve buradaki en büyük itirazlardan bir tanesi.
7:33
Özellikle şirrî hükümlere dini hükümlere tabi olarak insanın
7:37
yargıç olarak bulunması ve thelas jagment, belki de
7:41
michelangelo'nun ifadesiyle bu yargılamanın insan nezdinde
7:46
yürütülmesi en önemli problem olarak görülüyor.
7:49
Iranus'la tertülen bunu söylerken oriiigen isimdi.
7:53
Biri hiç çok önemli bir düşünülürdür heledik.
7:56
Kabul edildiği için sapkınlıkla, Özdeş fikirlerle itham edilir.
7:59
O yüzden erken dönemini isteyen kodex'in de çok fazla yer
8:02
edinmez kendisine. Ancak apple kastas yani
8:07
universal. Sallayışın kavramının yaratıcısı
8:10
olarak karşımıza çıkar ve herkesin cehenneme gitse dahi
8:16
bir kurtuluşa ereceğini isa'nın da bu anlamda dünyaya geldiğini
8:22
betimler. Şimdi bu kavram çok önemli.
8:24
Bu kavramı süsleyecek bir anlatı da şeytan fikrini işlemesinden
8:30
dolayı kaynaklanır. Şeytanın da cehennemde azabı
8:34
çektikten sonra. Cennete gideceği söylentisi o
8:38
dönemki ruhban sınıfını oldukça rahatsız eder.
8:41
Tabii ki cennet ve cehennem anlatısa yani yaşamdan sonra
8:45
yeni bir yaşamın olacağına dair anlatılar.
8:48
Özellikle kiliseyi ekümenik konsulü çok ciddi şekilde
8:52
rahatlatan anlatılardır ve bunlar kesinlikle siyasal
8:57
zeminde hazırlanmış bir söylemde değildir aslında.
9:00
Çünkü isa birçok farklı incil eee birçok farklı yazımlarında
9:06
bunu sonsuz azapla Özdeş olduğunu ve o insanların
9:10
gerçekten oraya atılmak zorunda olduğunu da Musevi külliyatından
9:14
gelen referansı itibariyle sıkça zikretmekle karşımıza gelir.
9:20
Şimdi mesela markus'ta isa'nın söylediği bir söz var.
9:23
Özellikle 9, 40 üçte der ki orada solucanlar asla ölmez ve
9:27
ateş asla sönmez. Buradaki anlatımın sebebime
9:30
sebebi şudur. O kadar çok yozlaşmış insan ve
9:33
canlı var ki buraya atılay ateş iş bir zaman sönmüyor.
9:36
O kükürtle yanılan ve artık solucanların kurtların olmaması
9:40
için yapılan geçici çözüm mekanizması orada ateşin asla
9:44
sönmemesi ve erken dönem için ateş bulunmadan önce
9:48
solucanlarında sürekli olarak topraktan kendileri için temel
9:52
besin besin bulabildiğine anlatır ve.
9:56
Yere ya da bu iğrençliğin erken basamağın işte dedik ya ve kabul
10:00
etmiyor yeremiyor. 32 30 beşte şöyle bir şey söyler, oğulların
10:04
ve kızlarını moleke ateşten geçirmek için.
10:07
Hinndon vadisi'nde bağılın yüksek yerlerinde kurdular.
10:11
Ben onlara böyle bir şey emretmedim.
10:13
Böyle bir iğrençlik yapıp yahudi'yı günaha
10:16
sürükleyeceklerini hiç düşünmedim der ve bu aza fikri
10:20
aslında. Buperest Musevi putperest,
10:25
israil halkının uyguladığı bir prensip gibi görünüyor.
10:28
Musevi demeyeyim yanlış oluyor. Bazen dil alışkanlığından dolayı
10:31
musa'yı takip eden kişinin bunlarla ilişki şey olmaz zaten
10:34
ama 10'a çıkart da itirazlı olacak tabii ki hani?
10:36
Çünkü musa ne dedik. 13. Yüzyılda yaşadık dedik.
10:38
Sekizinci yüzyılda böyle bir alışkanlık var dedik.
10:40
Yani bunu kabul ediyorlar, bunu yapıyorlar molek denilen tanrıya
10:44
bunu alıyorlar. Israil'in halen sapkın olanlar
10:47
var. Mesela hindon vadisi aynı
10:50
şekilde tofet olarak da geçer. Ve tofet olarak geçen kısım da
10:55
işe ya da 30 Taksim 30 üçte şöyle ifade edilir, çünkü
10:58
eskiden bir tovet hazırlamışlar. Evet, kral için hazırlanmıştır.
11:02
Onu derin ve büyük yapmıştır yığını ateş ve çok odundur.
11:07
Rabb'ın soluğu kükürt akıntısı gibi onu tutuşturur diyor.
11:11
Yani çok eskiden bir gelenek olarak bunun devam ettirildiğine
11:15
dair çok güçlü anlatılar var. Şimdi ölüdeniz perşembelerinde
11:19
Musevi külliyatındaki eskatolojinin gelişmesine şöyle
11:21
bir katkısı var, özellikle danielin kehanetleri kitabı ki
11:25
bu sirek newton'ın da çok merak edip üstüne yazılar yazdığı bir
11:29
kitaptır. Postopolitik dünyayı tekrardan
11:32
betimlemek açısından oldukça önem arz eder.
11:35
Mesela mısırın ölüler kitabına şöyle bir ifade var, ateş ve
11:39
ateşin parlaması dünyada tanrının tezahürünün sürekli
11:43
olgulan olgunlandırır. Kutsal tanrının günahkarları
11:47
cezalandırdığı ve yok ettiği yakıcı şevkin temsili için en
11:51
uygun dünyevi unsurlardır. Yani ateşle yakılma fikrini
11:54
tanrının cehennem azabıyla. Özdeş tutan güçlü bir anlatı.
11:59
Bunu kur'an-ı kerimde narla göreceğiz.
12:02
Nar ifadesi sonsuz azap ve ateşi betimlemek için kullanılmış
12:07
islami bir terminolojidir ve aslında iternal panjmanın
12:11
birazcık daha farklı bir versiyonu olarak tanrının
12:14
merhamet duygusunun da ihmal edilmemesinden ötürü insanın
12:17
beşer sıfatıyla yaptığı cezalarda dahi hakikati
12:21
edeceğini oraya birazdan gireceğim.
12:23
Ama hafiften gireyim ve bu. Inisiyatın mertebelerinden sonra
12:28
tanıdığın tabii ki mer kut sonsuz merhametinden ötürü
12:31
cennet katında kendine yer edineceğini söyler.
12:35
Ancak ve ancak ancak ancak kur'an-ı kerim'de de hinndon
12:39
vadisi için gene bir atıf söz konusudur.
12:42
Bu atıf şöyle karşımıza gelir, özellikle bakara suresinde ki bu
12:48
bence oldukça önemli. Bakara suresindeki hemen
12:53
bakıyorum ve hatırlamaya da çalışıyorum.
12:55
Tabii hani bunlar kutsal metinler olduğu için kendi
12:58
yorumlarımı katmaktan da uzak kalmaya çalışıyorum mümkün
13:01
olduğu kadarıyla. Burada bakarız suresinde onların
13:04
sonsuz bir şekilde hinndon vadisinde kalacakları söylemiş.
13:08
Yani hindom vadisi atıf'ı yine söz konusudur.
13:12
Islami tasavvufçıların ve Hristiyan protokoloks dönem
13:15
özellikle hristiyanlarının anlatılığını tekrardan
13:18
değineceğim. Daha detaylı ve aslında cenneti
13:20
ve cehennemi nasıl kurguladıklarını, özellikle
13:24
erken dönem hristiyanlığından sonra çıkan ve komünik kodexe
13:27
tâbi olarak geliştirilen burgator, yani arap kavramının
13:31
da ne demek olduğunu ve manevi anlamda nasıl değerlendirilmesi
13:34
gerektiğini tekrardan söyleyeceğim.
13:36
Bu oldukça önemli ama. Nar dedikleri ateş semboliz
13:39
cehennemde. Kükürtle yakılmış ateşi temsil
13:43
eder mi ve hinndon vadisini doğrudan referanslar taşır mı?
13:47
Bu halen tartışmalı bir konu. Şimdi burada bazı şeyler tepki
13:51
toplayacaktır. Gayri ihtiyari insanlar
13:53
diyecekti ki ya kardeşim mesajlar farklı çarpıtma değil.
13:57
Çünkü biz işte bu kodexleri incelerken aslında old teslimat,
14:01
new teslimat, en tesliment mantığıyla ilerleriz ve ilk eski
14:05
ahit'le yine ahitim ve son ahitin.
14:08
Aslında örüntüsel olarak yaklaşık bir diyalektik
14:11
içerisinde değerlendirilmesini ve bu anlatıların teorik olarak
14:15
güçlendirildiği kanaatiyle yola çıkarız.
14:17
Ve hal böyle olunca islamın anlattığı şeyle incil'in
14:21
anlattığı şey yani hristiyanların anlattığı şeyin
14:25
çok farklı olmasını beklemeyiz. Yani mesela hindon vadisi'nin
14:28
sonsuz azap fikri iternal panicmut'la beraber iranus
14:32
tarafından değerlendirirse de bakara 2, 20 dörtte.
14:36
Içine girenlerin sonsuza kadar kalacağı bir cehennem.
14:40
Den bahsedilir hinnon vadisi'nde yine refleksif olarak veya nisa
14:45
4 50 altı'da iman etmeyen etmeyenlerin ateşle yakılacağı
14:49
fikri gene hindon vadisi'nde moleke yapılmış bir sununun
14:53
karşılığı olarak bize vücut bulur diye biliriz.
14:58
Şimdi gehonnem yani veya hindon vadisi dediğimiz bu vaadi
15:04
dediğim gibi sakın yanlış anlamayın güney de yer almasına
15:08
karşılık halen daha yeri tartışmalı ve tam olarak bugün
15:12
bahsedilen hinnon vadisi olup olmadığını üzerimde de çok ciddi
15:16
yorumların bulunduğu bir yerdi. Ama anlatı çok özdeştir yani
15:19
moleke ilk çocukların kurban edilmesi fikri sadece ve sadece
15:24
orada gördüğümüz bir hikaye de değildir aynı zamanda yani
15:27
musa'nın hikayesinde de mesela musa'nın mısır'dan çıkışında ki
15:32
önceki halife yani musa'nın kurtuluşu bile zaten özellikle
15:36
mısır'lıların ilk çocukları kurban etme fikrinden çok ciddi
15:40
şekilde referans alır. Yani öyle yazılır demiyorum.
15:43
Hikayede ilk çocuğu kurban etme seremonisi o dönem hem
15:47
putperest. Hem de semavi, dinlerdeki Musevi
15:50
külliyatı için önem arz eder ve tanrı zaten ceza olarak da ne
15:54
yapar? Mısır'ların firavun inatçılığı
15:57
karşısında ki kendisini inatçı kılacağım diyen de yahmenin
16:00
kendisidir. Ne yapar ilk çocukları kurban
16:03
etme fikrini yaygın bir şekilde motifsel olarak görebiliyoruz.
16:08
Ve burada önemli bir şey var. Şimdi cennet var, cehennem var,
16:12
arap var. Peki bunlar nasıl bir teolojik
16:16
anlam ve bütünlük içeriyor? Mesela insanoğlunun en karmaşık
16:20
yerlerinden bir tanesi de budur. Özellikle ilahi komedi
16:24
okuduysanız, dantenin en basit ve somut örneği olduğu için
16:26
söylüyorum. En yaygın örneği olduğu için
16:28
söylüyorum, cehennemde inanılmaz bir yolculuk var.
16:32
Virgül ile beraber cehennemin her katmanını gözünüzde
16:36
canlandırabiliyorsunuz. Arafta birazcık daha
16:39
sembolizması yoğun ve teolojik olarak yorum yapabileceğiniz
16:43
ancak oradaki anlatıla teolojiye dayanmadığı için.
16:46
Fikir oluşturma anlamında bir şeyleri kazanabileceğiniz bir
16:49
yer varken cennet olabildiğince renksiz olabildiğince tekdüze ve
16:54
hiçbir insani yoruma tabi olmayacak kadar sıradandır.
17:00
Şimdi burada şunu fark ediyoruz, zaten dikkat ettiyseniz dantel
17:03
aliyev'in de cennet motifini belki bir miktar atıf yaparak
17:08
bir kere celal'nun da lace jeadmanın eseriyle de
17:11
özdeşleştirebiliriz. Ancak ve ancak dantelligen'in
17:15
cehennem ile ilgili bir sürü illüstrasyon görmek, babil
17:18
kulesi ile ilgili bir sürü illüstrasyon görmek belki de
17:21
nuh'tan önce de zaten tanrıya ibadet etmek isteyen, istemeyen
17:25
insan oğlunu genel kolektif hafızası hakkında insanlığa
17:29
fikir verir. Ancak cehennemi şöyle
17:33
değerlendirmekten fayda var. Bir kere bir ön koşulumuz var.
17:36
Bizim is ellerle gideceksek bu hikayede tanrının merhametli ve
17:41
iyi olması gerekir. Hem islami tandansta hem
17:45
hristiyanlıkta hem de museviliğin kendisinde her ne
17:48
kadar eski ayette bol bol sert bir tanrıyla karşılaşmış olsak
17:51
da tanrıının iyiliğini ve merhametini kullarından esirgeme
17:55
fikri şunu beraberinde getirir ki bu aziz petrusun vahiyleri
18:00
adlı kitaptaki bu kitap apocu olarak kabul edilir.
18:03
Kimin yazdığı belli olmadığı için.
18:05
Işte tanrıyla beraber eee bir tane ııı bir melekle beraber
18:10
tanrı katına çıkmak cehennemi görmek, her katmanlığını işte
18:14
bilmek, cenneti görmek veya Hazreti Muhammed ııı,
18:17
peygamberimizin Miraç hikayesinde de yine aynı anlatıp
18:21
vardır. Bunları bir inisiyatın mertebesi
18:24
olarak görmek ve aslında cehennemin her katmanının bir
18:28
öğreti diyalektiğinde değerlendirilmesi.
18:32
Doğru olan yaklaşım olarak görülmüştür iternal panashmund
18:35
fikri bu yüzden sonsuz azap fikri çok sınırlı bir
18:39
popülasyonla karşı karşıya kalmıştır.
18:41
Yani mesela dantel ali giyerinin yine bu ifadelerden çokça
18:45
referans alarak kurdukladığı hayatta.
18:48
Ilahi komedyada her basamağı tecrübe etmesi bu basamakta
18:52
nelerin yaşandığını gözlemlemesi belki de ruhani anlamda
18:56
kendisine bir anlam arayışı içerisinde olan insan olduğu
18:59
için büyük bir eskolojik rehber olarak değerlendirilebilir.
19:03
Tabii ki eskatolojinin bir başka konusu da dünyadaki kıyametin
19:07
nasıl yaşanacağı, işte milenyeli izinlenilen kavramlar var.
19:11
Mesela isa'nın 1.000 yıl içerisindeki hayat hikayesini
19:15
değerlendirmek gibi bir anlatı var ve insanın son 1.000 yıla
19:20
referansa geldiği ve bunun zaman içerisinde zaten tarihsel
19:22
kökenle çürütülmesi sonrasında farklı milen yerleri takip
19:26
etmeleri gibi anlatılarla değerlendirilebilir ve zaten
19:29
hiçbir kitap kodeksinde. Bir ııı nedir?
19:34
Son kavramının tarihsel döngüsünü takip etmek zor bir
19:38
tane 1.592 kıyamet Osmanlı kıyamet hazırlıkları
19:39
bahsetmiştim. Eskiotolojik açıdan şimdi burada
19:42
bence cehennem çok ilgi çekici tabi ki.
19:46
Çünkü yaptığımız günahlar 3 aşağı 5 yukarı hepimiz biliyoruz
19:49
tam anlamıyla maddi ailemden soyutlanıp manevi huzura ermiş
19:53
insan sayısı oldukça azdır ve bu takdirde tabii ki daha ilahi bir
19:58
makamdan geleceği için. Kimsenin cehennemi pas geçip
20:02
cennete doğrudan gideceği yönünde bir iddiası söz konusu
20:05
olamaz. Ya o tabii ki cennete de gidecek
20:08
olanlar var. Bu arada onları tenzih ediyorum.
20:10
Ben sadece fikriye zaten kendisini sorgulayan insandan
20:13
bahsediyorum. Dolayısıyla cehenneme mutlaka
20:16
uğranılacağı için bir miktar da bu motivasyonda var insanlar
20:20
cehennemde ne ile karşılaşacağını da öğrenmek
20:23
istiyor gayri ihtiyari. Bence daha ilgi çekici bir kısım
20:27
arafta olanlar şimdi anafta olanların hikayesinin en
20:30
önemlerinden bir tanesi ki teolojik olarak araf olmasa da
20:34
hikayesel anlamda ve bizi aktardıklarından dolayı arap
20:38
kavramı musa'nın tanrıyla yaşadığı problemden dolayı asayı
20:41
yerde vurup suç çıkarmasına kendisinin bahsettiğini, oysaki
20:45
tanrının suyu rica etme şeklinin farklı olması gerektiğinden
20:49
dolayı çıkan tartışmadan kaynaklı.
20:52
Sen kutsal toprakları sana vaad edilen Kenan topraklarını
20:55
göreceksin ancak hiçbir zaman giremeyeceksin anlatısı arafa en
21:00
Özdeş, düşen hikayelerden bir tanesidir.
21:02
Musabildiği üzere ve tahmin edildiği üzere nebo dağında
21:06
hayatına son verir buda uçmaya kavuşur.
21:10
Ancak buradaki hikayede musa'nın vaat edilmiş toprakları görmesi
21:14
ama kavuşamayacağını tanrının 10'a çıkart deklare etmiş
21:17
olmasından dolayı umutsuzluk yaşaması burgator olarak
21:21
bildiğimiz Hristiyan külliyatındaki arap kelimesinin
21:24
inanılmaz bir karşılığıdır. Çünkü arafta olan her kimse
21:28
cehennemi gitmediği için cehenneme gitmediği için
21:31
memnundur. Ancak cennete gidemeyeceği için
21:34
de umutsuzdur ve insanın bugün kendi hayatınızda da
21:38
görebileceğiniz üzere en ciddi şekilde demotive olduğu husus
21:43
umudunu yitirdiği ümidini yitirdiği raddedir.
21:47
Bu radde psikolojik olarak ciddi bir harp aşamasıdır.
21:50
Çünkü cehennemde zaten objektif bir yargılama var.
21:53
Cennette zaten objektif bir ödüllendirme var ama arafta ne
21:57
ödül ne de ceza var. Her 2 tarafı da görüyor, cennete
22:01
imreniyor ama cehennemden de uzak kaldığı için şükrediyor.
22:04
Ancak ve ancak umudunu yitirdiği için aslında zihinsel olarak
22:08
manipüle olmuş. Ve zihinsel berraklar
22:11
kavuşamadığı için de mutluluğa sonsuz mutluluğa ki kur'an-ı
22:14
kerim'de çok güzel ifade edilir. Cennetle ilgili sonsuz mutluluk
22:17
ifadesi sonsuz mutlular. Hiçbir zaman erişemeyeceğini de
22:20
bilir ve bu da yaşamın düşün sonsuz bir yaşamdan
22:24
bahsediyorsunuz ve bu yaşam diyalektiğinde onlara hiçbir
22:28
şekilde umut bahşetmeyeceğinizi söylüyorsunuz.
22:30
Hâl böyle olunca. Hikayede gayri ihtiyari en
22:34
dezavantajlı konumda olanlar arafta olanlardır.
22:37
Arafta olanlar için de farklı tabi ki anlatılar.
22:41
Var isa'da zaten arafta olanlar için üzüntülerini paylaşmış
22:46
diyelim kendi içinde dolayısıyla yani tabi ki erken dönem Musevi
22:52
külliyatında bu tarz bir anlatımda olmaması ve dediğim
22:55
gibi sadece şeyol dediğimiz gölgeler düzeninde bir hayat
22:59
işleme veya hinnom gibi şehrin içine gömülmeyecek kadar alçak.
23:02
Insanların oraya atılması, kurban edilmesi, eee veya insan
23:08
nezdinde yargılanması çok ciddi şekilde incelenmesi gereken bir
23:14
konu olarak karşımıza çıkıyor diyebiliriz.
23:18
Tabii ki bu anlatılar bu arada semavi dinlerin doğrudan tek
23:21
başına anlattığı şeyler değil, bunu da söylememiz lazım.
23:25
Mesela zel düştü, ilikte de iyilik ve kötülük savaşının
23:28
olduğunu iyilerin mutlaka kazanacağını işliyoruz.
23:31
Eskotor ışık açıdan. Ama zerdüştilikte auramaz'la
23:36
hikayesindeki o ikili diyalektiğim ve aslında doğalizm
23:40
üzerine inşa edilen zeminin. Çok ölümden sonraki yaşamla
23:44
ilgili fikir vermediğinde kabul etmekle mükellefiz.
23:49
Ve hal böyle olunca aslında museviliğin erken dönemindeki
23:52
külliyatına yakın bir anlatıda söz konusu oluyor.
23:55
Çünkü hindon vadisi'ndeki jocia jocia veya yeşia dediğimiz
24:00
kişinin artık burayı kullanışsız hale getirip insanların burayı
24:04
cesetleri atmasını kimsenin yargılanarak burayı atılmasını,
24:08
çocukların kurban edilmesini ve moleke yönelik putperest
24:12
tavırların yok edilmesiyle ilgili anlatılarda şunu
24:15
göreceğiz, tek bir amaç var, tanıdım.
24:17
Bunu istemediğini ve insan. Onun ölümden sonraki yaşamda
24:21
neyle karşılaşacağının tam da bilinememesi ve bu aslında
24:26
zerdüştilikle çok yakın bir anlatı musevekkülyatında bu var.
24:31
Ve ııı, buraya atılma, çöplerin yıkılması gibi düşünceler
24:35
aslında insanın manevi anlamda da eee incelenmesi gereken bir
24:40
konu olduğunu söyleye biliriz. Ama tabii ki bunu kabul
24:45
ederekten söyleyelim. Yeni ahit'te bolca referans
24:48
olduğu için eski ahitte bolca referans olduğu için en önemli
24:53
referanslardan biri de olduğu için.
24:56
Eee, bizim bu hindon vadisi'ndeki ritüeli.
24:59
Evet, belki de semavi dinlere bir şekilde nakşetmek var
25:02
fikriyaten. Ancak pratikte tanrının bunu
25:06
istemediğini, böyle bir şeyi beklentisinde olmadığını
25:08
mısır'dan çıkış hikayesini okumazsanız kabul edebilirsiniz.
25:12
Ama ilk çocuk seromisi ve moleke kurban etmenin buradan referans
25:16
alıp alınmadığını yani mısır'dan çıkış kitabında ki referansın
25:19
ikisi arasında bir. Pragmatik birtakım yorumlara
25:23
açık olmadığını inkar etmek zor. Çünkü tarihsel olarak bunu
25:27
söylemek neredeyse imkansız. Çok yakın dönemler içerisinde
25:31
benzer ve oldukça kudretli anlatıların birbirini takip
25:34
ettiğini söyleyebiliriz. Bugün itibariyle tabi ki
25:38
hristiyanlık teorisinde eskatolojik manada isa
25:41
kurtuluşun sembolizmasıdır ve her canlının tekrardan
25:45
dirileceği. Ve ilahi kurtuluşa edeceği fikri
25:49
yani bugün originin universal salıtion dediğimiz evrensel
25:53
kurtuluş mekanizmasıyla biraz daha Özdeş bir anlatı.
25:58
Tabii ki o dönem için çok kabul gören ve işte egegence to
26:02
heresis dediği yani hevesizme karşı heves hele tik unsurların
26:06
karşısında kitap yazan ve gonosiklerin bir numara düşmanı
26:09
olan iranus'un ithal fikrinin de bugün çok fazla Hıristiyan
26:12
teolojisinde kendine yer bulamadığını söylemekte.
26:17
Vardiyet düşünüyorum. Umarım anlatabilmişimdir.
26:21
Gain no'un etiyolojik yakından yola çıkarak anlattığımız cennet
26:25
cehennem tasvirlerinin betimlemelerine bu manada iyi
26:28
değerlendirmek lazım. Yoksa hristiyanlıkta 9 kat daha
26:31
sudantali yere 9 kat işte kur'an-ı kerim'e göre 7 ayrı
26:35
kapının cennet ve cehennem için geçerli olması, bu katmanların
26:39
her birinin ayrı günah sıkılası içerisinde değerlendirilmesi.
26:43
Dini anlatılan içerisinde farklılık olabilir ama dediğim
26:46
gibi anlama kartının hiçbir zaman hedefi.
26:49
Eee, düz mantıklı okunabilir şeyleri anlatıp bir bağlam
26:53
kurmaya çalışmak değil aksine bir şeyler okumuş bir şeyler
26:57
öğrenmiş. Kimselerin fikirlerinin üstüne
26:59
yeni fikirler ekleyebilme çabasıdır.
27:01
Tabii ki bu fikirler çok subjektif ve yorumsal fikirler.
27:06
Bunların doğrusu ve yanlışı yok. Ancak dini anlatıların özellikle
27:11
semavi dinler içerisinde birleşerek gelen bir kar topu
27:15
olduğunu ve her bilginin her inisiyatın mertebesinin.
27:19
Her dini öğretinin kendi içine bir değerinin olduğunu, evet,
27:23
belki sacromentlerin bile bu işin içine bir dahil edilmesi
27:25
gerektiğini çünkü ana mesajında hakikatin arayıp bulunamayan bir
27:30
şey olduğunu ama aranmak da zorunda olduğunu kaçırmamak
27:33
lazım. Anlamak artı bunun için var.
27:35
Ümit ederim ki yeterince açık anlatabilmişimdir.
27:38
Herkese beni dinlediği için çok teşekkür ederim.
27:41
Herkese de iyi haftalar dilerim.