Latest / BNR Nieuws Vandaag / Avondnieuws: De NAVO zal een aanval van de vijand 'blokkeren, bot maken en breken'
Transcript
- 0:03Speaker 1: Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws. Niels Heithuis en Mark Beekhuis.
- 0:12Speaker 2: Goed dat je luistert. Hier is het nieuws om mee
- 0:13Speaker 2: thuis te komen. De hoogste NAVO-generaal, hoe noem je hem
- 0:17Speaker 2: ook alweer? Een sackeur? Sackeur. Ontvouwt zijn overwinningstheorie. De vijand blokkeren,
- 0:23Speaker 2: dienst aanval afzwakken... en voorkomen dat hij zijn doelen bereikt.
- 0:26Speaker 2: Maar wat was er opvallend aan die toespraak? Bij Kale
- 0:29Speaker 2: hebben passagiers nu vier jaar de mogelijkheid om zelf te bepalen...
- 0:33Speaker 2: of ze gaan bijbetalen voor biobrandstof. En wat denk je?
- 0:37Speaker 2: Dat doet bijna geen hond. Dat klopt ongeveer wel. Albert
- 0:43Speaker 2: Heijn heeft de kampen met een grote IT-stoering... maar houdt
- 0:46Speaker 2: zelf in het midden hoe die is veroorzaakt. In Frankrijk
- 0:49Speaker 2: overigens is er nog een veel grotere stoering aan de gang.
- 0:53Speaker 2: Dadelijk meer daarover. De Nobelprijs voor de Economie gaat naar
- 0:56Speaker 2: twee Kenesianen. Maar we beginnen bij de
- 1:01Speaker 3: NAVO. De NAVO zal een aanval van de vijand blokkeren,
- 1:05Speaker 3: bot maken en breken. Dat zei de hoogste militaire commandant
- 1:10Speaker 3: van het bondgenootschap, Alexis Grinkiewicz, tijdens een presentatie van zijn overwinningsstrategie.
- 1:15Speaker 3: Die presentatie is ook gevolgd door onze Europacorrespondent Stefan de Vries. Goedemiddag.
- 1:20Speaker 3: Hoi Mark. Hoe luisterde jij naar zijn verhaal?
- 1:22Speaker 4: Nou, ja, wel met grote interesse. Want het komt niet
- 1:26Speaker 4: zo vaak voor dat de hoogste militaire commandant van de
- 1:29Speaker 4: NAVO een speech geeft. En dan ook nog met als
- 1:32Speaker 4: titel Theorie van de Overwinning. Ja, dat klinkt behoorlijk vastberaden.
- 1:36Speaker 2: Het klinkt alsof hij een overwinning speech houdt
- 1:39Speaker 4: Ja, misschien is de wens de vader van de gedachte.
- 1:41Speaker 4: Het kwam ook op bepaalde momenten echt over als een motivatiespeech.
- 1:46Speaker 4: Naar de Europeanen toe, naar de Amerikanen toe. Maar natuurlijk
- 1:49Speaker 4: vooral ook als een waarschuwing naar de Russen. Het ging
- 1:53Speaker 4: vooral over de theorie. Maar ik vraag me dan af,
- 1:57Speaker 4: hoe zit dat in de praktijk? Daar zei hij ook
- 1:59Speaker 4: wel wat over. Maar het was een opmerkelijke presentatie vanmiddag
- 2:03Speaker 4: in Warsaw... van Grinkiewicz.
- 2:05Speaker 3: Hij zei nadrukkelijk, het is geen plan. Waarom zei hij dat?
- 2:08Speaker 3: En wat was het dan wel
- 2:10Speaker 4: Ja, het is geen plan, maar een theorie. Want als
- 2:13Speaker 4: het een plan zou zijn, dan zou je kunnen denken...
- 2:16Speaker 4: de NAVO is er op uit op een confrontatie met Rusland.
- 2:20Speaker 4: Dat zijn we net eens mee. Nee, dat land noemde
- 2:24Speaker 4: hij geen enkele keer bij naam in zijn toespraak. Maar
- 2:27Speaker 4: de hele zaal wist natuurlijk over wie het ging. Het
- 2:30Speaker 4: is een theoretische situatie, hypothetische situatie. Mocht Rusland Europa aanvallen,
- 2:36Speaker 4: één van de lidstaten... dan zal de NAVO eerst de
- 2:39Speaker 4: grondtroepen de aanval tegenhouden. Dan volgen goedkope drones. En wie doorzet,
- 2:45Speaker 4: verliest dan al zijn troepen aan de grens. En ook
- 2:48Speaker 4: alles daarachter, dus wat het aanstuurt en bevoorraadt... En ja,
- 2:51Speaker 4: die theorie komt neer op drie woorden. De beroemde drietrap
- 2:55Speaker 4: uit de AI-modellen. Maar goed, ik weet niet of hij
- 2:59Speaker 4: die gebruikt heeft. Blokkeren, afstompen en breken. Ja,
- 3:04Speaker 3: en hij zei inderdaad dat het een volledige theoretische
- 3:07Speaker 5: exercitie was. Want er is geen oorlog op handen. Let
- 3:09Speaker 5: me make one point very clear. I do not assess
- 3:13Speaker 5: that conflict is imminent or inevitable. It isn't. We help
- 3:18Speaker 5: avoid conflict by clearly articulating our defensive intentions and by
- 3:22Speaker 5: maintaining open lines of communication to resolve misunderstandings and encourage transparency.
- 3:28Speaker 3: Er zat een soort dreigende toon even goed onder alles
- 3:31Speaker 3: wat hij zei, Stefan. Waarom dan toch die toon
- 3:36Speaker 4: Dat is natuurlijk precies het doel. De afschrikking werkt alleen
- 3:39Speaker 4: als je tegenstander ook gelooft dat je het echt meent.
- 3:42Speaker 4: Dat is de manier zoals het gaat al sinds de
- 3:45Speaker 4: Koude Oorlog.
- 3:46Speaker 3: Maar Stefan, als ik nu tegen jou ga zeggen... er
- 3:48Speaker 3: is geen enkele aanleiding, Stefan, dat ik jou vandaag op
- 3:50Speaker 3: je bek ga slaan... om even onze premier te citeren.
- 3:52Speaker 3: Dat vind ik juist heel bedreigend. Ja, dat klinkt normaal
- 3:54Speaker 3: gesproken juist heel bedreigend. En zo hoorde ik het toch
- 3:56Speaker 3: ook een beetje?
- 3:57Speaker 4: Dan zal ik zeggen, Mark, ik zal je blokkeren, afstompen
- 4:00Speaker 4: en breken... En dan wil ik nog wel eens zien
- 4:03Speaker 4: of je echt me aan wilt vallen. Ik begrijp heel
- 4:06Speaker 4: goed wat je bedoelt. En het is ook echt een
- 4:09Speaker 4: tweedelige speech eigenlijk. Want ik keek naar die man en
- 4:12Speaker 4: ik zag ook een hele duidelijke boodschap... en zelfverzekerdheid brengen
- 4:18Speaker 4: aan de mensen in de zaal... aan de 22 bondgenoten.
- 4:22Speaker 4: En tegelijkertijd toch echt ook een waarschuwing aan het Kremlin.
- 4:28Speaker 4: Want ja... We zitten nu in een grijze zone met sabotage,
- 4:31Speaker 4: veel cyberaanvallen... honderden drones aan de oostflank... en soms ook
- 4:36Speaker 4: verder naar binnen op het Europese grondgebied. En daar heeft
- 4:39Speaker 4: de NAVO nog altijd geen sluitend antwoord op. Daar test
- 4:43Speaker 4: Moskou de alliantie voortdurend. En nu zegt dus de hoogste
- 4:47Speaker 4: militair van de NAVO... je komt er niet voorbij. Dus ja,
- 4:50Speaker 4: het is een dreiging, maar ook een boodschap naar onszelf toe.
- 4:55Speaker 3: Ja, en ook naar de Amerikaanse president, dacht ik misschien.
- 4:57Speaker 3: Want die is weer loyaal aan de NAVO verklaard vandaag. Ja.
- 5:03Speaker 3: Daar komt het op neer, hè? Donald Trump kan geen
- 5:05Speaker 3: kant meer op
- 5:06Speaker 4: Nou ja, de generaal zelf, het is natuurlijk de Amerikaanse generaal...
- 5:10Speaker 4: en hij was heel stellig over de steun aan het bondgenootschap.
- 5:14Speaker 4: Luister maar even wat hij zei.
- 5:16Speaker 5: No one should mistake our defensive nature for weakness or
- 5:20Speaker 5: lack of resolve. Through our collective strength we aim to
- 5:24Speaker 5: deter and keep the peace. But if someone is foolish
- 5:28Speaker 5: enough to attack us, we will fight. We will stop
- 5:32Speaker 5: the attack and deny them the ability to achieve their objectives,
- 5:36Speaker 5: whatever those may be. We will in short ensure any
- 5:41Speaker 5: attack against any ally proves utterly futile.
- 5:45Speaker 3: Ja, weer een driefslag, Stefan. Daar hoorde ik
- 5:47Speaker 5: het ook
- 5:47Speaker 3: weer. Dankjewel. Het Europees nieuws krijg je natuurlijk altijd in
- 5:51Speaker 3: onze dagelijks podcast. Make Europe Great Again. En de nieuwste aflevering,
- 5:54Speaker 3: die staat alweer bijna online.
- 6:00Speaker 2: Albert Heijn, Ethos en Gallen-Gallenkampen sinds gistermiddag... met een cyberveiligheidsincident.
- 6:07Speaker 2: Ik leg net die I even verkeerd, maar goed. Cyberveiligheidsincident. Althans,
- 6:12Speaker 2: dat is hoe ze het zelf noemen. Websites, apps en
- 6:14Speaker 2: de klantenservice van Albert Heijn... nog wat algemeener zelfs, en
- 6:22Speaker 2: noemde het een IT-incident. We praten erover met ethisch hacker
- 6:26Speaker 2: Simon Ruhoff. Welkom bij ons. Wat ik begrijp is dat
- 6:29Speaker 2: mensen nog gewoon wel boodschappen konden doen... met Albert Heijn,
- 6:32Speaker 2: maar bepaalde onderdelen van de bonuskaart werken niet. En er
- 6:36Speaker 2: worden dus geen boodschappen bezorgd. Is hier nou sprake van
- 6:40Speaker 2: een hack, of wat is dit?
- 6:44Speaker 6: Ja, dat is nu nog onduidelijk. Maar ik vind het
- 6:48Speaker 6: heel sterk op lijken dat Aholt gehackt is. Want je
- 6:54Speaker 6: haalt niet zomaar allerlei interne systemen offline. Dat is hartstikke duur.
- 6:59Speaker 6: En je hele operatie wordt daarmee verstoord. Ook de... Digitale
- 7:04Speaker 6: prijskaartjes in winkels zijn niet meer helemaal up-to-date. Dus het
- 7:07Speaker 6: is heel vervelend. En vaak haal je dat soort systemen offline...
- 7:12Speaker 6: als je een hacker op je netwerk hebt zitten. En
- 7:15Speaker 6: dan zorg je ervoor dat die hacker niet meer computers
- 7:18Speaker 6: kan hacken. Dus daar vind ik het sterk op lijken,
- 7:20Speaker 6: deze situatie.
- 7:21Speaker 2: Ja, en dan zegt... Ahold is er vrij vaag over,
- 7:26Speaker 2: als ik zo mag zeggen. Houden we het dus op
- 7:27Speaker 2: een IT-incident. Is dat een strategie om het een beetje
- 7:31Speaker 2: in het midden te houden?
- 7:34Speaker 6: Je ziet nu wel dat ze nu wel spreken over
- 7:36Speaker 6: cybersecurity incident. En wat we vaak zien is dat bedrijven
- 7:42Speaker 6: bij dit soort incidenten gaan de luiken voor de ramen.
- 7:46Speaker 6: En men weet zelf ook nog niet helemaal precies wat
- 7:48Speaker 6: er vaak aan de hand is. Men wil de omvang bepalen.
- 7:51Speaker 6: Zijn er mogelijk persoonsgegevens gelekt? Welke systemen heeft de hek
- 7:54Speaker 6: allemaal toegang tot gehad? En als zij hier gistermiddag pas
- 7:58Speaker 6: zijn achtergekomen, dan is ook voor Aalt nog heel veel onduidelijk. Duidelijk.
- 8:03Speaker 6: Dus ze zullen natuurlijk ook die vragen van journalisten... pas
- 8:07Speaker 6: kunnen beantwoorden als ze dezelfde informatie hebben.
- 8:09Speaker 2: Dus het
- 8:10Speaker 6: is veel gebruik dat de luiken dichtgaan.
- 8:11Speaker 2: Ja, maar hoe verstandig is dat? Want aandeelhouders worden hier
- 8:15Speaker 2: nerveus van en zetten het aandeel lager.
- 8:21Speaker 6: Ja, en het vertrouwen van klanten wordt misschien ook een
- 8:23Speaker 6: beetje beschaamd. Want je wil natuurlijk wel weten, zeker als
- 8:26Speaker 6: je een bonuskaart op je eigen naam hebt geregistreerd. Zijn
- 8:30Speaker 6: die gegevens dan mogelijk nu in handen van criminele hackers?
- 8:34Speaker 6: Dus wat we wel vaak zien is dat transparantie bij
- 8:36Speaker 6: dit soort incidenten vaak heel veel goodwill kweekt. En een
- 8:40Speaker 6: hoop onduidelijkheid wegneemt en speculatie ook. Dus ik zou dat
- 8:44Speaker 6: zelf altijd wel adviseren.
- 8:46Speaker 3: Je ziet ook het effect bij Picnic, die boodschappen bezorgen.
- 8:49Speaker 3: Die heeft vandaag een enorme hoeveelheid extra bestellingen. Ik weet
- 8:53Speaker 3: niet of het nieuwe klanten zijn... die vandaag dus niet
- 8:55Speaker 3: bij de Albert Heijn terecht konden.
- 8:58Speaker 6: Vooral voor kwetsbare mensen die hun huis moeilijk uit kunnen komen...
- 9:02Speaker 6: en online bestellen, dat kan met Albert Heijn nu niet.
- 9:05Speaker 6: Dus daar ga je naar de concurrent.
- 9:07Speaker 2: Veel groter is het effect in Frankrijk van een kennelijke hack...
- 9:10Speaker 2: die daar ook heeft plaatsgevonden. Meer dan 200 supermarkten zijn getroffen.
- 9:13Speaker 2: En dat gaat dan met name om koelsystemen. Die zijn
- 9:17Speaker 2: klaarblijkelijk uitgezet. En waarschijnlijk kunnen ze, die supermarkten... alle inhoud
- 9:22Speaker 2: gaan weggooien. Schade loopt dan in de miljoenen. Wat is
- 9:24Speaker 2: daar aan de gang?
- 9:27Speaker 6: Ja, die koelsystemen daar zijn niet zozeer uitgezet. Wat ik
- 9:33Speaker 6: begrepen heb is dat toen de winkels vanochtend open gingen...
- 9:38Speaker 6: dat de koelkasten daar 50 graden waren. Dus alle diepvriesproducten
- 9:42Speaker 6: kun je dan weggooien. En waar het op lijkt is
- 9:46Speaker 6: dat zij verouderde software hebben gebruikt... om die koelsystemen aan
- 9:51Speaker 6: te sturen. En dat er al een tijdje geen belangrijke
- 9:54Speaker 6: beveiligingsupdates zijn geïnstalleerd... En dan kunnen hackers in dit geval
- 9:59Speaker 6: ook je koelsysteem overnemen. En wat ik op zich nog
- 10:02Speaker 6: wel mooi vond... is dat ze nog wel gezien hebben
- 10:04Speaker 6: dat die koelsystemen allemaal zo warm waren. Want stel je
- 10:07Speaker 6: voor dat het vannacht een paar uur lang 50 graden
- 10:10Speaker 6: is geweest... en daarna weer wordt bevroren. Oh ja? Ja, dan...
- 10:14Speaker 6: Dan krijg je een hoop mensen voedselvergiftiging. En dan is
- 10:17Speaker 6: natuurlijk de situatie niet te overzien.
- 10:19Speaker 2: Ja, wat ik nu begrijp is dat het OM in
- 10:22Speaker 2: Parijs een onderzoek start daarna. Dank ethisch hacker Simon Ruhoff.
- 10:36Speaker 3: En daar blijkt nu een half procent van de klanten
- 10:39Speaker 3: gebruik van te maken. Dat laat de luchtvaartmaatschappij vandaag weten. ABNR,
- 10:43Speaker 3: waarom maken die meer reizigers gebruik van die mogelijkheid? Gaan
- 10:46Speaker 3: we vragen aan in de studio aanwezige economieredacteur Mick Fruittier. Goedemiddag.
- 10:52Speaker 3: Passagiers van KLM kunnen dat dus doen. En ze doen
- 10:56Speaker 3: het niet
- 10:56Speaker 7: Nee, inderdaad. Ik weet niet of u zelf wel eens
- 10:58Speaker 7: vliegt met KLM. Maar daar krijg je dan bij het
- 11:01Speaker 7: boeken van een ticket... de optie om Sustainable Aviation Fuel
- 11:04Speaker 7: te kopen. SAF heet dat dan. Biobrandstof. Dat kan tijdens
- 11:09Speaker 7: het boek van je vlucht en ook daarna... totdat je
- 11:11Speaker 7: bent opgestegen. En die optie bestaat dus al vier jaar,
- 11:13Speaker 7: sinds 2022. Maar slechts een half procent van alle passagiers
- 11:17Speaker 7: maakt ervan gebruik.
- 11:18Speaker 3: Ben je verbaasd? Want ik bedoel, je hebt je ticket gekocht.
- 11:20Speaker 3: Dat is duurder dan je het een paar jaar geleden verwachtte.
- 11:22Speaker 3: En dan is de vraag daarna, wilt u meer betalen?
- 11:24Speaker 7: Ja, dat is inderdaad... een inzicht geven van wat dat
- 11:29Speaker 7: dan kost. Als je die optie voorgeschoteld krijgt... kun je
- 11:35Speaker 7: kiezen tussen 40%, 60% en 100%. Vandaag heb ik even
- 11:40Speaker 7: gezocht naar een retourtje Amsterdam-Barcelona. Vlucht van twee uur. Neem
- 11:45Speaker 7: je daar je volledige verantwoordelijkheid als passagier... om je CO2-uitstoot
- 11:50Speaker 7: dan te verminderen door dus biobrandstof te kopen... dan kost
- 11:53Speaker 7: je dat extra 119 euro... Nou ja, bovenop een vlucht
- 11:57Speaker 7: van 200, 300 euro. Is dat best wel serieus. Ja,
- 12:01Speaker 7: dan kan je voor dat bedrag bijna in de businessclass zitten.
- 12:03Speaker 7: Wat dan juist weer heel slecht is voor de uitstoot
- 12:04Speaker 7: per stoel. Ja, dan gaat de uitstoot per stoel inderdaad
- 12:07Speaker 7: weer omhoog. Maar ja, die biobrandstof, daarmee wordt zo'n vlucht
- 12:10Speaker 7: wel alleen maar beter. Hoeveel scheelt
- 12:14Speaker 3: dat eigenlijk? Is het de moeite om er zo'n bedrag
- 12:18Speaker 3: van 120 euro voor te betalen?
- 12:20Speaker 7: Ja, dat hangt er een beetje vanaf welk materiaal ervoor
- 12:22Speaker 7: wordt gebruikt. Want er zijn wat verschillende materialen. Maar de
- 12:26Speaker 7: International Council of Clean Transportation... die zegt dat als er
- 12:29Speaker 7: bijvoorbeeld gerecycled kookolie wordt gebruikt... om biobrandstof te maken... dat
- 12:34Speaker 7: het dan gaat om een vermindering van de uitstoot van
- 12:36Speaker 7: 80 procent. Dat is cultuurvet, denk ik. Ja, precies. Maar
- 12:40Speaker 7: dat vind ik toch wel echt vrij significant. Wereldwijd wordt...
- 12:46Speaker 7: Vorig jaar werd er wel maar voor 0,6 procent van
- 12:48Speaker 7: alle brandstof aan boord. Was dan biobrandstof, dat SAF. In
- 12:52Speaker 7: Europa ligt de percentage ietsjes hoger. Hier geldt een bijmengverplichting
- 12:56Speaker 7: van 2 procent. En die verplichting gaat vanaf 2030 omhoog
- 13:00Speaker 7: naar 6 procent. En dan straks over 25 jaar moet
- 13:04Speaker 7: 70 procent van alle brandstof... aan boord van een vliegtuig
- 13:08Speaker 7: biobrandstof zijn. Het gaat opnopen, maar het is nu nog weinig.
- 13:12Speaker 3: En die 2 tot 6 procent die we nu dus
- 13:15Speaker 3: al hebben... die zitten sowieso in het tikket al,
- 13:18Speaker 7: die betaal je al. Precies, dus er zitten sowieso al
- 13:20Speaker 7: 2 procent in. En mocht je wat meer je best
- 13:24Speaker 7: willen doen als passagier... dan gaat dat percentage dus een
- 13:27Speaker 7: klein beetje omhoog voor jouw vlucht. Of wat anders ik
- 13:29Speaker 7: zeg voor je vlucht... maar het komt eigenlijk gewoon allemaal
- 13:31Speaker 7: op de grote hoop. Ze kunnen niet garanderen dat dat
- 13:34Speaker 7: ook daadwerkelijk in jouw toezal zit... maar ergens wordt er
- 13:36Speaker 7: dan gevlogen met biobrandstof. Ja.
- 13:39Speaker 3: En je zei al, het hangt er een beetje vanaf
- 13:40Speaker 3: welk materiaal er gebruikt wordt... om die SAF, die Sustainable
- 13:43Speaker 3: Aviation Fuel, te maken. Vertelt KLM daar iets over? Hoe
- 13:46Speaker 3: zijn ze openhartig over of zij groene... of heel erg groene,
- 13:49Speaker 3: of een beetje groene SAF gebruiken
- 13:52Speaker 7: Daar heb ik ze niet over gesproken. Wel staat er,
- 13:55Speaker 7: dus op het moment dat je die optie kiest... wordt
- 13:59Speaker 7: er wel een schatting gemaakt door KLM... van hoeveel kilo
- 14:04Speaker 7: CO2 je dan gaat besparen... Dat toertje Barcelona wat ik
- 14:08Speaker 7: net als voorbeeld aanhaal. Daar kan je dan als passagier
- 14:11Speaker 7: tot 209 kilo CO2 minder uitstoten. Nou,
- 14:16Speaker 3: dat is toch een heleboel. 209 kilo van een gas
- 14:19Speaker 3: in de lucht. Dankjewel, economie-redacteur Mick Fratiër
- 14:23Speaker 2: Nobelprijs voor de economie is uitgereikt. Althans, bekendgemaakt. Gaat dit
- 14:31Speaker 2: jaar naar twee Amerikanen, Robert Hall en Michael Wood. ook
- 14:36Speaker 2: naar de manier waarop de economie kan worden gestabiliseerd... door
- 14:39Speaker 2: te focussen op wat gezinnen en bedrijven beslissen. Bij ons
- 14:43Speaker 2: Erik Bartelsman, hij is hoogleraar Economie aan de VU Amsterdam.
- 14:50Speaker 2: Dat klopt, heel lang geleden. Had
- 14:52Speaker 9: u het meteen door? Ik zit bij een Nobelprijswinnaar in
- 14:54Speaker 9: de klas. Nee, hij was 24 en had geconfronteerd in
- 14:57Speaker 9: rechten en in economie. Hij was een genie. Oh
- 15:00Speaker 2: ja
- 15:00Speaker 2: Echt, ja. Nee, maar merkt u toen al, dit is
- 15:03Speaker 2: inderdaad een hoofdvlieger?
- 15:05Speaker 9: Ja, nee, dat was gewoon heel erg. Aan iedereen, ook
- 15:09Speaker 9: alle oude bekenden die later Nobelprijs hebben gekregen. Phelps en Mundell,
- 15:13Speaker 9: die daar zaten, die waren ook overtuigd dat hij... ooit
- 15:17Speaker 9: wel dit zou winnen
- 15:19Speaker 2: En wat heeft hij dan specifiek nu bijgedragen? Althans, waarvoor
- 15:24Speaker 2: wordt hij beloond
- 15:25Speaker 9: Hij heeft een boek geschreven in 2003. De meeste van
- 15:28Speaker 9: de economen schrijven artikelen, dat doet hij ook. Maar hij
- 15:30Speaker 9: heeft echt een pil van een boek geschreven... wat in
- 15:32Speaker 9: een rijtje van drie boeken thuis hoort sinds 1880 tot nu...
- 15:35Speaker 9: over hoe monetaire economie werkt
- 15:38Speaker 9: En het gaat er vooral over wat mensen gaan denken...
- 15:42Speaker 9: wat in de toekomst gebeurt... dat je daar rekening mee
- 15:46Speaker 9: moet houden. Want mensen gedragen zich als ze vooruitkijken. Wat
- 15:49Speaker 9: wij consumentenvertrouwen noemen. Consumentenvertrouwen en hoe dat vertrouwen werkt. Maar
- 15:53Speaker 9: dat is dus heel lastig. Want als allemaal mensen andere
- 15:56Speaker 9: ideeën hebben, waar gaat dat dan heen? Dus het heeft
- 15:59Speaker 9: in zijn idee te maken met een verwachting en van verwachtingen...
- 16:03Speaker 9: en dat je een soort brandpunt nodig hebt in de toekomst...
- 16:07Speaker 9: waar mensen heen kunnen gaan. Dus hij zegt, inflatie hangt
- 16:09Speaker 9: helemaal niet af... van de hoeveelheid geld of de hoeveelheid goud...
- 16:12Speaker 9: of de snelheid waarmee geld vermeerdert... maar wat mensen gaan
- 16:17Speaker 9: denken dat er gebeurt. Dus als de centrale bank zegt...
- 16:20Speaker 9: iedereen verwacht 2% en ik zal alles doen om te
- 16:22Speaker 9: zorgen dat iedereen dat verwacht... dan kan dat ook gebeuren.
- 16:25Speaker 2: Maar voor de helderheid, dat heeft hij ook aangetoond.
- 16:27Speaker 9: Dat heeft hij met bizarre wiskunde van higher order expectations...
- 16:31Speaker 9: heel veel pagina's heeft hij dat aangetoond. Er zijn misschien
- 16:34Speaker 9: binnen Nederland Spank drie mensen die dat gelezen hebben
- 16:37Speaker 2: En begrijpen. En begrijpen.
- 16:39Speaker 9: Of is het wel begrijpen? Eén of twee
- 16:42Speaker 2: Drie dagen geleden ze twee of één hebben begrepen. Ja
- 16:45Speaker 9: is het zo ingewikkeld? Het is wiskunde, het is econometrie.
- 16:51Speaker 9: Ook Hall heeft heel veel gedaan met de econometrie... om
- 16:53Speaker 9: juist aan te tonen, op een hele listige manier... dat
- 16:57Speaker 9: de verwachtingen van de mensen over de toekomst er heel
- 16:59Speaker 9: erg veel toe doen. En dat heeft hij eigenlijk aangetoond
- 17:03Speaker 9: door te bewijzen... dat je de consumptie van mensen niet
- 17:06Speaker 9: kunt voorspellen met eerdere dingen. maar eigenlijk alleen maar met
- 17:10Speaker 9: de huidige rentestand... en schokken met verwachtingen. Maar is er
- 17:13Speaker 9: niets in de
- 17:14Speaker 2: economische geschiedenis... ja, nu ga ik proberen om de theorie
- 17:17Speaker 2: van Woodford en Hall... onderuit te halen, dat kan natuurlijk niet...
- 17:20Speaker 2: maar is er niets in de geschiedenis van het consumentisme...
- 17:23Speaker 2: dat voorspelt hoe consumenten zich onder bepaalde omstandigheden gedragen? Nou ja,
- 17:28Speaker 9: dus Keynes had een theorie... dat de consumptieve mens afhangt
- 17:31Speaker 9: van hun inkomen... En dat klopt ook. Maar die had
- 17:34Speaker 9: nog niet in de gaten hoe je dat met toekomstige inkomen...
- 17:36Speaker 9: daar kun je niks mee.
- 17:37Speaker 3: De
- 17:38Speaker 9: eerste die dat deed was Friedman. Maar daar zaten ook
- 17:40Speaker 9: allemaal haken en ogen aan. En eigenlijk Robert Hall als
- 17:42Speaker 9: eerste aangetoond hoe je daar een model van maakt. Ik
- 17:44Speaker 9: heb mijn tweedejaarsstudenten dat dit jaar uitgelegd
- 17:47Speaker 3: Hoe die functie werkt. Snappen alle bankiers bij centrale banken dit?
- 17:52Speaker 3: Want ik neem aan dat dit bijvoorbeeld voor zoiets simpels
- 17:53Speaker 3: als de rente... waar ze over gaan, belangrijk is.
- 17:56Speaker 9: Dus Woodford heeft eigenlijk... De oude praktische renteregels van Taylor,
- 18:01Speaker 9: die centrale banken al dertig jaar gebruiken, heeft hij uitgelegd
- 18:04Speaker 9: van waarom dat werkt. Ze deden het al, maar ze
- 18:09Speaker 9: wisten niet waarom het werkte. Ze deden het toevallig goed, hè? Nou,
- 18:12Speaker 9: het was meer dan toeren, want Taylor zat ook in
- 18:14Speaker 9: een cluster van tien, twintig mensen in de wereld die
- 18:17Speaker 9: hier echt veel van bestudeerden. En Wordverse is de eerste
- 18:21Speaker 9: die daar echt een... En er zijn ook andere theorieën,
- 18:25Speaker 9: maar die zijn best lastigere... om uit te leggen van
- 18:28Speaker 9: wat is dat brandpunt in de toekomst... en wat is
- 18:31Speaker 9: bruikbaar als een brandpunt
- 18:33Speaker 2: Welk signaal heeft het Nobelcomité hier mee willen geven, denkt u?
- 18:37Speaker 9: Nou, ik denk, gek genoeg, ik had verwacht dat er
- 18:40Speaker 9: dit jaar geen Amerikaan tussen zou zitten. Gewoon als signaal.
- 18:44Speaker 9: Maar als signaal. Maar nee, dit is echt puur een...
- 18:49Speaker 9: Als het dit jaar niet was gekomen, dan was het
- 18:51Speaker 9: over een jaar daarna. Want het lijkt alsof ze vakgebieden
- 18:54Speaker 9: in de economie, maar ook in de chemie, een beetje
- 18:56Speaker 9: vakgebieden afwisselen. Het is een waardering voor mensen die wetenschapper zijn.
- 19:02Speaker 9: Ik was bij Hall gewoon vergeten hoe belangrijk zijn werk was.
- 19:04Speaker 9: Want ik geef toch al jaren, doseer ik het in
- 19:07Speaker 9: het tweede jaar studenten. Ik nam me zo aan dat
- 19:13Speaker 9: iedereen dit weet. Dat ik gewoon even vergeten was dat
- 19:15Speaker 9: hij de grondlegger daarvan was. En dat het voor hem
- 19:17Speaker 9: niet evident was.
- 19:18Speaker 2: Maar dit is ook een hele aardige... prijs of erkenning
- 19:22Speaker 2: voor deze onderzoekers. Je kunt je er ook iets bij voorstellen.
- 19:26Speaker 2: Dat consumenten en ook ondernemers maken beslissingen... en daar hangt
- 19:32Speaker 2: heel veel van af in de economie. Dus het psychologische
- 19:34Speaker 2: effect in de
- 19:35Speaker 9: economie is ook heel belangrijk. Dus neem covid. In de
- 19:38Speaker 9: theorie van Hall... als er een schok komt dat de
- 19:41Speaker 9: toekomst onzekerder wordt... het kan slecht gaan en het kan
- 19:45Speaker 9: beter gaan... maar gemiddeld genomen is het gewoon minder zeker
- 19:47Speaker 9: gaan consumenten vandaag minder uitgeven... in zijn hele simpele theorie.
- 19:51Speaker 9: En dan kan de overheid instappen door bijvoorbeeld... delen van
- 19:54Speaker 9: de economie te sluiten, maar in ieder geval regels te maken...
- 19:57Speaker 9: dat iedereen weer doorheeft, hé, die onzekerheid is weg... het
- 19:59Speaker 9: is niet geweldig, maar we weten waar het heen gaat.
- 20:02Speaker 9: En daardoor kon de economie hier op de rails komen
- 20:05Speaker 2: Prachtig. Goed, mooie uitgelegd. Hartelijk dank ook voor de uitleg.
- 20:10Speaker 2: En natuurlijk mooie prijzen voor deze economen. Hoogleraar Economie aan
- 20:13Speaker 2: de VU Amsterdam. Erik Bartelsman was bij ons.