Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #267 - Interview - Tboli Indigenous People, Buhay sa Mindanao, Fixed Marriage, Trabaho sa Bar (ft. Joy)
Transcript
- 0:00Sige ate pwede ka bang magpakilala?
- 0:03Tawagin niyo na po akong joy. Okay joy so taga saan ka?
- 0:11Taga barangay malubong po. Takot po sya ng barang tiboli
- 0:16south cotabato. South cotabato tiyan ka ba
- 0:21pinanganak tsaka lumaki. Ahm pinanganak po ako sa ano sa
- 0:27geni. Sana actually tapos.
- 0:30Then pag. Nag heal pag naghiwalay yung mga
- 0:34magulang ko. Ah nag decide yung mama ko na
- 0:40umuwi siya ng south cotabato. I i i mean the bully.
- 0:45Hmm. So yung gensan taga dun si manny
- 0:50pacquiao. Sa general santos.
- 0:55Hm okay okay. Pero ilang taon ka nung lumipat
- 1:00sa south cotabato? Ah seven years old po.
- 1:06So nabanggit mo sakin na parte kayo ng tiboli.
- 1:11Na mga tao mga indigenous na grupo.
- 1:16So pwede mo bang ikwento sakin? Ano yung tiboli?
- 1:21Ano yung? Mga tradisyon niyo at yun.
- 1:26Opo. Yung ang tibo ang tiboli po kasi
- 1:30ah. Wala po siyang pinagkaiba sa
- 1:33laan. Blaan tribes.
- 1:36Ah yung. Cash uh marami ay.
- 1:40Mas malaki yung sakop nya kaysa sa tiboli.
- 1:45Kasi kahit sa gensan na ma yung blaan tribes, nandodoon na rin
- 1:49sa sila nakatira. Yung tiboli po kasi yung mga
- 1:53tiboli na mga kami. Dito lang halos yung takop namin
- 1:57sa t boli south cotabato. Nakakapunta lang yung mga ate
- 2:02bolly sa gensan o sa ibang lugar kapag dun nakatrabaho nakakuha
- 2:08ng trabaho or nag aaral. Ano so.
- 2:13Ah yung mga tiboli po kasi. Pagdating po sa.
- 2:19Pag aasawa ay. Gaya na rin po sa ibang kahit sa
- 2:23muslim. Ah malaki malaki rin po ang
- 2:27pagkakatulad pagdating po sa kasalan.
- 2:32Ang katulad na rin po ng paghihingi ng doré.
- 2:36Sa pamilya ng lalaki ganun at saka.
- 2:40Ah mas ah mas malaki po yung yung tsansa ng mga fix fix
- 2:46marriage po sa amin. And ang ganon kahit ah twelve
- 2:53years old. Ah kailangan tatandaan ka na na
- 2:57you ito yung mapapangasawa mo. Hm.
- 3:02Sino po yung nagdedesisyon? Yung mga nakakanta nakakatanda
- 3:09po o di kaya po'y yung pamilya ng lalaki tapos.
- 3:14Parang natipuhan ka ng pamilya ng lalaki.
- 3:17Ganun po. Oo tapos.
- 3:21And then po mag magagawa po sila ng proposal sa magulang ng babae
- 3:26na para gagawin nilang lahat lahat ng lahat ng i offer para
- 3:30lang mapapayag yung magulang. Dahil sa hirap po ng buhay namin
- 3:36noon. Marami po talagang napa oo yung
- 3:40mga magulang. Halos kasi.
- 3:43Karaniwan po kasi na nag i nag aasawa ng mga bata ng bata eh
- 3:48yung mga may edad na at saka. Parang.
- 3:54Ah pina sinasamahan. Wala nila yung ano.
- 3:58Ano may pera sila tapos yung side ng babae wala.
- 4:02Ganon. Oo siran lang nila ang sakong
- 4:06bigas o mag oo na po yung magulang.
- 4:10Ibig sabihin yung lalake eh mas matanda mga.
- 4:15Kadalasan ilang taon? Mga forty years old po.
- 4:20Yung pinakamata. Hmm tapos mayaman yung pamilya
- 4:25nila. Hmm hindi naman po masyadong
- 4:29mayaman parang medyo may kaya lang yung mas yung mas ano lang
- 4:33po may parang may kakayahan lang po na.
- 4:37Ganon maka maka ano pa asawa ng ano?
- 4:42Yun. Samin kasi ang ang pag.
- 4:47Ang ano kasi po kapag kapag may trabaho ka po noon na kapag may
- 4:53may isa ka pong kahit five hundred meters na lupain ka na
- 4:58na isa kang lalaki. Mayaman ka na po sa mata ng ano?
- 5:03Mga tao kapag may sarili ka pang tatlong lupain.
- 5:09Wow. So sabi mo kanina yung yung
- 5:12doré? Yung dora halimbawa binanggit mo
- 5:15yung bigas. So ibig sabihin sapat na yun na
- 5:19doré yung isang sako ng bigas. Ah minsan lang ah may naka may
- 5:25nalaman po akong ganyan po sa amin pero parang isang pamilya
- 5:29lang po yung makatanggap ng ganyan pero karaniwan po talaga
- 5:33is baka kabayo. Depende po talaga sa pag uusap.
- 5:38Or kung anong kayang i offer ng side ng lalaki and.
- 5:43Minsan din po yung mga magulang ng babae yung magre request.
- 5:48Tapos sasagot yung pamilya ng lalaki kung kaya niya ito o
- 5:51hindi. Ia adjust niya yung yung yung
- 5:56yung ano yung request. Ganun po.
- 6:01Sige po halimbawa yung side ng babae po nanghihingi ng dalawang
- 6:06kalabaw dalawang kabayo at saka dalawang kambing.
- 6:11Or ano tapos yung sign ng lalaki magre react na hindi nila kaya
- 6:17yung. Ang maibibigay lang nila is
- 6:20isang kabayo lang atsaka pera ganon mga nasa thirty thousand
- 6:25twenty thousand. Depende.
- 6:29Wow yung karanasan mo yung sitwasyon mo.
- 6:34Ganun din ba? Nagkaroon ka ba ng fix na
- 6:36marriage? Yung sakin po kasi.
- 6:42Yung mama ko po kasi pa ayaw n'ya pong ipa adopt.
- 6:45Yung ganon sa akin. Kaya ano taga nag simulang nag
- 6:52aral ako then elementary dun nag aral ako tapos nung nag high
- 6:57school ako kailang kailangan ko mag transfer sa gensan ng high
- 7:01school. Mag high school ako doon sa ah
- 7:05gensan then nagka boyfriend ganun wala ng wala na pong
- 7:08nangyaring fixed marriage na ganun pero ikasa yung mga pinsan
- 7:12ko po halos ganun. Bakit daw ayaw ng nanay mo?
- 7:18Pa kasi po para lang po yun sa na para lang po ito sa nanay ko,
- 7:22sabi niya. Gusto niya lang pong ka yung
- 7:25yung ang gusto lang po kasi nya yung pakasalan lang ako.
- 7:28Okay na po yun. Pakasalan lang ako sa simbahan.
- 7:32Okay na po yun. Ayaw niya po yung manghihingi ng
- 7:35dori kasi para daw niya na akong ibebenta kasi.
- 7:41Sa amin po kasi mas mas lamang din po.
- 7:46Kawawa din po kasi kaming mga babae kapag.
- 7:49Com kapag nakakuha kami ng dore sa lalaki.
- 7:53Kasi kapag hindi naman po maiwasan yung temtation di ba?
- 7:58Ah yung babae po minsan sa amin kapag naka.
- 8:03May ano pa yung anong tawag don? Yung nangaliwa.
- 8:08Nag cheat yung lalaki. Babae po.
- 8:13Babae babae. Kapag nag chat yung babae
- 8:16dodoblehin yung dodoblehin nya po yung doré.
- 8:20Ibalik niyo po sa lalaki. Ah okay.
- 8:26Ano yun um batas yun? Yes po.
- 8:32Okay kaya? Kaya kapag naka fix marriage ka
- 8:35na po tsaka alam mong malaki laki yung nakuhang dory ng
- 8:40pamilya mo. Parang.
- 8:42Kailang kailangan mo na talagang mag stay dyan sa sitwasyon mo
- 8:45kahit bugbog sarado ka na diyan sa asawa mo.
- 8:50Oo nga nun kasi. Yung pano yun kung hindi okay
- 8:56yung asawa mo hindi maganda yung kasal niyo.
- 9:00Yung relasyon niyo meron bang paraan para maghiwalay?
- 9:05Mayron po pag uusap po sa barangay kaso yun din po ang
- 9:10ano. Ang pag uusapan yung pagbabalik
- 9:13ng dore kapag gusto kung willing talaga yung babaeng
- 9:17makipaghiwalay sa lalaki. Kapag yung lalaki ay yung babae
- 9:21talaga ang gustong makipaghiwalay at tsaka yung
- 9:23lalaki ayaw. Ayaw makipaghiwalay mapipilitan
- 9:27yung babae pong ibalik yung doré ng doble.
- 9:30Pero kapag ang. Ayon naman po yung lalaki sa
- 9:33paghihiwalay. Ah pwede rin nilang pag usapan
- 9:38kung. Kung gusto pa rin ng lalaking do
- 9:41ibalik yung doré or hindi. Ganun po.
- 9:43Depende po kasi yan sa lalaki. Ganon.
- 9:47Uh. So parang talagang mas may.
- 9:51Parang kapangyarihan yung lalaki sa relasyon.
- 9:55Opo. Lalo't kapag.
- 9:58Malaki laki rin talaga yung naibigay na dori parang
- 10:02makapangyarihan ka talaga. Mm eh yung ano po um?
- 10:08Yung lalaki pwede bang mag asawa ng higit sa isang babae?
- 10:13Opo. Pwede po?
- 10:16As long as kaya niya rin po. Kaya niya pong buhayin ganun.
- 10:21Um. Pero kailangan ding magbayad ng
- 10:26ano yung nga yang lalaki sa unang asawa?
- 10:30Magbayad siya. Para kung pwede kung papayag
- 10:34yung baba yung unang asawa na mag asawa siya ulit.
- 10:38Pero minsan din po kapag ayaw ng unang asawa hindi rin itutuloy.
- 10:43Hmm ah okay ibig sabihin kailangan pumayag yung unang
- 10:48asawa. Opo.
- 10:51Tapos yung parang ibibigay o yung bayad sa kanya.
- 10:57Para mag asawa ulit yung lalaki. Parang desisyon na yun nilang
- 11:01dalawa. Opo.
- 11:04So karaniwan ba yung fix marriage at yung polygamy?
- 11:11Sa halimbawa mga kaibigan mo sa mga kapitbahay mo ganon.
- 11:17Opo. Kapit bahay ko.
- 11:20Kapitbahay namin meron tsaka mga pinsan ko po.
- 11:26Mm. So parte siya ng.
- 11:31Ganun ba dahil parte kayo nung tiboli o?
- 11:34Ganun ba sa south cotabato? Papano ba yun?
- 11:40Hindi ahm sa ano po kasi yun? Parang sa amin na po yun kasi
- 11:46yung ganon na paniniwala at tsaka maliit lang po na barangay
- 11:51yun kasi yung barangay mali lugong barangay.
- 11:55Kasi kaya kapag dun kasi kapag dun ka halimbawa nagdadalaga ka
- 12:00na may may maka may may tipo sayo atsaka yun.
- 12:07Pag ano kausapin yung magulang mo ng sikreto.
- 12:11Hindi mo alam na. Ito may gusto pala sayo kahit
- 12:14matanda matanda na. Ang proseso din po bago ah.
- 12:20Yung kasal kailangan may tinatawag kaming mulo yung tawag
- 12:24dun mulo it's. It means po nun is.
- 12:29Kukunin ka kukunin ka na po ng lalaki.
- 12:33Kukunin ka na po ng ng lalaki po.
- 12:36Oo tapos titira na kayo magkasama.
- 12:39Um yes i opo dun ka na po dadalhin sa bahay ng lalaki.
- 12:46Dun na po kayo ano titira? Aha.
- 12:50So yung halimbawa yung matitipuhan ng lalaki.
- 12:55Syempre mas batang babae kadalasan sabi mo.
- 12:58Ano yun based sa pisikal na itsura.
- 13:02O. Parang parang physical na
- 13:06itsura. Kasi po may yung kapitbahay ko
- 13:11po noon. Bata pa siya.
- 13:13Mas bata pa yun sa akin. Walang kita ko nun is ah nine
- 13:18years old. Nine years old tapos pagbalik ko
- 13:21galing dyan san galing ako noon ano as in dito ako nag aral mga
- 13:26ilang months lang ako nag stay tapos pag uwi ko sa amin.
- 13:29Nagulat ako may asawa na po siya.
- 13:33May asawa na po siya atsaka yung nakakagulat is yung asawa niya
- 13:37ka batch ko kabatch ko pala. Yung ganun.
- 13:42Kapitbahay lang. Hmm eh mas matanda siya eh.
- 13:46Nine years old lang yun. Nine years old kinasal na.
- 13:52Oo nine years old kukunin ng asawa.
- 13:57Yung tinatawag nilang mulo pag pag mulo.
- 14:01Pag mulo. Ah dadalhin nung lalaki yung
- 14:04pamilya niya. Tsaka magdadala po ng mga bagay
- 14:07bagay ganun yung mga appliances na pwedeng dalahin doon sa
- 14:13pamilya ng babae. Yung kumbaga pampasikat po ba?
- 14:18Oo. Ganun ba doon napag usapan kung
- 14:24kailan ibibigay yung hinihingi ng dore anong date?
- 14:30Yung ano naman ate? Um meron bang?
- 14:35Ano ba yung may batas ba tungkol sa pagtatalik?
- 14:38Kasi halimbawa yung nine years old tapos bata pa siyang babae.
- 14:44Yung lalaking mas matanda. Pwede na ba?
- 14:46Pwede na ba nun silang magtalik at magkaanak o hindi pa?
- 14:52Depende po yun sa magulang kasi. Ka base sa nakita ko.
- 14:59Parang ano ah hindi na ewan ko kung nagtatalik hindi po ako
- 15:04sure ka pero magkasama po sila sa isang bubong.
- 15:08Pero hindi po nabuo hindi na hindi po nabuntis yung yung
- 15:13kakilala ko na ano yung kapitbahay namin.
- 15:15Hindi siya nabuntis, nag aaral pa rin po siya sa elementary.
- 15:20Noon. Nabuntis yan nabuntis lang siya
- 15:24nung nag grade na grade eight. Siguro na grade eight na siya.
- 15:31Clyde eight mga eleven. Twelve years old.
- 15:35Hmm siguro basta ganun po hindi ko hindi.
- 15:38Hindi ko sure sa pagta ano. Kung depende po kasi in eh
- 15:44siguro po pumayag na po siguro both side po kaya?
- 15:48Hinayaan na po siya ng magkasama sa isang bubong.
- 15:52Uh. So parang karaniwan lang pong
- 15:56makita yun ha. Merong mga twelve years old mga
- 16:00fourteen years old na meron na pong anak.
- 16:02Parang normal lang po yun. Normal po yun sa amin.
- 16:08Hmmm. Normal po yun kasi kasi.
- 16:14Ah sa health center makikita mo nakapila dun halos sixteen years
- 16:18old fifteen years old na nagpe pre natal.
- 16:21Tiyak na nagka ano a m yun nice ng mga bata.
- 16:26Hm. Isa na po ako don sa.
- 16:31Papaano po ah parang. Nagkaanak po kayo ng bata pa po
- 16:38kayo. Sixteen po ako nabuntis po ako
- 16:42ng screen. Tapos kasal na po kayo nun oh.
- 16:49Sad to say po hindi hindi ah kasi nga po.
- 16:54Ah eh bisaya po yun? Yung ano ko po yung na boyfriend
- 16:59ko po. Visaya then nabuntis lang ako
- 17:04tapos. Pinakilala ko sa side ko.
- 17:11Parang no choice na rin yung mama ko.
- 17:13Ayaw niya rin kasing humingi ng dori since bisaya yung ano yung
- 17:18na boyfriend ko po. Parang hinihintay niyo na lang
- 17:22po na eh yung yung mag offer yung boyfriend ko ng yung pang
- 17:27kasalanan ko ganun po. Hm so ito pong nakwento niyo po
- 17:32yung fixed marriage yung. Yung doré at yung yun nga yung
- 17:38iba't ibang tradisyon tungkol sa relasyon.
- 17:41So sabihin po natin sa anak niyo.
- 17:44Halimbawa lang po kung kaya sa anak niyo po.
- 17:49Parang iencourage nyo po ba ang. Parang ituloy yung tradisyon na
- 17:56halimbawa kung meron pong gustong lalaki na magbigay ng
- 17:59doré, pakasalan siya. Ano po yung magiging reaksyon
- 18:03niya? Siguro gagayahin ko na rin yung
- 18:06mindset ng mama ko po. Ayaw ko rin po nung ganun.
- 18:13Yung nakiki mga pinsan ko po ngayon.
- 18:17Kasi doon sa yung mindset ko po kasi bata pa lang po ako parang
- 18:20nalalagay na rin po yung nag na. Yeah ano kini keep ko na po sa
- 18:26aking sarili na. Sa aking isipan nung kahit ten
- 18:30years old pa ako. Yung mga nasa around grade six
- 18:34na ako. Sabi ko ayaw ko mag awa ng fifth
- 18:37ng gaya ko yung tiboli yung kabarangay ko ayoko talaga mag
- 18:40asawa ka ay baka baka dito lang talaga ako ano?
- 18:44Dito lang talaga ako wala na akong mapupuntahan iba sa dito
- 18:47lang ako sa bukid stock na ako dito.
- 18:50Ganun yung mindset ko. Kahit ano sabi ko kahit anong
- 18:55ano sigurong ano kahit anong tribo wag lang dito yung taga
- 18:58baranggay ko kasi. Hindi na ako makakita ng ibat
- 19:02ibang city. Dito na ko sa g sa ano sa bukid
- 19:05titira. Ganun po yung mindset ko.
- 19:09Hirap kasi talaga. Hirap talaga yung yung.
- 19:13Yung sitwasyon namin noon nung nag.
- 19:16Yung naglayas kung naglayas si si mama ko nung naghiwalay sila
- 19:21ng papa ko. Naglayas siya then dinala niya
- 19:24kami on wala kaming kaalaman. Kung pano kami mabubukod.
- 19:29Hirap talaga. Hmm hirap.
- 19:33Sige po ate pag usapan po natin yung.
- 19:36Kasi i think yung mga nabanggit mong fixed marriage yung
- 19:41polygamy tama po ba? Parang nangyayari din siya sa
- 19:46ibang parte sa pangba. Sa morong.
- 19:51Feel ko po ah. Marami po talaga siguro po nang
- 19:55nangyayari din po yan hanggang ngayon.
- 19:58Opo. So yun po sana yung itatanong ko
- 20:02parang kamusta po yung buhay bilang parte ng parang
- 20:08bangsamoro na yun autonomous region kayo ng muslim mindanao
- 20:13kasi ako po taga taga luzon po ako so wala po akong masyadong
- 20:18ideya. So kamusta po yung buhay bilang
- 20:21parte ng bangsamoro? Um ano.
- 20:26Ahm parang ferris wheel kasi. Kasi kapag kami.
- 20:32Yung tribu namin tsaka yung ibang tribo nila gaya ng muslim
- 20:37at tsaka ng blaan. Kapag iba't iba rin kasi yung
- 20:43mga bisaya. Alam niyo naman po yung mga
- 20:44bisaya noh. Sa mga city yan halos nakatira
- 20:49yung mga bisaya. Parang ano po?
- 20:53Malapit po kami sa. Pangbubully po ganon tsaka.
- 20:59Pang pagde degrade ng ibang tao. Kapag alam nila ganito yung
- 21:04tribu namin. Ganun parang.
- 21:10Ano mamatahin kami. Kasi parang so parang meron sabi
- 21:15mo parang binu bully kayo din dini discriminate kayo.
- 21:20Ng mga. Taga siyudad.
- 21:23Opo. Na kadalasan ah sabi mo bisaya.
- 21:28Yes po. Hmm.
- 21:31Ano yung mga komento na sinasabi kadalasan.
- 21:35Kesyo sabi nila ano daw madumi ate laan madumi tiboli madumi
- 21:42yung mga bulok walang pinag aralan ganon.
- 21:45Bobo. Mga ignorante.
- 21:50Ah taga bukid. Tapos mga manol ah pareho
- 21:56parehong ano lang rin po yan ng ignorante.
- 22:00Ganun po yung mga comment minsan tsaka yung.
- 22:04Parang ano ahm wala ka talagang right.
- 22:09So parang sa. Iba iba po ba yung pananamit
- 22:14niyo na kapag nakita po nila kayo alam po nila na.
- 22:19Na tiboli po kayo o laan po kayo?
- 22:23Noon po talaga noon mga ano. Ma malalaman din malalaman at
- 22:30malalaman ng ibang tao kung anong yung tribu mo sa pananamit
- 22:34pero ngayon. Marami na pong ano ma
- 22:38professional po talaga na ribbon namin na hindi nila alam na si
- 22:43volley pala ito. Blood pala siya.
- 22:47Yung parang na makiki pwede na kaming makipagsabayan pero noon
- 22:52talaga mga ano mga two thousand. Eight, two thousand up to two
- 22:59thousand eleven. Ganun parang yung pananamit at
- 23:04saka ano mahalata talaga na ganito.
- 23:10Kasi nag google ako ng tibo lee ng mga tao tapos yung mga
- 23:16litrato po yung makulay na damit yung parang may sarili ganun po.
- 23:22Ang tawag don tawag don is gallons cip.
- 23:27Ngunti ball eh. Hmmm.
- 23:31Ah sinusuot lang po yan. Sa araw ng kasal.
- 23:37Pagpapakasal sa tiboli. Yung may espesyal na ceremonya
- 23:44yan. Diyan lang po susuotin ng ganyan
- 23:46yung yung ano namin. Yang galing shift na yan.
- 23:53Opo hindi po namin siya sinusuot na pupunta ng mall.
- 23:57Pupunta pamamasyal. Hindi po namin siya pwedeng
- 23:59isuot. Okay.
- 24:03Mabigat po kasi yan. Is po mabigat at tsaka ano rin
- 24:09po anong tawag doon? Parang may may term po na hindi
- 24:14po talaga siya. Kailangan po siyang respetuhin
- 24:16kahit. Yung ganyang damit kailangan po
- 24:20syang. Bigyan ng respeto ganun po
- 24:25especially po siya po opo opo. Ayos yes po.
- 24:33Sa so sa edukasyon kasi nabanggit mo maiwan mga komento
- 24:40at mga diskriminasyon na. Mga bobo walang pinag aralan.
- 24:45Pero kamusta po yung access nyo sa edukasyon?
- 24:49Ako ahh hindi po ako nakapagtapos ng college high
- 24:55school grad lang po ako sa totoo lang kasi.
- 24:59Kasi nung yung nung gumanda rate ako noong two thousand fifteen.
- 25:05Parang ano po kasi ah. Syempre may yung kapatid ko
- 25:11dalawa tapos. Parang nakikita ko po kasi ng
- 25:14sitwasyon yung mama ko. Ah sabi ko kapag magka college
- 25:19pa ako hindi na kakayanin kasi. Well wala na talaga kaming ma
- 25:24ano saan na kukuha ng pangbayad sa eskwelahan.
- 25:28Kapag tutuloy ako. Tsaka yun ang ginawa ko po is.
- 25:34Nag stop ako na na nag apply po ako nun kahit anong trabaho po.
- 25:41Hmm so imbis na mag aral pa at magbayad ng tuition nagtrabaho
- 25:46na lang po kayo para kumita na ng pera.
- 25:49Opo ah yes po. Ahhh so sana wag niyo po akong i
- 25:54judge noh. Kaya nga sa kagustuhan ko pong
- 25:57kumita na. Na.
- 26:00Napasok po ako sa ano? May kaibigan po kasi akong bakla
- 26:05noon. Ang sabi niya po sakin sasama
- 26:08daw ako sa kanya sa davao kasi may hi ano daw roon may hiring
- 26:13daw na. Ang sa karinderya magtatrabaho.
- 26:19Then pagdating sa davao ganun di ko alam na ano pala bar pala
- 26:24doon yung magsasayaw magsasayaw ka po nasa stage.
- 26:30Opo yun hindi alam ng mama ko. Hindi alam ng mama ko yung ganun
- 26:37nangyari sa akin. Tapos kamusta naman po yung
- 26:41trabahong yun? Pinasayaw po ako sa totoo sa
- 26:46hindi ko na po hindi na po ako hindi ko na po itatago pinasayaw
- 26:50po ako ng gabing yun. Pinasuot po ako ng.
- 26:55Yung yung sexy na damit yung halos makita na yung kaluluwa.
- 26:59Ko. Yes po then kasi po walang no
- 27:04choice na po kasi ako kailangan nga hindi ako makauwi kapag
- 27:07hindi ako makakuha ng pamasahe kung hindi ako sasayaw sa gabi
- 27:10na yun. Yan nagsayaw ako tapos.
- 27:15Nung time na nagsayaw po ako may bigla na na raid po kami.
- 27:20Na raid po kami yung bar na yun. Na kasi po ako yung bata doon.
- 27:27Ako lang po talaga yung under age doon na dinala ng bakla.
- 27:31Na kaibigan ko pinaakyat ako ng may ari ng bar doon sa taas.
- 27:37Doon sa pinakataas. Sa stay may may.
- 27:41Ah may hagdanan po sa may likod parang fire exit ata yun tas dun
- 27:45ako pinaakyat kita ko yung mga lalaki na nakaitim.
- 27:50Agad naka jacket naghanap. Nagtago ako doon sa taas po
- 27:55hanggang naghintay na ako ng umaga pinauwi po ako.
- 27:59Wow. Grabe grabeng kwento yun ah.
- 28:03So may kaibigan ka inaya ka pumunta sa davao para mag
- 28:07trabaho sa isang karinderya o kainan pero bar pa na tapos yung
- 28:13unang gabi na sumayaw ka. Dumating yung mga pulis.
- 28:19Oo n b i ata yun kay. Pag nag raid sila po na grade
- 28:25grade nila yung bar. Hmm dahil may.
- 28:31Yung siguro yung iniiwasan nila yung mga under age na sumasayaw.
- 28:37Siguro po kaya takot na takot na takot na takot ako nun kasi
- 28:40iniisip ko baka ilabas nila ako sa t v.
- 28:43Oo. Pakilabas na ako sa t v tapos
- 28:47nakita yung mama ko ba? Oo nga grabe.
- 28:52So anong ginawa mo nung? Sa umaga na tapos na yung raid
- 28:57anong ginawa mo nun? Umuwi ka na.
- 29:00Sabi ko sa bakla uuwi na ako kasi.
- 29:05Ano ay hindi ko naman po sana sinabi na ayaw ko ng trampa ayaw
- 29:08ng ayokong nitong trabaho para hindi para hindi ko hindi nila
- 29:11masabi na diyan age ko sila ba? Sabi ko we nauwi na lang siguro
- 29:16ako kaya kasi baka hinahanap na ako ni mama ko kasi nung time na
- 29:19nag alis po ako. Eh nag naglalaba andera po si
- 29:23mama ko sa ano sa kapitbahay namin.
- 29:28Nag labandera siya tapos. Dana dami niyang labahin sa araw
- 29:32na yun kasi marami kaming utang. Maraming nag singil sa amin ba.
- 29:37Nakasingil sa amin na utang. So ganun nakapag isip na talaga
- 29:40ako. Alis na ako na papuntang gabao.
- 29:42Baka makain ka mako padala ko agad sa kanya.
- 29:46Yun sama ko sa bakla. Di ko naman expect tapos.
- 29:51Umuwi kami ng gen sa sumakay kami ng bus galing davao.
- 29:56Dumating kami po sa gensan. Then pagdating po na pag
- 30:01pagdating namin sa gensan. Na may sinabi na naman po yung
- 30:06bakla sakin na may kaibigan daw. Punta daw kami sa kaibigan niya.
- 30:12Sa gensan. Then pag.
- 30:16Ah sabi ko okay. Sabi ko sumama ako sa kanya then
- 30:20barden pala yung pupuntahan namin sa dental.
- 30:24Hmm. Ganun din.
- 30:28Yes po. Yung kaibahan lang po walang
- 30:31sayaw pero. Magte table ka lang daw sabi ng
- 30:36bakla. Okay sabi niya.
- 30:40Sabi niya sakin magte table lang daw.
- 30:43Ibig sabihin parang waitress lang.
- 30:47O yung may term don g r o ata yun yung.
- 30:50Ano parang. Guest relations officer.
- 30:54Yes po. Pero kailangan naka sexy na
- 30:59damit. Opo.
- 31:03Yun naman ah nag ano na po ako. Naniwala po ako sa kaibigan ko
- 31:07kasi sabi nya wala yung wala naman daw mangbabastos sa akin
- 31:10kasi upo lang naman daw ako. Sabi ko sige basta bukas uwi
- 31:17tayo ha. Tapos ganun nung unang gabi ko
- 31:22na yan po is parang. May may binigay sila sa akin na
- 31:26income pagkabukã pagka kinabukasan.
- 31:30Yung income ko ng kinabukasan sa ano lang yun daw sa ladies drink
- 31:34daw yun. Tapos yung income ko na yun
- 31:38nakita ko. Sabi ko one one one thousand
- 31:41yung binigay po sakin. One thousand.
- 31:46Is po. Sa isang gabi.
- 31:50O ladies drink lang po yon. Hindi ko alam kung.
- 31:54Sa lilis drink yun o binigay ng nung naka table ko kasi.
- 31:58Parang pina table po ako ng bakla dun sa ka kilala niya na
- 32:02po kakilala kakilala niya na tapos may mapera daw yun.
- 32:08Ano yung ladies drink? Ladies drink yung ininom iniinom
- 32:15po ng babae. Yung tina table.
- 32:19Aha. Tapos ma mas mahal po siya.
- 32:24Mas mahal po siya sa. Iniinom ng lalaki ng customer.
- 32:31Ganon may commission ata yun may commission yung na kami po may
- 32:35may may commission po kami. Kada isang bote.
- 32:39Ah okay so dahil binilhan ka nung nung nung customer ng
- 32:45ladies drink may dagdag na pera pera ka.
- 32:50Oo mga nakasampu na nakasampu ata ko nun kaya na one thousand.
- 32:56Uh at yung isang libo na yun. Okay ba yun sayo?
- 33:02Na ano po talaga? First time ko yun makahawak ng
- 33:04one thousand. Mhm.
- 33:07Yun first time ko yung nakakita ng one thousand nakahawak lang
- 33:10ng thousand tapos pinadala ko sa palawan sa kay mama kung
- 33:14nagtanong siya kung sa akin saan daw to galing sa.
- 33:18Sabi ko nakahanap na ako ng trabaho.
- 33:20Pinatuloy ko na lang po yun. Yung pagiging vr.
- 33:26Nag stay ka doon? Nag stay po ako doon.
- 33:31Umabot po ako ng. Siyam na buwan nine months.
- 33:37So halos gabi gabi ganun yung kitaan nyo mga isang libo.
- 33:42Hindi po. Hindi kasi.
- 33:46Kapag gusto mo talagang pa ako kasi sabi kasi nila.
- 33:52Yung mga kasamahan ko kasi malalaki talaga yung mga sahod
- 33:55nila nung time na yun kasi hindi lang po ah cable yung gagawin
- 34:01nila kasi mag ah kung gusto nilang dalhin ng isang lalaki
- 34:05pwede sila kaya malaki yung malalaki yung pera yung ma
- 34:10income po nila sa isang gabi. Mm kasi yung akin yung ako hindi
- 34:17ako pinayagan kahit gusto ko po nung ganun mag payag na lang po
- 34:21ako. Ilabas ako ng lalaki ayaw po ng
- 34:24ng may ari ng bar kasi baka pulis daw yung pulis daw yung
- 34:28maglalabas sa akin baka i trap daw nila.
- 34:32Yung ilabas meaning. Lalabas kayo mismo sa bar o
- 34:38parang nagche check in kayo ganun.
- 34:41Ganun magche check in po. Kaso delikado kasi baka
- 34:46undercover na pulis. Opo.
- 34:50Ganon na tuloy tuloy na yun hanggang sa.
- 34:56Hanggang sa siyam na buwan na ganun yung set up.
- 34:59Ano ng upo pa upo upo lang ako tapos minsan hindi na po umabot
- 35:03ng ano. Kailangan ko pang magdaya po
- 35:07kaya hindi ko na iniinom yung ladies drink kasi ayaw ko
- 35:09malasing ni tinatapon ko. Kasi hindi talaga hindi talaga
- 35:15ako umiinom pero ako na lang gumagawa ng paraan para maka ano
- 35:19ba makarami. Ganun.
- 35:23Parang yung yung goal ba nun ng customer?
- 35:26Parang malasing ka. Siguro kailangan masabay kayong
- 35:30malasing. Tapos mag ginawa ko na lang po
- 35:35eh nag pretend na lang po ako nung lasing na lasing.
- 35:39Oo bakit ka umalis sa trabahong yun?
- 35:44Umalis po ako kasi. Na nagkita po kami ulit ng
- 35:49boyfriend ko po noon. Tapos yun.
- 35:53Nagsama po kami. Nagsama kami tapos yun na
- 35:58nabuntis ako. Umuwi ako sa amin.
- 36:04Ganun opo hirap na parang ano po parang dinagdagan ko na po yung
- 36:10sitwasyon namin. Nung nanganak nung nagka anak
- 36:16ka. O nag nagkaanak ako tapos yung
- 36:22boyfriend ko po na di sa naiwan siya sa gensan nagtrabaho siya
- 36:26sa sa adults sa doll po dol na company.
- 36:33Ahm doon nagtrabaho siya ako sa then ako dun ako sa full sa
- 36:37ibully. Then dun ako nanganak.
- 36:42Tapos pag panganak ko po is nag naghanap nagpunta ako dito ng
- 36:45gensan tas naghanap ako ng trabaho sa sa mga mall po naging
- 36:51cells. Promodizer po ako sa k c c mall
- 36:54dito sa gensan. Sa pag usapan po natin yung.
- 37:00Gusto ko pong malaman ano na pong mga mga lugar mga probinsya
- 37:05yung napuntahan niyo po sa. Sa pilipinas so.
- 37:09Nabanggit niyo po yung davao yung gensan.
- 37:13At syempre po yung barangay niyo sa south cotabato.
- 37:18Meron pa po bang iba? O marvel kasi dun ako nanganak
- 37:23koronadal po. Koronadal yung capital ng south
- 37:28cotabato. Tama ba?
- 37:30Siguro opo opo. Meron pa pong iba.
- 37:34Wala na po. Polomolok paul ay polomolok pala
- 37:39polomolok marvel tsaka davao tsaka gensan at saka doon sa
- 37:43amin. Opo so natanong ko lang po kasi.
- 37:48Gusto ko pong malaman tungkol po sa kaligtasan sa sa mindanao sa
- 37:53karanasan niyo po tsaka sa. Sa mga na nababalitaan niyo po.
- 38:00So kamusta po yung kaligtasan dyan para sa inyo?
- 38:04Para sakin po ano po kasi ah nung panahon po kasi ni
- 38:10president duterte. Nung dito sa amin sa mindanao
- 38:15parang wala kaming nakikita. Naririnig po ng balita na
- 38:18patayan dito. Teka lang po.
- 38:21Tanong ko lang po nung panahon po ni duterte bilang presidente
- 38:25o nung mayor po sya sa davao. Bilang presidente po.
- 38:32Wala kaming naririnig na patayan pero ngayong ano lang po ngayong
- 38:37ngayong bagong ano. Ah bagong presidente marami pong
- 38:44nagaganap po dito. Patayan po talaga.
- 38:48Parang murder po talaga. Opo especially po ahm may mga
- 38:54krimen po is halos nasasangkot yung mga bata.
- 38:59Karamihan po. Karaniwan pong biktima is mga
- 39:04bata dito ah basta sa buong mindanao na po yan.
- 39:10Uh. So parang yung motibo po hindi
- 39:15hindi naman magnakaw o. Kasi bata po siguro wala pong
- 39:20masyadong pera yung bata. Bakit po pinapatay?
- 39:25Base sa mga na ano. Nakita kong mga balita dito sa
- 39:31amin sa mindanao. Yung nari rape yung mga bata.
- 39:35Ganun papatayin pagkatapos si rape.
- 39:38Um. Grabe tapos marami maraming may
- 39:44mga gasong marami na pong nangyayaring kasong ganyan pero
- 39:48ilan lang po hindi po namin alam kung nakamit pa ng hustisya yung
- 39:52mga nabiktima. Ganun po yung mga nangyari.
- 39:57Talaga nalulungkot po. Nakakalungkot po.
- 40:02Opo eh yung ano po yung sunong war on drugs po ni duterte.
- 40:08Ano po yung sitwasyon dyan? Parang.
- 40:11Sabi nya po mas ligtas. May problema din po ng droga
- 40:16dyan. Yung war on drugs.
- 40:19Parang. Parang ano po kami parang anong
- 40:24tinatawag doon. Ah parang feel namin ligtas na
- 40:30ligtas po kami. Kasi halos talaga na kilala ng
- 40:35mga kakilala ko na mga drug adik eh nag aano nagsusundo, nagsu
- 40:41surrender at ayaw nilang mapatay.
- 40:44Hmm ganun po. May hindi sumurender pero
- 40:48napatay. Kasi binigyan sila ng parang
- 40:52panahon di ba sinabi sumuko na kayo ganyan.
- 40:58So pwede silang mag surrender mismo sa pulis.
- 41:02Pero yung. Mga hindi.
- 41:04Pinatay sila. Opo papasukin sa bahay kahit
- 41:08nakakain kahit kumakain ka pa papatayin ka.
- 41:12Oo. Uh grabe so halimbawa ikaw ate
- 41:17kapag. Ah halimbawa kapag gabi ganon.
- 41:22Feeling mo ba medyo delikado kung maglalakad ka sa labas
- 41:26ganun? Sa ngayon po opo delikado na po.
- 41:31Sa aking palagay sa aking. Sa aking mga ano mga.
- 41:39Advanced advanced kong isipan. Oo so kapag gabi hindi ka na
- 41:46lumalabas. Hindi na.
- 41:49Nakakatakot na. Oo.
- 41:52Kasi mayroong. Yung travel advisory halimbawa
- 41:56sa canada. Sabi nila wag daw magbiyahe sa
- 42:02mindanao. Sa buong mindanao except sa
- 42:06davao. Tapos yung u s naman meron ding
- 42:10travel advisory. Na.
- 42:13Reconsider daw so pag isipan mabuti bago bumiyahe sa
- 42:18mindanao. Except sa davao din.
- 42:21So sa tingin mo parang fair na? Na parang advisory ba yun na
- 42:28iwasan yung. Yung lugar mga lugar sa mindanao
- 42:32aside sa davao para sa mga turista sa canada at u s.
- 42:39Para sa akin hindi naman parang. Hindi fair po yun kasi.
- 42:46Hindi naman po i ano. Hindi naman po.
- 42:49Halos ay hindi naman po siguro. Masama na magtravel yung ibang
- 42:54taga ibang bansa dito sa iba't ibang lugar dito sa mindanao.
- 42:59Pumili kung anong gusto nila pero.
- 43:01Pero kung yan pero kapag ka sa kaligtasan.
- 43:08Na iintindihan ko po pero so kung mga tourist spot naman may
- 43:13karapatan din po silang mapuntahan kung anong gusto
- 43:16nilang puntahan pero sa kaligtasan po pero para sakin
- 43:20parang fair na rin po yun. Hmmm.
- 43:24So halimbawa halimbawa may kaibigan kang amerikano o
- 43:29amerikana. Tapos sabi niya sayo gusto kong
- 43:33pumunta sa mindanao bumiyahe sa mga zamboanga mga.
- 43:39Saan pa ba bukidnon gensan? Ligtas ba ako?
- 43:44Okay lang ba mag isa ako? Para sa akin hindi.
- 43:49Lalong lalo na siguro sa zamboanga.
- 43:52Opo bakit po? Halos po kasi.
- 43:56Most mga moro rin po kasi doon. Then ah.
- 44:02Well ahm masasabi ko pong malapit doon yung mga.
- 44:08Ah n p a po. N p a yung mga rebel group no?
- 44:13Opo dito di dito sa ano sa ano maguindanao yung pinaka delikado
- 44:20para sakin. Maguindanao.
- 44:24Kung yun po mas mas delikado yung maguindanao compared naman
- 44:30sa zamboanga. So meron po bang ganung?
- 44:36Parang ganung pag iisip nabanggit niyo po yung mga
- 44:39morrow. Um may ganun po bang?
- 44:43Parang mindset na mas delikado. Dahil.
- 44:48Mas maraming moro o dahil po sa mga n p a papaano po yun?
- 44:54Mas delikado okay lang po naman yung iba.
- 44:56Ano yung yung mga morong? Yung kinakatakutan po ng iba
- 45:01lalo kahit sino po kahit anong tribo but yung mga mga rebelde.
- 45:08Opo ano po yung problema na na kino cause ng mga rebelde dyan?
- 45:16Actually naman po. Ha base po sa.
- 45:22Kara karanasan daw ni mama ko eh nung dati naghaharvest kami ng
- 45:28mas ma medyo malayo kasi yung barangay sa harvest na namin na
- 45:33mai malayo pa yun bukid pa. So may mga rebelde pong.
- 45:38Humingi ng ano pagkain pero may iba may ano po may kanya kanya
- 45:44rin ugali kasi iba't ano iba iba yung.
- 45:49Classy classy ba yung ganun? May rebelding walang awa may
- 45:54rebelding. Ano naman?
- 45:58Parang. Ano yun tinatawag may marunong
- 46:01manghingi ba? Hmm may sa amin naman doon dito
- 46:06sa sa sa t boli. Ah halos naman max sa wala
- 46:12namang ano na pinapatay na ga da ano ng mga rebelde.
- 46:18Nanghihingi lang po siguro ng pagkain ganun.
- 46:22Pero sa mag. In the now.
- 46:26Halos patayan po kasi. Ibat ibang grupo.
- 46:31Iba iba yung grupo nila kaya. Mas madalas po ung nangyayari
- 46:35yung rado yung rado po. Ano po yun?
- 46:40Yung ubusan ng lahi. Parang sa wit.
- 46:45Din sa kanila po yon o kontra po sa mga pulis.
- 46:49Sa kanila po yun. Kahit kapwa nilang ano kapwa
- 46:53nilang maguindanao. Basta may may parang hindi sila
- 46:58nagustuhan sa. Kabilang kampo at saka yung
- 47:02kabilang kampo ayaw niya rin doon sa may hindi siya
- 47:04nagustuhan. Mag hahasik po yung rado yung
- 47:09uubusan ubusan po ng lahi ganun galing sa maliliit na bata
- 47:15hanggang sa matatanda ganun. So kung ikaw ate iiwasan mong
- 47:20pumunta sa zamboanga at maguindanao.
- 47:24Oo. Kung ako lang.
- 47:27Sige po so ate patapos na tayo pero gusto ko lang itanong.
- 47:32So masaya ka ba sa buhay diyan sa south cotabato at bilang
- 47:38tiboli? Parang masaya naman po ba yung
- 47:41buhay niyo? Ang.
- 47:45Masaya pero parang may may. May gusto pa kasi akong.
- 47:53Napatunayan sa buhay ko parang ayaw.
- 47:56Parang sinasabi ko po kasi na parang hindi kasi pwedeng
- 48:00ganito. Hanggang dito lang kaya.
- 48:04Kailangan kong maghanap ng paraan para maka.
- 48:08Makabalik sa pag aaral ganon tapos.
- 48:13Ayun naghahanap po ako ng ano? Naghahanap rin po ako ng ah nag
- 48:17aapply rin po ako ng. Sa online nag v a po ako pero
- 48:24ano po ako newbie po ako sa pag b b a.
- 48:28At least naman na ahmm may natutunan din naman ako tapos
- 48:33yung kaya ko pong pagsabayin yung ano ka kung sakali mang
- 48:37makakabalik man ako sa pag aaral.
- 48:39Ganon. Opo masaya naman po pero masaya
- 48:44pero. Minsan kasi sa hirap po kasi ng
- 48:47buhay at saka maraming responsibilidad.
- 48:51Hindi. Hindi lang dapat.
- 48:55Masaya ka dahil ano dahil buo yung pamilya dapat masaya ka
- 48:59dahil wala ka ng iisipin ganun. Huling tanong na lang po so
- 49:05nabanggit niyo po yung may gusto kayong patunayan sa sarili niyo?
- 49:09Ano po yung meaning yun para sa inyo?
- 49:11Ano po yung? Parang para patunayan po sa
- 49:14sarili niyo. Siguro gusto ko ring.
- 49:21Kumita ng sapat at at saka the same time makapagtapos.
- 49:27Hmm. Habang nag aaral habang gusto ko
- 49:31po yung habang nag aaral. May kinikita ako at para ah
- 49:37pangtustos sa pamilya ko. Yung ganung yung ganong ano po
- 49:42sana yung ganun yung ganong ano ba sitwasyon?
- 49:46Opo so maipon yung komportableng buhay tsaka gusto niyo din pong
- 49:52makapagtapos para mas matuto pa. Opo.
- 49:57Okay po ah yun po ate joy. Maraming salamat po sa oras nyo.
- 50:42Okay po sige po thank you po sa pag imbita po sa akin dito.
- 50:48First time ko po. Walang problema.
- 50:51Salamat po sa mga kwento nya. Sige thank you po.
- 50:55Ingat po kayo. Ingat po.