Latest / Het Grote Plaatje / EXTRA: Politieke druk op centrale banken neemt toe
Transcript
- 0:05Speaker 1: Dit is een BNR-podcast.
- 0:13Speaker 2: Is de Fed onafhankelijk? Kevin Walsh heeft de rente verhoogd,
- 0:17Speaker 2: Trump wilde dat niet
- 0:19Speaker 3: De Bank of England is pas in de jaren negentig
- 0:22Speaker 3: onafhankelijk geworden. Operationeel onafhankelijk
- 0:24Speaker 4: Operationeel onafhankelijk.
- 0:25Speaker 3: Ik
- 0:25Speaker 4: apporteer dat nog steeds aan de Treasury. Ik ben nog
- 0:27Speaker 4: steeds onder de indruk, en ik bedoel dit heel negatief...
- 0:31Speaker 4: Ik ben nog steeds onder de indruk van het feit
- 0:33Speaker 4: dat de president van de ECB niet zo heel lang
- 0:36Speaker 4: geleden een mede-auteur is geweest van een document over hoe
- 0:40Speaker 4: de Europese Unie institutioneel vormgegeven moet worden in de toekomst
- 0:45Speaker 1: De Fed was opgericht eigenlijk als een soort brandweerkazerne voor
- 0:49Speaker 1: de financiële sector
- 0:54Speaker 2: New York, oktober 1907. De beurs is in vrije val.
- 0:58Speaker 2: Banken vallen om als dominostenen en spaarders staan in de
- 1:02Speaker 2: rij om hun geld op te eisen. En een centrale
- 1:05Speaker 2: bank die kan ingrijpen, die heeft Amerika nog niet. En
- 1:08Speaker 2: dus neemt één man het voortouw. JP Morgan roept de
- 1:13Speaker 2: machtigste financiers van het land bijeen in zijn bibliotheek aan
- 1:17Speaker 2: Madison Avenue. Volgens de overlevering doet hij de deur letterlijk
- 1:21Speaker 2: op slot. Ze mogen pas weg als ze een reddingsfonds
- 1:24Speaker 2: hebben geregeld. En het lukte. Eén privépersoon helpt zo het
- 1:29Speaker 2: Amerikaanse financiële systeem overeind te houden. Dat is natuurlijk hartstikke indrukwekkend,
- 1:35Speaker 2: maar ook ongemakkelijk. Want wil je dat de stabiliteit van
- 1:39Speaker 2: een hele economie afhangt van één rijke man met zijn
- 1:42Speaker 2: eigen belangen, zijn eigen vrienden en wie weet zijn eigen humeur?
- 1:47Speaker 2: Zes jaar later, in 1913, wordt de Federal Reserve opgericht.
- 1:52Speaker 2: Een instituut dat moet waken over het financiële systeem en
- 1:56Speaker 2: de rente. onafhankelijkheid is er gegarandeerd van individuele bankiers en
- 2:01Speaker 2: van de politiek. En ruim een eeuw later blijkt die
- 2:05Speaker 2: onafhankelijkheid allesbehalve vanzelfsprekend te zijn. President Trump wilde heel graag
- 2:10Speaker 2: dat vetvoorzitter Jerome Powell de rente zou verlagen. Hij zette
- 2:15Speaker 2: hem publiekelijk onder druk, noemde hem een loser en sprak
- 2:18Speaker 2: over ontslag. En toen duidelijk werd dat ontslaan niet zo
- 2:22Speaker 2: makkelijk ging... zou Trump volgens een voormalige medewerker hebben gezegd...
- 2:26Speaker 2: dat die Powell dan maar ging martelen. Zijn woorden, I
- 2:30Speaker 2: wanna bust his fucking balls. Nou ja, dat is ook
- 2:33Speaker 2: een manier om ermee op te gaan. Inmiddels is Kevin
- 2:36Speaker 2: Walsh de nieuwe vetvoorzitter. En die verhoogde onlangs de rente.
- 2:41Speaker 2: Precies de andere kant op dan Trump wilde. Is daarmee
- 2:45Speaker 2: de onafhankelijkheid van de vet bewezen? Of krijgt dit nog
- 2:49Speaker 2: een staartje? En als we verder uitzoomen... Wat is eigenlijk
- 2:52Speaker 2: de rol van een centrale bankier in 2026? Gaat het
- 2:56Speaker 2: vooral over groei en inflatie? Of moeten centrale bankiers zich
- 3:00Speaker 2: ook uitspreken over kwesties als klimaat en
- 3:03Speaker 5: diversiteit?
- 3:06Speaker 2: Je luistert naar het grote plaatje waarin we een stap
- 3:08Speaker 2: terug doen om te kijken hoe de wereld in elkaar zit.
- 3:11Speaker 2: En ja, dan komt het altijd alweer op geld uit.
- 3:13Speaker 2: En daarom bij mij hier in de studio macro-econoom Han
- 3:15Speaker 2: de Jong. Dag Han. Dag Rens. En macro-econoom en belegger
- 3:18Speaker 2: bij Halfbosch Edin Mujagic. Dag Edin. Rens. En mijn naam
- 3:22Speaker 2: is Rens de Jong en we zitten hier voor het
- 3:24Speaker 2: eerst met publiek. Ja zeker, dit is een speciale aflevering
- 3:33Speaker 2: voor Investment Officer, de eerste keer dus met publiek. Nou,
- 3:36Speaker 2: dat vinden we toch fijn, toch Han of niet? Ik
- 3:39Speaker 3: wil even wennen hoor.
- 3:39Speaker 2: Maar ja, al die kijkende mensen zo. Ja, die druk
- 3:43Speaker 2: is heel hoog. Dat is waar. Nou, het is Investment Officer.
- 3:47Speaker 2: Officer Portfolio Day, de dag waarop de top van de
- 3:49Speaker 2: Nederlandse beleggingswereld bij elkaar komt en wij mogen daarbij zijn.
- 3:53Speaker 2: Voordat we naar onze gast toe gaan, Han, hoe machtig
- 3:56Speaker 2: zijn eigenlijk centrale bankpresidenten
- 4:01Speaker 3: Nou, vrij machtig, maar niet zo machtig als ze zelf denken.
- 4:05Speaker 3: Ik denk dat de centrale bank onafhankelijkheid overrated is
- 4:09Speaker 3: Als het er eigenlijk niet toe doet, zijn ze erg onafhankelijk.
- 4:13Speaker 3: En als het erop aankomt, opeens niet meer. Eden, hoe
- 4:17Speaker 3: machtig zijn centrale
- 4:18Speaker 4: bankpresidenten? Op het moment dat je een vraag krijgt... en
- 4:21Speaker 4: je neemt vijf seconden de tijd om antwoord te geven...
- 4:26Speaker 4: dus die stilte van vijf seconden... kan al heel veel
- 4:28Speaker 4: gevolgen op de financiële markt hebben. Als je dat kunt doen,
- 4:31Speaker 4: dan ben je wel machtig en invloedrijk
- 4:34Speaker 2: Want Han had het meteen al over onafhankelijkheid. Zijn ze onafhankelijk?
- 4:37Speaker 2: Is dat hele verhaal van... Gaat Trump het beïnvloeden of niet?
- 4:42Speaker 2: Is dat nu weg of zeg je nee, dat hangt
- 4:43Speaker 2: nog steeds boven de markt
- 4:45Speaker 4: Als je de vraag stelt, zijn ze onafhankelijk? Dan zou
- 4:48Speaker 4: ik zeggen, de een wat meer dan de ander
- 4:51Speaker 4: Oké, oké,
- 4:51Speaker 2: oké. Goed, goed. En kijken we eigenlijk alleen maar naar
- 4:53Speaker 2: de FED in deze uitzending of de ECB ook? Ik
- 4:56Speaker 2: zei het ook net, de ECB. Ja, jij zei het allebei.
- 4:59Speaker 2: Speelt de ECB een beetje mee of is dat echt
- 5:01Speaker 2: keukenkampioen divisie
- 5:03Speaker 4: Nee, Europa League. Alleen, ik denk dat Als het ooit
- 5:10Speaker 4: zou voorkomen dat tegelijkertijd de voorzitter van de FED spreekt
- 5:14Speaker 4: en de president van de ECB, dan denk ik dat
- 5:17Speaker 4: de hele wereld de president van de ECB toch links
- 5:20Speaker 4: laat liggen. Dat denk ik ook,
- 5:22Speaker 2: ja. Han, als ik naar Amerika kijk, zie ik Scott Bessent,
- 5:27Speaker 2: de minister van Financiën, allerlei opkoopprogramma's starten zonder de FED
- 5:30Speaker 2: te betrekken. Hij doet het gewoon zelf. Wat zegt dat
- 5:33Speaker 2: wat jou betreft?
- 5:35Speaker 3: Nou, dat hij wat in de war is, denk ik.
- 5:38Speaker 3: Want je kunt wel een opkoopprogramma starten, maar dan moet
- 5:40Speaker 3: je wel de balans hebben om dat te kunnen doen.
- 5:43Speaker 3: En dat heeft de treasury helemaal niet. Dus hij moet
- 5:47Speaker 3: schuld uitgeven om schuld op te kopen. Ik denk dat
- 5:52Speaker 3: de effecten daarvan beperkt zullen zijn.
- 5:54Speaker 2: Ik hoorde iemand zeggen, zijn hypotheek betalen met zijn creditcard,
- 5:58Speaker 2: dat kan niet heel lang goed gaan. Ja, maar hij
- 6:00Speaker 2: zet hier
- 6:00Speaker 4: met de centrale bank daar natuurlijk wel op. Want als
- 6:03Speaker 4: je zegt, ik ga langlopende leningen terugkopen en ik ga
- 6:07Speaker 4: het financieren met kortlopende leningen uit te geven, die kortlopende rente,
- 6:12Speaker 4: dat is de rente die het meest reageert op de
- 6:14Speaker 4: veranderingen voor de verderente. Dus hij probeert hiermee de centrale bank...
- 6:18Speaker 4: Een beetje via een indirecte wijze onder druk te zetten
- 6:20Speaker 4: om vooral rustig aan te doen. Het liefst de rente
- 6:22Speaker 4: niet te verhogen. Ja, want anders maakt de FED eigenlijk
- 6:26Speaker 4: de schuld van
- 6:26Speaker 2: Amerika nog onbeheersbaar. Dat zou hij kunnen zeggen. Zie je wel,
- 6:29Speaker 2: het komt door die renteverhogingen van de FED. Ja, oké.
- 6:32Speaker 2: Wij hebben een gast. Voordat ik hem ga introduceren. Wat
- 6:34Speaker 2: willen wij weten, Han? Wat willen wij weten van onze gast? Nou,
- 6:38Speaker 2: ik weet al het ene en ander van onze gasten.
- 6:41Speaker 2: En jij weet al het ene en ander over dit onderwerp?
- 6:43Speaker 3: Nou, dat weet ik niet. Maar kijk, Menno, ik verklap
- 6:48Speaker 3: hier geen geheim, maar die heeft een verleden bij een
- 6:51Speaker 3: aantal centrale banken. En het is natuurlijk altijd heel erg
- 6:55Speaker 3: interessant om te horen hoe daar binnen zo'n centrale banken
- 6:58Speaker 3: wordt gesproken. gedacht en wat Menno's indruk daarvan
- 7:01Speaker 4: is. Edin, wat wil jij weten? Ik sluit me daar
- 7:04Speaker 4: heel graag bij aan. En ik zou als een toevoeging
- 7:07Speaker 4: willen zeggen... het gaat misschien niet zozeer over wat je
- 7:10Speaker 4: meer zou willen weten... maar waar het mij vooral om gaat...
- 7:14Speaker 4: is dat we aan de luisteraar het gevoel overbrengen... dit
- 7:17Speaker 4: is geen academische discussie. Dit is niet iets wat economen
- 7:20Speaker 4: leuk vinden... om daar veertig minuten lang met mensen erbij
- 7:23Speaker 4: over te gaan praten. Maar dit raakt ook hun dagelijks leven. Ja.
- 7:28Speaker 4: Ik denk dat we dat gevoel moeten proberen. Goed, laten
- 7:30Speaker 4: we dat gaan doen. Onze
- 7:31Speaker 2: gast van vandaag, dames en heren, u mag nog een
- 7:32Speaker 2: keer applaudisseren. Hij is de Global Head of Rabo Research,
- 7:35Speaker 2: Menno Middeldorp. Menno, welkom aan deze prestigieuze tafel. Jij promoveerde
- 7:44Speaker 2: ooit aan de Universiteit van Utrecht. Wat heb jij nou
- 7:47Speaker 2: precies onderzocht destijds?
- 7:51Speaker 1: Ja... Ik zal de werkelijke saaie academische titel maar even skippen,
- 7:55Speaker 1: maar het ging over de impact van het praten van
- 7:59Speaker 1: centrale banken, het communiceren van centrale banken op de financiële markt.
- 8:03Speaker 1: En vooral de vraag of de markten daar efficiënter van worden.
- 8:07Speaker 1: En specifiek waar ze beter in staat om de centrale
- 8:09Speaker 1: bank te voorspellen, en vooral de rente
- 8:12Speaker 1: nadat ze wat gehoord hadden van... Dus het
- 8:16Speaker 2: is een soort fed watchers. Het is eigenlijk dat je kijkt,
- 8:20Speaker 2: je hebt fed watchers en ECB watchers. Snappen die nou
- 8:23Speaker 2: een beetje wat er eigenlijk uitgezocht
- 8:24Speaker 1: wordt? Worden zij betere fed watchers als ze gewoon verteld
- 8:28Speaker 1: worden door de fed of de ECB wat er straks
- 8:31Speaker 1: gaat gebeuren? En wat was de conclusie? Nou, dat is
- 8:33Speaker 1: het probleem met mijn proefschrift. Het heeft een beetje twee kanten.
- 8:37Speaker 1: De eerste kant is een theoretische kant, waar ik een
- 8:40Speaker 1: heel mooi wiskundig model laat zien dat het mogelijk is
- 8:43Speaker 1: dat als jij al die Fed Watchers gewoon gaat vertellen
- 8:47Speaker 1: van straks gaat er dit gebeuren, dat die Fed Watchers
- 8:50Speaker 1: dan denken van, nou hoef ik niet zo veel werk
- 8:53Speaker 1: meer te doen. Misschien worden ze zelfs ontslagen, want ja,
- 8:56Speaker 1: de Fed vertelt je het toch al. Dus, als je
- 9:00Speaker 1: gelooft in het idee dat de markten een soort wisdom
- 9:01Speaker 1: of the crowd hebben, dus dat ze al die verschillende
- 9:03Speaker 1: meningen tot één mening, één prijs kunnen aggregeren, dan zou
- 9:08Speaker 1: dat juist kunnen leiden dat die markt minder goed wordt.
- 9:11Speaker 1: Want ze luisteren maar naar één mening, en met die
- 9:14Speaker 1: Misschien heeft hij het niet goed. Misschien komt de grote
- 9:16Speaker 1: financiële crisis langs... en gaan ze toch niet de rente verhogen.
- 9:20Speaker 1: Dus dat idee kan je wel laten zien. En er
- 9:22Speaker 1: zijn een paar verschillende theoretische modellen... die zo een effect
- 9:26Speaker 1: mogelijk maken. Vervolgens ging ik met allemaal statistisch onderzoek op zoek.
- 9:31Speaker 1: En ik heb zelf wat experimenten gedaan. Die experimenten, daar
- 9:33Speaker 1: zet je studenten in een kamer... en dan laat je
- 9:35Speaker 1: ze een soort markt spelen
- 9:37Speaker 1: En dan zie je dat het effect maar half opgaat.
- 9:39Speaker 1: En als je dan gaat op zoek in de werkelijkheid...
- 9:42Speaker 1: naar zie ik bewijs dat dat... die communicatie tot een
- 9:45Speaker 1: averechts effect leidt. Op dat moment, en dan hebben we
- 9:48Speaker 1: het rond voor 2010, was dat zeker niet het geval.
- 9:51Speaker 1: Het leek dat eigenlijk hoe meer je praat als stralenbank,
- 9:54Speaker 1: hoe beter die
- 9:55Speaker 2: marktverspelling wordt. Ja, oké. Is er daar nou nog iets
- 10:00Speaker 2: gebeurd met dit proefscherm?
- 10:03Speaker 1: Nou, de eerste paper is goed gepubliceerd. die theoretische. En
- 10:07Speaker 1: vervolgens ben ik terechtgekomen bij een paar centrale banken. Mijn
- 10:10Speaker 1: eigen carrière heeft het wel... Heel goed
- 10:12Speaker 3: gegaan. Maar Kevin Wors heeft het misschien ook gelezen... want
- 10:15Speaker 3: die maakt een enorm punt van... wij communiceren te veel.
- 10:19Speaker 3: Dus dan moet ik waarschijnlijk concluderen... hij heeft het gelezen
- 10:21Speaker 3: en was het niet met je conclusie eens...
- 10:24Speaker 1: Niet met die empirische resultaten. Maar die waren natuurlijk ook
- 10:27Speaker 1: uiteindelijk niet sluitend. Want wat je niet kan bewijzen is
- 10:29Speaker 1: als je te ver doorgaat... of uiteindelijk zou je een
- 10:33Speaker 1: punt kunnen bereiken waar dit effect opgaat. En daar kan
- 10:39Speaker 1: je nog steeds een discussie over hebben. Je hebt gewerkt
- 10:40Speaker 1: bij de Bank of England, de New York Fed
- 10:42Speaker 2: Wat is jou opgevallen aan het werken in dit soort
- 10:45Speaker 2: omgevingen
- 10:48Speaker 1: Wat... Wat ik altijd wel grappig vond, daarvoor was ik
- 10:51Speaker 1: eigenlijk zelf een soort Fed-watcher, want ik werkte toen ook
- 10:54Speaker 1: bij de Rabobank. Dus mijn taak was om de Fed
- 10:58Speaker 1: te verspellen. En toen ging ik mijn proefschrift doen en
- 11:00Speaker 1: daarna kwam ik terecht bij de Fed. Dus ik had
- 11:03Speaker 1: heel erg het beeld van, nou, daar gebeurt het allemaal
- 11:06Speaker 1: en ze zijn hun dingen aan het doen en hun
- 11:08Speaker 1: analyse is aan het draaien en daar komt weer dat
- 11:09Speaker 1: besluit uit. Maar het grappige was dat ze ook heel
- 11:11Speaker 1: veel daarbuiten aan het kijken zijn. Ze zijn heel veel
- 11:14Speaker 1: bezig met ons. Ze zijn ook bezig met wat vinden
- 11:17Speaker 1: de Fed Watchers dat wij gaan doen? Wat vindt de
- 11:19Speaker 1: markt dat wij gaan doen? Wat vindt het politiek van
- 11:21Speaker 1: wat wij doen? Dus ze zijn heel erg, die gevoel
- 11:23Speaker 1: sprietsen vanuit de centrale bank. En dat is misschien ook
- 11:27Speaker 1: omdat ik juist in die afdeling werkte waar ze daar
- 11:29Speaker 1: juist naar de markten keken. Dus misschien was dat wat
- 11:31Speaker 1: meer het geval daar dan andere delen. Maar ik weet
- 11:34Speaker 1: zeker ook door de feedback dat we kregen op wat
- 11:37Speaker 1: wij produceerden, dat ook de dat ook de beleidsraad wel
- 11:43Speaker 1: echt wel bezig is met de buitenwereld.
- 11:45Speaker 2: Even kijken naar de taak van die centrale banken. We
- 11:47Speaker 2: hebben de Fed en de ECB. Ik had het even
- 11:50Speaker 2: over JP Morgan, die het ooit geïnstigeerd heeft. Tenminste, de
- 11:55Speaker 2: reddingsactie heeft geïnstigeerd. Een aantal jaar later startte dus in
- 11:58Speaker 2: Amerika de Fed. Is die de taak, laat ik het
- 12:02Speaker 2: zo zeggen, is die enorm verruimd in die eeuw dat
- 12:06Speaker 2: we het nu...
- 12:07Speaker 1: Heel veel veranderd. En zeker ook verruimd. Dus je moet denken,
- 12:13Speaker 1: de Fed was nog redelijk laat erbij als centrale bank.
- 12:16Speaker 1: Als je terugkijkt naar het Bank of England. Die is
- 12:22Speaker 1: opgericht door een Nederlander, die toen koning was van Engeland.
- 12:28Speaker 1: Willem van Oranje. Die had eigenlijk financiering voor een oorlog nodig.
- 12:32Speaker 1: En die had een bank die dat kon mede regelen.
- 12:34Speaker 1: Dat lijkt natuurlijk helemaal niet op wat de Bank of
- 12:37Speaker 1: England nu doet. De Fed was opgericht, zoals ook in
- 12:42Speaker 1: het verhaal begon... eigenlijk als een soort brandweerkazerne voor de
- 12:46Speaker 1: financiële sector. Dus als het echt helemaal misgaat, kunnen zij
- 12:51Speaker 1: liquiditeitssystemen pompen. Het werd ook genoemd dat de term die
- 12:54Speaker 1: zich toen gebruikte was een elastic currency. Want waar ze
- 12:57Speaker 1: last van hadden, is dat ze natuurlijk een goudstandaard hadden.
- 13:00Speaker 1: En als je geen centrale bank hebt die extra geld
- 13:02Speaker 1: kan drukken... kan je niet die liquiditeit zomaar het systeem
- 13:05Speaker 1: in pompen. En dat is onhandig in een crisis. Dus
- 13:09Speaker 1: krijg je wat technisch wordt genoemd de lender of last
- 13:11Speaker 1: resort functie. Banken kunnen dan altijd bij de centrale bank
- 13:14Speaker 1: terecht voor liquiditeit. Maar ook dat is nog steeds zeker
- 13:18Speaker 1: een functie van de Fed. En die is ook verruimd
- 13:20Speaker 1: in de zin dat ze het nu niet alleen voor
- 13:22Speaker 1: banken doen... maar ook voor andere financiële instellingen. Maar... Ze
- 13:26Speaker 1: doen nog steeds veel meer dingen
- 13:29Speaker 2: Wat noemen ze nu veel
- 13:30Speaker 1: meer? Monetair beleid was toen niet in directe zin... Dat
- 13:34Speaker 1: is niet de reden waarom ze er verder op gericht.
- 13:38Speaker 1: Als je een organisatie opzet met die middelen... die machten
- 13:42Speaker 1: die ze hadden... dan kan je monetair beleid gaan doen.
- 13:45Speaker 1: Want als je geld kan drukken, kan je monetair beleid
- 13:48Speaker 3: maken. Toen was inflatie natuurlijk ook niet direct een heel
- 13:52Speaker 3: groot probleem. Dat is eigenlijk pas later gekomen. Dus daarom
- 13:55Speaker 3: is later pas... die focus van centrale banken vooral daarop gericht.
- 13:59Speaker 1: Ja, hoewel natuurlijk al bij de Great Depression... dat niet
- 14:03Speaker 1: zo heel veel later langskwam... zag je al dat die
- 14:06Speaker 1: spanning daarop kwam. En toen dat de Fed ook wat meer...
- 14:12Speaker 1: Ze zagen natuurlijk dat de Fed had op een gegeven
- 14:13Speaker 1: moment de rente verhoogd... als reactie... Sorry, verlaagd. Nee, eerst
- 14:19Speaker 1: hadden ze... de rente verhoogd voor de beurskrijg. Ja, en daarna?
- 14:25Speaker 1: En daarna hebben ze het te langzaam gedaan over de verlaging.
- 14:30Speaker 1: Dus daar waren ze eigenlijk monetair beleid aan het voeren.
- 14:35Speaker 1: Misschien begrepen ze het niet helemaal in de termen... dat
- 14:38Speaker 1: we het nu zouden begrijpen. En het had natuurlijk ook
- 14:41Speaker 1: een andere... Anker, omdat uiteindelijk was de dollar toch wel
- 14:46Speaker 1: gekoppeld aan goud.
- 14:47Speaker 2: Toch zien we, centrale banken doen tegenwoordig heel veel meer.
- 14:51Speaker 2: Niet alleen rente bepalen, ze doen opkoopprogramma's, ze doen uitspraken
- 14:54Speaker 2: over klimaat, over ongelijkheid. Ik heb het over meerdere centrale banken. Edin,
- 14:58Speaker 2: vind jij dat een logische ontwikkeling? Dat laatste bedoel je
- 15:02Speaker 4: Ja. Nee, als je aangesteld bent om ervoor te zorgen
- 15:04Speaker 4: dat de prijzen niet hard stijgen. En als je je
- 15:07Speaker 4: eigen onafhankelijkheid... ontzettend hoog hebt zitten... dan lijkt het me
- 15:15Speaker 4: niet wenselijk om je als centrale bankier uit te gaan laten...
- 15:18Speaker 4: over van alles en nog wat wat andere mensen doen.
- 15:20Speaker 2: Waar verbaas jij je het
- 15:21Speaker 4: meest
- 15:21Speaker 2: over?
- 15:21Speaker 4: Daarmee nodig je die anderen om zich ook uit te
- 15:24Speaker 4: laten over
- 15:24Speaker 2: wat jij aan het doen bent. Waar verbaas jij je
- 15:26Speaker 2: dan het meeste over dat centrale banken zich mee bezighouden?
- 15:30Speaker 2: Dat is een heel lang
- 15:31Speaker 4: lijstje, Rens.
- 15:32Speaker 2: Dat weet ik,
- 15:32Speaker 4: daarom vraag ik je naar. Maar ik ben nog steeds
- 15:35Speaker 4: onder de indruk... en ik bedoel dit heel negatief... Ik
- 15:39Speaker 4: ben nog steeds onder de indruk van het feit dat
- 15:41Speaker 4: de president van de ECB niet zo heel lang geleden
- 15:44Speaker 4: een mede-auteur is geweest van een document over hoe de
- 15:48Speaker 4: Europese Unie institutioneel vormgegeven moet worden in de toekomst. Dan
- 15:52Speaker 4: moet je je voorstellen dat de voorzitter van de VED
- 15:57Speaker 4: zich gaat uitlaten over hoe straks de parlementsverkiezingen in Amerika
- 16:01Speaker 4: geregeld moeten worden. Of dat hij ineens nadat hij zegt
- 16:05Speaker 4: de rente gaat omhoog, by the way, Wij staan helemaal
- 16:08Speaker 4: achter het inlijven van Groenland bij de VS. Dat
- 16:11Speaker 2: is
- 16:11Speaker 4: onbestaanbaar. Onze president
- 16:13Speaker 2: doet dat gewoon. Er is een verschil tussen je bemoeien
- 16:19Speaker 2: met allerlei structurele dingen... in de Europese Unie of Groenland annexeren.
- 16:22Speaker 2: Maar toch, ik snap je punt wel. Waarom vind je
- 16:24Speaker 2: het zo
- 16:25Speaker 4: schadelijk? Omdat je dus, wat ik net zei... op het
- 16:28Speaker 4: moment dat je je gaat uitlaten over wat anderen moeten doen...
- 16:32Speaker 4: zeker op het moment dat je daar al een soort
- 16:35Speaker 4: advies over hebt... dan moet je niet raar opkijken als
- 16:38Speaker 4: die anderen dat naar jou toe doen.
- 16:40Speaker 3: Han, ben je het mee eens? Ja, maar ik zou
- 16:42Speaker 3: nog graag willen aanvullen... dat je dan toch vaak ook
- 16:46Speaker 3: op politiek-ideologische terreinen komt. En dat is gewoon linkershoep. Daar
- 16:51Speaker 3: heb je niks te zoeken als centrale bank in mijn ogen.
- 16:55Speaker 3: En ik moet ook zeggen dat wij kijken naar de
- 16:58Speaker 3: Verenigde Staten met zorg. Dat Trump wil zich met het
- 17:01Speaker 3: monetair beleid bemoeien... en de onafhankelijkheid van de Federal Reserve
- 17:05Speaker 3: is dan... in het geding. En dan lijkt de impliciete
- 17:11Speaker 3: veronderstelling te zijn... nou, gelukkig hebben wij daar geen last van.
- 17:14Speaker 3: Maar feit is dat wij gewoon in politica... de baas
- 17:18Speaker 3: van onze centrale bank hebben gemaakt. Ik
- 17:20Speaker 4: maak me ook veel meer zorgen over de ECB dan
- 17:22Speaker 4: over de Fed.
- 17:23Speaker 3: Maar wat is dan het probleem daar? Nou ja, dat
- 17:26Speaker 3: precies eigenlijk zoals Eden het beschrijft... en zoals jij het
- 17:29Speaker 3: eigenlijk ook al had beschreven... dat ze zich met allerlei zaken...
- 17:32Speaker 3: of dat de ECB zich met, in mijn optiek hoor...
- 17:36Speaker 3: Zij doen het zelf, dus zij denken dat dit de
- 17:38Speaker 3: goede kant is. Van Menno moeten we dat ook nog horen.
- 17:41Speaker 3: Maar ik vind dat ze veel te veel ideologische...
- 17:44Speaker 2: Je zou kunnen zeggen, bijvoorbeeld over klimaat. Daar is de
- 17:47Speaker 2: ECB behoorlijk volkaal over. Op een of andere manier zijn
- 17:50Speaker 2: zij ook wel belast met... laten we zeggen, kijken naar
- 17:53Speaker 2: de stabiliteit van het systeem. Zij zeggen... Klimaat kan een
- 17:56Speaker 2: zeer onstabiliserend systeem zijn voor ons systeem. Dus dan mag
- 18:01Speaker 2: je daarvoor waarschuwen? Of zeg je, nee, daar moet je
- 18:03Speaker 2: je helemaal weg van
- 18:04Speaker 3: houden? Nou ja, daar moet je wel heel erg voorzichtig
- 18:07Speaker 3: mee zijn, naar mijn idee. Bijvoorbeeld... Maar goed, dit is
- 18:12Speaker 3: een discussie die moeten we eigenlijk hier helemaal niet voeren.
- 18:15Speaker 3: Nou ja, goed, maar het internationaal panel over klimaatverandering van
- 18:21Speaker 3: de VN... heeft nou eerder dit jaar... wat ze altijd
- 18:26Speaker 3: als hun meest extreme scenario hadden... wat door heel veel
- 18:30Speaker 3: onderzoekers gebruikt wordt als business as usual... als de base case.
- 18:36Speaker 3: Daarvan hebben ze nu gezegd, dat is extreem onwaarschijnlijk. Dus,
- 18:41Speaker 3: weet je, er zitten aan die... De vraag zoals jij
- 18:44Speaker 3: hem stelt suggereert dat daar eenduidigheid over
- 18:48Speaker 2: is.
- 18:48Speaker 3: En
- 18:49Speaker 2: mijn idee
- 18:50Speaker 1: is dat er niet
- 18:51Speaker 2: Mendo, wat vind je ervan
- 18:52Speaker 1: Ja, kijk. Het ligt eraan vanuit welk perspectief je het kijkt.
- 18:56Speaker 1: Dus als ik wat Eden zegt interpreteert, het is niet
- 18:59Speaker 1: handig als je je onafhankelijkheid wil behouden
- 19:03Speaker 1: om je heel politiek te gaan uitlaten, want dan maak
- 19:06Speaker 1: je misschien vijanden. En uiteindelijk, elk monetair systeem, berust op
- 19:12Speaker 1: een soort consensus in de maatschappij, of in ieder geval
- 19:14Speaker 1: een meerderheid, is een politieke draagvlak voor de vorm die
- 19:17Speaker 1: je gekozen hebt. Dat geldt ook voor als je een
- 19:20Speaker 1: koppeling met goud hebt. Want die koppeling kan je loslaten
- 19:23Speaker 1: als je dat wil. Als daar gewoon voldoende stemmen voor zijn.
- 19:29Speaker 1: Dus vanuit dat perspectief, als je een bepaald mandaat hebt...
- 19:32Speaker 1: en je gaat je heel erg in de politieke discussie
- 19:35Speaker 1: over ver daarbuiten inmengen... dan heb je het risico of
- 19:40Speaker 1: een tegenslag.
- 19:41Speaker 2: Ben je het eens dan met de heren dat je zegt...
- 19:43Speaker 2: het is logisch dat je soms een tik op de
- 19:45Speaker 2: vingers krijgt?
- 19:46Speaker 1: Klimaatspecifiek is wat... complexer in de zin van... de manier
- 19:52Speaker 1: dat de ECB dit beredeneert... is van... kijk, ik heb
- 19:56Speaker 1: een toezichttaak bij het financiële systeem... en er is niet
- 20:02Speaker 1: zo heel veel controversie over dat er klimaatrisico's zijn... tastbare
- 20:07Speaker 1: risico's voor financiële instellingen. Als de klimaat verandert, en dat
- 20:13Speaker 1: zien we gewoon gebeuren... dan heb je daar een impact. Kortom,
- 20:17Speaker 1: jij zegt dat is helemaal niet buiten mandaat. Dat is
- 20:19Speaker 1: eigenlijk best wel oké. En je ziet het ook gewoon.
- 20:22Speaker 1: De ECB doet klimaatstresstesting. Ze nemen dat mee in hun stresstest.
- 20:28Speaker 1: Dus vanuit het toezicht... Kunnen ze zich wel berust op... Handoverdrijft,
- 20:33Speaker 3: ja. Nou ja, ik denk het niet, maar dat geeft niet.
- 20:35Speaker 3: Maar we mogen meningsverschil hebben, gelukkig. Je ziet bij de
- 20:38Speaker 3: Federal Reserve dat die een heel andere koers varen... en
- 20:41Speaker 3: dat die daar juist heel ver van afblijven. Een van
- 20:45Speaker 3: de bestuursleden daar, Chris Waller... die geeft regelmatig speeches hierover.
- 20:48Speaker 3: En hij zegt, of hij het gelijk heeft of niet,
- 20:51Speaker 3: dat is een andere zaak... maar hij zegt, die klimaatrisico's...
- 20:55Speaker 3: binnen de termijn waarop onze toezicht... of de horizon waarop
- 21:00Speaker 3: zich dat uitstrekt... spelen die niet een heel belangrijke rol.
- 21:05Speaker 3: Dus waarom zouden we daar zo'n enorm punt van moeten maken?
- 21:08Speaker 3: Het maakt
- 21:09Speaker 4: natuurlijk ook wel wat uit als je al uitlaat over
- 21:12Speaker 4: dat soort dingen. Als je dat nou eens doet terwijl
- 21:15Speaker 4: je voor je enige opdracht slaagt... Dan... Maar je faalt
- 21:21Speaker 4: gewoon voor je opdracht. Zorg dat de inflatie laag
- 21:23Speaker 1: genoeg is. En dan ga je ook nog uitweiden over...
- 21:27Speaker 1: Toezicht is natuurlijk een kernopdracht van de ECB. Dus dat
- 21:31Speaker 1: is niet raar dat ze daarmee bezig zijn
- 21:35Speaker 2: Is de FED onafhankelijk? Kevin Wars heeft de rente verhoogd.
- 21:39Speaker 2: Trump wilde dat niet
- 21:42Speaker 1: Zijn ze nu geslaagd? Ik denk dat je onderscheid kan maken...
- 21:45Speaker 1: tussen de juridische onafhankelijkheid van een instituut... En de onafhankelijkheid
- 21:49Speaker 1: van individuele mensen die in dat instituut zitten. Dus ik
- 21:53Speaker 1: interpreteer wat Eden zei. Dat ging veel meer over de
- 21:59Speaker 1: persoonlijke positie van een persoon binnen het politieke systeem. Als
- 22:04Speaker 1: je het hebt over de Fed versus de ECB qua
- 22:06Speaker 1: juridische onafhankelijkheid... dan heeft de ECB een veel sterkere positie.
- 22:11Speaker 1: Ook al een veel onafhankelijker positie. Omdat je het hele
- 22:14Speaker 1: verdrag moet aanpassen om die regels te veranderen. Terwijl bij
- 22:18Speaker 1: de Fed, de Fed kan eigenlijk gewoon door een meerderheid
- 22:22Speaker 1: van het congres... een andere wet krijgen. Dus ze kunnen
- 22:27Speaker 1: de inflatie-doelstelling eruit gooien. Ze kunnen doen wat ze willen,
- 22:30Speaker 1: als er een congressional majority is. Dat gaat niet als
- 22:33Speaker 1: je een meerderheid van het Europese parlement hebt
- 22:36Speaker 2: Nee, je moet dus iedereen rondkrijgen om een verdrag veranderen.
- 22:38Speaker 2: Maar dat is inderdaad de juridische onafhankelijkheid. Er is een
- 22:43Speaker 2: prachtig boek geschreven door Maggie Haberman... van de New York Times,
- 22:46Speaker 2: Regime Change. Daar staat het hele episode in wat Trump
- 22:49Speaker 2: probeert te doen bij Jerome Powell. Dat staat gelijk aan
- 22:53Speaker 2: pesten op een hoog niveau. Van oké, als we ze
- 22:57Speaker 2: niet zo kunnen pakken... dan ga jij nu in de
- 23:00Speaker 2: housingcommittee zitten... zodat zijn verbouwing niet doorgaat. Laten we eens
- 23:04Speaker 2: even kijken wie hier de
- 23:04Speaker 1: baas is. Die is hier ook een andere discussie die
- 23:07Speaker 1: hier speelt. Want de Amerika heeft altijd gezegd... de Fed
- 23:10Speaker 1: is onafhankelijk van de Treasury... Dat is eigenlijk wat er
- 23:13Speaker 1: gebeurd is na de Tweede Wereldoorlog. Ze hebben steeds meer
- 23:15Speaker 1: onafhankelijkheid gekregen van de executive branch. En Trump zegt, nee,
- 23:20Speaker 1: ik ben de executive, dus dit hoort allemaal bij mij.
- 23:22Speaker 1: En het Supreme Court gaat er aardig in mee. Die
- 23:26Speaker 1: zeggen eigenlijk in een heleboel andere velden van... ja, je
- 23:29Speaker 1: bent daar ook de baas. Ook al is dat een
- 23:31Speaker 1: commissie of zo opgericht door het congres... Jij bent de executive,
- 23:35Speaker 1: dus jij mag naar de baas gaan. Maar de Fed niet.
- 23:37Speaker 1: Daar heeft de Supreme Court recht van hoe dat allemaal gaat. Kijk,
- 23:40Speaker 1: we
- 23:40Speaker 4: hebben het nu over de nieuwe Fed-voorzitter. Die is in
- 23:42Speaker 4: mei aangetreden. We wisten al dat die dan aan het
- 23:47Speaker 4: werk moest gaan. Dus dat betekent dat je een half
- 23:51Speaker 4: jaar van tevoren... lekken de eerste lijstjes uit van welke
- 23:54Speaker 4: namen er allemaal staan... om mogelijkerwijs een nieuwe Fed-voorzitter te worden.
- 23:59Speaker 4: En toen ik eind van vorig jaar die lijstjes zag...
- 24:04Speaker 4: Ik moet je eerlijk zeggen, ik weet niet hoe de
- 24:05Speaker 4: heren daarover dachten, maar er zaten namen bij waarvan ik dacht,
- 24:08Speaker 4: dit zijn gewoon clowns. Die horen daar niet bij thuis.
- 24:13Speaker 4: Uiteindelijk hebben we gewoon een gedegen vetvoorzitter gekregen die ervaring heeft,
- 24:19Speaker 4: die een relevante opleiding heeft. En we hebben die gekregen
- 24:24Speaker 4: omdat het Amerikaanse parlement, de republikeinen zeiden tegen de president,
- 24:28Speaker 4: je kunt wel allerlei clowns naar ons gaan sturen... maar
- 24:31Speaker 4: die stemmen wij gewoon weg. We sturen gewoon serieus iemand
- 24:34Speaker 4: anders toe. En wat het mij zegt, is dat die
- 24:37Speaker 4: institutionele omgeving... waarin de Fed opereert, die is in Amerika
- 24:42Speaker 4: veel sterker dan hier bij ons. Want als ik naar
- 24:44Speaker 4: Europa kijk, wat zien we nu gebeuren? We hebben een
- 24:46Speaker 4: president die tot eind volgend jaar mag blijven zitten. Nu
- 24:50Speaker 4: hint de president erop dat ze eerder gaat opstappen... zodat
- 24:53Speaker 4: de zittende Franse president nog een inspraak heeft... wie haar
- 24:58Speaker 4: opvolger wordt... dan wordt er voor een ander bestuurslid een
- 25:01Speaker 4: nieuwe baan gevonden bij het IMF... om een extra zetel
- 25:04Speaker 4: vrij te maken. Dat zijn precies dingen die
- 25:07Speaker 1: je niet wilt zien. Alle benoemingsprocessen van de stralenbankiers... omdat
- 25:11Speaker 1: het bijna altijd het geval is dat ze democratisch benoemd worden.
- 25:15Speaker 1: Er is politiek. Er is altijd een beetje dit. Er
- 25:18Speaker 1: is altijd wel politiek. Het kan
- 25:19Speaker 4: politiek en het kan heel politiek
- 25:21Speaker 2: Jij zegt dat de ECB gevaarlijker
- 25:24Speaker 1: is dan wat hier wordt gegeven. Nogmaals, als je terugkijkt naar...
- 25:28Speaker 1: Ik ben het eens wat Eden zei, dat het heel
- 25:30Speaker 1: belangrijk is... Ik herhaal het niet, want je bent het
- 25:32Speaker 1: eens met me. Over dit specifieke punt dat ik nu
- 25:35Speaker 1: ga noemen, even voor de duidelijkheid... dat je ziet dat
- 25:40Speaker 1: er binnen de Republican-partij zelfs... terwijl ze op een heleboel
- 25:43Speaker 1: andere punten gewoon doen wat Trump zegt
- 25:45Speaker 1: gewoon daar hebben ze gezegd van dit gaat te ver.
- 25:48Speaker 1: En het Supreme Court zegt dit gaat te ver. Dus
- 25:50Speaker 1: waar ik eerder over had... je moet die brede maatschappelijkere
- 25:53Speaker 1: consensus hebben... dat je dat wil, een onafhankelijke centrale bank...
- 25:57Speaker 1: dan is het goed gehoord.
- 26:00Speaker 4: Eindelijk is dat het belangrijkste. Maar waarom gingen ze akkoord
- 26:02Speaker 4: met allerlei andere dingen en met dit punt niet? Omdat,
- 26:05Speaker 4: denk ik, men daar wel degelijk het belang van een
- 26:08Speaker 4: onafhankelijke centrale bank... voor het dagelijks leven van de Amerikanen
- 26:12Speaker 4: heel goed in het vizier heeft. Han, ben je het
- 26:14Speaker 3: eens? Ik ben het wel mee eens. Wij denken dat
- 26:20Speaker 3: dat al heel lang de norm is, onafhankelijke centrale banken.
- 26:23Speaker 3: Dat valt nogal mee. Nederland, toen wij nog de gulden hadden,
- 26:27Speaker 3: volgden wij gewoon het Duitse beleid. En als we dat
- 26:30Speaker 3: eens een keertje niet deden, dan was er meteen een
- 26:32Speaker 3: hoop gedoe. De Bank of England, waar men ook gewerkt heeft...
- 26:39Speaker 3: Ik vind het wel grappig, ik wist dat niet, maar
- 26:42Speaker 3: dat hij wijst naar de oorsprong van de Bank of England...
- 26:46Speaker 3: dat de koning van Engeland het heeft opgericht om zijn
- 26:47Speaker 3: oorlog te financieren. Dus dat klinkt nog niet alsof direct
- 26:52Speaker 3: de onafhankelijkheid van de centrale bank... heel hoog in het
- 26:55Speaker 3: vaandel kwam. Nee, dat was ook niet de bedoeling. Maar
- 26:58Speaker 3: de Bank of England... Nou werd het alleen maar beter.
- 27:00Speaker 3: Nou ja, dat heeft wel heel lang geduurd. Want de
- 27:03Speaker 3: Bank of England is pas in de jaren negentig onafhankelijk
- 27:07Speaker 3: geworden
- 27:07Speaker 1: Operationeel onafhankelijk. Operationeel onafhankelijk. Ze rapporteerden nog steeds aan de Treasury...
- 27:11Speaker 3: Ja, zeker. Maar ik kan me herinneren in de EMS-crisis
- 27:14Speaker 3: van begin jaren negentig en zo. En daarna had je de...
- 27:19Speaker 3: Dat noemden ze de Ken en Huppel de Pub Show.
- 27:23Speaker 3: De Ken en George Show of zoiets. Ja, daar had
- 27:26Speaker 3: je de Treasury Secretary, dus de minister van Financiën... en
- 27:32Speaker 3: de governor van de Bank of England. Die vergaderden met
- 27:36Speaker 3: z'n tweeën over de rente. En pas later is dat externe...
- 27:40Speaker 3: rentekomitee er geworden. Kortom, jij
- 27:44Speaker 2: zegt dat onafhankelijke... dat plakken wij er nu heel erg op.
- 27:46Speaker 2: Maar denk nou niet dat dat... Nee,
- 27:49Speaker 3: dat is van tamelijk recente
- 27:51Speaker 2: datum.
- 27:51Speaker 3: En als ik dan nog één ding mag toevoegen... want
- 27:54Speaker 3: ik ben begonnen met een nogal cynische opmerking, geloof ik...
- 27:56Speaker 3: dat als het er echt op aankomt, dat ze dan
- 27:59Speaker 3: niet zo onafhankelijk zijn. Dat kan ook niet anders, want...
- 28:03Speaker 3: Als overheden er zo'n enorme puinhoop van maken... dat de
- 28:08Speaker 3: financiële instabiliteit daardoor in gevaar komt... dan hebben centrale banken
- 28:12Speaker 3: eigenlijk geen keus... dan die overheden te bailing out te
- 28:16Speaker 3: doen van die overheden. En dat hebben we gezien vooral
- 28:20Speaker 3: eigenlijk in Europa. 2012, Mario Draghi... Ja, precies. De vraag
- 28:27Speaker 3: of dat nou de taak is. De centrale bank was
- 28:30Speaker 3: niet de oorzaak... van de dreigende ontmanteling van de euro.
- 28:36Speaker 3: Maar hij ging wel de euro redden. Had hij dat
- 28:39Speaker 3: dan niet moeten doen? Dat zeg ik niet, maar daarmee...
- 28:42Speaker 3: Dat zeg jij wel
- 28:44Speaker 4: Hij heeft daar volgens mij... de centrale bank onafhankelijkheid van
- 28:48Speaker 4: de ECB weggegooid. Want op het moment dat je zegt...
- 28:53Speaker 4: alles doen wat nodig is om de euro te redden...
- 28:57Speaker 4: op de lijn richting de hoofdsteden... denk aan Parijs, denk
- 29:00Speaker 4: aan Rome, denk aan Madrid... wordt dat vertaald als... wacht
- 29:03Speaker 4: eens even, we kunnen gewoon doorgaan met onverantwoord begrotingsbeleid. Als
- 29:08Speaker 4: dat niet tot problemen leidt, winnen we. En als het
- 29:12Speaker 4: wel tot problemen leidt, dan is de centrale bank... Maar
- 29:14Speaker 2: goed, als
- 29:15Speaker 4: hij dat niet had gedaan... had hij niks meer
- 29:16Speaker 2: om centrale banken over te spelen.
- 29:21Speaker 3: Ja, dat is toch zo? Dat is zo, maar als
- 29:24Speaker 3: het grote plaatje geen luisteraars meer heeft... Mello,
- 29:29Speaker 2: hoe kijk jij tegen deze discussie aan
- 29:31Speaker 1: Ik kan me voorstellen dat een andere persoon daar een
- 29:36Speaker 1: ander geluid had gemaakt. Het was Draghi op dat moment.
- 29:41Speaker 1: Het was ook niet in zijn speech, hè
- 29:43Speaker 2: Nee, het was niet eens overlegd. Ik heb laatst Klaas
- 29:45Speaker 1: Kots niet overlegd. Ik kreeg een telefoontje dat hij de
- 29:48Speaker 1: euro had gered. Kijk, het was... Op dat moment... Cruciaal.
- 29:58Speaker 1: En ik denk dat er weinig mensen achteraf zeggen van
- 30:00Speaker 1: dat had je niet moeten doen. Behalve Eden moet je.
- 30:03Speaker 1: Behalve
- 30:05Speaker 2: Eden. Even als we het hebben. Kijk, dus die onafhankelijkheid
- 30:08Speaker 2: dat ligt hier op tafel. Jij zegt het is nooit
- 30:11Speaker 2: altijd helemaal onafhankelijk geweest. Er is altijd politieke invloed hoe
- 30:14Speaker 2: je het nou went of keert. We zitten hier vandaag
- 30:18Speaker 2: bij Portfolio Day, bij Investment Officer... Even concreet maken, de
- 30:22Speaker 2: belegger van vandaag... merken zij iets van de politisering van
- 30:25Speaker 2: de centrale bank?
- 30:26Speaker 1: Jazeker.
- 30:27Speaker 2: Wat merken
- 30:28Speaker 1: ze? Je zag het ook in de episode op het
- 30:30Speaker 1: moment dat Trump maximale druk uitoefende. Hij was niet alleen
- 30:35Speaker 1: bezig met de voorzitter... maar ook met een andere lid
- 30:37Speaker 1: van de beleidsraad. Toen zag je ook echt dat er...
- 30:42Speaker 1: aan de lange kant van de rentecurve, daar zag je impact.
- 30:45Speaker 1: En dus dit betekent gewoon... Een hogere, lange rente. Of
- 30:49Speaker 1: om het heel technisch te zeggen, higher term premium. Maar
- 30:52Speaker 1: dat betekent gewoon het risicopremie die aan de lange kant komt.
- 30:55Speaker 1: Omdat je niet weet wat er gaat gebeuren. Of je
- 30:57Speaker 1: niet weet of de centrale bank de inflatie in bedwang
- 30:59Speaker 1: kan houden. Of je gewoon heel veel onzekerheid hebt over
- 31:02Speaker 1: wat voor beleid ze gaan voeren als ze onder politieke
- 31:05Speaker 1: druk komen. Dat wordt dan gewoon ingeprijsd. Het
- 31:09Speaker 2: lijkt niet alsof de leiders in Amerika zich daar enorm
- 31:14Speaker 2: druk over...
- 31:15Speaker 1: Nou ja, ze hebben wel dus ingegrepen. Je
- 31:19Speaker 2: zou kunnen zeggen, laten we wat betrouwbaardere uitstraling hebben. Maar
- 31:22Speaker 2: dat doet hij niet. Hij gaat lang kopen en dat financieren.
- 31:26Speaker 1: Oh, je hebt specifiek Besson. Ja, maar Besson zit bij
- 31:28Speaker 1: de administration. Wat hier belangrijk was, is dat de Republikeinen
- 31:30Speaker 1: in het congres zeiden... oké, we volgen je... bijna uit
- 31:35Speaker 1: de rand van de aarde af, maar dit niet. En
- 31:39Speaker 1: ook de Supreme Court zei... we geloven in executive power
- 31:43Speaker 1: tot een heleboel gebied, maar hier niet. Dat geeft al
- 31:47Speaker 4: aan hoe belangrijk die centrale bank onafhankelijkheid is. Nogmaals, niet
- 31:51Speaker 4: voor ons als macro-economen... maar gewoon voor al die... mensen
- 31:57Speaker 4: die wonen in dat soort landen. Het raakt direct hun
- 31:59Speaker 4: dagelijks leven. Je spaarrente, je hypotheekrente is afhankelijk.
- 32:03Speaker 1: Hoewel de meeste mensen dat
- 32:04Speaker 2: niet per se begrijpen. En tot frustratie van Ede in
- 32:08Speaker 2: het nooit doorhebben. Waarom is dat eigenlijk? Waarom
- 32:12Speaker 4: snappen wij dat niet? Omdat het toch een beetje esoterische
- 32:16Speaker 4: materie lijkt af en toe. Maar at the end of
- 32:19Speaker 4: the day... Wat daar wordt gedaan, en als dat onder
- 32:24Speaker 4: een beetje politieke invloed wordt gedaan, dan kan het op
- 32:27Speaker 4: korte termijn leuk ogen, namelijk de rente gaat niet omhoog. Nou,
- 32:30Speaker 4: dan denken we, dat is uitstekend nieuws. Maar op termijn
- 32:35Speaker 4: is de rekening veel hoger dan het kleine voordeeltje wat
- 32:38Speaker 4: je op korte termijn hebt. En het bastion wat ervoor
- 32:41Speaker 4: zorgt dat het algemeen belang op termijn altijd wint, is
- 32:46Speaker 4: centrale banken onafhankelijk eigenlijk.
- 32:49Speaker 2: Denk je dat vermogensbeheerders er nu al menno rekening mee houden...
- 32:52Speaker 2: dat centraal bankbeleid minder voorspelbaar wordt dan het decennia lang was?
- 32:56Speaker 1: Nou ja, dus wat ik eerder zei, impliceert dat wel natuurlijk.
- 32:59Speaker 1: Er werd op dat moment gewoon meer compensatie geëist voor
- 33:03Speaker 1: dat risico. Zien we kapitaalvluchten al? Beperkt. Waarom niet? We
- 33:09Speaker 1: hebben ook een oorlog gehad in de tussentijd. En wat
- 33:11Speaker 1: je vaak ziet bij oorlogen is dat er een soort
- 33:13Speaker 1: vlucht is... naar de veiligheid van de wereldreservement. Ja. Dat
- 33:18Speaker 1: heeft een beetje... Daarvoor zag je wel dat er wat
- 33:22Speaker 1: diversificatieflows waren. Dus mensen, vooral in Europa, hadden zoiets van...
- 33:27Speaker 1: moet ik nou al mijn geld in Amerika hebben? Als
- 33:30Speaker 1: ik gewoon de index volg, dan zit ik heel veel
- 33:32Speaker 1: in Amerika. Zowel aan de vastrendende als aan de aandelenkant.
- 33:36Speaker 1: En daar zag je wel wat diversificatie ontstaan. Kijk... Het
- 33:41Speaker 1: is moeilijk dat te verkopen of te zien als een
- 33:45Speaker 1: totale ineenstorting... van het vertrouwen in het Amerikaanse systeem. Maar
- 33:50Speaker 1: wel een beetje risicodiversificatie. We zijn er niet helemaal zeker
- 33:55Speaker 1: meer van, dus laten we niet alles daar in
- 33:56Speaker 3: het potje doen. Je kunt wel willen vluchten, maar je
- 33:59Speaker 3: moet ook wel weten waar je dan naartoe wil vluchten.
- 34:02Speaker 3: Waar kan ik heen? Ja, naar België. Dat is het liedje. Ja.
- 34:10Speaker 3: Ik moet zeggen dat die vlucht en die scepticis ten
- 34:14Speaker 3: opzichte van het beleg in Amerika en in de dollar...
- 34:17Speaker 3: dat is eigenlijk vooral gekomen toen Trump begin vorig jaar aantrad...
- 34:22Speaker 3: en al heel snel met die wederkerige heffingen kwam en
- 34:26Speaker 3: dat soort dingen. Toen hebben we ook gezien dat Europese
- 34:29Speaker 3: markten de Amerikaanse eventjes outperfonden. En in de eerstel van
- 34:32Speaker 3: vorig jaar heeft de dollar stevige klappen opgelopen. Maar dat
- 34:37Speaker 3: is eigenlijk weer snel... Ja, snel was dat over. En
- 34:41Speaker 3: eigenlijk is de dollar nu al meer of meer... ten
- 34:44Speaker 3: opzichte van de euro in ieder geval... ruim een jaar
- 34:47Speaker 3: meer of meer stabiel. En denk ik uiteindelijk dat... Ik
- 34:51Speaker 3: weet het niet helemaal uit mijn hoofd, maar dat... Je
- 34:53Speaker 3: kunt niet zeggen dat Amerikaanse aandelenmarkten... Europa underperformed hebben.
- 34:58Speaker 1: Nee, nee. Tegendeel. Dus wat we net een beetje aanraakten
- 35:01Speaker 1: is ook gewoon, wat zijn de opties? Er is niet
- 35:03Speaker 1: een andere munt die die rol van wereldmunt kan overnemen
- 35:07Speaker 1: op het moment.
- 35:08Speaker 2: Ik wil nog even inflatie aanraken als laatste. We zien
- 35:11Speaker 2: structurele inflatiedruk wereldwijd oplopen. Edin, denk je dat die centrale
- 35:17Speaker 2: banken dit nog kunnen gaan beteugelen? Of is dat onder
- 35:20Speaker 2: andere vanwege deze politieke druk onmogelijk geworden?
- 35:24Speaker 4: Als ze het echt zouden willen, dan ja. Dan kunnen
- 35:27Speaker 4: ze dat. De reden waarom we centrale bankiers onafhankelijk hebben gemaakt,
- 35:31Speaker 4: en dus als je bij de Fed aangesteld wordt, krijg
- 35:33Speaker 4: je een arbeidscontract voor 14 jaar. En niemand die je
- 35:36Speaker 4: kan ontslaan. Bij de ECB is het acht jaar. En
- 35:38Speaker 4: de reden daarvoor is dat we ze in staat wilden
- 35:43Speaker 4: stellen om ook impopulaire maatregelen te durven nemen, zonder dat
- 35:47Speaker 4: ze hoeven te vrezen voor hun baan. Ik zeg wel eens,
- 35:49Speaker 4: er zijn verdreigde diersoorten die minder goed beschermd zijn dan
- 35:54Speaker 4: centrale bankiers. Ja. Dus dat is waar we dit stelsel
- 35:59Speaker 4: voor opgericht hebben. Dus als ze het zouden willen, en
- 36:03Speaker 4: dan refereer ik aan eind jaren 70... jaren 70 natuurlijk,
- 36:06Speaker 4: zeer hoge inflatie. De eerste helft bracht men door met
- 36:10Speaker 4: zich afvragen hoe kan dit? Want in de modellen van
- 36:13Speaker 4: destijds was het onmogelijk. Stagnatie en... Het was zo onmogelijk
- 36:17Speaker 4: dat we daar niet eens een woord voor hadden. We
- 36:19Speaker 4: moesten een woord gaan munten. Stagflatie is het woord. Eind
- 36:22Speaker 4: jaren 70 heeft iedereen door, er moet iets gebeuren... Paul
- 36:26Speaker 4: Volcker wordt benoemd en hij jaagt rente naar 20%. Stort
- 36:30Speaker 4: de Amerikaanse economie in een recessie, dat is waar. Maar
- 36:33Speaker 4: daarmee verslaat hij de inflatie en legt hij de bodem
- 36:37Speaker 4: voor aanhoudende welvaartsgroei in de decennia daarna. Dus weten ze
- 36:41Speaker 4: hoe het moet? Ja. Gaan ze het doen? Ik zou
- 36:44Speaker 4: mijn geld eerder zetten op dat mijn FCM eerder het
- 36:46Speaker 4: visiekampioen wordt. Oké
- 36:49Speaker 2: je maakt ze gappen, maar dat is dus het punt.
- 36:52Speaker 2: Je ziet dus, we halen altijd Paul Volcker aan. Inderdaad,
- 36:55Speaker 2: met die 20 procent. Maar de presidenten daarvoor, dat was
- 36:58Speaker 2: een beetje stop-go-achtige rentebeleid. Je denkt, nou ja, we verhogen
- 37:02Speaker 2: het iets. Oh, niet, dan kunnen we wel weer... En
- 37:04Speaker 2: daarmee ging het
- 37:06Speaker 4: structureel. Waarom we het in de decennia daarna over die
- 37:08Speaker 4: centrale banken onafhankelijkheid hadden... is toen we eenmaal bijgekomen waren
- 37:12Speaker 4: van die schok van de jaren 70. Toen is in
- 37:15Speaker 4: de academische omgeving ineens iets ontstaan van... Ja, wacht eens even.
- 37:20Speaker 4: We zagen de inflatie overal stijgen. Nou, bijna overal stijgen.
- 37:22Speaker 4: Want in Duitsland was die laag. In Zwitserland was die laag.
- 37:26Speaker 4: En toen zijn de academische economen gaan kijken... wat is
- 37:29Speaker 4: daar anders? En men kwam snel tot de conclusie... vanwege toevalligheden...
- 37:33Speaker 4: maar die centrale banken waren wel op afstand gezet... van
- 37:36Speaker 4: de politiek in die landen. En daar is het idee ontstaan...
- 37:41Speaker 4: als we dat bij andere centrale banken doen... misschien werkt
- 37:44Speaker 4: het dan ook. Dat is eigenlijk de ontstaanshistorie van
- 37:47Speaker 1: centrale banken. Het interessante is dus dat de Fed... die
- 37:50Speaker 1: werkt niet onder heel veel andere wetgeving dan in de
- 37:53Speaker 1: jaren tachtig. Dus die onafhankelijkheid hebben ze een beetje verdiend...
- 37:58Speaker 1: door de politiek te overtuigen dat zij deze klus kunnen
- 38:03Speaker 1: klaren
- 38:04Speaker 1: Ja, ja. En dus is het ook zo dat daarmee
- 38:07Speaker 1: vind ik wel... Dus Eden zei hier dat ik meer
- 38:09Speaker 1: zorgen maak over de ECB. Maar ik denk toch ook
- 38:11Speaker 1: dat de onafhankelijkheid die de FED heeft door zijn aard...
- 38:16Speaker 1: ook kwetsbaarder is... Omdat je wel steeds moet overtuigen dat jullie...
- 38:21Speaker 1: En als je dan een president hebt die heel veel
- 38:23Speaker 1: politieke achterban heeft... die flink druk aan het uitoefenen is...
- 38:29Speaker 1: en dat aan het ondergaven is... en dan kan ik
- 38:31Speaker 1: zeggen van jullie zijn slecht werk aan het leveren hier.
- 38:34Speaker 1: Waar kan dit dan toe leiden? Het kan ertoe leiden
- 38:38Speaker 1: dat er inderdaad uiteindelijk gewoon... de president mag gewoon bepalen wat...
- 38:46Speaker 1: Wat de FED doet. Gaan we terug naar het model.
- 38:51Speaker 1: Durft de Amerikaanse congres daarmee te gokken? Nu niet. Maar
- 38:55Speaker 1: die druk is wel die kant op. Het kan zijn
- 38:58Speaker 1: dat dit allemaal weer... gewoon weggaat. Maar het kan zijn
- 39:04Speaker 1: dat het blijft. En ook aan beide kanten van het
- 39:07Speaker 1: politieke spectrum... als je maar ver genoeg naar links of
- 39:09Speaker 1: rechts gaat... zie je gewoon wel groepen die zeggen... voor
- 39:13Speaker 1: verschillende redenen... het zou goed zijn als we meer grip
- 39:16Speaker 1: hadden op de centrale bank. Dus het blijft kwetsbaar. En
- 39:21Speaker 1: dan kan je bij de ECB in ieder geval zeggen...
- 39:22Speaker 1: dan moeten ze in ieder geval allemaal eens zijn... voordat
- 39:24Speaker 1: ze de wet aanpassen. Of het verdrag
- 39:27Speaker 2: Goed, wij gaan bijna afronden. Voor het grote plaatje schetsen.
- 39:30Speaker 2: Ik wil nog heel even de vloer, de ruimte. De
- 39:32Speaker 2: mensen de vloer. Zijn er mensen met vragen voor? Edin,
- 39:35Speaker 2: voor Han, voor Menno? Of voor mij, dat kan ook.
- 39:39Speaker 2: Mijn favoriete kleur of band of voetbalclub. Er is iemand
- 39:43Speaker 2: met een vraag. Ik heb microfoon 1 aan deze meneer.
- 39:47Speaker 2: Gaat uw gang.
- 39:48Speaker 6: Zeg even wie u bent. Ik ben Fernande. Ik heb
- 39:52Speaker 6: een vraag over de rol... Mis ik een beetje hier.
- 39:55Speaker 6: Van de Bank of International Settlements in Zwitserland.
- 39:58Speaker 2: De BIS, ja. Oké. Wie kan er iets over zeggen? Menno?
- 40:03Speaker 2: Wat is de vraag? Wat is de rol van de
- 40:04Speaker 2: BIS in dit hele verhaal? Meneer... Meer komt er niet.
- 40:09Speaker 1: Mijn indruk van de BIS is dat het een soort
- 40:13Speaker 1: clubje is. Een centrale bank. Het
- 40:17Speaker 3: is wel
- 40:17Speaker 1: een respectabele club. Je hebt gelijk. Hal heeft gelijk. Het
- 40:21Speaker 1: is een club. Van centrale bankiers. En daar wordt heel
- 40:25Speaker 1: veel interessante gedachten uitgewisseld. Ze hebben ook een goede research
- 40:28Speaker 1: team en zo. Maar de echte macht zit bij de
- 40:32Speaker 1: landelijke centrale bank. Het
- 40:34Speaker 2: is niet een
- 40:34Speaker 1: clubje dat stiekem iets bepaalt. Dat hoor ik een beetje. Nee,
- 40:39Speaker 1: want de citade banken zijn dus onafhankelijk
- 40:45Speaker 3: Het is wel een hele respectabele club en een hele
- 40:47Speaker 3: conservatieve club. Jaren geleden mocht ik een keertje in het
- 40:51Speaker 3: Europees Parlement ergens iets vertellen. En toen was er ook
- 40:53Speaker 3: een vertegenwoordiger van de BIRS... die Bank voor Interessante Betalingen
- 40:57Speaker 3: in Basel. En die vroeg nu, wil jij ook eens
- 40:59Speaker 3: niet naar Basel komen... om eens met ons te praten
- 41:02Speaker 3: over de risico's die wij lopen... en gaan wij misschien
- 41:05Speaker 3: failliet en zo... En toen was mijn verhaal, tegen de
- 41:08Speaker 3: tijd dat jullie failliet gaan... dan is de rest van
- 41:11Speaker 3: de wereld aan alle kanten al failliet. Dus ik zou
- 41:14Speaker 3: me er geen al te grote zorgen over maken. Die
- 41:16Speaker 3: klus is niet doorgegaan, begrijp ik. Die visie werd niet
- 41:21Speaker 3: helemaal overgenomen.
- 41:22Speaker 4: Edi, wil jij er iets over zeggen? Ik heb in
- 41:24Speaker 4: de afgelopen 15 jaar meerdere keren meegemaakt... dat centrale banken
- 41:29Speaker 4: presidenten in de documenten van BIS... dus onder de vlag
- 41:33Speaker 4: van BIS, veel... stevigere dingen konden zeggen dan onder de
- 41:38Speaker 4: vlag van hun eigen centrale bank
- 41:39Speaker 1: Dus
- 41:40Speaker 4: dat is dan wel een nuttige rol. Je
- 41:41Speaker 1: hoort me niet zeggen dat het best niet nuttig is.
- 41:44Speaker 1: Maar het heeft niet een onafhankelijke macht. Andere
- 41:48Speaker 2: mensen hebben vragen nog. Ja, ik loop naar u toe.
- 41:52Speaker 2: Gaat u gang. Ellen
- 41:54Speaker 4: Schreuder, ik heb een vraag over de opvolging van Lagarde.
- 41:58Speaker 4: Hebben jullie al een idee wie de volgende
- 42:00Speaker 2: gaat zijn? Ja, wie zou dat dan nou eens worden,
- 42:02Speaker 1: zeg? Ja, Menno. Toevallig was Bloomberg een heel artikel... waar
- 42:06Speaker 1: ze allemaal scenario's doornamen. Nou, Knot wordt natuurlijk genoemd als
- 42:09Speaker 1: één persoon. En dan de Spaanse centrale bankier die nu...
- 42:14Speaker 1: Bij de business. Bij de business, inderdaad. Hoe hoog schat
- 42:19Speaker 1: jij de kansen voor Knot in? Ik denk dat er toch...
- 42:23Speaker 1: Gezien we vanuit Nederland al een centrale bankpresident hebben gehad
- 42:28Speaker 3: En dat we in het bestuur ook al een Nederlander
- 42:30Speaker 3: hebben zitten.
- 42:31Speaker 1: Ja, dus dat maakt het wat lastiger om te zeggen
- 42:33Speaker 1: van nog een keer een Nederlander. Dus dat maakt het
- 42:37Speaker 1: denk ik voor de... voor de Spaanse kant, dat ze
- 42:42Speaker 1: iets betere kansen hebben. Maar wat er ook heel vaak gebeurt,
- 42:44Speaker 1: is dat ze dan zeggen... als je twee hoofdkandidaten hebt...
- 42:48Speaker 1: dat er dan een compromiscandidaat ergens vandaan gehaald moet worden.
- 42:51Speaker 1: En dat kan een hele lange lijst van mensen zijn. Oei,
- 42:54Speaker 3: dat was Knot zelf eigenlijk toen hij president van de
- 42:57Speaker 3: Nederlandse bank was
- 42:57Speaker 2: Ja, precies. Hij heeft dat al een keertje gedaan
- 43:00Speaker 3: Ja, maar toen was hij dus de derde die er
- 43:03Speaker 3: met de been vandoor ging
- 43:04Speaker 4: Ja, oké. Ik maak wel... in dit opzicht meer zorgen
- 43:08Speaker 4: wie de eerstvolgende hoofdeconoom van de ECB wordt. Want de
- 43:11Speaker 4: ECB werkt zo. Je bent natuurlijk de president, dus dan
- 43:15Speaker 4: ben je een soort visitekaartje naar buiten toe. Maar in
- 43:18Speaker 4: die vergaderingen is het de hoofdeconoom van de ECB... die
- 43:22Speaker 4: voorstelt wat het bestuur moet doen. Dus dat is een
- 43:25Speaker 4: zeer invloedrijke positie. En het verbaast me niet dat Frankrijk
- 43:28Speaker 4: na verluid heeft gezegd... wij zullen de kandidatuur van Klaas
- 43:32Speaker 4: Knot steunen onder de voorwaarden... dat Nederland zich schaart achter
- 43:38Speaker 4: een Franse kandidaat... voor de post van hoofdeconom.
- 43:41Speaker 2: En wie
- 43:41Speaker 4: wordt dat, mevrouw Schreuder? Weten we dat? Weet jij dat?
- 43:44Speaker 4: Dat
- 43:45Speaker 2: is
- 43:45Speaker 4: volgens mij... Een van de namen die worden genoemd is
- 43:48Speaker 4: mevrouw Laurens Boen. Zij is voorheen hoofddeconom van de OESO geweest. Oké,
- 43:54Speaker 4: nou
- 43:54Speaker 2: interessant ECB-watching hier. Laatste vraag, iemand nog met een laatste vraag?
- 43:59Speaker 2: Ik zag nog wat bewegingen hier. Die is nu ook beantwoord. Oké, goed,
- 44:03Speaker 2: gaan we het grote plaatje schetsen. Han, wat is het
- 44:05Speaker 2: grote plaatje als we het hebben over centrale banken?
- 44:08Speaker 3: Nou ja, heel belangrijk. Eigenlijk een onderwerp waar we helemaal
- 44:11Speaker 3: niet hebben aangeraakt... maar misschien een onderwerp voor een ander
- 44:14Speaker 3: gesprek is... We beginnen nu pas, blijkbaar. Kunnen centrale banken
- 44:19Speaker 3: eigenlijk wel prijsstabiliteit bewerkstelligen? En als je kijkt naar de
- 44:24Speaker 3: laatste vijf jaar of zo, zes jaar... dan moet je
- 44:28Speaker 3: zeggen dat we zijn overspoeld... door een tsunami van inflatie
- 44:32Speaker 3: in 2021-2022. Hebben ze totaal onderschat. Gingen ze de rentepas
- 44:36Speaker 3: verhogen in Europa toen de inflatie rond de acht was.
- 44:40Speaker 3: De officiële rente kwam van min een half op dat moment.
- 44:45Speaker 3: Nu doen ze het weer heel anders. Nu beginnen ze
- 44:47Speaker 3: al bij drie en... En vanaf een niveau van twee. Ja,
- 44:53Speaker 3: de vraag... Ik hoor
- 44:54Speaker 2: een beetje het link naar
- 44:56Speaker 3: amateurisme. Nou, amateurisme... Centrale bankiers zijn naar mijn idee niet
- 45:02Speaker 3: zo heel goed... in kritische zelfreflectie en plein public. Maar
- 45:10Speaker 3: in hun acties kun je wel zien dat ze dan
- 45:13Speaker 3: achteraf vinden... dat ze misschien iets niet helemaal goed hebben gedaan.
- 45:16Speaker 3: En wat ze nu doen, daaruit spreekt naar mijn idee
- 45:19Speaker 3: heel erg evident... dat ze vinden dat ze het aantal
- 45:21Speaker 3: jaar geleden echt helemaal verkeerd hebben gezien. En dat is prima.
- 45:27Speaker 3: Maar voor mij is de vraag, en het is een
- 45:28Speaker 3: soort andere vraag... hoeveel invloed heeft die centrale bank nou eigenlijk?
- 45:32Speaker 3: Want wij zeggen altijd, de inflatie loopt op het orde...
- 45:35Speaker 3: dan moet je de rente wat verhogen, dan komt het
- 45:36Speaker 3: wel weer goed. Oeh, daar zitten wel heel veel mechanismes achter.
- 45:40Speaker 3: Denk je,
- 45:41Speaker 2: want die inflatie hebben we natuurlijk vooral door energieprijzen gezien...
- 45:45Speaker 2: zeg jij van, dat zit zo buiten... buiten het instrumentarium
- 45:49Speaker 2: van een centrale bank
- 45:51Speaker 3: De gedachte is dan dat wat de centrale bank kan doen...
- 45:54Speaker 3: is ervoor zorgen dat inflatieverwachtingen blijven liggen. Maar die lange
- 46:01Speaker 3: termijnverwachtingen vielen eigenlijk ook wel mee. Nu zit daar naar
- 46:04Speaker 3: mijn idee weinig beweging in, die lange termijnverwachtingen... En er
- 46:07Speaker 3: is een school in de economie die eigenlijk het omgekeerde beweert.
- 46:10Speaker 3: Mensen die daarin geïnteresseerd zijn in het werk van John Cochrane,
- 46:13Speaker 3: een Amerikaanse econoom. Die zegt eigenlijk dat inflatie gewoon wordt
- 46:18Speaker 3: gedreven door de begrotingssituatie. En hij pleit eigenlijk, hij vindt
- 46:23Speaker 3: dat er wel een theoretisch verhaal te houden is voor
- 46:25Speaker 3: renteverlagingen in de VS nu. Nou, dat is misschien een maverick.
- 46:30Speaker 3: Maar het is wel interessant om zo'n discussie te volgen.
- 46:33Speaker 3: Maar dan is de vraag, kunnen ze het eigenlijk wel?
- 46:35Speaker 3: De antwoord die dan is? Nou, ik denk dat die
- 46:38Speaker 3: invloed die centrale banken hebben op de inflatie... ik denk
- 46:41Speaker 3: dat we die overschatten.
- 46:42Speaker 2: Oké. Want Edin zit elke keer van, ja, ze doen
- 46:46Speaker 2: het niet. Maar eigenlijk zeg jij, ze kunnen het niet
- 46:49Speaker 3: Nou ja, hun invloed is beperkter dan Edin hoopt
- 46:53Speaker 2: Ja, Edin, ik hoor net van onze co-presentator... dat wat
- 46:56Speaker 2: jij vraagt helemaal niet zo
- 46:58Speaker 4: makkelijk is. Ik ga met jou goed vinden terug naar
- 47:02Speaker 4: jouw oorspronkelijke vraag. En we gaan geen nieuwe aflevering starten.
- 47:06Speaker 4: Je oorspronkelijke vraag was... wat is het grote plaatje van
- 47:10Speaker 4: deze aflevering? Ik denk dat het fenomeen centrale banken onafhankelijkheid...
- 47:15Speaker 4: staat al behoorlijk onder druk. En zal de komende jaren
- 47:18Speaker 4: steeds meer onder druk komen te staan. Simpelweg omdat de
- 47:21Speaker 4: schulden bij heel veel landen te hoog zijn. Dus er
- 47:23Speaker 4: staat steeds meer op het spel. En dan zal het
- 47:26Speaker 4: meer dan ooit en in toenemende mate erop aankomen... op
- 47:30Speaker 4: de personen. Dus wie heb je daar op dat moment?
- 47:33Speaker 4: Wie is op dat moment de voorzitter van de FED?
- 47:37Speaker 4: Wie is straks de nieuwe baas van de ECB? Als
- 47:41Speaker 4: ik naar de voorzitter van de FED kijk, hij zit
- 47:43Speaker 4: er nu iets langer dan 100 dagen. In mijn optiek
- 47:47Speaker 4: heeft hij alles in zich om, als hij dit volhoudt,
- 47:51Speaker 4: de beste centrale bankpresident sinds Volker te zijn. Ik heb
- 47:57Speaker 4: veel minder vertrouwen in de ECB straks. En ik zou
- 48:02Speaker 4: naar de buitenwereld toe willen zeggen... hou er gewoon rekening mee.
- 48:07Speaker 4: Die wereld van 2% inflatie gemiddeld per jaar... zwaai maar
- 48:11Speaker 4: met je handje. Dat komt niet meer terug in mijn optiek,
- 48:14Speaker 4: althans voorlopig niet. En dat betekent allerlei nare dingen zoals
- 48:18Speaker 4: structureel hogere rentes... steeds meer moeite voor onze economie om
- 48:22Speaker 4: te groeien. De overheden die... Daardoor steeds hogere schulden gaan krijgen.
- 48:27Speaker 4: Dus nog meer druk op de centrale banken. En ik
- 48:30Speaker 4: zou dan willen afsluiten met een van de lessen die
- 48:32Speaker 4: historie ons leert. Als je bang bent voor hoge inflatie
- 48:37Speaker 4: in de toekomst en je zoekt een bescherming. Aandelenbeleggingen waren
- 48:40Speaker 4: historisch altijd de beste manier om je te beschermen tegen
- 48:43Speaker 4: inflatie
- 48:44Speaker 4: Menno
- 48:45Speaker 2: het grote plaatje mag jij afmaken.
- 48:48Speaker 1: Ik denk
- 48:48Speaker 2: dat...
- 48:50Speaker 1: Die druk die Eden beschrijft. Politieke druk op centrale banken.
- 48:53Speaker 1: Door die hoge schulden. Dat zie je opbouwen. En dat
- 48:58Speaker 1: zie je in de geschiedenis steeds terugkomen. En waar gaat
- 49:01Speaker 1: dat eindigen? Ook periodes van geopolitieke spanning. Oorlogen. Dat waren
- 49:07Speaker 1: meestal wanneer er flink werd ingegrepen in het monetaire. Vroeger
- 49:12Speaker 1: die goudstandaard. Die flinke... inflatiegolven die in het verleden kwamen,
- 49:17Speaker 1: kwamen omdat er een oorlog was en er moest iets
- 49:19Speaker 1: gefinancierd worden. Dus er ging van de goudstandaard af. En
- 49:21Speaker 1: je kreeg een flinke inflatiegolf. Dat gebeurde in Engeland met
- 49:24Speaker 1: de Napoleontische oorlog. Dat gebeurde met de Eerste Wereldoorlog. Dus
- 49:28Speaker 1: die samenkomst van omstandigheden. Schuld en conflict. Op ieder geval
- 49:32Speaker 1: spanning rond conflict. En dat is voor centrale banken onafhankelijkheid
- 49:36Speaker 1: echt wel een flinke toets. Dit was het
- 49:40Speaker 2: grote plaatje. Menno, dankjewel. Ook namens Han en Edith. Geef
- 49:45Speaker 2: een ongelooflijk applaus, dames en heren. APPLAUS En dit was
- 49:50Speaker 2: inderdaad het grote plaatje. Mijn naam is Rens de Jong.
- 49:54Speaker 2: Wil je nog meer luisteren, dan kun je dat natuurlijk
- 49:56Speaker 2: altijd even bekijken... in onze podcastfeed of die van Investment Officer.
- 50:01Speaker 2: En mocht je nog meer je blik willen verbreden... wij
- 50:03Speaker 2: maken ook een wekelijkse LinkedIn-nieuwsbrief... met Edin en met Han.
- 50:08Speaker 2: En Han schrijft op Investment Officer twee keer per maand...
- 50:10Speaker 2: op maandag over de economie en de markten. Edin schrijft
- 50:14Speaker 2: elke laatste vrijdag van de maand... over het monetaire beleid
- 50:17Speaker 2: van de Europese Centrale Bank. En dat vind je allemaal
- 50:20Speaker 2: op investmentofficer.nl. Dank voor het luisteren en graag tot de
- 50:24Speaker 2: volgende keer. Dag.