Latest / Derin Detay / 🧠 DETAY #15 | Ahilik Nedir ve Anadolu'nun Ruhunu Nasıl Şekillendirdi?

Transcript

🧠 DETAY #15 | Ahilik Nedir ve Anadolu'nun Ruhunu Nasıl Şekillendirdi? · Derin Detay

0:23
Evvet yani dostlar. Bugün çok özel bir detay
0:29
konusuyla sizlerle beraberim. Ve bugün işlemek istediğim konu
0:35
bir kitabın aslında ben de uyandırdığı izlenim
0:40
değerlendirme ve aslında bu kitap ekseninde işlenen.
0:46
Ahilik kültürü ve meslek ahlakı konusu aslında.
0:52
Tabii ki burada meslek ahlakına çok fazla değinebilecek bir
0:57
bilgim yok ama size biraz bu ahilik kültüründen bahsetmek
1:05
istiyorum. Çünkü görebildiğim kadarıyla
1:09
muhtaç olduğumuz. Bir kültür haznesi olarak ve
1:13
aslında anadolu'ya intisabı itibariyle de çok derin bir
1:20
kültüre sahip olduğu bilinen bir derinlikten biraz bahsedeceğiz.
1:27
Aslında bu ahilik dediğiniz konu.
1:31
Evet, bir kültür haznesi olarak karşımıza çıkıyor ama aslında.
1:37
Arka planda ihtiva ettiği konu. Çok derin ve felsefi tarafa
1:45
kadar giden ama dini de yok saymayan bir alanı ortaya
1:53
çıkarıyor işte bugün ahilik ve onun etrafında şekillenmiş olan
2:01
bir takım lonca sistemlerinden günümüz mesleklerine.
2:07
Bim adım atılmıştır ve bu esnaf anlayışı hatta bildiğiniz üzere
2:13
bu esnaf ve sanatkarlar derneği denir.
2:16
Aslında bu bir loncaların birleşmesinden oluşmuş olan bir
2:23
çatı örgütdür. Esnaf ve sanatkarlar
2:27
Konfederasyonu. Şimdi bunun temelini
2:30
teşkiliyleden ahilikse aslında şok önemli bir alt yapıyı gözler
2:38
önüne seriyor. Profesör doktor Hüseyin öztürk'ü
2:41
yazdığı bu kitabı gelin birlikte değerlendirelim ve aslında
2:48
ahilik kültürünü koruyucusu, daha doğrusu kurucusu ve
2:53
ahiliğin. Başlatıcısı olarak bilinen
2:56
kurucu lideri olarak düşünülen ahi evrandın biraz bahsedelim.
3:03
Öncelikle birkaç tarihsel bilgi ve entelektüel bilgi vermek
3:09
istiyorum. Sizlere ahiliye geçmeden
3:12
akabinde zaten oraya doğru bir yolculuğa çıkacağız.
3:17
Değerli dostlar ahilik azarı baycandan.
3:22
Orta anadolu'ya gelen ve kürt şehre yerleşerek önce esnafladı.
3:31
Bu da esnaf derken esnaf loncalarından bahsediyoruz.
3:36
Bu esnaf loncaları da teşkilatlandırmayı amaçlayan
3:41
1000 kültür sistemidir. Bu kültür sisteminin aslında.
3:47
Derinliğine baktığınızda mu tasavvufları görüyoruz ki biraz
3:52
sonra size birkaç önemli mutasaviftan bahsedeceğim.
3:58
Bu mu tasavvuflar islamı bizatihi?
4:02
Nefsen yaşayan ve aslında özünü yakalamayı amaç edinmiş
4:09
kişilerden. Teşekkür ediyor.
4:12
Burada önemli olan durum değerli dostlar.
4:15
Hani sadece islamı nefsen yaşamak, yani bunu pratikte
4:21
ortaya koymak değil, bunun kökenlerine inmeyi amaç edinmiş
4:26
olan bir gruptan bahsediyoruz. Aslında mutasaf derken tasarruf
4:33
kültürüyle ilgilenmiş olan. Ilim insanlığı aslında.
4:39
Buna biz bu tasavvur. Diyoruz.
4:42
Bunlar sevgili dostlar. Islamı züht içinde ve takva
4:49
dairesinde yaşandığı dönem fiziği dönem ikinci asım
4:55
ortalarında çok ciddi manada ortaya çıkmış olan gruplar.
5:01
Yani züht içinde derken gerçek manada islamın hissedilerek
5:08
yaşandı. Bir dönemden bahsediyoruz.
5:11
Yani allah'a takva eden yani ona itika eden bir dönemin zuhur
5:18
ettiği bir asıldan bahsediyoruz, ikinci aslı ortamları.
5:23
Tabii bunun teşekkül etmesi elbette ki 623 yılı itibariyle
5:28
çok daha farklı bir noktaya eriş.
5:32
Ama bir nevi islamın temellerinin de atıldığı bir
5:37
dönemi de bu alanda. Kural o vakit yani o dönemde.
5:44
Bir hâkimiyet içerisinde sevgili dostlar ve o dönemde yaşanmış
5:51
olan islam peygambere zimmetli olan islam, yani bizzat
5:57
peygamberin ağzından duyulan tüm sözler kendisi üzerinden.
6:04
Allah'a 1000. Takvayı ortaya koyuyor ve bir
6:09
şekilde de aslında bir islam anlayışı, bir selam anlayışı
6:16
ortaya çıkıyor. Aslına bakarsanız islam
6:20
kelimesinin de kökeninde. Selam vardır selamın da tabii ki
6:25
aslında kökeninde bambaşka dinlere referans veren bir takım
6:32
önemli köklerde ihtiva etmektedir.
6:37
Şimdi ahiler de yani uluslar son derece dediğim gibi önemli bir
6:42
grup. Çünkü bunlar.
6:45
Kırsal alanları uçmayı olarak çalışıyorlar ve o dönemde inşa
6:52
ettiklere. Han ve zaviyelerle anadolu'da
6:58
yolculuk yapanlara. Hizmet ediyorlar.
7:02
Bundan yolculuğa derken kastettiğimiz şudur ki, çok
7:06
büyük bir çoğunlukla ticaret yapanların dinlendiği efendime
7:11
söyleyeyim, istirahat ettiği hanlar ve elbette ki dini
7:16
vecibelevini yerine getirme içinde bir takım zaviyeler inşa
7:22
ettikleri de o dönemde. Görüyoruz tabii elbette ki bu
7:27
alanda çok önemli seyyahların da olduğunu tahmin etmemiz zordik.
7:34
Tabi ki başta önemli mu tasavvuflardan şüphre verdiği
7:40
hepinizin aslında çok iyi bildiği Muhittin ibnül arabi
7:46
evhadutdin çlimani ki biraz sonra evhauddin kirmaniye
7:52
değineceğim çünkü. Ahilik geleneğinde yani hem
7:56
kültüründe hem de geleneğinde son derece önemli bir yeri var.
8:01
Kendisinin biraz sonra bundan bahsedeceğim ve elbette ki
8:05
değerli dostlar konumuzun bel kemiğini oluşturan ahi evrağını
8:12
veli gibi birçok mutasır anadolu'nun hem ruhunu teşekkül.
8:21
Etmiş hem de anadolu'nun bir şekilde bugüne dek gelen vatan
8:28
anlayışının alameti farikasını da inşa etmiştir.
8:34
Özellikle nerede gözler? Ahi teşkilatı 13 100 yılın
8:40
ikinci yarısından itibaren moğol akınlarına.
8:46
Onlardan önce de haçlı ve haşişiyi gibi dönemin illegal
8:53
yapılarına karşı Anadolu selçuklu'nun yanında yer
8:59
almıştır. Bu da Anadolu Selçuklu derken
9:02
türkmenlerden müteşekkil olmuş bulunan.
9:07
Bir devletten bahsediyoruz. Hem türkçeyi çok iyi
9:11
kullanıyorlar. Hem de elbette ki fars şeyi ve
9:15
arapçayı da çok iyi biliyorlar. Şimdi burada şöyle enteresan bir
9:23
not söylemek isterim. Kayıtlarda ahiliğin kurucusu
9:28
olarak ahi evrağını veli geçiyor.
9:32
Şimdi burada biz tabi ki ahiliğin elbette ki kuruluşunun
9:39
13. Yüzyılın ikinci yarısında
9:41
olduğunu söylüyoruz ama loncaların yani lonca
9:45
geleneğinin elbette ki oluştuğu dönem.
9:49
Bundan çok daha eskiye. Hatta şöyle size söyleyeyim,
9:56
isa'dan öncesine dek. Bu saniye.
10:01
Çok daha eski bir gelenek olarak biz bunu biliyoruz.
10:06
Lonca teşkilatını son derece önemli bir teşkilat olarak
10:13
karşımıza. Çıkıyor.
10:15
Biraz önce bahsettiğim kayıtlarda ahiliğin kurucusu
10:19
olarak geçen Ahi Evran ı meliğinin eşi.
10:24
Tat babacılığı bacağını rum adıyla kurduğu da.
10:29
Bir teşkilat var. Şimdi bu teşkilat değerli
10:32
dostlar aslına bakarsanız dünyanın ilk kadın teşkilatı
10:40
olarak da karşımıza çıkıyor ve sloganı da işine aşına daha da
10:48
önemlisi eşine bakın çok önemli. Eşine sahip bu sloganla hareket
10:56
ediyorlar ve o dönemde özellikle 13.
10:59
Yüzyılda çok açık konuşmak gerekirse, Anadolu geleneğinde
11:05
ki bugüne de aslında referans genelde verilir.
11:10
Kadınla erkek arasında bir fark yok birbirlerine ahiler.
11:18
Hem kadın hem de erkek eş olarak değerlendiriyorlar.
11:24
Ve size şöyle söyleyeyim, hani bugün çok meşhur feminizmden
11:29
işte kadın haklarından falan bahsediyoruz ve
11:32
referanslarımızın kaynağını çoğunlukla bir defanssız
11:35
devrimine ve Fransız geleneğine ve tabi ki işte Avrupa
11:40
geleneğine sürekli referans veriyoruz ya aslında kendi
11:44
topraklarımıza döndüğümüzde bacağını, rum teşkilatını da.
11:50
Görmenizin çok ama çok önemli olduğunu düşünüyorum.
11:55
Şimdi bu ahilerinden dostlar bir taraftan da.
11:59
Çok ama çok önemli ve ahilik geleneğinin bel kemiği olarak
12:05
bildiğimiz bir fütü ve name anlayışı var.
12:09
Ama bu fütüvvetnamelere geçmeden önce ftüvet kelimesinden biraz
12:16
bahsetmek istiyorum. Değerli dostlar fütüvvet Arapça
12:21
Yiğit manasında geliyor ve fetha kelimesinden.
12:25
Küretiliyor. Aslında tam günümüz türkçesiyle
12:29
ifade etmemiz de gerekirse yiğitlik, delikanlılık,
12:35
cömertlik ve iyilik severlik şeklinde.
12:39
Bu kelime. Kullanılıyor ve enteresan olan
12:43
değerli olsaydı cahiliye birbirinde arap adetlerinde ise
12:49
bu fetha kelimesinin karşılığı üstün özellikler gösteren
12:54
manasında. Geliyor.
12:57
Burada müstakil olarak geçen ilk fübe süreminin.
13:04
Kitabül kötü vesilesidir. Bu bu bakımdan da
13:10
fütüvvetnaminin aslında hangi noktadan teşekkür ettiğini de
13:16
ortaya koyan önemli bir kitap olarak karşımıza çık.
13:22
Ahili kötü kökeni derdi dostlar. Çok net bir şekilde iran'ın azar
13:29
baycan bölgesinde yer alan hibriz'in yaklaşık 110 km
13:37
kuzeybatısında ve van'ın. Özal ilçesinin 60 km doğusunda
13:46
tümkiye sınırında yakın bir kasaba olan hoydan geliyor.
13:52
Şimdi değerli olsalar holiliği çıkışmamız hani diyorlar ya işte
13:57
ahilik anadolu'dan çıkmıştır. Hayır anadolu'ya gelmiştir ama
14:04
çıkış noktası hiç şüpheniz olmasın ki temizdir.
14:10
Şimdi burada huy o dönemde Selçuklu sultane.
14:16
Tuğrul bey zamanından itibaren ki bildiğiniz üzere Tuğrul bey
14:22
bir türk sultan olarak karşımıza çıkar.
14:25
O zamandan beri Selçuklu yani büyük Selçuklu devletinin.
14:31
Askeri yığınak merkezi olarak. Karşımıza çıkar ve orada baba ve
14:40
ata ismiyle bilinen Türkmen dervişlerin bölgede faal
14:47
olduğunu ispat eden bazı yatırılar söz konusudur.
14:53
Şimdi ali ustanın dikkatinizi bir şeye çekmek istiyorum.
14:57
Bildiğiniz üzere özellikle tabii ki benim hakim olduğum bu
15:01
istanbul'da. Envai çeşit işte sonu babayla
15:05
biten yatırımlar var. Bunları muhtemel bir ki büyük
15:10
bir çoğunluğu. Çöken dervişi olarak geçiyor ve
15:16
bir şekilde bulunduğu bölgede çok önemli.
15:19
Hem dini faaliyetler hem entelektüel faaliyetler ortaya
15:26
koyuyor. Ve bunlara da o yörenin halkı
15:31
ulvi şahsiyet olarak bakıyor. Yani bizde hep şu söylenir işte
15:38
efendim, normalde işte bu yatırlar efendime söyleyeyim
15:43
işte bilmem neler falan çok fazla Müslüman geleneğinde yoktu
15:47
denir ama bu aslında doğru değildir.
15:51
Bu arap anlayışının hakim olduğu müslümanlıkta fazla evet yoktur
15:59
ama aslında Türkmen geleneğinde. Dergahlar yatırlar son derece
16:07
önemli yapılar olarak karşımıza çıkar.
16:12
Aslında bir nevi bunu bu antik Yunan dönemindeki neku polis
16:17
olarak da düşünebilirsiniz ama tabii ki burada şöyle bir
16:22
spekülasyonla yapmak istiyorum aslında belki de bu Türkmen
16:28
geleneğine belki ya Türkmen geleneğinden, antik yunan'a ya
16:32
da antik yunan'dan. Türkmen geleneğiyle intisabetmiş
16:36
olan böyle bir yatır, böyle bir mezar geleneği olduğunu da
16:42
yuvalardan anlıyoruz ve bunun ahilik kültürü tarafından da
16:47
üstlenildiğini de. Ahir kayıtlarında ahiliğin.
16:55
Kurucusu olarak bilinen. Ahi evra'nın veli'nin asıl
17:00
adının özellikle bazı fütüvvetnamelerde Mahmut
17:06
olduğundan. Bahsedilir hatta orijinal adının
17:11
sağ Mahmut 1000 Ahmet elhui oldu bildi yani huylu ahmet'in oğlu
17:21
Mahmut olarak. Söylendiği rivayet edilir.
17:26
Ahi evla'nın o bölgedeki eşrafça yani koy eşrafınca bilinen
17:33
lakabıysa aslında hiçbirimizin çok da yabancı olmadığı bir
17:40
isimdir. Şimdi size sorsam bu nedir desem
17:44
bunun cevabı yani dostlar nasıl dindir ya da daha Türkçe bir
17:51
şekilde söylemek gerekirse de nasihat değildir.
17:57
Bu nasibin kelimesi türkçede dinin yardımcısı manasına gelir.
18:05
Yani nasrettin hocanın aslında nasıl bir ahi kültürünün eseri
18:11
olduğunu bakınız. Bu adam net bir şekilde
18:16
görüyoruz ve ahiler de aslında semboller ve kısadan hisseler
18:22
kullanarak. O bölgenin eşrafına islamiyeti
18:27
anlatıyorlar. Ona da biraz sonra sizlere değil
18:31
çünkü. Fakat burada değerli dostlar çok
18:35
enteresan bir durum var ve bu da sizlerle paylaşmak istiyorum
18:39
aslında ahi evrının yani daha doğrusu Ahi Evran kelimesi.
18:46
Menkıbevi at olarak geçer. Yani bir aslında menkıbevi
18:53
isimdir. Ahireye bak bu isim.
18:56
Her ne kadar 15 asır ortalarında görülmüş olsa da.
19:04
Ahiliğin kuruluşundan sonraki ilk 200 yılda yani 1005 yüzlü
19:10
yıllara kadar o 13 asıldan 200 yıl içerisinde Ahi Evran diye.
19:19
Birinden. Bahsettiğimiz ama şimdi size çok
19:24
enteresan bir bilgi vereceğim. Evran ismi ezoterik yani batı
19:32
niye bakımdan çok önemlidir ve Evran yılan manasına
19:38
kullanılmıştır. Bakın.
19:40
Evran yılan demektir. Ejder diye de söyleme gelmiştir.
19:45
Kimi kaynaklarda kimi hem merakıp namelerde hem de
19:49
fütüvvetnamelerde geçmiştir. Fakat kendisine yani yılan
19:56
besleyen ai denmesinin kökeninde kendisinin de bahisinde ve
20:05
olanın mahzeninde yılan beslediği için.
20:10
Evran lakabı. Ve.
20:14
Bu deba atölyesi yani deri atölyesi, yani bu dışkılardan
20:20
deri üretme atölyesi kayseri'dir.
20:24
Fakat bu da yeni bir farklı bilgi var, o da değerli dostlar
20:30
menâkı. Nağmelerde bu Evran kelimesine
20:35
eden denmez direkt yılan demiş. Bundan dolayıysa ahi nasuhidin
20:42
ya da ahi nasreddin. Mahmud'a evren de bakın evren
20:47
değil evrende denmektedir. Ama şey cerrahilere geçtiğimizde
20:52
ise evren kelimesi pek fazla kullanılmaz ve onun yerine evren
21:00
adından daha fazla zikredilir. Nasuhi mahmut'un bazı
21:06
eserlerinde aslında kendi adından basitmediği de bilinir
21:12
ve onun yerine bakın buna da. Çok dikkatinizi çekeceğim.
21:19
Bu fakir ve bu zayıf gibi tabir ve tarifler kullanır.
21:25
Şimdi sadece biraz daha işi popülerleştirmek bakımından
21:30
söyleyeceğim. Bu fakiri bugün türk
21:34
siyasetinde. En fazla kim kullanıyor bunu?
21:39
Lütfen konuşmalardan ve eski kayıtlardan lütfen youtube
21:43
üzerinden ya da belli başlı diğer sosyal medyalar üzerinden
21:48
bulabilirsiniz. Aslında hemen dikkatinizi
21:51
çekerektir. Bunu tabi ki ben burada
21:54
söylemeyeceğim. Bazı ahi şeceliğinde ve kerameti
21:59
Ahi Evran esilinde. Nasuhi mahmut'un yani Ahi Evran
22:04
mahlasıyla bilinen bu zatı 93 yıl boyunca yaşadığı rivayet
22:12
edilir ama gerçekten 93 yıl yaşamış mıdır yoksa yaşamamış
22:18
mıdır? E tabii bununla ilgili çok fazla
22:21
bir bilgi de ortada yoktur. En çok bilinen özelliği ise bu
22:29
nasuhi mahmudun tahsilini. Yani doğduğu yerde ilk tahsili
22:37
bitirmiş olmasıdır. Akabinde horasan'la mavera
22:42
ünlüdeki büyük alimlerden de ders aldığı söylenir ki biraz
22:47
sonra bu büyük alimlerden size kısaca.
22:51
Bahsedeceğim. Ders aldığı hocalarınca zeki ve
22:56
gelecek vaat eden. Bir genç bir çocuk olarak
23:00
addedildiği söylenmiştir. Ve harzemşahların yönetimindeki
23:07
her hafta yüce alip olarak isimlendirilen hezem şahlar
23:13
tarafından fahri bittiğini razinin hizmetinde.
23:17
Yıllar boyunca. Hizmet etmiştir.
23:21
Ama bu Fahrettin raziye eğitim aldı.
23:26
Çoktur ama akıl hocası olarak biraz sonra bir isimden ki bunu
23:32
zaten konuşmamızın başında böyle bir kısa geçmiştir.
23:37
Horasan ve mavera ünlü hivden sola ikinci durağı değerli
23:43
dostlar o dönemin. Ilim irfan yuvası islamiyet
23:49
bakımından söylüyorum olanak bilinen bağdat'tır ve burada.
23:54
Şey evhaudu kirbani'yle tanışır. Işte şey ev Haluk değil kirmani.
24:05
Onu. Şiiri olur.
24:07
Ve ömrünün sonuna dek kendisini. Asli hocası olarak.
24:15
Kalır ve tüm sohbetlerinde anadolu'da yaptığı.
24:20
Kir maniden çok sihaişle bahseder.
24:25
Aslında biraz önce derdi o Sabri başka bilgi vermek istedim.
24:28
Burada teknik olarak kötüvetten yani kelime kökeni olarak biraz
24:34
bahsettim ve fethadan geldiğini söyledim.
24:36
Ama bu fetö ve içerisinde yani fetih yapanların ve burada çok
24:43
net bir şekilde bir süreç işletenlerin kurduğu bir
24:49
teşkilatın mensubu olur. Bu Ahi Evran olarak bilinen ahi
24:57
şey nasuhi Mahmut, bu çok önemli.
25:02
Buraya evhadiktin yani kirmani vasıtasıyla.
25:07
Girer ve tüm Bağdat hayatı boyunca da bu teşkilata
25:13
hizmetine sürdür. Tabii burada şöyle bir durum
25:17
var, değerli dostlar acaba bu teşkilattan sonraki zamanlarda
25:21
çıkmış mıdır, yoksa ahiliği bu kötü ve teşkilatının bir devamı
25:28
olarak mı konumlamıştır? Çünkü kötü ve teşkilatının
25:31
aslında yaptığı. Entelektüel çalışmalar.
25:35
Çok gizemli ve mistikdir. Şimdi bunun ahilik gibi daha
25:42
lonca sistemi de nasıl adapte ediyor ile ilgili maalesef ki
25:48
elimizde bir bilgi yok. Ama şunu biz biliyoruz, bu
25:54
teşkilata bağdat'taki hayat boyunca hizmet etmiş.
26:00
Ahi evrak. Biraz önce dediğim gibi o
26:03
dönemde Bağdat son derece önemli bir münevverler şehri olarak
26:10
karşılığı çıkıyor ve burada ilim, sanat ve irfan olarak yani
26:16
gnospik olarak çok ciddi manada derim.
26:21
Çalışmalar. Yapılıyor.
26:24
Ve o dönemde de özellikle bu 13. 15.
26:27
Yüzyılda da bu bölge büyük selçuklu'nda başkenti olarak
26:34
geçiyor ve burada nizamiye medresesi'nde bu Ahi Evran
26:41
denilen mahlasıyla bilinen kişi gazali ile ve tabii ki dönemin.
26:50
Oradaki önemli münevverleriyle de tanışıyor.
26:54
Burada çok ciddi entelektüel faaliyetler yapılıyor ve buraya
26:59
gelen her insan kendi bölgesinde bir akil insan oluyor.
27:07
Bu son derece kıymetli bir bilgi olarak karşıma.
27:11
Çıktı tabii burada ahi evren'ın önemli dini ilimler aldığı ki
27:19
mesela tefsiri burada efendime söyleyeyim işte.
27:23
Ilmihal burada birçok alanda dini ilimler konusunda çok
27:28
önemli bazı bilgiler. Oluyor ama yetmiyor sadece.
27:35
Çünkü kendi anlayışına göre din yetmez aynı zamanda akıl da son
27:42
derece önemli ve bunun için de hep felsefe hem de tıp alanında
27:50
çok önemli bilgiler öğreniyor. Özellikle şunu biz biliyoruz ki
27:56
botanik ile ilgili ve bahçe işleriyle ilgili de.
28:00
Aslında hep anadolu'da hem de bugünkü mezopotamya'da.
28:07
Müthiş bir çalışma süreci işlettiğini söyleyebiliyorsun.
28:13
Evren'in en önemli işlerinden birisi sevgili dostlar.
28:19
Bağdat'ta ders aldığı bu biraz önce biraz zikretmeye çalıştığım
28:26
önemli münevverleri. Edebi eserlerinde ya da ilmi
28:32
bazı kitaplarını? Kasçaya çeviriyor.
28:36
Ahi Evran. Şöyle bir enteresan taraf var,
28:42
hani bağdat'ta tüm bu iş kere ortaya koyuyor ama anadolu'ya
28:48
aslında nasıl geldiydi pek. Bilmiyor.
28:53
Sadece bildiğiniz bir konu var ki değerliyoruzlar.
28:58
Anadolu Selçuklu sultanı olan o dönemde gıyasettin kehusrev'in
29:05
ikinci kez tahta geçtiği bir vakitte.
29:10
Culosunu halife en nasılliği? Din illa haber vermesi için alim
29:17
olarak da bilinen hocası Malatyalı şey meçhul gine
29:23
mecidiydin din isağı bağdatan yolluyor ve burada topladı.
29:30
Bir münevver taahhüfe'yle de anadolu'ya geldiği.
29:35
Öne sürüyor. Yani o heyetin içinde yer alıyor
29:38
ama burada önemli olan isim Malatyalı olan şey meşru din
29:44
ishak. Bu adam aslında bir şekilde tüm
29:49
münevverleri toplayıp anadoluya gelmesi için onları ikna ediyor
29:54
ama bunu ne şekilde ikna ediyor ya da neyi ortaya koyarak
29:59
onların bağdat'tan anadolu'ya gelmesini istirham ediyor.
30:04
Bu konuda herhangi bir bilgiye sahip değilim.
30:07
O yüzden de bunu burada bir açık olarak bırakmak istiyorum ama
30:11
tabi ki sizin bu minvalde yorumlarınızda varsa lütfen alta
30:17
yazmanızı rica ediyorum. Tabii ki bağdat'tan anadolu'ya
30:22
gelen bu münevverlerin en önemlileri biraz önce size
30:28
bahsettiğim ipnül arabi ebu Cafer Muhammed elbet zahi ve ahi
30:34
evre'nın akıl hocası olanak bilinen piri olarak kabul ettiği
30:39
evhaudi din kirmali, şimdi bu irfali heyet Anadolu
30:43
şehirlerine. Bir bir geziyor dersler bu adam
30:47
da çok önemli. Bazıları veriyorlar.
30:52
Bu verdikleri vaazlarda bahsettikleri konu esnaf
30:57
loncalarına ve diğer zanaatkârlara islamiyetin o sari
31:04
kurallarından bahsetmelere ve buradan dini ve dünyevi
31:10
işlerinde bir düzen sahibi olmalarını istiyor bu.
31:16
Levent grup. Çünkü değerli ruhsat.
31:18
Şimdi o dönemde hem geniş kere hem de dünya ilişkileri aslında
31:23
bir olarak kabul ediliyor. Yani o dönemde temelde hiçbir
31:28
şekilde bir dinle, efendime söyleyeyim.
31:31
Devlet işleri arasında bir böyle keskin farktan bahsetmiyoruz.
31:37
Herkes kendi kuralları da ve kaidelerine bu hem dini.
31:43
Alana hem de dünyevi işlere. Eşit olarak.
31:49
Yöneltmiş durumda. Ve bunu bir şekilde kendi
31:53
hafızalarında ve hafızalarında eşitleyerek bir şekilde
31:59
yaşıyorlar. Yani hani o gün deniliyor ya
32:01
işte efendim o zamanda da cahillerdi.
32:03
Bilmem neyin şimdi? Tabii ki bu doğru değil.
32:07
Çünkü biraz önce bu ahilikle bahsettiğim ahilik de
32:11
bahsettiğim bu irfani anlayışı bağdat'tan anadolu'ya
32:16
getirirken. Bu münevver grup çok iyi ve
32:20
başarılı bir şekilde tefsir ediyor ve muhafsallar
32:25
aracılığıyla da buna kitabi eleştirerek, aslında dönemin bu
32:31
esnaf l hocalarına bu kitapları da dağıtarak bu konularda ilim
32:37
sahibi. Olmadığını istiyor.
32:40
O yüzden hani burada bazı yorumları yaparken işte efendim
32:44
çok dindar grup bilmem ne grup yok, dinci grup gibi bir takım
32:49
ifadeleri ben çok fazla kullanmayı sevmiyorum.
32:54
Çünkü buradan zanaatkarlık içerisinde ve loca sistemi
32:58
içerisinde bir geleneğin. Farklı ve ben nasıl hoca
33:03
kullansanız gizemli ve mistik bir şekilde anlatımını görüyoruz
33:08
ve elbette din burada çok ama çok önemli bir rol oynuyor.
33:13
Ama burada şöyle enteresan da bir durum, o da şu bilinci
33:20
izzettin. Ki kamu zamanında yani Anadolu
33:24
Selçuklu sultanı izzettin ki kaus zamanında hakim otoriteyle,
33:29
yani kendi otoritesiyle. Türkmenler ve ahiler arasında
33:36
inanılmaz ihtilaflar yaşanıyor. Ama Alaaddin ki kubatla birlikte
33:43
tek kalan eskiye dönülüyor. Ve kendisi tüm ahil hocaları da
33:51
ve buradaki tüm teşkilatları kendi himayesine aldıktan sonra
33:57
ahilik tüm anadoluya yayılmaya başlıyor.
34:01
Hane deniliyor ya işte yok. Çoban ateşlere Toros dağlarında
34:05
yana işte yok. Ahiler üç bey olarak
34:08
kullanılmıştır. Evet, bunların tamamı gerçekten
34:11
de. Keyif zamanından sola çok ciddi
34:15
bir güç kazanıyor. Tabii sonraki dönemlerinde artık
34:19
yavaş yavaş toparlamamız da gerekirse elbette ki moğol
34:24
istilaları oluyor. Ve bu alanda aslında vahilik çok
34:29
ciddi mücadeleler veriyor. Ve bir taraftan da Muğla.
34:35
Ahi evranın gücünden aslında korkuyorlar.
34:40
Tabii ki o dönemde moğol hanlıklarının orduları filan son
34:45
derece kuvvetli. Bildiğiniz üzere ciddi manada
34:48
fil kullanıyorlar. Mesela bu seferlerinde.
34:51
Ve sağlam birtakım işte zırhlar kullanıyorlar, efendime
34:55
söyleyeyim işte kılıçlar kullanıyorlar.
34:58
Bambaşka silahları var. O dönemde anadolu'da bu denli
35:02
hani savaşı aslında hani isteyen bir ruhtan çok fazla
35:07
bahsetmiyoruz. Çünkü dediğim gibi bu ahilik
35:11
geleneğinin bu Anadolu topraklarında barışı ve refahı
35:16
önceliği ve buradan özellikle ahilik anlayışının verdiği.
35:21
Refah içerisinde yaşamanın önemi ve aynı zamanda burada ticaret
35:26
yapmanın kıymeti çok ciddi manada hem sanatkarlara hem de
35:33
zanaatkarlara detaylı biçimde aktarılıyor ve bu aktarım
35:39
esnasında da sevgili dostlar her dair düşünce ve düşüncenin
35:46
kıymeti. Ön plana çıkıyor yani kim derse
35:49
ki efendim ahilik netice sadece dini anlayış hakim de ve bugün
35:56
de aslında bunun üzerine esnaflar kendi anlayışlarını
36:00
şekillendiriyorlar. Bu tamamı ile yanlıştır.
36:04
Burada ciddi manada bir felsefi alandan bahsetmemizin gayet
36:10
olağan olduğunu. Görüyoruz ve o yüzden de Anadolu
36:15
topraklarında müthiş büyük barışın olduğunu da
36:19
değerlendiriyoruz. Ama bu adam biraz önce
36:23
aktardığım gibi barışın teminatı aslında bir taraftan da
36:28
bağdat'tan bu nizamiye medresesinden işte efendim.
36:33
Konya'ya gelen kayseri'ye gelen malatya'ya gelen.
36:38
Bu önemli ahi münevverlerinin eğitimlerinde yatması.
36:43
Yani özellikle bağdat'ta öğrenilen bu derin bitkiler
36:48
sadece dini idimler değil aynı zamanda.
36:51
Felsefi ve efendime söyleyeyim. Tıp gibi alanlarda da bu net bir
36:56
şekilde karşımıza çıkıyor ve elbette ki ahi evrak son derece
37:03
önemli bir nitelikte bu Anadolu topraklarında taşıyor.
37:08
Hani şunu da mesela dikkatinize çekmenizi istiyorum.
37:11
Bu son artık yavaş yavaş cümle olarak söyleyeceğim bu yılan
37:16
beslemesi. Ve yılanın aslında antik kadim
37:20
dönemlerde asil bir hayvan olarak değerlendirilmesi ve
37:27
eninde sonunda kendi kuyrugunu yakalaması gibi birtakım önemli
37:31
anlatımların olduğu bir bölgede bu ahilik anlayışının da ortaya
37:37
çıkması bu teşkilatın aslında fütüvvetname merakıpname 5 ece
37:44
ve namelerinden çok daha öte. Bazı gizemli anlayışlara.
37:50
Haiz oldu bugün belki anadolu'nun bu denli barış
37:55
havzası olmasında çok ciddi bir rol oynadığı ve bir şekilde de
38:01
belli bir takım efendim işte konfederasyonlar olsun işte.
38:05
Bu alanda esnaf federasyonları olsun.
38:08
Bu da hala rol oynadığını da ben belirtmek istiyorum ve aslında
38:14
biraz da belki önümüzdeki. Bu podcastlerde de bunu daha.
38:20
Arka planında yatan bu neden yılan metaforu bu ahilik
38:25
teşkilatında çok ortaya çıkmış. Belki bunu değerlendiririz.
38:30
Belki bununla ilgili birkaç cümle söylemek isterim.
38:34
Çünkü aslında bizim topraklarımızda bu denli kadim
38:39
grupların farklı teşkilattan altında, hatta belki de bir
38:44
imparatorluğun aslında. Kök anlayışı olarak tarif
38:48
edilmesi ve oradan da biz büyük bir imparatorluğun doğmasında da
38:54
ana kaynak olması, bu ahilik teşkilatının sadece bir podcast
39:00
ile anlatılmasını yetersiz kılıyor.
39:03
O yüzden de belki bu konuda gelecek zaman dilimlerinde bu
39:08
ahilik kültürünün ve onun yarattığı belki de bu
39:12
sembolizmalar üzerinden. Neden bir ahlak sistemine doğru
39:16
dönüştüğü ve bu ahlak sistemi içerisinden de ne denli önemli
39:21
mesleklerin ortaya çıktığından belki gelecekte teferruatlarıyla
39:27
bahsederiz diye. Düşünüyorum sizlere beni bugün
39:33
bu detay programında yalnız bırakmadığınız için çok ama.
39:39
Çok teşekkür ediyorum. Tabii ki bir sonraki gündem
39:44
programınızda beraber olmak dileğiyle sevgili dostlar
39:48
kendinize çok ama. Çok iyi bakın.
39:52
Hoşça kalın.