Latest / Het Grote Plaatje / China Shock 2.0: Made in China, paid by Europe
Transcript
- 0:05Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. Voor China was toedringen tot de
- 0:13Speaker 1: WTO een soort toegangspoort tot de mondiale markten.
- 0:17Speaker 2: De grootste bedrijven met de meest geavanceerde technologie... die hebben
- 0:22Speaker 2: het heel zwaar in China.
- 0:23Speaker 3: Ik krijg de indruk dat Europa nu ook eindelijk eens
- 0:26Speaker 3: wakker wordt. Tien jaar na dato. Ik
- 0:28Speaker 2: denk dat we zowel op economisch vlak als politiek vlak...
- 0:32Speaker 2: structureel te weinig investeren in de kennis in China.
- 0:39Speaker 4: De Duitse industriereus Volkswagen ontslaat nog eens 50.000 medewerkers. Bovenop
- 0:45Speaker 4: de 50.000 ontslagen die al eerder werden aangekondigd. Zelfs de vakbonden,
- 0:50Speaker 4: die een plekje hebben in de Raad van Commissarissen, zijn
- 0:53Speaker 4: ermee akkoord. De reden? Europa's grootste autofabrikant heeft last van
- 0:57Speaker 4: hoger commissie. Kosten, tarieven in Amerika en concurrentie uit China. Eurometaal,
- 1:03Speaker 4: dat is de Europese werkgeversorganisatie van bedrijven in de metaalsector...
- 1:07Speaker 4: zegt dat er dit jaar nog veel meer banen gaan verdwijnen.
- 1:11Speaker 4: Zeker 300.000 als Brussel. de Chinese kolonisatie van de Europese
- 1:18Speaker 4: industrie stopt. Het wordt de China-shock 2.0 genoemd. De eerste
- 1:22Speaker 4: schok bracht goedkope schoenen en kleding... en liet lagwaardige productiebanen
- 1:27Speaker 4: in het Westen verdwijnen. De tweede schok brengt goedkope auto's...
- 1:35Speaker 4: Maar wij, de Europeanen, maken er maar wat graag gebruik van.
- 1:40Speaker 4: Het marktaandeel van Chinese auto's is in vier jaar tijd...
- 1:44Speaker 4: van 3 procent naar 16 procent gegaan. Ja, goed en goedkoop.
- 1:49Speaker 4: Maar je merkt het al wel, er wringt iets. Want
- 1:52Speaker 4: die Chinese fabrieken draaien dan wel op volle toeren. De
- 1:55Speaker 4: gemiddelde Chinees houdt zijn portemonnee juist dicht. Die spaart liever
- 2:00Speaker 4: dan die uitgeeft. Bang voor een volgende klap na de vastgoedcrisis.
- 2:04Speaker 4: Onzeker over zijn pensioen, zijn baan, de toekomst. Dus waar
- 2:08Speaker 4: moet al die productie dan heen? Juist China. naar ons.
- 2:12Speaker 4: Een nieuw rapport van de wetenschappelijke raad... voor regeringsbeleid waarschuwt
- 2:15Speaker 4: als we niks doen... dan raken we een groot gedeelte
- 2:17Speaker 4: van onze eigen industrie kwijt. Hoogste tijd dus om de
- 2:21Speaker 4: vraag te stellen. China exporteert dan zijn eigen onbalans naar ons.
- 2:26Speaker 4: Hoe pareren we dat zonder dat we in een handelsoorlog terechtkomen?
- 2:35Speaker 4: Je luistert naar het grote plaatje, waarin we een stap
- 2:37Speaker 4: terug doen... om te kijken hoe de wereld in elkaar zit.
- 2:39Speaker 4: En ja, dan komt het altijd wel weer op geld uit.
- 2:41Speaker 4: En daarom bij mij in de studio, macro-econoom Han de Jong.
- 2:44Speaker 4: Dag Han. Dag Rens. En deze week China-econoom bij ABN AMRO,
- 2:47Speaker 4: Arjan van Dijkhuizen. Arjan, welkom. Dankjewel. Mijn naam is Rens
- 2:51Speaker 4: de Jong. Arjan, even met jou beginnen. Kunnen we eigenlijk
- 2:54Speaker 4: wel spreken van de Chinese economie, of niet?
- 2:57Speaker 1: Het wordt inderdaad vaak gedaan, maar ik zeg wel eens
- 2:59Speaker 1: voor de grap... het is eigenlijk een draak met zeven koppen.
- 3:02Speaker 1: Je hebt natuurlijk enorme verschillen binnen de Chinese economie. Verschillende sectoren.
- 3:06Speaker 1: Je hebt een vastgoedsector die al jaren in krimp zit.
- 3:09Speaker 1: Een hele sterke industriele sector. Zwakke consumenten, zoals jij al aangaf.
- 3:14Speaker 1: Het is maar net waar je afhankelijk bent, waar je
- 3:16Speaker 1: relaties hebt... die het voor jou relevant maken welk van
- 3:19Speaker 1: de zeven koppen je mee te maken hebt.
- 3:22Speaker 4: Han, ik schets een donker beeld van Europa. Ben je
- 3:26Speaker 4: het met die analyse eens dat het helemaal niet goed
- 3:28Speaker 4: gaat met ons
- 3:30Speaker 3: Ja. Ja is het korte antwoord. En komt dat dan
- 3:33Speaker 3: ook door China? Nou, dat speelt natuurlijk een rol. Onze
- 3:37Speaker 3: relatie met China is natuurlijk ingewikkeld. Toen China zich, laat
- 3:41Speaker 3: ik zeggen, aansloot bij de mondiale markteconomie... toen waren we
- 3:46Speaker 3: daar eigenlijk wel een voorstander van. Want dat land had
- 3:50Speaker 3: een groot groeipotentieel... dus daar konden we een graantje van meepikken.
- 3:54Speaker 3: En wat we ook dachten was... als zo'n land rijker wordt,
- 3:58Speaker 3: dan willen mensen democratie... en dan worden ze meer zoals
- 4:02Speaker 3: wij zijn. En ja... De wereld wordt alleen maar mooier
- 4:05Speaker 3: als er meer mensen komen zoals wij. En dat laatste
- 4:10Speaker 3: is dus niet helemaal gelukt. Of sterker nog, dat is
- 4:12Speaker 3: helemaal niet gelukt. En nu zit je in zekere zin
- 4:15Speaker 3: met gebakken peren. Want nu hebben we intensieve economische relaties
- 4:19Speaker 3: met een land als China. Terwijl duidelijk is dat zij...
- 4:26Speaker 3: waarbij ze hun geopolitieke belangen ook nog eens met economische
- 4:29Speaker 3: middelen behartigen. En dat maakt het voor ons heel erg ingewikkeld.
- 4:34Speaker 4: En wij hebben een gast, Han, vandaag, die heel vaak
- 4:38Speaker 4: in China komt. Wat willen wij weten?
- 4:41Speaker 3: Wij willen natuurlijk graag weten wat je op de grond
- 4:45Speaker 3: ziet in China. Ik ben ook al heel lang niet
- 4:47Speaker 3: in China geweest. Maar er was ook een periode dat
- 4:51Speaker 3: ik bij ABN AMRO werkte... dat ik elk jaar
- 4:53Speaker 2: één of
- 4:53Speaker 3: twee keer naar China kwam. En daar proef je toch
- 4:57Speaker 3: een beetje de lokale kleur. Dus... Wij hopen dat van
- 5:05Speaker 3: onze gast Valerie Hoeks allemaal te horen
- 5:07Speaker 4: Onze gast deze uitzending is sinoloog en strategisch adviseur Valerie Hoeks.
- 5:10Speaker 4: Ze komt al meer dan 25 jaar in China. Adviseert
- 5:13Speaker 4: ondernemers en techbedrijven. Dag Valerie. Dag Rens. Wat voor vraagstukken
- 5:18Speaker 4: help jij bedrijven mee?
- 5:20Speaker 2: Nou, dat verandert over de tijd. En we zitten met
- 5:22Speaker 2: z'n allen niet stil natuurlijk. Wij helpen met name bedrijven
- 5:26Speaker 2: die daar al lang gevestigd zijn... en dealen met deze
- 5:30Speaker 2: problematiek die we hier aan tafel gaan bespreken. De concurrentiepositie
- 5:34Speaker 2: in China verandert. Wat eerder toegevoegde waarde had in China,
- 5:37Speaker 2: heeft dat niet meer
- 5:39Speaker 2: Dus de positie wordt langzaam maar zeker ondermijnd. En in
- 5:41Speaker 2: toenemende mate richten we ons op die techbedrijven... start-ups, scale-ups,
- 5:46Speaker 2: die hier vastlopen... En naar China kijken omdat ze niet
- 5:48Speaker 2: anders kunnen.
- 5:49Speaker 4: Ja, die willen naar China toe.
- 5:51Speaker 2: Ja, die moeten naar China toe om levensvatbaar te kunnen blijven.
- 5:54Speaker 2: En dan heb ik het over schalen. Want dat is
- 5:56Speaker 2: waar ze hier vastlopen.
- 5:57Speaker 4: En wat voor technologie is het dan dat je in
- 5:59Speaker 4: China kunt opschalen?
- 6:00Speaker 2: Nou, eigenlijk is niks te gek. Maar we zitten heel
- 6:03Speaker 2: veel in de sustainability hoek. Dus green tech. En hoogwaardige high-tech.
- 6:11Speaker 2: En dan heb je al heel vaak te maken met
- 6:14Speaker 2: grote productiecapaciteit die gevraagd wordt. En dat is in China
- 6:17Speaker 2: bij uitstek. Dan denk ik aan
- 6:19Speaker 4: batterijen, zonnepanelen, dat soort dingen.
- 6:20Speaker 2: Dat
- 6:21Speaker 4: kunnen wij hier helemaal niet meer bouwen. Dat is alleen
- 6:23Speaker 4: maar in China, toch? Jij komt er al heel lang
- 6:26Speaker 4: Hoe lang
- 6:27Speaker 2: Ik was 17 toen ik voor het eerst met mijn backpackje...
- 6:29Speaker 2: Het land betrat.
- 6:31Speaker 4: Nu ga ik nooit naar een leeftijdsvraag.
- 6:35Speaker 2: Ik
- 6:36Speaker 4: ben nu 44. Hoe heb jij het land dan zien
- 6:41Speaker 4: veranderen
- 6:42Speaker 2: Dat klinkt een beetje suf. Maar ik ben heel dankbaar
- 6:46Speaker 2: dat ik dit allemaal heb mogen meemaken. Want zo oud
- 6:48Speaker 2: ben ik dus nog niet. Maar ik heb al wel
- 6:50Speaker 2: heel veel gezien. Ik weet nog heel goed dat ik
- 6:52Speaker 2: de eerste keer in China aankwam. De geur. Ik weet
- 6:54Speaker 2: niet of jullie dat herkennen. Als je op het vliegveld aankomt.
- 6:56Speaker 2: De geur is heel specifiek. En als je dan een
- 6:59Speaker 2: eerste beste alley inloopt. Ik zag een man. Die zit
- 7:04Speaker 2: letterlijk op een stapel oude computers en toetsenborden. En die
- 7:07Speaker 2: verkoopt hij. En die zit daar met een grote lach
- 7:10Speaker 2: op de grond. En als je daar nu rondloopt. Je
- 7:15Speaker 2: kan eigenlijk met cash ook niks meer. Dus je hebt
- 7:17Speaker 2: je telefoon nodig. Zet je WeChat op. Alles loopt gesmeerd.
- 7:21Speaker 2: Het is superveilig. Je fiets hoeft niet op slot. Het
- 7:23Speaker 2: is echt ongelooflijk. Alles is schoon
- 7:26Speaker 2: En dit is in de grote steden of
- 7:28Speaker 4: ook in de tier 3, 4 steden?
- 7:31Speaker 2: Ja, goede vraag. Dat is een groot verschil. Dus als
- 7:34Speaker 2: je door de grote steden heen loopt. Shanghai, Shenzhen, Beijing.
- 7:38Speaker 2: Dan lopen ze in veel opzichten ver voorop. En dat
- 7:42Speaker 2: proef je ook meteen. Waar
- 7:43Speaker 4: zie je dat dan aan?
- 7:44Speaker 2: Nou, het is echt bizar schoon. Dus als je naar
- 7:46Speaker 2: buiten loopt, dan zie je gewoon veel troep op de grond.
- 7:48Speaker 2: Het is echt heel erg schoon. De metro's zijn allemaal
- 7:52Speaker 2: spik en spen. Alles rijdt op tijd. Je hebt nooit
- 7:55Speaker 2: een trein die vertraagd is. Dus de infrastructuur loopt zeer gesmeerd.
- 7:59Speaker 2: Het betalingsverkeer, de digitalisering. Het is allemaal heel gemakkelijk
- 8:04Speaker 2: Mits je WeChat hebt, want anders kan je niet eens
- 8:06Speaker 2: deelnemen aan deze maatschappij.
- 8:07Speaker 4: En die steden daarbuiten, de kleinere steden, de minder belangrijke steden.
- 8:12Speaker 4: Is het daar ook zo goed of
- 8:14Speaker 2: is dat een heel ander beeld? Dat is een groot verschil.
- 8:16Speaker 2: Dus je ziet dat mensen daar ook nog een heel
- 8:17Speaker 2: ander leven leiden. Wat ik soms een beetje frappant vind...
- 8:21Speaker 2: dan kom je in een, wat wij dan een dorp
- 8:23Speaker 2: zouden noemen... maar dat heeft dan toch nog wel twee
- 8:25Speaker 2: miljoen inwoners in China. Maar daar staat dan een waanzinnig treinstation...
- 8:30Speaker 2: met echt hoogsnelheidstreinen waar je u tegen zegt... maar dat
- 8:33Speaker 2: is nagenoeg leeg, want... Zoveel mensen zitten er nu ook
- 8:36Speaker 2: weer niet. En je merkt dat mensen daar nog met
- 8:38Speaker 2: een andere standaard leven. En van veel minder geld rondkomen.
- 8:43Speaker 4: Wij willen deze uitzending natuurlijk kijken naar die Chinese economie. Han,
- 8:47Speaker 4: je had het er al over. 2001, toetreding tot de
- 8:50Speaker 4: WTO is een belangrijk punt. Maar misschien iets meer terug
- 8:52Speaker 4: nog in de tijd. Volgens mij is die omwenteling... Kunnen
- 8:57Speaker 4: we daar een punt op zetten dat je zegt... daar
- 8:59Speaker 4: is het begonnen, daar is het anders geworden...
- 9:02Speaker 2: Nou, ik denk dat... En dat is volgens mij waar
- 9:05Speaker 2: jij ook naartoe wil. Deng Xiaoping heeft daar een hele
- 9:07Speaker 2: belangrijke rol in gespeeld. Dus Mao Zedong overleed in 1976
- 9:10Speaker 2: en 1978. Kwam Deng Xiaoping aan de macht. Niet officieel, overigens.
- 9:15Speaker 2: Hij was wel voorzitter van een militaire commissie. Dat zegt
- 9:18Speaker 2: ook meteen heel veel over hoe het Chinese systeem werkt.
- 9:20Speaker 2: Hij had het netwerk om een positie zichzelf toe te eigenen.
- 9:24Speaker 2: En hij heeft de opening en de hervorming... Dat noem
- 9:27Speaker 2: je in het Chinees de Kaifang. Die fase is heel
- 9:31Speaker 2: tekenend geweest. voor de Chinese economie en de omwenteling. Want
- 9:34Speaker 2: opeens mochten buitenlandse bedrijven naar binnen. Het vissersdorpje Shenzhen, dat
- 9:38Speaker 2: heb ik echt nog gezien. Dat was echt een klein dorpje,
- 9:40Speaker 2: is nu een wereldstad. En zijn aanpak was redelijk uniek,
- 9:45Speaker 2: want hij zei... we gaan overal van alles proberen. En
- 9:49Speaker 2: wat er faalt, faalt er. En wat er lukt, gaan
- 9:51Speaker 2: we kopiëren naar andere regio's. En dat noemde hij, dat
- 9:54Speaker 2: is echt zijn gevleugelde uitspraak... crossing the river by touching
- 9:59Speaker 2: the stones. We gaan het gewoon proberen. We kijken wel
- 10:03Speaker 2: hoe we naar de overkant komen. En dat is wat
- 10:05Speaker 2: hij deed. En dat is een daadwerkelijke omwenteling
- 10:08Speaker 3: Wanneer is ook alweer... dat iconische bezoek van Nixon geweest?
- 10:12Speaker 3: Weet je dat nog? Wanda-diplomatie was dat toch
- 10:16Speaker 1: Of tafeltennis? Dat was begin... Jaren 70, 72 of zo.
- 10:20Speaker 1: Dat was te vroeg nog. Maar
- 10:24Speaker 4: goed, het opende zich. Dat is het jaar 70. Deng
- 10:29Speaker 4: Xiaoping is overleden in 1997, volgens
- 10:33Speaker 2: mij
- 10:36Speaker 4: Wij hebben de WTO-toetreding in 2001. Hanna
- 10:39Speaker 2: had
- 10:40Speaker 4: het
- 10:40Speaker 1: er al
- 10:40Speaker 4: over
- 10:41Speaker 1: Waarom was dat belangrijk? Dat was inderdaad volgend op jarenlang onderhandelen...
- 10:46Speaker 1: en een jarenlange periode van geleidelijke liberalisatie in China. Wegbewegen
- 10:51Speaker 1: van het oude, zeg maar, Sovjet-style model. Dus China maakte
- 10:54Speaker 1: zich langzamerhand klaar voor meer liberalisatie... en wat meer inbouwen
- 10:58Speaker 1: van marktelementen. Voor China was toetreden tot de WTO een
- 11:02Speaker 1: soort toegangspoort... tot de mondiale markten. Daarmee werd China langzamerhand
- 11:09Speaker 1: met een exportgeleid model... ondersteund ook door zware investeringen... De
- 11:13Speaker 1: fabriek van de wereld. En dat hebben
- 11:15Speaker 4: we allemaal omarmd. Want we dachten, wat Handel zei, dan
- 11:18Speaker 4: worden ze een beetje meer
- 11:19Speaker 1: als ons. Ja, in ieder geval dat ook. Daar geef
- 11:22Speaker 1: ik Han helemaal gelijk in. Voor de consument was het
- 11:24Speaker 1: natuurlijk ook prima. Het heeft heel veel bijgedragen aan de
- 11:27Speaker 1: welvaart in ons land. Omdat spullen goedkoper werden. Maar als
- 11:30Speaker 1: ik eerder zei, er ontstond natuurlijk de China-schok 1.0. In
- 11:34Speaker 1: Amerika leidde dat tot miljoenen aan baanverlies in de industrie
- 11:39Speaker 1: over time. En dat zagen we terug met de opkomst
- 11:43Speaker 1: van Trump natuurlijk. Kun je
- 11:45Speaker 4: daar een rechtstreeks connectie leggen
- 11:48Speaker 3: Ik heb die cijfers ook eventjes opgezocht ter voorbereiding. Dat
- 11:51Speaker 3: is ook wel een cijfer dat ik wel wist eigenlijk.
- 11:55Speaker 3: Maar de Amerikanen hebben in een paar jaar tijd... na
- 11:58Speaker 3: de toetreding van China tot de WTO... is het aantal
- 12:02Speaker 3: industriebanen gedaald van 17 miljoen naar 11 miljoen. Dus in
- 12:05Speaker 3: een paar jaar tijd zijn ze 35% van hun industriele
- 12:09Speaker 3: werkgelegenheid kwijtgeraakt. En dan krijg je in 2012 schrijft Peter Navarro...
- 12:16Speaker 3: die schrijft samen met iemand anders het boek Death by China.
- 12:19Speaker 3: En dat inspireert Trump eigenlijk. En die komt dan in
- 12:23Speaker 3: de jaren daarna... Ja, begint deze campagne, et cetera. En
- 12:27Speaker 3: Navarro was een adviseur uiteindelijk van Trump. Ook in de
- 12:32Speaker 3: eerste regeerperiode van Trump. Ook in een officiële positie. Nu
- 12:36Speaker 3: is hij achter de schermen, denk ik. Maar ja, dat
- 12:40Speaker 3: heeft natuurlijk enorm bijgedragen aan de opkomst van iemand als Trump.
- 12:44Speaker 4: Even over China-shock 2.0. We zien nu, is net in
- 12:49Speaker 4: het nieuws, AFD groot worden in zaks en alhaalt. Bijna
- 12:53Speaker 4: een absolute meerderheid. Terwijl we Volkswagen horen dat ze honderdduizend
- 12:57Speaker 4: mensen gaan ontslaan. De link tussen de twee voorbeelden ontgaat
- 13:02Speaker 4: mij niet. Hoe kijk
- 13:04Speaker 1: jij daarnaar
- 13:05Speaker 1: Arjan? De Senaat, wat dat betreft, denk ik... Nog even
- 13:10Speaker 1: terugkomen op wat we net zeiden over Trump. Dat ook
- 13:12Speaker 1: China in 2015 een Made in China 2025-strategie heeft gelanceerd.
- 13:17Speaker 1: Dus we willen wereldleider worden in de belangrijke technologieën. Want
- 13:22Speaker 1: wie tech beheerst, daar hebben we samen wel eens wat
- 13:24Speaker 1: over geschreven... beheerst de wereld, of is geopolitiek natuurlijk de machtigste.
- 13:30Speaker 1: En dat heeft ook meegespeld destijds. En dat zie je
- 13:33Speaker 1: nu langzamerhand wel gebeuren. Want... Europa was nog redelijk vrijwaard
- 13:37Speaker 1: van die eerste China-schok. Consument profiteerde, we waren niet zo kritisch.
- 13:42Speaker 1: Maar wat we nu natuurlijk zien is dat China enorm
- 13:44Speaker 1: omhoog is bewogen... op de internationale waardeketens. Sterker nog, het
- 13:48Speaker 1: exportpakket van China... is steeds meer op dat van ons
- 13:51Speaker 1: in Europa gaan lijken, Duitsland. Daarmee concurreert China veel sterker
- 13:57Speaker 1: op derde markten. En zelfs... op de thuismarkt, elektrische auto's.
- 14:03Speaker 1: We hadden een handelsoverschot in auto's een paar jaar geleden.
- 14:08Speaker 1: In
- 14:09Speaker 4: Europa, wij exporteerden meer naar China dan andersom.
- 14:12Speaker 1: Meer auto's dan andersom. Dat is volledig omgeslagen in vijf
- 14:16Speaker 1: jaar tijd. We hebben daar in onze Outlook een paar
- 14:18Speaker 1: jaar geleden wat over geschreven. Dat verklaart ook waarom in Duitsland...
- 14:22Speaker 1: traditioneel een land wat profiteerde van export naar China... men
- 14:26Speaker 1: nooit zou klaagden, maar nu... is dat beseft neergedaald. Die
- 14:31Speaker 1: aanbodkant waar we geraakt worden... is eigenlijk veel belangrijker geworden
- 14:35Speaker 1: dan die vraagkant. Dus de Duitse auto-industrie is om en
- 14:38Speaker 1: meneer Metz is om.
- 14:39Speaker 4: Ja, maar Han, ik zeg net... China heeft misschien wel
- 14:45Speaker 4: Trump op een bepaalde manier aan de macht gebracht. Gaan
- 14:48Speaker 4: wij dat dan ook in Europa, denk jij, zien
- 14:51Speaker 3: Nou ja... Ik zeg altijd, Trump heeft dat allemaal goed
- 14:56Speaker 3: gezien en vrij vroeg. En ik krijg de indruk dat
- 14:59Speaker 3: Europa nu ook eindelijk eens wakker wordt. Tien jaar na dato.
- 15:03Speaker 3: Want mevrouw van der Leyen praat nu over het... Maatregelen
- 15:09Speaker 3: om Chinese concurrentie buiten de deur te houden. Wij hebben
- 15:13Speaker 3: net dat rapport van de wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid gekregen.
- 15:21Speaker 3: Wat je dus ook ziet is dat de Amerikanen erin
- 15:25Speaker 3: zijn geslaagd om hun handelstekort met China heel sterk te reduceren.
- 15:30Speaker 3: Naar mijn idee komen die Chinese producten nog steeds Amerika in,
- 15:33Speaker 3: maar via een omweg. Maar goed, als je gewoon naar
- 15:34Speaker 3: de bilaterale handelscijfers kijkt... dan lijkt het erop dat dat
- 15:38Speaker 3: een vrij effectief beleid is geweest. Maar het gevolg is
- 15:41Speaker 3: ook al geweest dat... Het bilaterale handelstekort dat de EU
- 15:50Speaker 3: heeft met China... is nu groter dan wat de Verenigde
- 15:53Speaker 3: Staten heeft. En we realiseren ons nu eigenlijk opeens... dat
- 16:01Speaker 3: dat toch wel een ernstig probleem is
- 16:03Speaker 4: Valerie, jij helpt bedrijven om naar China toe te gaan.
- 16:08Speaker 4: Als jij dit zo hoort, China komt Europa in, dat
- 16:12Speaker 4: betekent een China-shock. Hoe kijk jij daarnaar?
- 16:14Speaker 2: Ja, dit ondervinden wij niet alleen in de automotive, maar
- 16:17Speaker 2: in veel meer sectoren. En dat is bijna te groot
- 16:24Speaker 2: om te bevechten. Dus we zien gewoon dat hele mooie
- 16:28Speaker 2: Nederlandse bedrijven die wij bijstaan... die al decennia succesvol zijn
- 16:31Speaker 2: in China. Dat ging vroeger, en dan heb ik het
- 16:34Speaker 2: over de jaren 2010 tot 2018... ging dat eigenlijk super gesmeerd.
- 16:40Speaker 2: En daar hadden wij echt wat te bieden. En de
- 16:42Speaker 2: grootste bedrijven met de meest geavanceerde technologie... die hebben het
- 16:47Speaker 2: heel zwaar in China. En
- 16:49Speaker 4: dat is omdat de Chinezen gewoon technologisch ook zo vooraanstaand zijn.
- 16:54Speaker 2: Waar
- 16:54Speaker 4: Arjan zegt, ze hebben besloten, wij gaan omhoog in die waardeketen.
- 16:59Speaker 4: Wij gaan technologisch ook vooruit proberen te lopen. En je zegt,
- 17:02Speaker 4: dat zien we dus vanaf 2018 echt een enorme vlucht
- 17:04Speaker 2: Ja, daar zien we echt een verandering in. En we
- 17:07Speaker 2: hebben in die zin eigenlijk toch wel heel erg het
- 17:09Speaker 2: kaas van ons brood laten eten. Ik denk dat we
- 17:12Speaker 2: zowel op economisch vlak als politiek vlak... structureel te weinig
- 17:15Speaker 2: investeren in de kennis in China... Dus we onderhandelen continu
- 17:19Speaker 2: met een partij die we minder goed kennen dan dat
- 17:21Speaker 2: zij ons kennen
- 17:22Speaker 2: En dat is iets, ja, dat roep ik al zo lang.
- 17:25Speaker 2: Maar waar blijkt het
- 17:26Speaker 4: dan uit dat we ze dan niet goed
- 17:28Speaker 2: genoeg kennen? Nou, bijvoorbeeld wat je dus ziet binnen Europa,
- 17:30Speaker 2: en dat is natuurlijk waar China een beetje smalend naar kijkt.
- 17:33Speaker 2: Wij zijn natuurlijk niet één geheel. En we hebben allemaal,
- 17:36Speaker 2: iedere lidstaat heeft zijn eigen belang. Dus we ondermijnen continu
- 17:39Speaker 2: onze eigen positie... door een bilaterale deal te sluiten met China.
- 17:43Speaker 2: En we hebben het de hele tijd over bilaterale handelstekorten. Ja,
- 17:46Speaker 2: je moet toch echt Europa daarin als geheel nemen. En
- 17:51Speaker 2: dat is iets wat...
- 17:52Speaker 4: Volgens mij mag je helemaal niet een bilaterale deal met
- 17:56Speaker 4: China sluiten.
- 17:57Speaker 3: Economisch gezien toch? Maar je ziet natuurlijk wel dat er
- 17:59Speaker 3: allerlei handelsmissies zijn... van individuele landen. Misschien mag ik nog
- 18:03Speaker 3: één ding toevoegen. China... China, dat zei Arjan eerder al...
- 18:07Speaker 3: op een gegeven moment hadden ze hun groeimodel bestond uit... exporteren,
- 18:12Speaker 3: infrastructuur bouwen en woningen bouwen. En het was hartstikke succesvol.
- 18:16Speaker 3: Op een gegeven moment hebben ze besloten dat exporteren... We
- 18:20Speaker 3: moeten meer afhankelijk worden van binnenlandse vraag. Maar door de
- 18:25Speaker 3: voortgaande vastgoedcrisis is dat heel moeilijk. En wat ik in
- 18:29Speaker 3: de cijfers zie... Ik weet niet of Arjan dat ook
- 18:31Speaker 3: zo ziet. Maar in plaats van minder afhankelijk te worden
- 18:37Speaker 3: van export... voor de economische groei... lijkt China eerder juist
- 18:41Speaker 3: meer afhankelijk
- 18:42Speaker 2: te worden. Als
- 18:44Speaker 3: je naar de automobielindustrie kijkt... Het is werkelijk niet te geloven.
- 18:50Speaker 3: Vijf jaar geleden exporteerde China ongeveer 1 miljoen auto's. Zelfs
- 18:54Speaker 3: nog iets minder. Nu is het op jaarbasis meer dan
- 18:57Speaker 3: 9 miljoen. En dat elke maand stijgt
- 19:02Speaker 4: wat verder. Het is ongelooflijk. Maar Arjen, want die economie
- 19:05Speaker 4: is dus veranderd. Want de Chinezen hebben eerst geprobeerd... om
- 19:08Speaker 4: die binnenlandse vragen aan te jagen door heel veel te bouwen...
- 19:11Speaker 4: en heel veel hoogsnelheidslijnen aan te leggen. Volgens mij is
- 19:14Speaker 4: dat allemaal gelukt. Alleen het vastgoed is natuurlijk wel totaal geïmplodeerd,
- 19:19Speaker 1: heb ik het gevoel. Het bijzondere is dat China eigenlijk
- 19:21Speaker 1: zelf de lucifer heeft aangereikt... waarmee dat begon, dat vuur
- 19:26Speaker 1: in de vastgoedsector. Want ze hadden het zogenaamde drie rode
- 19:30Speaker 1: lijnen beleid. Ze zeiden eigenlijk van... Misschien moeten we nog
- 19:33Speaker 1: even terug naar de kredietcrisis. Toen we nog met z'n
- 19:36Speaker 1: allen samenwerkten om grote problemen te voorkomen. Dat is wel
- 19:40Speaker 1: een dingetje nu tegenwoordig. Wat er toen gebeurde was... China
- 19:45Speaker 1: was een van de weinig landen waar de jaargroei gewoon
- 19:48Speaker 1: intact bleef. Dus geen krimp van het bbp. Dat kwam
- 19:51Speaker 1: onder andere doordat ze een enorm kredietkanon uitrolden... Dat was
- 19:55Speaker 1: zo gigantisch. dat alles overeind bleef. En daarmee redde China
- 19:59Speaker 1: een beetje de wereld, kun je zeggen. Anders was de
- 20:01Speaker 1: ellende nog groter geweest wereldwijd. Maar dat was ook het
- 20:04Speaker 1: begin van de vastgoedbubbel, de vastgoedzeebel. En die ging maar door,
- 20:08Speaker 1: en die ging maar door, en die ging maar door. Nou,
- 20:10Speaker 1: de Chinezen zelf dachten op een gegeven moment... en dat
- 20:11Speaker 1: vond ik op zich niet onverstandig... dit kan zo niet doorgaan,
- 20:14Speaker 1: we moeten er wat aan doen. Drie rode lijnen beleid,
- 20:16Speaker 1: we willen minder schuld opbouwen in de vastgoedsector. Alleen dat
- 20:19Speaker 1: deden ze weer op een niet heel handige wijze. Dus
- 20:21Speaker 1: op een gegeven moment kreeg je problemen bij Effe Krande...
- 20:24Speaker 1: Eén van de grootste vastgoedbedrijven. En dat leidde het begin
- 20:30Speaker 1: van de vastgoedcrisis in. Goed, nou, we hebben de
- 20:32Speaker 4: lessen over de Chinese economie wel gehad. We willen nu
- 20:35Speaker 4: weten hoe het er vandaag de dag voor staat. Maar eerst,
- 20:38Speaker 4: wat moeten we er eigenlijk mee in Europa? Dat hoor
- 20:41Speaker 4: je zo meteen. Eerst een korte commerciële boodschap. Nou, we
- 20:51Speaker 4: zijn er weer. Fijn dat je nog steeds luistert naar
- 20:53Speaker 4: het Grote Plaatje. Deze keer over de economie van China.
- 20:55Speaker 4: Te gast zijn Valerie Hoeks, sinoloog en strategisch adviseur... en
- 20:59Speaker 4: Arjen van Dijkhuizen, China-econoom bij ABN
- 21:02Speaker 1: AMRO. Voor de Chinese consument is vastgoed het spaarpotje altijd geweest.
- 21:06Speaker 1: Dus je belegde of spaarde via een tweede huis of zo...
- 21:11Speaker 1: en daar had je vermogenswinst op. Dat is helemaal weggevallen
- 21:14Speaker 1: en dat heeft de Chinese consument... onder andere veel voorzichtiger gemaakt,
- 21:18Speaker 1: het consumentenvertrouwen... heeft een enorme knauw gekregen in die tijd.
- 21:22Speaker 1: Dat kwam ook heel erg door een andere factor. Zero-COVID-beleid.
- 21:27Speaker 1: Wat er enorm heeft ingehakt bij de Chinese consument. Gekoppeld
- 21:30Speaker 1: met nog wat andere factoren... zoals een dalende inkomensgroei... een
- 21:35Speaker 1: verzwakking van de arbeidsmarkt... waar ook AI nu een rol
- 21:38Speaker 1: gaat spelen bij die jeugd. Werkloosheid is best hoog. Ja,
- 21:40Speaker 1: werkloosheid is heel hoog. maakt de Chinese consument enorm te gehouden.
- 21:44Speaker 1: Het is dus eigenlijk
- 21:44Speaker 4: een soort giftige cocktail van... spaarpotje is weg door slechte
- 21:48Speaker 4: beleggingen in vastgoed. Het pensioenstelsel zal niet heel groot zijn,
- 21:52Speaker 4: denk ik, in China. Dat speelt ook mee. Werkeloosheid is
- 21:55Speaker 4: niet enorm. Dus die Chinese consument houdt de hand op
- 21:57Speaker 4: de knip. Dus het enige wat de Chinese overheid kan doen...
- 22:00Speaker 4: is auto's en zoveel mogelijk...
- 22:03Speaker 3: Niet alleen auto's. Maar als je dus kijkt naar de
- 22:07Speaker 3: investeringen in AI wereldwijd. Er is een tsunami van investeringen
- 22:12Speaker 3: in kunstmatige intelligentie. Dat is gewoon een race tussen China
- 22:16Speaker 3: en de Verenigde Staten. Daar komt nog eens een
- 22:20Speaker 4: keertje bij. Vergrijzing nog eens een keertje bij. Dat toch
- 22:23Speaker 4: een valeriebol
- 22:24Speaker 4: Eén-kind-politiek hakt er hier ook nu wel
- 22:27Speaker 2: in? Die hakt erin. Wat ik altijd wel interessant vind
- 22:29Speaker 2: om even te vertellen... is dat die één-kind-politiek is vanaf
- 22:32Speaker 2: 1979 officieel ingegaan. Maar daarvoor was er al een hele campagne.
- 22:36Speaker 2: En die noemden ze One Seashell. Later trouwen, later kinderen
- 22:40Speaker 2: krijgen meer ruimte tussen het krijgen van kinderen... en gewoon
- 22:43Speaker 2: minder kinderen. En dat was al voordat die officiële politiek
- 22:46Speaker 2: werd afgekondigd... En toen is er dus een ongelooflijk steile
- 22:50Speaker 2: lijn naar beneden gegaan. Het moeilijke is dat het niet
- 22:54Speaker 2: meer te herstellen is. Want als jullie in China komen
- 22:59Speaker 2: en je loopt de eerste beste mol in... dan zitten
- 23:02Speaker 2: grootouders allemaal om één kind heen... want die is daar
- 23:04Speaker 2: op een veldje aan het basketballen of zwemles. Het is
- 23:08Speaker 2: zo'n ongelooflijk dure opvoeding in China. En er staat zoveel
- 23:12Speaker 2: druk om dat kind, dat ene kind dat je dan hebt...
- 23:15Speaker 2: te laten presteren. Heel veel mensen bedanken daar tegenwoordig voor.
- 23:18Speaker 2: Dus heel veel mensen in mijn leeftijdscategorie... die willen helemaal
- 23:20Speaker 2: geen kinderen
- 23:21Speaker 3: meer
- 23:21Speaker 2: Ze vinden dat ook heel gek. Ik kan me
- 23:24Speaker 3: herinneren dat ik een keertje in China was... dat ik met...
- 23:28Speaker 3: laat ik zeggen... willekeurige voorbijgangers op straat sprak. Mensen die
- 23:33Speaker 3: mij aanspraken... en met mij wilden converseren. Twee studenten... die
- 23:38Speaker 3: vroegen hoeveel kinderen ik had... Toen heb ik naar eer
- 23:41Speaker 3: en geweten eerlijk geantwoord. Dat was vier. Nou, die vielen echt,
- 23:45Speaker 3: hoe kan dat? Mag dat zomaar?
- 23:49Speaker 2: Hoe doe je dat dan? Ze denken dat je rijk bent.
- 23:51Speaker 2: Want als je vier kinderen kan opvoeden, dan heb je
- 23:53Speaker 2: het goed voor
- 23:54Speaker 1: elkaar. Han en ik zitten duidelijk boven het Chinese gemiddelde.
- 23:57Speaker 1: Bij jou zit Valerie. Het is niet iets waar ik
- 24:00Speaker 1: maandelijks in mijn China-wash over schrijf. Maar ik heb het
- 24:02Speaker 1: even opgezocht. De geboorteratio is teruggezakt naar 5,6%. Geboorte per
- 24:07Speaker 1: duizend inwoners, dat is historisch laag. Dus vergrijzing speelt nu
- 24:11Speaker 1: al een rol in de Chinese economie. Maar je kunt
- 24:15Speaker 1: het deels opvangen.
- 24:16Speaker 4: Ja, je kunt het deels opvangen, maar dan moet je
- 24:20Speaker 4: productiever worden. Dan moet je meer op robotisering en dat
- 24:22Speaker 4: soort dingen inzetten.
- 24:23Speaker 1: Maar nooit volledig. Het is een van de factoren waarom
- 24:26Speaker 1: wij denken... dat de Chinese groei over tijd alleen maar
- 24:28Speaker 1: lager gaat worden.
- 24:29Speaker 4: En dus de druk om uiteindelijk nog meer te exporteren...
- 24:33Speaker 4: en die exportmachine aan te zetten, nog groter
- 24:35Speaker 1: wordt. Klopt dat dan of niet? Dat klopt wel, maar
- 24:37Speaker 1: dat is een weg die ze niet moeten gaan bewandelen.
- 24:39Speaker 1: Mijn zin is, of niet alleen mijn zin is... Wij
- 24:41Speaker 1: roepen dat zelf al de hele tijd, maar... Maar het
- 24:44Speaker 1: lukt maar niet, Valérie
- 24:45Speaker 4: het lukt maar niet... volgens mij, om die binnenlandse vraag
- 24:47Speaker 4: aan te jagen.
- 24:48Speaker 2: Nee, en dat is natuurlijk... Consumptie kan je niet afdwingen.
- 24:51Speaker 2: Maar waar het grote probleem zit, is dat... er wordt
- 24:54Speaker 2: wel degelijk geïnvesteerd in de lokale bevolking. Dus er worden
- 24:57Speaker 2: soms van die... heel zwart-wit statements gemaakt. China exporteert alleen
- 25:00Speaker 2: maar en groeit daarvan. Nee, dat is niet waar. Als
- 25:03Speaker 2: je enigszins het nieuws volgt in China, ze proberen wel
- 25:06Speaker 2: degelijk te investeren. Maar ze investeren op een heel andere
- 25:08Speaker 2: manier dan wij gewend zijn. Mensen voelen het namelijk niet
- 25:11Speaker 2: direct in hun portemonnee. Er wordt een school neergezet, er
- 25:14Speaker 2: wordt een beter ziekenhuis neergezet. Het gaat allemaal om zekerheid.
- 25:18Speaker 2: Mensen in China moeten voor hun eigen pensioen zorgen. Wat
- 25:23Speaker 2: jij zei, Arjen, die vastgoedcrisis heeft erin gehakt. Dus mensen
- 25:26Speaker 2: zitten voor 30% op hun spaargeld. En dat gaat niet
- 25:29Speaker 2: zomaar voorbij. Maar wat nu heel erg een groot probleem is...
- 25:32Speaker 2: en zelfs de Chinese politiek is eigenlijk... wat we helemaal
- 25:35Speaker 2: niet van ze kennen, is zelf kritisch. Dus die zeggen ook...
- 25:39Speaker 2: een soort inwaarse spiraal ontstaat er... waardoor dus bedrijven allemaal
- 25:44Speaker 2: elkaar dood concurreren. Geen vet meer op de botten hebben.
- 25:47Speaker 2: En dus ook ten onder gaan om maar die deals
- 25:49Speaker 2: te kunnen pakken die er nog zijn. Nou, die liggen
- 25:51Speaker 2: vaak in het buitenland. En daarmee implodeert die Chinese economie.
- 25:56Speaker 2: En dan heb je ook de bevolking, en vooral de jongeren...
- 25:59Speaker 2: die hebben daar ook een uitspraak voor. Tangping flat, lying flat.
- 26:02Speaker 2: Zo van... Wij weten het niet meer. We geven het op.
- 26:05Speaker 2: We kunnen geen banen
- 26:06Speaker 3: vinden. Je begon dit betoogd door te zeggen... de Chinese
- 26:10Speaker 3: overheid geeft wel geld uit voor zijn eigen mens. Maar
- 26:14Speaker 3: op wat voor manier dan
- 26:16Speaker 2: Dus
- 26:17Speaker 3: ziekenhuizen en scholen?
- 26:18Speaker 2: Ziekenhuizen, scholen, er gebeurt wel wat. Er gebeurt mondjesmaat wat.
- 26:22Speaker 2: Maar het is niet genoeg om dit grote gat te vullen.
- 26:24Speaker 2: Dus bijvoorbeeld het Groeco-systeem. Is een systeem waarbij er altijd
- 26:28Speaker 2: is gezegd... iedereen wordt ergens geboren. En dat is de
- 26:31Speaker 2: plek waar je recht hebt op scholen, ziekenhuizen... en andere
- 26:34Speaker 2: sociale rechten. Om te voorkomen dat de hele Meute met
- 26:37Speaker 2: z'n allen naar de stad gaat. Er is nu een
- 26:40Speaker 2: situatie waar honderden miljoenen mensen werken in de steden... maar
- 26:44Speaker 2: hun kinderen blijven achter bij grootouders. Er wordt niks uitgegeven
- 26:47Speaker 2: die mensen die werken dag en nacht voor een hongerloon.
- 26:50Speaker 2: Dus daar komt nu beweging in. Afgelopen mei is daar
- 26:53Speaker 2: een nieuwe policy naar voren gebracht... om eigenlijk te zeggen, jongens,
- 26:58Speaker 2: jullie mogen waar je woont... waar je geregistreerd staat, mag
- 27:01Speaker 2: je daadwerkelijk wel naar het ziekenhuis... en mag je je
- 27:03Speaker 2: kinderen naar school brengen. Maar de grootste steden, waar eigenlijk
- 27:06Speaker 2: de grootste werkgelegenheid zit... die houden hun deuren toch wel potdicht...
- 27:10Speaker 2: Want het moet allemaal gefinancierd worden door de steden zelf.
- 27:12Speaker 2: En die hebben dan meer last van de vastgoedcrisis. Snap je?
- 27:14Speaker 2: Dus ze kunnen ook China, ook al is het een eenpartijstaat...
- 27:19Speaker 2: kan niet alles afdwingen, want er zit wel degelijk een lokale...
- 27:22Speaker 2: Heb jij een
- 27:22Speaker 3: idee of ze nou een beetje een effectief plan hebben...
- 27:26Speaker 3: om die vastgoedcrisis aan te pakken?
- 27:29Speaker 2: Het is heel moeilijk, want zolang dit niet wordt opgelost...
- 27:31Speaker 2: blijft dat consument die uitgaven blijven tegenzitten. Het zou gewoon
- 27:37Speaker 2: heel erg veel geld kosten om eigenlijk al die zaken
- 27:40Speaker 2: af te schrijven. Want dat is het, dus in mijn
- 27:42Speaker 2: eigen netwerk zijn er heel veel mensen... die hebben inderdaad,
- 27:44Speaker 2: zoals Arjen zegt, twee, drie andere appartementen. Dat was hun pensioen.
- 27:48Speaker 2: Die staan nu of leeg of zijn onafgebouwd, maar ze
- 27:52Speaker 2: hebben al wel geïnvesteerd... Deze mensen zijn gewoon een hele
- 27:55Speaker 2: oude dag kwijt
- 27:57Speaker 1: Wat mij opvalt bij de vastgoedcrisis is... eigenlijk vindt de
- 27:59Speaker 1: Chinese overheid het wel prima dat de sector klimt. Wat
- 28:03Speaker 1: ik eerder zei, die zeebellen moeten eruit. Ze grijpen eigenlijk
- 28:06Speaker 1: niet heel erg in. Behalve als er zogenaamde systeemrisico's ontstaan.
- 28:10Speaker 1: Dus als het echt heel groot wordt.
- 28:11Speaker 2: Maar die
- 28:12Speaker 1: ontstaan
- 28:12Speaker 2: nu, hè
- 28:13Speaker 1: Ja, die zijn aan het ontstaan. Dus dan grijpen ze
- 28:14Speaker 1: af en toe wat in. En ze zouden daar denk
- 28:17Speaker 1: ik een slag moeten maken. Ze moeten iets sneller voor
- 28:19Speaker 1: zorgen dat die sector weer wat groei laat zien. Dat
- 28:22Speaker 1: er weer... En hoop is op vooruitzicht op prijsstijgingen. Dat
- 28:29Speaker 1: zou het consumentenvertrouwen te goede komen. En wat ook nog
- 28:32Speaker 1: wel aardig is om te melden in dit opzicht. Wisten
- 28:35Speaker 1: jullie dat China heeft... het ondersteunen van de consumptie... tot
- 28:39Speaker 1: belangrijkste beleidsdoelstelling verklaart... in hun vijfjarenplan 2025. Dus ze weten
- 28:46Speaker 1: wel degelijk dat dit heel erg belangrijk is. Alleen in
- 28:49Speaker 1: de praktijk... Dat lukt nog niet. De aandelen die ze
- 28:53Speaker 1: nemen zijn aan de marge. Dus bijvoorbeeld iets met pensioen
- 28:57Speaker 1: wat spelen... een beetje wat meer aan kinderzorg, ouderenzorg... ziekte
- 29:04Speaker 1: tegemoetkomen en dat soort spul... En af en toe doen
- 29:06Speaker 1: ze subsidies van bijvoorbeeld auto's. Maar het werkt niet.
- 29:10Speaker 4: Waarom
- 29:10Speaker 2: werkt het niet? Het werkt niet omdat de officials, de ambtenaren...
- 29:14Speaker 2: worden in principe afgerekend op hun KPIs. En dat is
- 29:17Speaker 2: een directe return on investment. En op het moment dat
- 29:20Speaker 2: je echt mensen meteen wil laten voelen... in de portemonnee
- 29:23Speaker 2: dat ze meer te besteden hebben... Dat is een ongelooflijk
- 29:26Speaker 2: kostbare actie. En dat rendeert pas over decennia.
- 29:30Speaker 4: Wat
- 29:31Speaker 2: ik
- 29:31Speaker 4: gek vind aan dit hele verhaal. Wij zijn doodsbenauwd voor China.
- 29:35Speaker 4: Ik begin met Duitsland. Dat zegt we gaan banen eruit.
- 29:40Speaker 4: Ik begin met Eurometaal. Die zegt we gaan nog meer
- 29:42Speaker 4: banen verliezen. Het WRR moeten we het over gaan hebben.
- 29:45Speaker 4: Jongens als we niet oppassen verliezen we onze industrie. En
- 29:47Speaker 4: dan kijken we naar de economie van China. En dan
- 29:50Speaker 4: zien we eigenlijk een
- 29:51Speaker 1: hinkende man. Hoe kan ik die twee dingen rijmen met elkaar?
- 29:56Speaker 1: Dat maakt juist het externe probleem groter. Als je zelf
- 29:59Speaker 1: een florerende economie hebt... Dan hou je minder overcapaciteit over.
- 30:04Speaker 1: Dus minder capaciteit om te exporteren. Ze zouden wat dat betreft...
- 30:10Speaker 1: Maar ze
- 30:10Speaker 4: exporteren het probleem naar ons.
- 30:11Speaker 1: En wij zeggen daar
- 30:12Speaker 4: nog niks
- 30:12Speaker 1: tegenover. Of te weinig. Nou, een beetje. Want in de
- 30:16Speaker 1: EU al vorig jaar of twee jaar geleden... begonnen we
- 30:18Speaker 1: met invoertarieven op elektrische auto's. Ja, en nu zitten we
- 30:21Speaker 1: op 16% marktendeel.
- 30:23Speaker 4: De
- 30:23Speaker 1: groei wordt
- 30:24Speaker 4: niet
- 30:24Speaker 1: echt
- 30:25Speaker 4: tegengehouden. Even het WRR. Het Wetenschappelijke Raad van Geringsbeleid zegt...
- 30:30Speaker 4: Nederland en Europa, je moet harder gaan optreden tegen China...
- 30:33Speaker 4: omdat Chinese producten door staatssteun en kunstmatig lage yuan... vaak
- 30:38Speaker 4: meer dan 30 procent goedkoper zijn dan Europese. En het
- 30:41Speaker 4: risico is, we gaan gewoon een groot gedeelte van onze
- 30:43Speaker 4: industrie kwijtraken. Wij offeren onze industrie op om de problemen
- 30:48Speaker 4: in China op te lossen. Zou je dit zo kunnen...
- 30:51Speaker 4: De raad zegt zelfs, je moet importheffingen doen... ook als
- 30:55Speaker 4: dat de eigen economie pijn gaat doen. Han, hoe heb
- 30:58Speaker 4: jij dit rapport van de WRR gelezen
- 31:01Speaker 3: Ja, het rapport van de WRR. Volgens mij is het
- 31:03Speaker 3: eigenlijk het rapport van Ab Klink, oud-minister. Maar goed, dat
- 31:07Speaker 3: doet het niet ter zake. Doet dat ter zake? Ja, precies. Nee, niet.
- 31:09Speaker 3: Hij is natuurlijk
- 31:10Speaker 2: lid van
- 31:10Speaker 3: de WRR. Nou ja, toch eigenlijk wel een beetje met
- 31:15Speaker 3: gekromde tenen... omdat ik... Omdat ik het maar gedeeltelijk eens
- 31:19Speaker 3: ben met de analyse. En ik vind dat hij een
- 31:23Speaker 3: aantal dingen helemaal buiten beschouwing laat. Kijk, er is een probleem.
- 31:27Speaker 3: Dan moet je eerst afvragen, wat is het probleem precies? Nou,
- 31:30Speaker 3: dat is dan wel redelijk beschreven. Maar waardoor wordt het
- 31:34Speaker 3: dan veroorzaakt? En dan is het antwoord eigenlijk... de Chinezen
- 31:37Speaker 3: hebben heel veel sturing door de overheid in hun economie...
- 31:41Speaker 3: en dat hebben wij niet en dat moeten we dus
- 31:42Speaker 3: ook gaan doen. Terwijl ik zou zeggen, je moet je
- 31:45Speaker 3: eerst eens af gaan vragen... waarom lopen wij achterop? Als
- 31:53Speaker 3: je kijkt naar AI, wij willen alles bij voorbaat dicht timmeren...
- 31:58Speaker 3: met allerlei regelgeving. Dat is in een land als de
- 32:02Speaker 3: Verenigde Staten heel anders. China doet het weer op zijn
- 32:04Speaker 3: eigen manier. Dan is er enorm verschil in kostenplaatje. Onze
- 32:09Speaker 3: energiekosten zijn heel erg hoog. Dat heeft bepaalde oorzaken. Daar
- 32:16Speaker 3: lees ik niks over. Iets anders, maar goed, dat wordt
- 32:19Speaker 3: misschien een beetje borrelpraat, maar als je wil innoveren, dan
- 32:23Speaker 3: heb je innovatieve ondernemers nodig. Die moet je dan ook
- 32:27Speaker 3: wel
- 32:31Speaker 2: Dit is helemaal geen borrelpraat. Dit is de essentie van
- 32:33Speaker 2: het verhaal.
- 32:34Speaker 4: Waarom is dit de essentie
- 32:35Speaker 2: van het verhaal? Dit is inderdaad waar wij in de
- 32:37Speaker 2: praktijk continu tegenaan lopen. Ik had de afgelopen week nog
- 32:40Speaker 2: een partij in de cleantech. die kijken nu naar China
- 32:44Speaker 2: om eigenlijk hun IP aan China te verkopen. Hun aandeelhouders
- 32:48Speaker 2: vragen de hoofdprijs. Maar zelf staan ze niet bereid om
- 32:51Speaker 2: te investeren... op het moment dat ze moeten gaan schalen.
- 32:54Speaker 2: En dit is volgens mij het ultieme punt. En wie
- 32:56Speaker 2: zijn dan de aandeelhouders? De aandeelhouders zijn ook Nederlandse overheidsinvesteringen.
- 33:01Speaker 2: De bombs van deze wereld. En het grote probleem zit
- 33:04Speaker 2: hem erin. We kunnen met wet en regelgeving misschien wat doen.
- 33:07Speaker 2: Ik ben daar niet op tegen, maar... We moeten echt
- 33:10Speaker 2: ook naar onszelf gaan kijken. Wij hebben continu die netcongestie,
- 33:14Speaker 2: discussie die eindeloos voortduurt. Dat is waarom bedrijven vertrekken. Je
- 33:19Speaker 2: kan hier geen grote batterijfabriek meer neerzetten. En op het
- 33:22Speaker 2: moment dat er geen schaalkapitaal en geen risicokapitaal is... en
- 33:25Speaker 2: banken zijn alleen maar bereid om te investeren... op het
- 33:29Speaker 2: moment dat ze zeker weten dat ze het geld terugkrijgen...
- 33:32Speaker 2: dan houdt het op. En dan zit er ook nog
- 33:33Speaker 2: een andere... Heel anders gewired. Dus de Chinezen... want we
- 33:39Speaker 2: hebben het net gehad over hoe het gaat in China.
- 33:41Speaker 2: Het is een hele lastige tijd. Maar de Chinezen zijn
- 33:43Speaker 2: wel wat gewend. En die trekken die broekriem nog harder aan.
- 33:47Speaker 2: En ja, de Chinese overheid... die kijkt alleen maar hoe
- 33:49Speaker 2: kunnen wij nog zelfredzamer zijn
- 33:51Speaker 4: Maar goed, even aan de andere kant. Kijk, dat is
- 33:54Speaker 4: makkelijk zeggen. De Chinezen trekken de broekriem wel aan. Ja,
- 33:57Speaker 4: dat is omdat je gewoon een toch politiek systeem hebt...
- 34:01Speaker 4: waar je als burger niet zo heel veel te
- 34:03Speaker 2: zeggen hebt. Zeker.
- 34:03Speaker 4: Dus kun je ook helemaal prima zeggen... jongens, we trekken
- 34:05Speaker 4: allemaal even de broekring aan. Als je dat hier in
- 34:07Speaker 4: Nederland gaat doen, of in Europa gaat doen... dan heb
- 34:09Speaker 2: je brandende hooibalen. Dat is wel het feit dat op
- 34:12Speaker 2: tafel ligt. Dan gaan we 0,3%
- 34:14Speaker 4: koopkrachtreparatie doen. Maar de vraag is dan, Han, wat jij
- 34:19Speaker 4: dan ook zegt... en Valérie ben ik aan Arjan ook...
- 34:21Speaker 4: Stel je voor wij zouden wel minder regelgeving hebben. Meer
- 34:26Speaker 4: kapitaal om te investeren. Meer durf. Meer ruimte voor ondernemers.
- 34:30Speaker 4: Zouden we dan echt kunnen concurreren met China? Of is
- 34:33Speaker 4: dat ook een idee fix
- 34:35Speaker 2: Ik denk dat je... En dat is altijd een beetje
- 34:37Speaker 2: zo'n contradictie. Je moet in China aanwezig zijn om te
- 34:40Speaker 2: zien wat daar gebeurt. En we zijn nu met onze
- 34:43Speaker 2: klanten met name aan het kijken... hoe kan je onderdeel
- 34:45Speaker 2: worden van het Chinese ecosysteem... zonder dat je het kaas
- 34:48Speaker 2: van je brood laat eten. En dat is een... Dat
- 34:50Speaker 2: is
- 34:50Speaker 4: niet de antwoord op mijn vraag. De vraag is... Hans
- 34:54Speaker 2: zegt, we
- 34:55Speaker 4: zouden
- 34:55Speaker 1: het beter moeten hebben... want
- 34:56Speaker 4: dan kunnen we wel
- 34:57Speaker 1: concurreren. Ik vraag me dat af. Ik denk dat dat
- 34:59Speaker 1: de manier is om te concurreren. dat die met bewondering
- 35:03Speaker 1: zouden kijken... als ze zien hoe ze in China de
- 35:05Speaker 1: boel hebben opgepakt. Qua technologie, qua... Qua industriebeleid. De overheid
- 35:12Speaker 1: moet faciliteren dat bedrijven kunnen floreren. Ik denk dat jij
- 35:14Speaker 1: dat ook bedoelt. En banken moeten daar ook een rol
- 35:16Speaker 1: in spelen, dat ben ik met je eens. Maar je
- 35:19Speaker 1: moet de infrastructuur neerzetten waarop bedrijven... Dat doet China voor
- 35:22Speaker 1: een groot deel, denk ik, heel erg goed. Daar kunnen
- 35:24Speaker 1: wij jaloers op zijn als het gaat om regelgeving. Als
- 35:27Speaker 1: het gaat om, inderdaad, energie is bijvoorbeeld, denk ik persoonlijk...
- 35:31Speaker 1: Een veel grotere last dan de zogenaamde overwaardering van de WAN.
- 35:35Speaker 1: Waar meneer Merts en anderen het over hebben. Dus tuurlijk,
- 35:39Speaker 1: je moet kijken naar die subsidies. Dat is een element
- 35:42Speaker 1: waar je wat mee moet in WTO-verband. Maar ik denk
- 35:46Speaker 1: dat China wel degelijk ook heel veel dingen goed heeft gedaan...
- 35:48Speaker 1: en dat we daarvan ook kunnen leren.
- 35:51Speaker 3: Je moet naar mijn idee ook niet onderschatten... dat in
- 35:54Speaker 3: dat rapport van de W.R. wordt vooral veel nadruk gelegd...
- 35:56Speaker 3: op die sturing door de Chinese overheid. Dat klopt natuurlijk
- 36:00Speaker 3: ook wel. Maar dat laat onverlet dat de Chinese autoriteiten...
- 36:05Speaker 3: de marktelementen ook heel goed gebruiken. En als je nou
- 36:08Speaker 3: bijvoorbeeld naar de automobielindustrie in China kijkt... daar is een
- 36:11Speaker 3: mordende concurrentie gaande tussen al die automobielbedrijven. Wel
- 36:15Speaker 4: gefinancierd door de burgemeesters van verschillende staten.
- 36:19Speaker 2: Maar uiteindelijk door de mensen zelf.
- 36:20Speaker 4: En door de mensen zelf, omdat ze lage lonen hebben.
- 36:22Speaker 4: Dan krijg je dus een enorme concurrentie. En de beste
- 36:25Speaker 4: winnaars gaan deze kant op.
- 36:26Speaker 3: De vraag is of dat eerlijk is. Dat is ook
- 36:28Speaker 3: een terecht punt. Dat is niet eerlijk natuurlijk. Maar goed.
- 36:34Speaker 3: Ik vind dat we in Europa heel vaak markten... eigenlijk
- 36:39Speaker 3: in oligopolische situaties laten. Dus eigenlijk met te weinig concurrentie.
- 36:45Speaker 3: En zij begrijpen... Misschien is daar ook een zekere maat
- 36:50Speaker 3: van overheidssturing en financiering. Maar in dat proces, dat is
- 36:56Speaker 3: wel een super innovatief proces... dat leidt tot de hoogst
- 36:59Speaker 3: mogelijke efficiëntie.
- 37:01Speaker 2: Ja, Han, misschien mag ik daarop reageren, want dit is
- 37:03Speaker 2: een supergoed punt. Dit is hoe het hele vijfjarenplan werkt
- 37:06Speaker 2: en dit is hoe het investeringsbeleid van China werkt. En
- 37:09Speaker 2: ik noemde net die uitspraak van Deng, die leeft nog
- 37:11Speaker 2: steeds voort. Dus crossing the river by touching the stones.
- 37:15Speaker 2: En dat doen er honderden, duizenden tegelijk. En ze kunnen
- 37:18Speaker 2: zich permitteren, dankzij de vele resources die ze hebben, dat
- 37:21Speaker 2: er een heleboel falen. En die concurrentie is nodig voor
- 37:24Speaker 2: die innovatieslag. En ik denk dat dat hier... We hebben
- 37:26Speaker 2: gewoon minder resources te bieden. Dus we moeten daar preciezer
- 37:31Speaker 2: in zijn
- 37:32Speaker 4: Oké, dus jullie zeggen eigenlijk met z'n drieën... voordat je
- 37:35Speaker 4: allerlei
- 37:36Speaker 1: muren gaat optrekken... moet je eerst naar jezelf kijken. Dat sowieso,
- 37:39Speaker 1: maar ik denk persoonlijk... ik weet niet of we daar
- 37:41Speaker 1: al aan toe zijn. Ik ben ook de China-econom van
- 37:45Speaker 1: ABN AMRO, niet de euro-econom... Maar ik denk sowieso... We
- 37:48Speaker 1: hebben ook van de Amerikanen gezien wat die hebben gedaan.
- 37:52Speaker 1: Een algemene tariefmuur lijkt mij sowieso niet het antwoord. Waarom niet?
- 37:57Speaker 1: Omdat dat alleen maar... De Chinezen hebben veel meer leverage
- 38:00Speaker 1: op ons dan andersom. Die gaan dat keihard vergelden. Die
- 38:02Speaker 1: gaan eventjes de export van zeldzame aardmetalen en batterijen aandraaien.
- 38:07Speaker 1: Waarbij de industrie gelijk bam, plat ligt. Dat willen we niet.
- 38:09Speaker 1: Je moet denk ik veel meer kijken naar... Ten eerste,
- 38:14Speaker 1: hoe kun je die afhankelijkheden... bijvoorbeeld voor die chokepoints, zoals aardmetalen, terugbrengen?
- 38:20Speaker 1: Want je wil ze ook bij olie en gas niet
- 38:22Speaker 1: voor 90% afhankelijk maken. Dat is
- 38:23Speaker 4: natuurlijk een leuk verhaal. Kijk naar Japan, dat proberen ze
- 38:25Speaker 4: al 20
- 38:26Speaker 1: jaar. Dat is het leukste programma. Dat is verschrikkelijk moeilijk.
- 38:29Speaker 1: Dat
- 38:29Speaker 3: kunnen we wel zeggen, maar dat is niet zo moeilijk.
- 38:33Speaker 3: Die aardmetalen kun je gewoon in Zweden winnen... Maar
- 38:37Speaker 1: we willen geen wijnbouw. Nee, dat is het punt. Wij
- 38:39Speaker 1: moeten dan wel een knop omzetten. Want het is heel vervuilend.
- 38:42Speaker 1: Het is niet leuk voor werknemers. We moeten dan wel
- 38:44Speaker 1: even een knop omzetten.
- 38:46Speaker 2: Blijkbaar moeten we eerst meer pijn gaan leiden
- 38:48Speaker 2: voordat we echt in
- 38:49Speaker 1: beweging komen. Maar je wilt ook niet voor 90% van
- 38:51Speaker 1: olie en gas uit één land afhankelijk zijn. Dus daar
- 38:53Speaker 1: moet je wat aan doen. Ten tweede moet je denk
- 38:57Speaker 1: ik heel erg veel druk met elkaar blijven uitoefenen. Ook
- 39:00Speaker 1: onder andere via internationale organisaties op de Chinezen. Leuk dat
- 39:03Speaker 1: jullie je eigen belangen beschermen. Maar wij hebben ook onze belangen.
- 39:07Speaker 1: Wij zijn nu een grotere afzetmarkt voor China dan de VS.
- 39:12Speaker 1: Daar de handel wat in gestort is. Dus wij hebben
- 39:15Speaker 1: echt ook wel een zekere leverage... Dus je moet daarover praten.
- 39:20Speaker 1: We hebben ook nog sectoren waar we wat mee willen.
- 39:23Speaker 1: En verzin maatwerk, zou ik zeggen. Welke sectoren zijn strategisch belangrijk?
- 39:27Speaker 1: En daar doen we al een beetje met elektrische auto's.
- 39:31Speaker 1: Daar kun je wel mee doen. Maar algemene tariefmuren gaan
- 39:33Speaker 1: denk ik niet werken.
- 39:34Speaker 3: Over die leverage. Nog een voorbeeld over de automobielindustrie. De
- 39:39Speaker 3: Amerikanen hebben hun markt voor Chinese auto's
- 39:42Speaker 1: effectief afgesloten. Zeker. 100%
- 39:43Speaker 3: tarief. En wij doen dat niet. En het grappige is
- 39:47Speaker 3: dat Europese automobielbedrijven, die zijn er ook heel bang voor
- 39:51Speaker 3: dat Europa te strikte maatregelen neemt. Waarom? Omdat dat Europese automobielbedrijven,
- 39:56Speaker 3: Duitse automobielbedrijven moet je eigenlijk zeggen... die verdienen het grootste
- 40:00Speaker 3: gedeelte van hun geld op de Chinese
- 40:02Speaker 1: markt. Ja, ze zetten daar de boelen af. En er
- 40:06Speaker 1: zijn natuurlijk allerlei joint ventures. Men gebruikt China ook om
- 40:11Speaker 1: naar de wereld te exporteren. Dat is trouwens ook nog
- 40:13Speaker 1: misschien een advies. Volgens mij riep het Duitse ministerie van
- 40:16Speaker 1: Financiën dat onlangs ook. Ga spiegelen. Dus... Als wij in
- 40:20Speaker 1: China investeren, en dat moet via een joint venture... kom
- 40:23Speaker 1: dan hier, dan doen we het ook via een joint venture...
- 40:25Speaker 1: profiteren we gelijk van kennisoverdracht.
- 40:27Speaker 4: Dat zei jij. Valerie, ik hoor jou ook niet zeggen...
- 40:30Speaker 4: we moeten 100% tariefmuren hebben... maar we moeten samenwerken met
- 40:34Speaker 4: de Chinezen... zonder dat we het kaas van het brood
- 40:36Speaker 4: hebben laten eten. Dat doen we. We laten ons als...
- 40:43Speaker 4: daarmee te stoppen
- 40:44Speaker 4: Hoe doe je dat?
- 40:45Speaker 2: Ja, en dan kom ik toch even terug naar de praktijk...
- 40:47Speaker 2: want dan wordt het heel concreet. Dus bij ieder bedrijf
- 40:49Speaker 2: waar we mee naar China kijken... is de vraag, hoe
- 40:52Speaker 2: behoud je je toegevoegde waarde in dat land? En steeds
- 40:56Speaker 2: vaker is dat een heel moeilijk te beantwoorden vraag. Dus
- 40:58Speaker 2: dan moet je gaan kijken, oké, waar zit onze niche...
- 41:01Speaker 2: En waar kunnen wij profiteren van wat China te bieden heeft?
- 41:04Speaker 2: Namelijk schaal, productiefaciliteit. Maar ze gaan al beyond hardware. Het
- 41:09Speaker 2: is niet meer van de ijskast en dan moet je
- 41:11Speaker 2: alleen de buitenkast in China laten maken. Nee, de hele
- 41:13Speaker 2: software die erachter zit van heel geavanceerde technologie komt uit China.
- 41:17Speaker 2: Maar wij hebben ervaring. We hebben een andere innovatie mindset.
- 41:20Speaker 2: We hebben echt heel veel te bieden. En dat komt
- 41:23Speaker 2: eigenlijk best tot uiting op het moment dat je echt
- 41:25Speaker 2: gaat samenwerken. En dat zien wij nu in de medtech,
- 41:27Speaker 2: in de cleantech, in de veehouderij gebeurt dat veel... Je
- 41:32Speaker 2: moet vergaand lokaliseren, zoals notabene Volkswagen heeft gedaan... om de
- 41:36Speaker 2: kop over water te houden in China. Want als zij
- 41:39Speaker 2: dat niet hadden gedaan, dan had de hele markt in
- 41:44Speaker 2: China zelf al overgenomen. Er gebeuren dingen in China waar
- 41:48Speaker 2: wij heel veel van kunnen leren. En daarom zie ik
- 41:50Speaker 2: China meer als een spiegel voor onszelf. En is bijvoorbeeld
- 41:53Speaker 2: gericht te investeren... met een plan en vervolgens durven falen
- 41:59Speaker 2: en concurrentie... Maar dit voelt
- 42:02Speaker 4: toch wel... Ik snap het, hè
- 42:03Speaker 4: Maar dit voelt toch wel... We hebben een slagadelijke bloeding.
- 42:06Speaker 4: Dat zien we aan de ontslagen die er zijn. En
- 42:08Speaker 4: we zitten te bediscusseren... moet hier nou een zwaluwstaartje op
- 42:11Speaker 4: of niet? En ondertussen lopen we wel leeg. Wat zou
- 42:16Speaker 4: jij dan voorstellen? Ik kan me dus voorstellen dat je zegt...
- 42:18Speaker 4: eerst moet de bloeding stoppen. Dus ik kan me voorstellen
- 42:21Speaker 4: dat je zegt... jongens, we moeten veel harder zijn. We
- 42:25Speaker 4: willen ze niet al te boos maken. We moeten ons
- 42:28Speaker 4: het kaas van het brood
- 42:28Speaker 2: niet laten eten.
- 42:29Speaker 4: Maar we moeten er ook wel van profiteren. De vraag
- 42:35Speaker 4: is natuurlijk even... stel je voor dat mislukt, dat profiteren ervan...
- 42:38Speaker 4: dan heb je over vijf jaar geen industrie meer.
- 42:40Speaker 2: En dan heb je
- 42:41Speaker 4: ergens... we hadden misschien toch wel even dat tourniquetje moeten
- 42:44Speaker 4: aanleggen
- 42:45Speaker 2: Nee, we moeten zeker harder zijn. Maar we moeten vooral
- 42:48Speaker 2: kordaat zijn. Ik zit hier best wel regelmatig bij BNR.
- 42:52Speaker 2: Het is niet de eerste keer dat ik dit gesprek heb...
- 42:55Speaker 2: En binnen alle overheidsbodies gebeurt dat ook. Dus wanneer gaan
- 43:01Speaker 2: we nou eens actie nemen? En ik was bijvoorbeeld heel
- 43:03Speaker 2: blij met de investering recent in SolarNL. Dat is een
- 43:06Speaker 2: concrete actie. Waarbij er echt geld gaat naar een hele
- 43:09Speaker 2: specifieke hoogwaardige technologie in die sector. Dat zijn dingen waar
- 43:13Speaker 2: we veel meer naar moeten kijken. En dan moeten we
- 43:15Speaker 2: ook met elkaar samenwerken. Niet zo gevragmenteerd. En echt actie nemen.
- 43:20Speaker 2: En dat is gewoon iets wat we niet heel goed
- 43:22Speaker 2: kunnen op grote schaal.
- 43:24Speaker 4: Even mijn metafoor van... we blijven praten... maar we hadden
- 43:28Speaker 4: eigenlijk toen een ketje moeten aanleggen. Aan jullie gezichten te zien...
- 43:32Speaker 4: zijn jullie het helemaal niet met me eens, Arjan?
- 43:34Speaker 1: Ik ben het behoorlijk met je eens. In de zin van...
- 43:36Speaker 1: ik maak de laatste grap dat Europa staat op de...
- 43:40Speaker 1: How to write large reports to improve competitiveness index ranking.
- 43:45Speaker 1: Absoluut op nummer 1. We schrijven heel veel rapporten, maar
- 43:48Speaker 1: doen niet zoveel. Dus er moet meer daadkracht komen. Het
- 43:51Speaker 1: probleem is alleen dat natuurlijk ook... Er zijn enorme belangenverschillen
- 43:57Speaker 1: ontstaan tussen de verschillende belangrijke Europese landen. Spanje is behoorlijk pro-China.
- 44:04Speaker 1: Die hebben heel veel investeringen daar. De Chinese investeringen vinden
- 44:07Speaker 1: ze prima. Ook iets anders politieke signatuur natuurlijk momenteel. Duitsland
- 44:12Speaker 1: was heel lang proost. Jongens, heel voorzichtig met China, want
- 44:14Speaker 1: het is onze belangrijke exportmarkt. Maar wat ik al eerder zei,
- 44:17Speaker 1: hoe de export afkalft en de import enorm toeneemt... slaat
- 44:21Speaker 1: het daarom. Maar goed, Frankrijk is altijd al wat etatistisch
- 44:24Speaker 1: geweest natuurlijk. Nederland heeft Nexperia, ASML, die hebben ook allerlei kwetsbaarheden.
- 44:30Speaker 1: Dus het is heel lastig om één beleid te voeren.
- 44:33Speaker 1: Maar ik denk wel dat Europa dat probeert, dat er
- 44:35Speaker 1: ook wel stappen gezet worden. Oktober wordt een belangrijke deadline
- 44:38Speaker 1: en binnenkort gaat... Wat gebeurt er in oktober? Nou, volgens
- 44:41Speaker 1: mij hebben ze een deadline afgesproken van... dan moeten er
- 44:44Speaker 1: wat successen geboekt zijn op het gebied... Op het gebied
- 44:47Speaker 1: van het rebalancen van trade en investment. Anders gaan we
- 44:50Speaker 1: door met onze toolkit. En wat maatregelen nemen. Alleen we
- 44:53Speaker 1: weten allemaal dat het gaat allemaal heel geleidelijk. Maar je
- 44:57Speaker 1: kunt natuurlijk van alles verzinnen. Ik ben niet de euro-econoom.
- 45:00Speaker 1: Maar je kan aan tarieven denken. In het verleden. Global
- 45:03Speaker 1: imbalances is al. En China is overschotten. Dat was twintig
- 45:07Speaker 1: jaar geleden al een issue. En toen hadden we bijvoorbeeld staalquota.
- 45:10Speaker 1: We hebben nog steeds staalquota. Maar je kan ook met
- 45:13Speaker 1: quota gaan werken. Ik zeg niet dat ik daar voorstander
- 45:15Speaker 1: van ben. Maar je kunt van alles doen.
- 45:17Speaker 3: Maar het eerste, jij had het net over spiegelen. Ja,
- 45:21Speaker 3: dat lijkt me zo voor de hand liggend. Dat je zegt,
- 45:24Speaker 3: Chinese bedrijven zijn welkom, maar wel op dezelfde voorwaarden... als
- 45:28Speaker 3: Europese bedrijven in China mogen opereren. Ja, dat is super
- 45:31Speaker 3: voor de
- 45:31Speaker 1: hand liggend. Daar kun je ook echt qua het kennis
- 45:33Speaker 1: van profiteren. Want de Chinezen lopen, zoals jij ook al zegt,
- 45:36Speaker 1: echt wel voorop op AI en hoogtechnologie. Dit soort onderhandelingen,
- 45:41Speaker 1: daar rond
- 45:42Speaker 4: ik het af voor... dit soort onderhandelingen gaan natuurlijk altijd
- 45:43Speaker 4: over leverage... En als je de media hier in Europa bekijkt...
- 45:48Speaker 4: dan zien we China als een machtig monster. Die potverdorie.
- 45:53Speaker 4: Ik hoorde dit weekend iemand die zei... in China hebben
- 45:55Speaker 4: ze ook 996. Van 9 tot 9 werk je 6
- 45:59Speaker 4: dagen in de week. Ik denk, dat doen wij hier niet.
- 46:02Speaker 4: Het is de potverdorie. Het zijn meer dan 1,34 miljard mensen.
- 46:08Speaker 4: Als je dieper kijkt wat Valerie doet... dan zie je
- 46:11Speaker 4: eigenlijk ook best wel een zwakke economie. die op het
- 46:15Speaker 4: haar nou ook wel totaal mis kan gaan. Gebruiken we
- 46:20Speaker 4: die leverage voldoende,
- 46:24Speaker 3: Han? Ja, waarschijnlijk niet. De houding is toch dat we... Ja,
- 46:29Speaker 3: we zijn toch een beetje bangig. En terwijl je dat zegt,
- 46:33Speaker 3: komt opeens in mij op een uitspraak... die volgens mij
- 46:36Speaker 3: aan Napoleon is toegeschreven. En dat gaat over China. Er
- 46:42Speaker 3: is een beer, een grote beer in de wereld en
- 46:45Speaker 3: die slaapt. Maak hem niet wakker, want dan weet je
- 46:48Speaker 3: niet wat er gebeurt. En Deng Xiaoping heeft die beer
- 46:51Speaker 3: wakker gemaakt. En wij hebben de deur opengezet.
- 46:55Speaker 1: En wij gaan het grote plaatje proberen te schetsen. Arjen,
- 46:57Speaker 1: wat is het grote plaatje? Het grote plaatje is denk
- 47:00Speaker 1: ik ten eerste, terugkomend op... waar we het begin over hadden,
- 47:03Speaker 1: die zevenkoppige draak. Die Chinese economie is niet zwak, maar
- 47:08Speaker 1: die is heel dubbel. Dus een hele sterke ontwikkeling als
- 47:12Speaker 1: het gaat om productiezijde, aanbod... snelle opwaartse beweging op die
- 47:16Speaker 1: value chains
- 47:19Speaker 1: Alleen, die gaat samen met een zwakke binnenlandse vraag... waardoor
- 47:22Speaker 1: die exportsupplu alleen maar groter worden... en daar hebben wij
- 47:25Speaker 1: nu allemaal last van... En het was niet zo'n groot probleem.
- 47:28Speaker 1: Als China niet zo vreselijk groot was. The world is
- 47:31Speaker 1: not enough was ooit een James Bond film. China kan
- 47:33Speaker 1: ook niet eens dit eeuw volhouden. Want je kunt je
- 47:36Speaker 1: niet eeuwig uit de problemen blijven exporteren. Kortom, ook in
- 47:40Speaker 1: China gaat op een gegeven moment dat kwartje vallen. En
- 47:43Speaker 1: gaan ze meer doen. En slaan ze dus twee vliegen
- 47:45Speaker 1: in één klap. Om te herbalanceren. Het IMF roept het
- 47:49Speaker 1: ook al heel lang. En wij mogen ze er wel
- 47:50Speaker 1: een beetje bij helpen. Wij moeten ze erbij helpen. En
- 47:53Speaker 1: dat kunnen we denk ik met een combinatie van... tactische diplomatie,
- 47:57Speaker 1: maar ook het... al was het alleen maar het dreigen
- 47:59Speaker 1: van bepaalde handelsmaatregelen... waardoor ze nog meer wakker worden in
- 48:03Speaker 1: Beijing
- 48:04Speaker 3: Han, wat is het grote plaatje? Nou, onze economie wordt
- 48:09Speaker 3: behoorlijk bedreigd... op de korte en middellange termijn. We moeten
- 48:13Speaker 3: zelfbewuster zijn. We moeten proberen onze eigen leverage te organiseren
- 48:18Speaker 3: en te gebruiken. En ik denk ook dat wij in
- 48:21Speaker 3: ons beleid... dit is echt heel erg belangrijk... Er zijn
- 48:25Speaker 3: andere beleidsterreinen waar we prioriteiten hebben... die eigenlijk onze relatie
- 48:31Speaker 3: met China, het verbeteren daarvan... in de weg lopen. Dus
- 48:35Speaker 3: daar moeten we iets aan doen. En misschien heb ik
- 48:37Speaker 3: in deze uitzending van het grote plaatje... al te negatief geklonken.
- 48:41Speaker 3: Maar wij hebben wel goud in handen, zeker als Nederlanders.
- 48:44Speaker 3: Want wat zijn de grote uitdagingen in de wereld de
- 48:47Speaker 3: komende decennia? Water. Nou, wij zijn kampioen watermanagement. Voedsel. Wij
- 48:52Speaker 3: zijn kampioen voedsel produceren. Zei
- 48:55Speaker 1: je terwijl de hockeydames voor het eerst in 80 jaar
- 48:58Speaker 1: niet goud wonnen? Maar goed, dat we zeiden
- 49:01Speaker 3: En dan hebben we ook nog eens een keer... Ik
- 49:04Speaker 3: heb altijd gedacht dat we op technologiegebied weinig te bieden hadden.
- 49:07Speaker 3: Maar daar hebben we ook wereldspelers. En jij stelde eerder
- 49:11Speaker 3: de vraag van... Als we dit doen, gaat het dan goedkomen?
- 49:16Speaker 3: Ik denk het wel, want we hebben wel heel veel
- 49:18Speaker 3: hele
- 49:18Speaker 4: goede mensen. Wat lekkere positieve tonen aan het einde, zeg. Valerie,
- 49:22Speaker 4: het grote plaatje, wat is dat volgens jou?
- 49:25Speaker 2: Ja, nou ik sluit me wel een beetje aan bij Han.
- 49:27Speaker 2: Want ik werk met al die mooie technologiebedrijven. Ik zie
- 49:30Speaker 2: wat we te bieden hebben en ik zie ook hoe
- 49:31Speaker 2: de Chinezen daarvoor vallen. Ik geloof dat als wij... eigenlijk
- 49:38Speaker 2: die neerwaartse spiraal waar we lijken in te zitten willen stoppen...
- 49:41Speaker 2: dan is één ding wat we niet moeten doen... dat
- 49:43Speaker 2: ze uit angst de deuren sluiten voor China. Maar er
- 49:46Speaker 2: toch heel veel van blijven leren en naar blijven kijken...
- 49:49Speaker 2: en ons voordeel daarmee doen.
- 49:51Speaker 4: Dank je wel. Valerie Hoeks was dat, synoloog en strategische adviseur.
- 49:54Speaker 4: Arjan van Dijkhuizen, China-econoom bij ABN AMRO. Dank jullie wel,
- 49:58Speaker 4: ook namens Han. Mijn naam is Rens de Jong. Dit
- 50:00Speaker 4: was het grote plaatje over de Chinese economie. Veel meer
- 50:02Speaker 4: afleveringen vind je in de BNR-app. Natuurlijk ook in andere podcast-apps.
- 50:06Speaker 4: En wil je je blik nog verder verbreden... abonneer je
- 50:08Speaker 4: dan op onze wekelijkse LinkedIn-nieuwsbrief. Dan lees je natuurlijk alles
- 50:12Speaker 4: over de nieuwste aflevering. Maar krijg je ook macro-economische inzichten
- 50:15Speaker 4: van Han en Edin... die er deze keer niet bij was,
- 50:17Speaker 4: volgende week weer wel. Laat vooral ook weten wat je vindt...
- 50:20Speaker 4: Van het grote plaatje. Even het grote plaatje. Tot volgende week. Dag.