Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Dönerse Senindir 2: “Exten Next olsun mu?”

Transcript

Dönerse Senindir 2: “Exten Next olsun mu?” · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:07
Sevgili dinleyiciler, türk lirası derneğinin podcastlerine
0:10
hoş geldiniz. Dönerse senindir bir atık
0:13
yönetimi ve geri dönüşüm meselesi isimli pop kez ikinci
0:17
bölümüne hoş geldiniz. Exten next olsun mu tekrar
0:22
vurgulamak istiyorum ki temel mesajımız en iyi atık hiç
0:26
buluşmayan atıktır. Şimdi bu bölümümüzde daha çok
0:30
atığı azaltamadığımızda geri dönüşünün gerçeklerini ve canın
0:34
hikayesini pratik çözümleri bunlara yer vereceğiz.
0:37
Konuğumuz profesör doktor Sedat günbaydum, kendisi Sabancı
0:41
Üniversitesi istanbul politikalar merkezi.
0:44
Marketo araştırcısı hoş geldiniz Sedat hocam.
0:47
Hoş bulduk merhabalar. Ben seni çakmak çıkarak kaya
0:51
göğüs hastalığı uzmanı, iç ve meslek hastalıkları yan da
0:54
uzmanıyım. Bu kotgaz terimize sevgili
0:56
Dilara resmen bana eşlik ediyor olacak, sevdiğim dirara kendini
1:00
tanıtabilir misin bizlere merhaba.
1:02
Ben Dilara resmen 9 Eylül Üniversitesi göğüs hastalıkları
1:06
asistan ekim'iyim hoş. Geldiniz Dilara sende ilk
1:09
bölümde atığı karnemde azaltmanın neden en etkili yol
1:13
olgundan bahsettik? Bunu konuştuk ama
1:16
azaltamadığınızda devreye geri dönüşüm giriyor.
1:19
Fakat hocam geri dönüşüm gerçekten çözündü.
1:22
Bunu tekrar sizden ve uygulamanızı rica edeceğim.
1:25
Yani geri dönüşüm bir kere çözüm değil, çözümünü sadece küçük bir
1:28
parçası. Çünkü plastik geri dönüştürmek
1:32
üzere pasarlanmış malzeme değil, kağıt için, metal için tabii ki
1:35
bunu söyleyemiyoruz. Onlar daha geri dönüştürebilir.
1:38
Balo ver ama alemin mesela içecek kutuları serezde tek
1:43
yasakla malzemeden oluşmuyor. Içerisinde plastik de var.
1:46
O alüminyum okutlarım. Dolayısıyla aslında onu
1:50
gönderdiğiniz zaman istemsizce plastik yükü de oluşturuyorsunuz
1:53
ve onlardan malzemenin kalitesini düşünüyor haliyle.
1:56
Benim plastikle ilgili söyleyebileceğim bir kere
1:58
plastik çok düşük oranlarda geri dönüştürülebilen geri
2:01
dönüştürülmesi gerekiyor. Maliyetli olan lazım.
2:04
O yüzden dün geri dönüşüme güvenmemekte fayda var.
2:07
O yüzden biz kaynağımda oluşturmamayı temel prensip
2:11
olarak görüyoruz. Bunun için de plastik üretimin
2:14
lazım. Birincil koşul olarak sürüyoruz.
2:16
Çünkü eğer ki üretimi azaltmaktanız plastik üretimi
2:19
artırmaya devam ederseniz lastik istila bir malzeme devletçi
2:23
pansiyonlarıyla çok ciddi bir fiyat avantaj olan bir malzeme
2:26
dolayısıyla. Olunca diğer mağazaların
2:28
karşısında çok avantajlı hale geliyor.
2:30
Uyuz olduğu için ucuzlatıldığı için daha doğrusu bir kere
2:33
öncelikle plastik üretiminin azaltılması ve beraberinde diğer
2:37
bahsettiğimiz önlemlerin rakete yaşayabilmesi faydalı olacak.
2:41
Yoksa mevcut haliyle zaten mevcut sistemin
2:43
sürdürülebilirliği söz konusu değil.
2:45
Bu kadar çok plastik üretim bir de işte geri dönüştürüyoruz diye
2:49
bunları toplayıp atık yönetimi emanet edince maalesef sorunun
2:52
içinden çıkılamıyor. Buna net gösteren şey, çin'in
2:55
2.010 sekizde dünyanın çöpünü ithal etmeyi durdurmasıydı.
3:00
Dünyanın atık düzeni bir anda çöktü.
3:02
Çünkü aslında çoğu ülke gerçek bir geri dönüşüm altyapısına
3:06
sahip değil. Bu.
3:07
Krizi bize somut örneklerle açıklayabilir.
3:10
Misiniz Sedat hocam. Birincisi film 2.010 sekizden
3:13
önce 2.010 sekizinde plastik atık ithalatını çöp ithalatını
3:18
durduracağını ilan etti. Bunun nedenlerini başında da
3:21
yönetilemez hale geldiğini, bu attıların ve çevresel risk
3:25
yarattığını, halk sağlığı risk yarattığını ortaya koyan
3:27
donelerin arttığını söylüyor. Bunu park ediyor ve ciddi bir bu
3:32
anlamda girişim başlatıyor. Algılık yapıyor ve 2.011 başında
3:35
plak atı bir talatımı komple durduruyor.
3:37
Hatta şöyle de yapıyor, çin aplık tahalatın durduktan sonra
3:41
attıktan elde edilmiş yeni plansızların yurt dışından
3:44
ülkeye sokulmasını da et yani diyor ki, ben bir şey yapacaksam
3:48
kendi yarayacağım diyor. Herkes kendi çöpünün başına
3:50
çaresine baksın diye. Sonra ne oluyor tabi?
3:53
Türkiye çin'den yasaklanılıyor artıkların en iyi, en büyük
3:58
adresi haline geliyor. Bugün Türkiye kendi kopmadığını
4:01
neredeyse 2 binden fazla plastik çöp ithal ediyor.
4:04
Bu bizim kendi atık yönetim altyapımızda ciddi anlamda
4:07
klasik ediyor. Yani bunları geri
4:09
dönüştürebildiği için gönderilmiyor.
4:11
Madem bu kadar kıymetli malzemeden muhasebe geliyor
4:14
değil mi? O zaman niye kıymetli bir
4:15
malzeme uğraştım? Şeyi göndersin ki ev içi sebebi
4:17
olabilir ya gönderdikleri yerde çok çok daha ucuza mal oluyor.
4:21
Bu ucuza mal olma'nın bedelleri var.
4:23
Iş sağlığı, işçi sağlığı gibi çevresel maliyetler gibi yani bu
4:27
tesislerin büyük çoğunluğu çevre kirliliğine son derece katkı
4:30
yapan tesisler çünkü. Biliyorsunuz ülkemizde çevre
4:33
yasaları layı ile uygulanabilen yasalar değil.
4:36
Bu kontrole dayalı yaklaşım başarısız.
4:39
Özellikle bu çöp, plastik ve çevre kirliliği açısından.
4:42
Çünkü çin gibi bir ülke bile bunun yarattığı kirliliği
4:45
kontrol edemiyorsa bizim kontrol edebileceğimizi beklemek çok
4:48
gerçekçi değil zaten. Kontrole dayalı, çevresel çevre
4:52
koruma mekanizmanın işletsiz olduğu yakın zamana kadar
4:55
anlaşılmış bir şey. Artık bu götürmez bir gerçek.
4:58
Plastik hayatında böyle bir dezavantajı var.
5:01
Avrupa metal geri dönüşüm altyapısı.
5:03
Çok ciddi problemler yaşayan bir ülke.
5:05
Geri dönüşüm yapmak yerine bak bu ülkelere göndermeyi özellikle
5:08
tercih ediyor. Bu Avrupa birliği'nin
5:11
ülkelerinin çok geri kaldığı için o içine düştük bir durum
5:14
değil. Tercih ettikleri bir şey yani
5:16
geri dönüşüm altyapısını yükseltmek yerine başka yollar
5:19
deneneği tercih ediyorlar. Böyle bir problemi var.
5:23
Yani plastiği kullanıp attıktan sonra çevresel adalet, insan
5:27
hakları, işçi hakları ve çevre kirliliği problemlere de neden
5:33
olmuş olabilir. Özellikle gelişmiş ülkelerde
5:36
yaşayanlar için geçerli. Biz de bu işin bir noktada
5:39
mağduru haline gelebiliriz. Sedat hocam cama gelelim can
5:45
bazen zehirli malzeme gibi sunuluyor.
5:47
Gerçekten öyle mi? Yani cam şişe geri dönüşüm
5:50
gerçeğini karbon ayak izine üretim döngüsüne vesaire bunları
5:55
bize bir aktarabilir misiniz? Birincisi bir plastiği
5:59
alternatif oldukça ama hiçbir zaman sunmuyoruz.
6:01
Böyle bir her şey karşılaştırması ya da birinin
6:04
yerine diğeri gibi bir opsiyon ve konusu değil.
6:06
Neden değil? Çünkü cam da tek kullanımlık
6:10
olduktan sonra bunun maliyeti de en az plastik kadar yoğun
6:13
olabilir. Çünkü bunun bir toplama maliyeti
6:15
var. Bir kırılma maliyeti var.
6:16
Geri dönüştürme maliyeti var. Bir enerji maliyeti her ne kadar
6:19
can konumuza kadar geri dönüşebiliyor olsa da.
6:22
Anne burda dikkat etmemiz gereken şey cam çok kullanılıyor
6:26
olduğu zaman depozito İade sistemiyle tekrar doldurulabilir
6:30
hale getirildiği zaman sistem içerisinde ancak o zaman tercih
6:33
edilebilir olur. Çünkü sistemin kendisi
6:35
sürdürülemez. Zaten biz burada tek kullanımı
6:37
kültürü eleştiriyor. Tek kullanımı tüketim kültürü
6:40
aslında problemin ana kaynağı, tek kullanımı ve tüketim kültürü
6:43
yaratan şey plastik. Şimdi siz plastiğin yarattığı
6:46
bir kültüre camı adapte ediyorsanız can da aslında
6:49
tercih edilebilir bir malzeme olmaktan çıkıyor yani.
6:52
Sık kullanmıyorum, can kullanıyorum.
6:54
Çok güzel. Kendinizi Justin yarattığı
6:56
etkiler ben uzaklaştırıyorsunuz ama sonuçta eğer ki tek
7:00
kullanımlıksa o zaman ortada hiçbir aklılık söz konusu
7:03
olmuyor. Tabi ki camın da üretim
7:05
maliyetleri çok ciddi geri dönüşüm süreçleri, ısı yoğun
7:10
açlı ısı gerektiren ve enerji gerektiren enerji yoğun süreçler
7:13
bunu da göz önünde bulundurmak lazım.
7:15
Cam ancak ve ancak tekrar doldurulabilir.
7:18
Bir alternatifse o zaman işte elinizde bayrak gibi
7:21
tutabileceğiz bir manzara. Peki camın bu hayatla döngüsü
7:25
sürecinde yarattığı sağlık yetkililerine sizden
7:28
dinleyebilir miyiz Selin hoca? Sedat hocanın da bahsettiği gibi
7:31
özellikle plastik tartışmalarından sonra işte pek
7:34
çok insan o zaman tek kullanımını can daha iyi, en
7:37
doğal seçenek bu diyor ama işin görünmeyen bir yüzü var.
7:41
Camın kendisi gerçekten inert ve güvenle bilmezdim.
7:44
Fakat tek bulanım can ürünlerini üretilmeye, geri dönüşümü atık
7:48
döngüsü hiç de düşündüğümüz kadar rahatsın değil.
7:51
Şimdi bunu biraz açalım. Tek kullanımlık cam şişeler,
7:55
bardaklar, kavanozlar üretilirken en yoğun kullanılan
7:59
hammadde bilirsiniz. Bir kristal silikon yani
8:01
kuvarsın. Bu serika kırmağütüne taşıma
8:04
yöntemleri işlemleriyle beraber bu sırada da bir ince toza
8:08
halinde ortama yayılıyor savunuyor.
8:12
Bu tozlarda dünyanın en bilinen mesleki akciğer hastalıklanan
8:16
bile olan silikozis'in temel sebebi, yani cam şişe masum
8:20
olabilir ama o şişeyi üretmek için çalışan işçi silik.
8:24
Hiç riske altında kalabiliyor. Çek kullanımı canların bir
8:27
kısmında yine renk verme ya da kaplan işlemleri yapıyor.
8:31
O aşamada da boşun oksit katniyim.
8:34
Bakır, krom, arsenik gibi ağır eserler devreye giriyor.
8:37
Bu kimyasallar can'da stabil hale geliyor ama üretim
8:41
sürecinde işçi için ciddi bir maruz kalıp kaynağı oluşturuyor.
8:44
Yine kurşun cam üretiminde özellikle bunu eski belki
8:48
kristal guski bardaklarından bilirsiniz, nörotoksiste ve kan
8:52
değerlerinde bozulmalar dahi bildirilmiş.
8:56
Can sektörü sıfır salım demek değil çünkü fırınlar yaklaşık
9:00
1.500 antigrat derece civarında çalışıyor ve bu yüksek
9:03
sıcaklıkta işte koksitler 40 ki oksit, karbonmonoksit gibi
9:07
gazlar da ortaya çıkıyor. Bu gazları uzun süre maruz kalan
9:11
işçilerde de kronik iritasyon ve branşper aktivitesi
9:14
görülebiliyor. Yani tek kullanılıp canlıların
9:17
ardında hiç konuşmadığımız bir ava kirliliği üretimi sırasında
9:22
geri dönüşüm sanıldığı kadar temiz bir süreç de değil.
9:25
Hadi plastik kullanmayalım, can kullanalım zaten cam geri
9:29
dönüştürülebiliyor diye düşünüyorum ama geri dönüşüm
9:31
tesislerinde durum şöyle cam kırılırken, ince silikka içeren
9:36
bulvar açar, çıkıyor, beklemiş, cam atığından küf sporları en
9:41
detoksin ve bakteriyel ayrı sorular yayılabiliyor.
9:44
Gürültü yakışıklı 90. 100 onda siber civarında oluyor.
9:48
Yani işini kaybı riski de söz konusu.
9:50
Burada çalışanlarda üstelik camın geri dönüşümü enerji yoğun
9:55
bir süreç. Yani tek kullanımlık cam
9:56
yerinden sürekli kullanım için üretilmiş kalın ve dayanıklı cam
10:00
ürünlerle karşılaştığımda tek karbon ayak izi sınırlar çok
10:05
daha yüksek. Benim burada vurgulamak
10:06
istediğim şey şu, evet, cem ve çelik daha güvenli bir malzeme
10:11
ama tek konumluk hale geldiğinde çevresel etkisi ve üretim
10:14
sürecinden sağlık maliyeti artıyor.
10:16
Yani plastikten kaçarken aslında canınız üretim süreçlerinde
10:19
silik kozmokonyal, mete, maruz kalımı, gazihal asrımı,
10:24
gürültüçüğüm nasıl stresi gibi çok gitti.
10:27
Çeşitli meslek riskler olduğunu biz düşünmüyoruz.
10:30
Aklımıza gelmiyor. Bir tek kullanımlık cam şişenin
10:33
arkasının çoğu insanın hayal bile edemeyeceği emek ve sağlık
10:36
yükü var. Peki çözüm ne çözümüne plastik
10:40
ne de teklanıp can aslında çözüm tekvanımı azaltmak, yeniden
10:44
kullanım kültürüne dönmek, dayanıklığım, ürünler, uzun
10:47
ömürlü kaplar, depozito sistemleri geri getirmek işte
10:51
bunlar gerçekten sürdürülebilir seçenekler.
10:54
Çünkü malzeme ne olursa olsun tek kullanımlık onun her şeyin
10:57
bir bedeli var. Bu bedeli de en çok çevre değil,
11:00
üretim zincirindeki işçiler ve bizim geleceğimiz ödüyor.
11:05
Teşekkür ederiz Selin hocam. Peki Sedat hocam şimdi halkın
11:08
bir parçası olarak bizlerin de en çok zorlandığı kısma gelelim.
11:12
Hangi atasit nereye gidiyor? Çünkü çoğu kişi emin olmasa da
11:16
işçiyi geri dönüşümü atınca iyi bir şey yaptı sanıyor.
11:20
E bir kere plastikler zaten türkiye'de Türkiye üzerinde
11:23
konuşacak olursak çok böyle sistemli bir şekilde toplam
11:27
görüyor. Sadece bazı küçük lokal ölçekli
11:30
uygulamalarla çeşitli belediyelerin kendi teki
11:34
uygulamalarıyla ulusal bir stratejiden bağımsız olarak
11:37
yürüyen bir iş maalesef bu da plastik atık toplanma işini
11:41
ciddi anlamda zorluk güçleştiriyor.
11:43
Ne oluyor? Siz plakliklerinizi eğer ki
11:46
ayırmıyorsanız bu prestij çöp toplama makinaları onları
11:50
toplayıp götürüp varsa o belediyenin bir ayrıştırma
11:53
klasiği orada ayrıştırılıyor. En iyi ihtimalle
11:56
ayrıştırılıyorsa düzenli depolama saatına gönderiliyor.
12:00
Orada da bunlar içerisinde belki bir yakmak hayırlısı varsa
12:03
belediyenin olduğu gibi yakma tesisinde bu köprüler yakalarak
12:08
tırnak içerisinde enerjiye dönükülüyor ama bununla beraber
12:10
ortaya çıkan sera gaza emisyonu ve kimyasal emisyonları da
12:14
hepsinin. Henüz duymadık e bir diğer
12:17
opsiyonda, eğer ki şanslıysanız belediyeleriniz kapınızdan
12:21
ayrıştırdığınız plastikleri alıyor.
12:23
Bunları bir toplama ayırma tesisine teslim ediyor.
12:26
Toplamayıma tesisi bunların içerisinden işe yarar olanları
12:29
alıp işe yaramaz olanları bir kenara koyup onları yine ya çöp
12:34
depolama sahasına gönderiyor ya da yapma kayısine gönderiyor.
12:38
Varsa yoksa da düzenli düzensiz. Deformans altında kaldığını
12:42
söylemek mümkün. Geri dönüştürülebilir olanların
12:45
da bir kısmı ilgili plastiğin tipine göre çeşitli geri dönüşüm
12:51
tesisleri tarafından satın alınarak parçalanıyor.
12:54
Bunu da %30 40 arası bir kısmı maalesef süreç içinde prosed
12:58
afyon'a dönüşüyor. Ve bu prose attıkları da geri
13:02
dönüşüm tesislerinin atlık rolüyle beraber ya kaçak olarak
13:05
deşarj edebiliyor. En yakın su kaynana ya da
13:08
belediyelerin kanalizasyon sistemine dahil edilip atık su
13:11
aralık tesislerini tıkıyor. Onların çalışma prensiplerini ne
13:15
aykırı olarak gönderdikleri için oralarda bunları arıtmak üzere
13:18
tasarlanmadığı için ebu tesislerin çalışmasını ciddi
13:21
anlamda güçleştiriyor. Geri dönüştürebilir olanlarda
13:24
muhtemelen tekrar şişeye ya da aynı malzemeye dönüştürülüyor.
13:27
Daha kalitesini daha düşük kaliteli malzemelere
13:29
dönüştürülüyor. Aslında bu bir geri dönüşüm
13:31
değil. Bu akha yönlü bir dönüşüm yani
13:34
down stay lig dediğimiz bizim kalite kaybı, niteliksiz katma
13:39
değeri çok düşük olan plastiklere dönüştürülüyor.
13:41
Geri dönüşür. Öyle bir şeyin geri dönüşümü
13:43
demek aslında onun kimyasal bir poppere dönüşmesi yani siz bir
13:47
plastiği, bir grup plastiği aynı polimer yapısından dolayı aynı
13:51
geri dönüşünüz zincirine koydunuz ama aslında kullanım
13:54
amacına mal olarak içlerindeki farklı kimyasalları bir araya
13:57
getirip yeni bir plastik kokteyli kimyasal kokteyli
14:00
yaratmış oluyorsunuz. Yapılan araştırmalar geri
14:02
dönüştürülmüş plastiklerin sıkıl plastiklerden çok çok daha fazla
14:07
sayıda miktarda ve çeşitlilikte kimyasal içeriğini ortaya
14:11
koyuyor. Dolayısıyla aslında geri dönüşüm
14:13
başlı başına bir toksik dönüşüm halini alabiliyor.
14:17
Bunun döngüsel ya da işte çevre dostu veya adil bir sistemin bir
14:22
parçası olamayacağını söylemek mümkün.
14:24
Biz geri dönüşüme güvenmek yerine.
14:26
Ambalaj tasarımlarını plastiğin hobilerasyonunu içerisindeki
14:30
kimyasal miktarını bunların hepsini yeniden düşünmüyorum.
14:33
Lazım gerekli ve gereksiz plastikler ayrı.
14:35
Bunu yapmaya başlamamız lazım. Tehlikeli plastikler
14:39
sınıflandırmasını olmamız gerekiyor ki bugünlerde bu dönem
14:42
yakın zamandan ve tartışılan bir konu bunlar
14:45
gerçekleştirebilirsiniz. O zamanki biz plastiğin gerçek
14:49
maliyetinin ortaya konulması fırsatını da yakalamış oluruz.
14:52
Onun dışında. Plastik aslında çok da sistemik
14:56
olarak yönetilebilen bir malzeme değil.
14:59
Çöp olmak üzere öğretilen bir mağaza diyebiliriz.
15:01
Verdiğiniz bilgilerin hepsinden %100 katılıyoruz gerçekten de.
15:05
Peki umut dolu ve başarılı örnekler ile bu yayınımızı ben
15:09
sonlandırmak istiyorum. Yani aslında birazcık da
15:12
bahsettiniz. Hani belediyelerle iyi
15:14
uygulamalardan alan mesela iyi uygulama örnekleri neler?
15:18
Örnekler versek çocukların yarattığı davranış ilişkileri
15:22
açısından ya da mahalle gönüllülüğü ev kompostuna biraz
15:25
dayınlık. Zaten bunlarla ilgili
15:27
örneklerimizi de versek en azından herkese bir umut aşıla.
15:32
Alırız diye. Düşünüyorum, birincisi yakın
15:35
zamana kadar bazı belediyelerim mesela kadıköy'de olduğu gibi
15:39
atkısız dükkan örnekleri var. Bunlar önemli örnekler çünkü
15:42
akıtısız dükkan demek ki bensiz tüketmeden önce atıyor da
15:45
üretmemiş oluyorsunuz. Sadece gıdaya para vermiş
15:48
oluyorsunuz. Bugün bakıyoruz ki marketlerde
15:50
satılan gıdaların önemli bir kısmı aslında plastik siz
15:53
aslında gıda yürüyerek plastik satın alıyorsunuz.
15:56
Afrikasız dükkanların önemi bu yüzden oldukça yüksek atıksız
16:00
dükkanlar, iyi örnekler ve bunların araştır.
16:03
Bulunması lazım. Tüketici kooperatifi
16:05
organizasyonlarının ketim açısından çok ciddi bir yer, çok
16:08
önemli bir yer tuttuğunu düşünüyorum.
16:10
Tüketiciler bir araya gelip daha adil ve daha iyi, daha
16:14
plastiksiz, daha sağlıklı gıdaya erişim için bir kooperatif
16:17
kurarak ortaklaşa hoptan gıda tedariğini sağlayabilirler.
16:23
Bu da birçok bölgede gerçekleşti.
16:25
Özellikle işte Çanakkale, Balıkesir.
16:28
Ve izmir gibi bölgelerde bu tür ya da istanbul'da da tabii ki
16:31
böyle kooperatifler olduğunu biliyoruz.
16:34
Bu tür kooperatiflerle tüketiminizi daha sağlıklı ve
16:37
abir hale dönüştürebilirsiniz. Bunun örnekleri var.
16:40
Bunun yanında toplama ayırma sistemlerini entegre edebilmiş
16:44
belediyeler var. Bunları tabi ki sosyal adaleti
16:47
de göz önünde bulundurarak yapanlar da var.
16:49
Mesela antalya'ya Muratpaşa Belediyesi.
16:51
Baya iyi örnek olabilir komşu kar diye bir uygulama yer iyi
16:55
insanların atıklarını ayrı çöp konteynerlerine koymasını ve
17:00
hatta kayıtlı atıp toplayıcılarında yine onlara
17:03
verilmiş kartlarla bu konteynırların içerisinden bu
17:06
atmarı alıp kendilerine ekonomik bir kazanç sağlayabilecekleri
17:09
çok güzel riskten uyuyorlar. Çok pilot istemem ama gerçekten
17:12
geliştirilirse çok pozitif bir anlamlı işler doğurabilir yine.
17:15
Birçok belediyenin haftanın belli saatlerinde insanlardan
17:19
farklı türdeki atıkları toplama gibi hizmetleri söz konusu.
17:22
Eğer ki bu bir yaygınlaştırılırsa gıda kaynaklı
17:25
atıklar diğerlerinden ayrıştırmayarak tekrar
17:28
kazandırılabilir hale getirilebilir.
17:30
Yine karton ve aleminyum'un gıda ile teması engellenirse geri
17:34
dönüşüm süreçlerine katılımı daha iyi gerçekleşir.
17:37
Yine plastiğin gıdayı, kontamin etmesi, gıda atıklarını kontamin
17:41
etmesi, engel edilmesi, o gıda atıklarını çok kaliteli kompost
17:44
üretilip bunlar daha sonra. Ihtiyaç sahibi olan yani ihtiyaç
17:47
sahilinden kastım, çiftçilikle uğrayan insanlara
17:50
ulaştırıldığında aslında gıda atıkları bir nevi tekrar toprak
17:54
zenginleştirici bir değere dönüştürülmüş olabilir.
17:56
Bunun birçok örneği var. Bursa'da var bir örneği.
17:59
Adana'da Seyhan belediyesini yaptığı bir örnek var.
18:02
Yine benzer şekilde parti benim bildiklerim.
18:04
Bunlar tabii ki başka illerde de vardır.
18:06
Elbette bu örneklerde gıda kaynaklandıklarının yarattığı
18:10
seve gazı yemişimlerinin azaltılması açısından oldukça
18:13
önemli örnekler. Tabi bunlar hep pilot ama yani
18:16
Türkiye geneli ulusal çapta yapılan bir uygulama var mı
18:20
derseniz yok. Maalesef en büyük problemimiz
18:22
bu. Bizim ulusal atık yönetim
18:24
stratejimiz. Sadece kağıt üzerinde uygulamada
18:28
herkes kendi bildiğini okuduğu bir sistem söz konusu.
18:31
Bunun bir şekilde. Düzenlenmesi gerekiyor.
18:34
Atık yönetimi, belediyelerin altın ikincin seviyedeki bir işi
18:39
olmaktan çıkartılması gerekiyor. Nasıl ki asfalt yapmak kaldırıp
18:43
yapmak, metro yapmak ya da işte toplu ulaşım sağlama, bir
18:47
hizmetse atık önerinde bir hizmet hatta diğerlerinden daha
18:51
elzem ve zaruri bir hizmet. Çünkü herkes toplu taşıma
18:54
kullanmıyor. Herkes kaldırıp ya da yol aspalp
18:57
kullanmıyor. Herkesin kullandığı şeyler
18:59
değil. Bunlar bazı bölgelerde insanlar
19:02
arabası ya da işte. Kullandığı durup söz konusu
19:05
değil ama herkesin kullandığı ürettiği bir şey var.
19:08
O da atık. Yani herkes atık üretiyor.
19:10
Dolayısıyla attık yönetimi belediyelerin bütçesinde daha
19:13
fazla yer edinmeli. Tabii görür.
19:15
Hizmetler olmadığı için belki o getirisi olmadığı için belli
19:18
diğer bundan çok yatırım yaptılar.
19:20
Bu olan ama maalesef sosyal ve çevresel etkisi çok çok daha
19:24
yüksek. Dolayısıyla bir kere bunun
19:26
önceliklendirilmesi. Gerekiyor ki bazı belediyeler
19:29
bunu yapıyorlar, görüyoruz. Atıf garip altısında ciddi
19:32
yatırım yapıyorlar. E otomasyon sistemleri
19:34
geliştiriyorlar. Su arıtma tesislerini
19:37
güçlendiriyorlar. Yine evden eve toplama kapıdan
19:40
kapıya toplama sistemlerini geliştiriyorlar.
19:42
Bunlar önemli şeyler. Gelecek karanlık değil ama yani
19:46
plastiğin yarattığı hızla bizim önlem almak üzere yaptığımız
19:51
işlerin hızı arasında çok ciddi bir fark var.
19:53
En büyük. Problem bu umarım bu bot kez de
19:57
birilerinin kulağına karşı bir kaçırmak için di vesile olmuş
20:00
olur. Sonuçta mesele sadece çöp değil
20:03
daha az 3 tüketirsek daha az atış çıkar.
20:06
Daha az atık çıkarsa daha temiz havası oluruz.
20:09
Daha temiz hava ile daha sağlıklı akciğerlerimiz olur.
20:13
Mevcut döngüyü tersine çevirmek daha güzel, daha yeşil bir
20:17
Türkiye, daha yeşil bir dünya bizim elimizde.
20:21
Bunları söylemek istiyorum son olarak.
20:23
Bizleri dinlediğiniz için çok teşekkür ederiz.
20:26
Sedat hocam ve Selin hocam katkılarınız için size de
20:29
teşekkür ederiz iyi günlerde. Kalınız iyi günlerde kalın.