Latest / De Technoloog | BNR / Deze chip moet netwerkcommunicatie veel efficiënter maken

Transcript

Deze chip moet netwerkcommunicatie veel efficiënter maken · De Technoloog | BNR

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast.
• 0:10
  Speaker 2: De Technoloog wordt mede mogelijk gemaakt door LeaseWeb. LeaseWeb. Digital
• 0:14
  Speaker 2: Independence sinds 1997.
• 0:29
  Speaker 3: Ben, we gaan het hebben over Nobiaat vandaag. Heb je
• 0:32
  Speaker 3: het ooit over Nobiaat
• 0:34
  Speaker 4: met iemand gehad? Ja, afgelopen zomer. En toen was ik
• 0:37
  Speaker 4: zo enthousiast, zo leuk vond ik dit, dat ik dacht,
• 0:40
  Speaker 4: dit moeten we een technoloog
• 0:41
  Speaker 3: overmaken. En we gaan het hebben over een chip die
• 0:43
  Speaker 3: met geluid werkt voor een deel. Ja. Vind ik ook leuk.
• 0:47
  Speaker 4: TFL Enfotonica, weet je, dat vind ik al heerlijk. Oké,
• 0:51
  Speaker 4: het is 517 van de technoloog. We hebben te gast
• 0:53
  Speaker 4: Kees Franke. Kees, welkom. Je bent de co-founder en CEO
• 0:56
  Speaker 4: van Sabrantra. Sabranta is
• 0:59
  Speaker 5: het. Sabrata.
• 1:01
  Speaker 4: Oh ja
• 1:01
  Speaker 3: en trek je microfoon
• 1:02
  Speaker 4: even lekker naar je toe
• 1:04
  Speaker 4: Mooi. En ik vind dit soort onderwerpen, dit is supernerden.
• 1:08
  Speaker 4: Ik wil er ook, dat weet je, niks van snappen.
• 1:10
  Speaker 4: Dus ga echt totaal de diepte in. En dan zwijmelen
• 1:13
  Speaker 4: we het komende uur weg in de fotonica. Zij zwijmelen
• 1:17
  Speaker 4: weg in de chipsindustrie. In hoe goed Nederland daarin is.
• 1:22
  Speaker 4: Dat is eigenlijk mijn doel. Eerst, je was dus afgelopen
• 1:26
  Speaker 4: zomer bij ons... en je hebt dus een speciale chip gemaakt.
• 1:30
  Speaker 4: Je bent gepromoveerd op Harvard. Sorry. En toen dacht je van,
• 1:34
  Speaker 4: dit moet naar Nederland. En 6G komt aan bod, mensen, vandaag.
• 1:39
  Speaker 4: Unoid Robots komt aan bod. Dit heeft alles wat de
• 1:42
  Speaker 4: toekomst van Nederland is. Willen je hoop houden hoe
• 1:44
  Speaker 3: Nederland is? Vandaag gaat het gebeuren, Mark. We moeten even beginnen.
• 1:48
  Speaker 3: Voor al die mensen die die aflevering in de zomer
• 1:50
  Speaker 3: gemist hebben. Dat was van de grote techshow. En dat
• 1:52
  Speaker 3: is een andere podcast. Het kan zomaar zijn dat je
• 1:54
  Speaker 3: die niet luistert. Nee, dat kan natuurlijk niet, maar dat
• 1:56
  Speaker 3: kan toch gebeuren. We moeten even beginnen vanaf nul, denk ik.
• 1:59
  Speaker 3: Waar hebben we het over? Kees
• 2:01
  Speaker 4: waar hebben we het überhaupt over met je TFLN Photonica
• 2:05
  Speaker 4: chip
• 2:06
  Speaker 5: Ben, Mark, super bedankt voor de uitnodiging. Leuk om hier
• 2:09
  Speaker 5: weer te zijn. Ook iets langer er nu over kunnen praten.
• 2:13
  Speaker 5: Wat wij maken met Sobrata is eigenlijk netwerkapparatuur... gebaseerd op
• 2:17
  Speaker 5: onze fotonische chiptechnologie. Het probleem dat wij oplossen is dat
• 2:24
  Speaker 5: eigenlijk in heel veel... verschillende soorten netwerkinfrastructuur... worden signalen op
• 2:29
  Speaker 5: dit moment eigenlijk niet efficiënt verstuurd. En lopen we ook
• 2:34
  Speaker 5: eigenlijk tegen die bandbreedte-limieten aan. En dat probleem lossen wij
• 2:38
  Speaker 5: op met onze apparatuur... gebaseerd op deze nieuwe chiptechnologie... die
• 2:42
  Speaker 5: dat veel efficiënter kan... eigenlijk alle bandbreedtes van nu en
• 2:47
  Speaker 5: de toekomst aan kan. Nee, dat geloof ik nooit. Er
• 2:51
  Speaker 5: zitten oneindige bandbreedtes erin. Oneindig bestaat natuurlijk niet. Heel goed
• 2:57
  Speaker 5: van je. Maar het materiaal wat wij gebruiken... en de
• 3:01
  Speaker 5: chips die ik hier nu ook heb meegebracht... Die kunnen
• 3:05
  Speaker 5: eigenlijk snelheden aan tot ongeveer 400 gigahertz. En dat zegt
• 3:09
  Speaker 5: je misschien niks
• 3:12
  Speaker 5: Maar de volgende generatie chips waar mensen nu aan zitten
• 3:16
  Speaker 5: te denken... is rond de 100 gigahertz. Dus dan hebben
• 3:19
  Speaker 5: we het over dat voor de komende 20 jaar... 30,
• 3:22
  Speaker 5: misschien meer jaar zit je echt wel goed met dit materiaal.
• 3:25
  Speaker 3: Je hebt een doosje meegenomen. Mag ik ze zien? Ja,
• 3:29
  Speaker 3: het doosje is ook voor de video fantastisch. Dit is
• 3:31
  Speaker 3: een chip? Klopt. Want het ziet eruit als een soort dia.
• 3:38
  Speaker 3: Bovenop is het vastgeplakt met afplakband voor de schilders. En
• 3:44
  Speaker 3: dan zie je een soort... Hoe moet je dat nou uitschrijven? Rondjes?
• 3:47
  Speaker 3: Het zijn rondjes. Je ziet rondjes, maar die zijn er
• 3:50
  Speaker 3: niet echt. Het lijkt alsof het een soort... Het is
• 3:52
  Speaker 3: een beetje hologrammachtig.
• 3:55
  Speaker 5: Ja, dus wat je ziet is... Wat je bedoelt met
• 3:59
  Speaker 5: dat hologram... is misschien dat je meerdere kleuren ziet... als
• 4:01
  Speaker 5: je de chip een beetje draait in het licht. En
• 4:04
  Speaker 5: dat komt omdat het is thin film. Je hebt misschien
• 4:08
  Speaker 5: wel eens naar water gekeken... als er een olielaagje op zit.
• 4:11
  Speaker 5: Als je dan zo draait, zie je al die kleuren.
• 4:12
  Speaker 5: Dat is precies wat je
• 4:13
  Speaker 3: hier ook ziet. Je ziet ook dat als je hem verschuift...
• 4:16
  Speaker 3: net als met een cd'tje eigenlijk vroeger... dat dan het licht...
• 4:20
  Speaker 3: lijkt alsof het draait in plaats van dat het... Ik
• 4:23
  Speaker 3: weet niet hoe je dat goed uit moet leggen. Maar
• 4:24
  Speaker 3: op de een of andere manier, waar kijk ik naar? Ja,
• 4:27
  Speaker 5: precies. Dus al die effecten die je beschrijft... die horen
• 4:30
  Speaker 5: inderdaad allemaal inherent bij het materiaal. Wat je nu ziet,
• 4:33
  Speaker 5: in dat doosje zitten drie individuele chips. En op die
• 4:38
  Speaker 5: chips zie je eigenlijk verschillende soorten spiraalstructuren. En die spiraalstructuren
• 4:43
  Speaker 5: vormen eigenlijk... een van onze twee componenten die ons... onze
• 4:48
  Speaker 5: hardware echt uniek maken. En hierop zie je vooral het
• 4:51
  Speaker 5: tweede component... en dat is de filters die wij maken.
• 4:54
  Speaker 5: En we hadden het dus net over netwerkapparatuur. Het is
• 4:57
  Speaker 5: heel belangrijk als jij data verzendt... dat je de data
• 5:01
  Speaker 5: schoon verzendt, dus zonder ruis. Daar gebruiken we filters voor.
• 5:04
  Speaker 5: En wij doen dat volledig in het optische domein. En
• 5:07
  Speaker 5: deze filters gebruiken een best wel bijzonder fysisch effect. En
• 5:11
  Speaker 5: dat heet Stimulated Blu-ray Scattering, SBS. En dat is een interactie...
• 5:16
  Speaker 5: licht en geluid. Eigenlijk het licht dat wij deze chip insturen...
• 5:21
  Speaker 5: die zorgt ervoor dat een akoestische golf... op die kanaaltjes
• 5:25
  Speaker 5: in die chips wordt gegenereerd. En die akoestische golf gaat
• 5:29
  Speaker 5: dan weer met het licht interacteren... om eigenlijk die filterfunctie
• 5:32
  Speaker 5: te doen. En als wij dan die draadjes die wij
• 5:34
  Speaker 5: op onze chip hebben... op een iets andere manier aanleggen,
• 5:37
  Speaker 5: dan is die interactie weer anders. En zo kunnen wij
• 5:39
  Speaker 5: dus door chip anders te ontwerpen... kunnen we eigenlijk elk
• 5:41
  Speaker 5: filter ontwerpen dat we willen... En wij hebben dat eigenlijk
• 5:43
  Speaker 5: ook uitgevonden. Wij zijn de eerste die dat gemeten hebben
• 5:47
  Speaker 5: in dit materiaal.
• 5:48
  Speaker 3: En je vertelt het alsof het
• 5:49
  Speaker 5: heel zin
• 5:49
  Speaker 3: is
• 5:50
  Speaker 5: Dat vind ik heerlijk.
• 5:50
  Speaker 3: Ik ben je al lang kwijt, maar dat vind ik
• 5:52
  Speaker 3: echt mooi. Ik kan je nog wel een beetje volgen.
• 5:54
  Speaker 3: Maar we gaan het denk ik toch nog een keertje
• 5:56
  Speaker 3: langzaam proberen. Nee, maar dat maakt ook helemaal niet uit.
• 6:00
  Speaker 3: Ik kijk naar drie chips. Ik ga natuurlijk nooit die
• 6:02
  Speaker 3: chips naproberen te maken thuis. Nou, dat
• 6:04
  Speaker 4: ga jij maar. Ik ken jou. Ik
• 6:06
  Speaker 3: zie
• 6:07
  Speaker 4: er drie. Zijn dit drie verschillende chips? Bijvoorbeeld met drie
• 6:12
  Speaker 4: verschillende functies
• 6:13
  Speaker 5: ook? Het idee is door die spiralen een iets andere
• 6:17
  Speaker 5: vorm te geven... dat de interactie dus ook anders is.
• 6:21
  Speaker 5: En dan filter je iets anders eruit. Ja, dan filter
• 6:24
  Speaker 5: je op een andere frequentie eruit. Je kan bijvoorbeeld denken
• 6:27
  Speaker 5: aan dat... Bijvoorbeeld het voorbeeld van 5G. Dat werkt met frequentiebanden.
• 6:32
  Speaker 5: Dus in Nederland hebben
• 6:34
  Speaker 4: we... De 3.2 giga en de 700 was er toch
• 6:38
  Speaker 5: Ja, bijvoorbeeld. En dan de channels die gebruikt worden voor data...
• 6:42
  Speaker 5: zijn bijvoorbeeld vaak 200 megahertz breed. Dan kunnen wij dus
• 6:45
  Speaker 5: een filter maken... die precies een channel van 200 megahertz
• 6:48
  Speaker 5: breed filtert.
• 6:49
  Speaker 4: Dus jullie
• 6:49
  Speaker 5: kunnen
• 6:49
  Speaker 4: specifieke channels maken?
• 6:51
  Speaker 5: Ja, maar we kunnen ook... En niet algemene? Ja, precies.
• 6:53
  Speaker 5: En wat het mooie is, doordat het in het optische
• 6:55
  Speaker 5: domein is... kunnen wij ook dat filter eigenlijk verschuiven van frequentieband.
• 7:00
  Speaker 5: Dus bijvoorbeeld in Nederland gebruiken we deze frequentieband... maar in
• 7:02
  Speaker 5: Japan gebruiken ze een andere frequentieband. En wij kunnen dus
• 7:05
  Speaker 5: met dezelfde chip, zonder enkele aanpassing te doen... eigenlijk die
• 7:09
  Speaker 5: filter verschuiven. En dat doe je door
• 7:12
  Speaker 3: andere kleurlicht of zo te gebruiken. Precies.
• 7:14
  Speaker 5: Ik zit te denken, wat kan je veranderen als je
• 7:16
  Speaker 5: niks
• 7:16
  Speaker 3: verandert? Precies, klopt. Dat is heel gemakkelijk te doen. Waarom
• 7:21
  Speaker 3: heb ik dit allemaal nodig? Waarom wil ik dit? De
• 7:25
  Speaker 3: oude chips komen kennelijk aan hun limiet. En daarom wil
• 7:31
  Speaker 3: je over van de elektrische chips... naar elektronische chips, naar
• 7:35
  Speaker 3: de lichte chips... Maar volgens mij zitten hier nog een
• 7:40
  Speaker 3: heleboel stappen verder daarna al gezet. Ja, nee, mag
• 7:42
  Speaker 4: ik even... Sorry Mark, maar wat je zei van in
• 7:45
  Speaker 4: de netwerkapparatuur... nu worden de signalen niet efficiënt verstuurd. Dus
• 7:49
  Speaker 4: misschien is het dan wel aardig om even bij het
• 7:50
  Speaker 4: begin te beginnen. Ook een deel van het verhaal, ja, zeker.
• 7:54
  Speaker 4: Wat gebeurt er dan nu waardoor we dit dus nodig
• 7:57
  Speaker 4: gaan hebben? Ja, dit, mensen, maar dit zijn deze tips.
• 8:01
  Speaker 4: De TFL en fotonica chips. Dat vind ik ook zo lekker,
• 8:05
  Speaker 4: al die afkortingen. Vertel, netwerkapparatuur, nu zo inefficiënt. Schandalig dat
• 8:10
  Speaker 4: dit we moeten ophangen, want dat kan veel beter.
• 8:12
  Speaker 5: Vinden wij wel, inderdaad. Wat je ziet is dat er
• 8:17
  Speaker 5: eigenlijk nu twee smaken zijn... om data over glasvezel te versturen.
• 8:22
  Speaker 5: Je hebt digitale infrastructuur, dus dat is... die zet het
• 8:26
  Speaker 5: licht om naar nullen en enen... en dan wordt het
• 8:29
  Speaker 5: digitaal verstuurd over glasvezel. Die oplossing vreet enorm veel energie.
• 8:35
  Speaker 5: Want het signaal wat van de antenne komt... van 5G
• 8:39
  Speaker 5: of van een satellite dish of van een radarinstallatie... die
• 8:43
  Speaker 5: signalen zijn analoog, die zijn niet digitaal. Dus die omzetting
• 8:46
  Speaker 5: moet gemaakt worden, kost heel veel energie. die oplossingen komen
• 8:50
  Speaker 5: ook tegen bandbreedte limieten aan. Dus daarom kijken mensen nu
• 8:53
  Speaker 5: naar analoge oplossingen... waarbij je dat antennesignaal, je doet er
• 8:56
  Speaker 5: niks mee... je zet het direct om naar licht, zonder
• 8:59
  Speaker 5: enige vorm van processing. De oplossingen die daar nu beschikbaar zijn,
• 9:03
  Speaker 5: die zijn of heel erg duur... omdat die oude technologiegebruiken...
• 9:07
  Speaker 5: helemaal tailored moet worden voor elke applicatie en frequentieband. Of
• 9:12
  Speaker 5: er is technologie die gebaseerd is op een wat oudere chiptechnologie...
• 9:16
  Speaker 5: die niet al die hoge bandbreedtes aan kan... en niet
• 9:20
  Speaker 5: zo zuiver die signalen kan versturen. En wat onze chip
• 9:24
  Speaker 5: dus doet, is energie-efficiënt. En daar verslaat het echt digitale
• 9:28
  Speaker 5: infrastructuur heel dik. En in het analoge domein kan het
• 9:33
  Speaker 5: dus al die frequentiebanden aan... En doen wij dus ook
• 9:39
  Speaker 5: wat optical signal processing op chip.
• 9:42
  Speaker 4: En dat
• 9:43
  Speaker 5: is een beetje het probleem wat we oplossen. Die energievretende
• 9:46
  Speaker 5: oplossingen die er nu zijn... die eigenlijk niet die bandbreedte
• 9:49
  Speaker 5: aankunnen die nodig is
• 9:52
  Speaker 4: Je promoveerde op lichtbronnen op Harvard. Ik noemde al op Harvard.
• 9:55
  Speaker 4: En dan heb je dat uitgevonden. Dan denk ik, wow.
• 9:59
  Speaker 4: Heb je ook prijzen gewonnen met je promotie? Of had
• 10:02
  Speaker 4: je gewoon een zesmin
• 10:04
  Speaker 5: Ja, nee. Ik heb wel cum laude gemoveerd. Dat vind
• 10:07
  Speaker 5: ik ook. Anders is het echt slecht. Dat was voor
• 10:11
  Speaker 5: mij eigenlijk heel onverwachts. En natuurlijk een supermooie beloning van
• 10:16
  Speaker 5: het werk. En ik denk wat heel erg gaaf is,
• 10:18
  Speaker 5: is dat eigenlijk dit materiaal bestaat eigenlijk al 40 jaar.
• 10:22
  Speaker 5: Dus dat materiaal bestaat al 40 jaar, maar het is
• 10:25
  Speaker 5: eigenlijk pas heel recent pas in een chipvorm gegoten. En
• 10:28
  Speaker 5: dat is echt de revolutie die we hier...
• 10:31
  Speaker 3: die we hier zien. Sowieso het woord, dit materiaal bestaat
• 10:33
  Speaker 3: al 40 jaar. 40 jaar vind ik voor een materiaal
• 10:35
  Speaker 3: helemaal niet zo lang. Ik bedoel, de meeste zand bestaat
• 10:38
  Speaker 3: miljarden en miljarden jaren. Is dit iets wat je... Wordt
• 10:43
  Speaker 3: dit materiaal met de hand gemaakt, door mensen? Of kan
• 10:46
  Speaker 3: je dit ergens winnen in een gebergte? Nobiater, die N van...
• 10:50
  Speaker 3: Hoe noem je het nou steeds? EFLN, zegt de band steeds.
• 10:55
  Speaker 3: En die N is dan Nobiat. Niobaat. Niobaat.
• 10:59
  Speaker 5: Niobaat. Niobaat. Dus dat materiaal, dat wordt echt... Wellicht komt
• 11:06
  Speaker 5: het in de natuur voor. Maar eigenlijk niet in een
• 11:09
  Speaker 5: bruikbare vorm. Dat wordt dus echt gegroeid in een soort
• 11:13
  Speaker 5: van grote baden. En daar wordt dan eigenlijk een kristal uitgetrokken.
• 11:17
  Speaker 5: En dan krijg je een soort van cilindrisch vormige inget.
• 11:21
  Speaker 5: En daar slicen ze dan eigenlijk hele dunne film van.
• 11:24
  Speaker 5: Hele dunne plakjes. Hele dunne plakjes. En dat doen we
• 11:28
  Speaker 5: dus nu in chipvorm. Maar eerst gebeurt... Hele grote kristallen.
• 11:34
  Speaker 5: Die units waren ongeveer 10 centimeter lang. Ongeveer 1 centimeter doorsnee.
• 11:38
  Speaker 5: En daar ging dan die lichtbundel doorheen. Die lichtbundel was
• 11:41
  Speaker 5: ook veel groter. En eigenlijk wat nu de oplossing is...
• 11:44
  Speaker 5: als je alles veel naar de nanoschaal brengt... kleiner maakt...
• 11:52
  Speaker 5: Met dezelfde hoeveelheid licht die erin gaat... betekent dat je
• 11:56
  Speaker 5: de intensiteit veel groter maakt. Het zit in een veel
• 11:59
  Speaker 5: kleinere oppervlakte. En dan is die interactie tussen elektriciteit en
• 12:03
  Speaker 5: licht veel sterker. Tienduizenden keren sterker. En dat is de
• 12:07
  Speaker 5: oplossing
• 12:09
  Speaker 4: 40 jaar geleden, waarom gingen ze dat materiaal maken
• 12:13
  Speaker 5: Dat materiaal zijn ze begonnen met maken... omdat mensen hadden
• 12:18
  Speaker 5: interesse om licht heel snel aan en uit te kunnen schakelen.
• 12:23
  Speaker 5: En dat is eigenlijk wat we nu ook doen voor
• 12:25
  Speaker 5: die data. En waar werd het toen voor gebruikt? In
• 12:27
  Speaker 5: lasers bijvoorbeeld, om lasersystemen te maken. Daar zetten ze dan
• 12:35
  Speaker 5: zo'n schakelaar in... zodat de laserpower kon opbouwen. En dan
• 12:38
  Speaker 5: kon je dat met zo'n snelle schakelaar in één keer loslaten.
• 12:41
  Speaker 5: Dat heeft applicaties in Defensie bijvoorbeeld. En heel veel dingen
• 12:46
  Speaker 5: komen natuurlijk van Defensie af. En dat was hier denk
• 12:48
  Speaker 5: ik ook zo.
• 12:53
  Speaker 4: Hoe kwam je op dat
• 12:54
  Speaker 5: idee? Ik heb het materiaal in de chipvorm niet uitgevonden.
• 12:58
  Speaker 5: Dat is in Harvard uitgevonden, een paar jaar voordat ik
• 13:01
  Speaker 5: daar kwam. En eigenlijk mijn doel om dit materiaal te gebruiken...
• 13:07
  Speaker 5: was eigenlijk een beetje anders dan wat we nu met
• 13:08
  Speaker 5: het bedrijf doen. Mijn promotieonderzoek ging over lichtbronnen maken op
• 13:13
  Speaker 5: een chip. We hadden het net over lasers. Lasers worden
• 13:16
  Speaker 5: traditioneel gebruikt voor manufacturing... Lasers zitten in je telefoon tegenwoordig
• 13:22
  Speaker 5: voor Face ID bijvoorbeeld. Maar vroeger waren die lasers echt
• 13:25
  Speaker 5: best wel groot. En heel veel lasers zijn nog steeds
• 13:28
  Speaker 5: echt heel erg groot. Echt een één bij één vierkante meter.
• 13:31
  Speaker 5: En wij probeerden die op chip te maken... Maar wat
• 13:34
  Speaker 5: het probleem was, als wij naar lagere golflengte lasers gingen...
• 13:37
  Speaker 5: dus richting het UV en ultraviolet... dan werd het steeds
• 13:42
  Speaker 5: moeilijker om lasers te maken. En daar komt dit materiaal
• 13:44
  Speaker 5: nu bij kijken. Want dit materiaal kan ook nog iets
• 13:47
  Speaker 5: anders heel leuks. En dat is namelijk, het kan licht
• 13:49
  Speaker 5: van de ene kleur in de andere kleur omzetten. En
• 13:52
  Speaker 5: daar kwam mijn interesse van uit om rood licht naar
• 13:54
  Speaker 5: ultraviolet licht om te zetten met dit materiaal. En dat
• 13:57
  Speaker 5: wilde ik doen bij Harvard, bij de beste plek waar
• 14:00
  Speaker 5: ze die chips konden maken. Dus toen heb ik hem gemaild,
• 14:01
  Speaker 5: die professor, van ja, ik wil dit doen, kan dat?
• 14:06
  Speaker 5: En toen hebben we een teamsgesprek gehad en toen zei hij, ja,
• 14:09
  Speaker 5: kan je over een paar maanden beginnen? En hoefde je
• 14:13
  Speaker 5: geen geld mee te brengen? Nee. Nee. Zo. En toen...
• 14:17
  Speaker 5: Vond hij het interessant? Ja, ik denk dat er sowieso
• 14:20
  Speaker 5: een goede match was. Maar ja, dan kom je ook
• 14:23
  Speaker 5: met praktische dingen. Ik moest nog... Ja, mijn partner wilde
• 14:26
  Speaker 5: natuurlijk ook mee. Dus we moesten snel trouwen. En we
• 14:28
  Speaker 5: moesten snel verhuizen. Je moet je gaan trouwen. Dat had
• 14:30
  Speaker 5: in Amerika gekund, hè? Ja, precies. Maar we waren al
• 14:33
  Speaker 5: acht jaar bij elkaar.
• 14:34
  Speaker 4: Gelukkig dat het
• 14:35
  Speaker 5: geen
• 14:35
  Speaker 4: moedje was.
• 14:36
  Speaker 5: Nee, precies. Dus dat soort dingen komen er dan bij kijken.
• 14:39
  Speaker 5: En ik zou eerst zes maanden blijven. Maar toen werd
• 14:41
  Speaker 5: dat wel wat langer. En uiteindelijk super goede tijd gehad.
• 14:46
  Speaker 5: En het mooie is dat in Twente waren we ook
• 14:49
  Speaker 5: bezig met dat materiaal. Nu hebben we dus, toen ik terugkwam,
• 14:51
  Speaker 5: hebben we die kennis kunnen bundelen. En dus dit proces
• 14:55
  Speaker 5: voor deze chips kunnen opzetten. En eigenlijk gezocht naar wat
• 14:58
  Speaker 5: is echt een massa schaalbare markt. Nou die lasers waar
• 15:03
  Speaker 5: ik het eerder over had in het ultraviolet is dat
• 15:05
  Speaker 5: helaas niet. Maar dit waar we het nu over hebben,
• 15:09
  Speaker 5: deze omzetters van elektriciteit naar licht voor data-infrastructuur, dat is
• 15:13
  Speaker 5: echt wel een massamarkt
• 15:15
  Speaker 3: Hoeveel mensen in de wereld zijn hiermee bezig? Kennelijk dus
• 15:18
  Speaker 3: in Twente en aan Harvard. En?
• 15:21
  Speaker 5: Aan Harvard heeft die professor ook een bedrijf opgericht, Hyperlight,
• 15:25
  Speaker 5: en dat is nu echt megagroot. Dat is de concurrent, hè?
• 15:30
  Speaker 5: Een beetje wel. Met een vriendelijke knipoog wel, hoor. We
• 15:33
  Speaker 5: spreken elkaar nog gelukkig regelmatig. Maar in Europa zijn we
• 15:37
  Speaker 5: een van de enigen die deze chips kunnen maken. En
• 15:39
  Speaker 5: dan misschien nog
• 15:39
  Speaker 3: over het waalde Chinees.
• 15:41
  Speaker 5: Nou, in China gebeurt er echt enorm veel. Er zijn
• 15:45
  Speaker 5: er meerdere bedrijven die dit doen. Maar daar hoor je
• 15:50
  Speaker 5: weinig van. En op het internationale toneel zie je daar
• 15:52
  Speaker 5: op dit moment ook nog weinig over. Maar het zijn
• 15:55
  Speaker 5: vooral nu wij in Nederland, in Zwitserland een paar en
• 15:58
  Speaker 5: in Amerika
• 16:00
  Speaker 3: Het heeft vast allerlei defensietoepassingen dit. Is dat een reden
• 16:06
  Speaker 3: waarom je ze nooit spreekt, die
• 16:08
  Speaker 5: Chinezen? Ik denk sowieso dat het misschien een iets meer
• 16:12
  Speaker 5: afgesloten ecosysteem is... dan wat wij hier hebben in Europa
• 16:16
  Speaker 5: en in Noord-Amerika bijvoorbeeld. Maar wat natuurlijk wel zo is...
• 16:22
  Speaker 5: Ze hebben wel de grondstoffen. Ze hebben die hele supply chain.
• 16:25
  Speaker 5: Ze kunnen alles daar zelf. Dus dit past heel goed.
• 16:29
  Speaker 5: Dit is echt makkelijk schaalbaar daar. En natuurlijk voor Defensie,
• 16:32
  Speaker 5: voor hun is dit zeker wel interessant.
• 16:34
  Speaker 3: En zij kunnen alles daar zelf. Die zin betekent ook
• 16:36
  Speaker 3: wij kunnen dat niet.
• 16:37
  Speaker 5: Nou, wat grappig is, die chips die ik hier liet zien...
• 16:42
  Speaker 5: die hebben we volledig zelf in Twente gemaakt. Ontworpen in Twente,
• 16:45
  Speaker 5: gemaakt in Twente. We meten die in Twente en we perforeren. Packagen,
• 16:49
  Speaker 5: dus dat er echt verbindingen... dat iemand plug-and-play ermee kan spelen.
• 16:53
  Speaker 5: Dat doen we allemaal in Twente. Maar de grondstoffen voor
• 16:55
  Speaker 5: de chip komen op dit moment wel uit China. En
• 16:58
  Speaker 5: we zijn bezig met wat Japanse suppliers... met wat Europese suppliers.
• 17:03
  Speaker 5: Maar je merkt gewoon dat de hoge kwaliteit grondstoffen... komen
• 17:05
  Speaker 5: op dit moment uit China
• 17:06
  Speaker 3: De Chinezen zijn beter in deze grondstof dan wij.
• 17:09
  Speaker 5: En
• 17:09
  Speaker 3: de
• 17:10
  Speaker 5: Japanners. Kan dat? Dit is een chemisch proces, daar zijn
• 17:14
  Speaker 5: we best goed in in het Westen. Zeker, het heeft
• 17:16
  Speaker 5: misschien ook te maken met waar die grondstoffen precies vandaan komen.
• 17:19
  Speaker 5: Maar we zijn nu actief, gaan een pilot doen met
• 17:23
  Speaker 5: de Japanse vendor hiervan. Heb je veel grondstof nodig? Nee,
• 17:29
  Speaker 5: dat valt wel mee. Het zijn hele kleine chippies. Het
• 17:31
  Speaker 5: zijn hele dunne plakjes. En eigenlijk wat je ziet is,
• 17:35
  Speaker 5: dit is lithium niobate, dat materiaal waar we het over hadden,
• 17:38
  Speaker 5: op silicon. Alleen maar het allerbovenste laagje, wat 600 nanometer
• 17:43
  Speaker 5: dun is, dat is zelfs kleiner dan het lichtdeeltje zelf.
• 17:48
  Speaker 5: Zo dun is die materiaallaag. Kan het
• 17:50
  Speaker 3: lichtdeeltje er dan wel doorheen?
• 17:52
  Speaker 5: Ja, dat moet je dus met grote moeite doorheen persen. Nee,
• 17:55
  Speaker 5: dat lukt wel. Dat zit dus allemaal in dat ontwerp.
• 17:59
  Speaker 5: Maar er komt maar heel weinig materiaal bij kijken
• 18:03
  Speaker 4: Kun je iets vertellen over het ontwerp, hoe dat gaat
• 18:07
  Speaker 4: Gewoon in dat proces bij jullie. Je gaat zo'n chip
• 18:09
  Speaker 4: ontwerpen en je vraagt je af... wat moet die kunnen?
• 18:12
  Speaker 4: Hoe gaat dat
• 18:14
  Speaker 5: Ja, precies. Dus wat voor ons superbelangrijk is... is beginnen wij,
• 18:17
  Speaker 5: wat moet die kunnen en wat willen we ermee doen?
• 18:20
  Speaker 5: En dat bedenken wij niet zelf. Dus we werken in
• 18:25
  Speaker 5: wat pilotprojecten samen met bedrijven. En die zeggen, wij lopen
• 18:30
  Speaker 5: hier tegenaan. Er is geen enkele oplossing ervoor. Dit lijkt
• 18:33
  Speaker 5: het te kunnen, kunnen jullie dat? Maar
• 18:34
  Speaker 4: bijvoorbeeld een bedrijf dat modus maakt voor netwerken.
• 18:37
  Speaker 5: Precies, ja. Een Nokia, een Ericsson, al dat soort bedrijven.
• 18:42
  Speaker 5: En wij zouden dan op een bil of materials komen,
• 18:45
  Speaker 5: zeg maar. En zij geven ons die specs aan. En
• 18:48
  Speaker 5: dan gaan wij eerst rekenen.
• 18:51
  Speaker 4: En dan zeggen ze bijvoorbeeld van we willen zoveel energie efficiënter. Bijvoorbeeld...
• 18:56
  Speaker 4: Dus
• 18:57
  Speaker 5: dat zijn de specs. Waar zij vooral op hameren is
• 19:00
  Speaker 5: inderdaad bandbreedte. Dat het genoeg data kan vervoeren. Maar ook
• 19:05
  Speaker 5: wat heel belangrijk is. Wat een probleem wordt bij genoeg
• 19:08
  Speaker 5: data vervoeren. Is dat het schoon aankomt. Dus dat er
• 19:11
  Speaker 5: niet allemaal ruis bij komt. Hoe komt
• 19:14
  Speaker 4: het dat er ruis bij komt
• 19:15
  Speaker 5: Ik ga nu even gewoon. Met allemaal nieuwsgierigheid ga ik
• 19:19
  Speaker 5: nu een bot vieren. Dat is heel interessant om daarover
• 19:23
  Speaker 5: te hebben. Want dat is echt een eigenschap. waar dit
• 19:26
  Speaker 5: materiaal heel erg goed in is. Dus je hebt bijvoorbeeld
• 19:29
  Speaker 5: ook andere materialen... die stroom naar licht kunnen omzetten. Zoals
• 19:33
  Speaker 5: indiumfosfide van Smart Photonics. Ja, die komen hier ook vaak.
• 19:39
  Speaker 5: Zij gebruiken een ander fysisch effect... om dat licht eigenlijk
• 19:43
  Speaker 5: te bewerken... om die data op dat licht te zetten
• 19:46
  Speaker 5: Wij gebruiken een effect wat heel, zogeheten, lineair is. Wat
• 19:49
  Speaker 5: dat heel erg schoon kan doen. Ja, maar
• 19:51
  Speaker 4: hoe komt het dat het vies wordt? Dat data vies wordt? wordt.
• 19:55
  Speaker 4: Dan denk ik, zitten er elementen in, weet je, dan
• 19:58
  Speaker 4: denk je... Je begint
• 19:59
  Speaker 5: met een schoon elektrisch signaal, denk ik. Je begint inderdaad
• 20:02
  Speaker 5: met een schoon elektrisch signaal. Wat van die antenne... Bij
• 20:04
  Speaker 5: het omzetten op de een of andere manier gaat er
• 20:05
  Speaker 5: iets mis. En wat dan? Wat gaat er mis? Ja...
• 20:10
  Speaker 5: Wat gaat er mis, is dat er eigenlijk ruis op
• 20:13
  Speaker 5: de lijn erbij ontstaat. Wat voor type ruis? Ja, dus...
• 20:16
  Speaker 5: Witte ruis, roze ruis. Ja, ja, nee, ik ga nu echt... Ja, vertel. Nee, precies.
• 20:20
  Speaker 5: Dus er komen eigenlijk, als je kijkt naar bijvoorbeeld het
• 20:23
  Speaker 5: spectrum wat je wil hebben, je wil eigenlijk dat bijvoorbeeld
• 20:26
  Speaker 5: in het datasignaal wat je verstuurt, dat eigenlijk alleen dat
• 20:31
  Speaker 5: datasignaal getransporteerd wordt naar het optische domein. Maar wat er gebeurt,
• 20:36
  Speaker 5: is doordat in materialen als silicium en iniumfosfide van andere producenten,
• 20:41
  Speaker 5: Die dempen het licht ook een beetje. En in dat
• 20:43
  Speaker 5: effect van dempen... Door het materiaal wordt het gedempt. Wordt
• 20:47
  Speaker 5: het gedempt. En daardoor staan er ook allerlei non-lineariteiten. Allerlei
• 20:52
  Speaker 5: pieken waar je niet piekjes wil hebben. Dus dat is
• 20:54
  Speaker 5: een reactie op dat materiaal. Ja, dat is iets wat
• 20:57
  Speaker 5: het materiaal zelf doet.
• 20:59
  Speaker 3: En dit materiaal doet dat niet. En dit materiaal doet
• 21:01
  Speaker 3: dat niet. Dus
• 21:01
  Speaker 5: je
• 21:01
  Speaker 3: hoeft eigenlijk... Iedereen in de wereld kan hiermee aan de slag.
• 21:03
  Speaker 3: Want iedereen kan ditzelfde trucje dan herhalen. Ja, dat zou
• 21:08
  Speaker 5: je zeggen. Ten eerste is dit materiaal heel moeilijk om
• 21:10
  Speaker 5: te bewerken. Dat heeft ons in Twente echt jaren
• 21:14
  Speaker 3: gekost om dat te doen. Wat doen jullie? Gaan jullie
• 21:19
  Speaker 3: met een zaagje er 6 nanometer afhalen? Of is het
• 21:22
  Speaker 3: een spray die opdroogt? Wat is het bewerken? Er zijn
• 21:27
  Speaker 3: wel
• 21:27
  Speaker 5: mensen die dit soort chips met zaagjes bewerken. 6 nanometer
• 21:33
  Speaker 3: lijkt me
• 21:33
  Speaker 5: echt heel weinig. Wat zijn 600 nanometer? De reproductie van
• 21:36
  Speaker 5: die zaagjes is niet heel goed. Wij gebruiken die methode
• 21:39
  Speaker 5: dus ook niet. Wij gebruiken een bombardement van ionen. Dus
• 21:46
  Speaker 5: wij versnellen deeltjes... tot hele hoge energie. En die bombarderen
• 21:51
  Speaker 5: wij dan op het materiaal. En wij zorgen dan dat
• 21:54
  Speaker 5: er eigenlijk een soort van patroon... op ons ruwe materiaal
• 21:59
  Speaker 5: ligt dat zegt... net als een negatieve foto, zeg maar.
• 22:03
  Speaker 5: Waar moet je materiaal verwijderen, waar niet? En waar je
• 22:05
  Speaker 5: het materiaal moet verwijderen, daar slaan die ionen in. En
• 22:10
  Speaker 5: die inslag verwijdert eigenlijk materiaal... en schiet dat eigenlijk de
• 22:16
  Speaker 5: lucht in... En dan kan je heel precies, want ja,
• 22:19
  Speaker 5: natuurlijk ionen zijn... Het is beeldhouwen wat jullie doen, maar
• 22:22
  Speaker 5: dan met licht. Ja, precies. En dan moet je heel
• 22:24
  Speaker 5: goed controle hebben over dat ionenplasma... over de temperatuur en
• 22:29
  Speaker 5: over de druk in dat soort machines.
• 22:31
  Speaker 4: En wie heeft dat apparaat gemaakt
• 22:33
  Speaker 5: Ja, dat apparaat... Dat apparaat wordt... Ons apparaat wordt in
• 22:39
  Speaker 5: het Verenigd Koninkrijk gemaakt.
• 22:40
  Speaker 4: En het is gewoon een standaard apparaat?
• 22:42
  Speaker 5: Het is in principe een apparaat wat iedereen kan kopen...
• 22:46
  Speaker 5: En de truc zit hem in het afstellen van het apparaat.
• 22:49
  Speaker 5: Want er zijn eigenlijk zoveel mogelijke combinaties... in de miljoenen.
• 22:57
  Speaker 5: En alleen een hele fijne set van combinaties... levert eigenlijk
• 23:02
  Speaker 5: goede chips op
• 23:03
  Speaker 4: Ja, oké. We hadden het over... want ik ging weer
• 23:06
  Speaker 4: een ander zijpad in... omdat ik veel te nieuwsgierig was.
• 23:09
  Speaker 4: We hadden het over die ruis. We hadden het over
• 23:12
  Speaker 4: die ruis, hoe die werd gemaakt... Ik weet het niet meer,
• 23:15
  Speaker 4: dus ik ga naar patenten toe. Welke patenten heb je?
• 23:17
  Speaker 4: Ik heb zoveel vragen
• 23:19
  Speaker 5: Geen probleem. Ja, dus... Eigenlijk als je naar patenten kijkt,
• 23:25
  Speaker 5: hebben wij één heel sterk patent... en dat gaat over
• 23:27
  Speaker 5: eigenlijk die chips die hier zitten. Dat is gepatenteerd. Hoe
• 23:30
  Speaker 5: wij eigenlijk die geluid- en lichtinteractie gebruiken... voor onze filters
• 23:35
  Speaker 5: en voor onze signaalprocessing. Dat hebben we gepatenteerd op kristallijne
• 23:41
  Speaker 5: fotonische materialen. Dus dit materiaal. Maar eigenlijk waar veel meer
• 23:46
  Speaker 5: waarde in zit, denk ik... is een beetje in de know-how.
• 23:48
  Speaker 5: Dus het recept om deze chips te maken. Maar ook
• 23:52
  Speaker 5: onze design library. Dus wij ontwerpen deze chips zelf ook
• 23:57
  Speaker 5: nog regelmatig...
• 23:58
  Speaker 4: Daar hadden we het over. Over de ontwerp hadden we.
• 24:01
  Speaker 4: Hoe gaat het proces van ontwerpen? En toen ging ik naar,
• 24:04
  Speaker 4: weet je dat die data niet zuiver is. We waren
• 24:06
  Speaker 4: bij dat, oké, dus daar heb je een patent op.
• 24:09
  Speaker 4: We gaan even verder over het ontwerp. Hoe dat gaat
• 24:12
  Speaker 4: bij jullie. Want daar was je
• 24:14
  Speaker 5: Ja, precies. Dus als wij gaan ontwerpen, dan gaan we
• 24:17
  Speaker 5: dus al die specificaties opvragen. Dan gaan we rond de
• 24:20
  Speaker 5: tafel zitten van hoe gaan we dit doen. En voor
• 24:24
  Speaker 5: heel veel dingen hebben we eigenlijk standaard componenten. En die
• 24:27
  Speaker 5: hebben we eigenlijk al helemaal doorgemeten en doorgerekend. En die
• 24:31
  Speaker 5: plakken we gewoon eigenlijk in software achter elkaar om een
• 24:34
  Speaker 5: circuit te bouwen. Net als een elektronisch circuit, zoals op
• 24:39
  Speaker 5: de chip in je computer of telefoon... bouwen wij dan
• 24:42
  Speaker 5: een fotonisch circuit. Dat noem je een photonic integrated circuit.
• 24:46
  Speaker 3: En werkt dat hetzelfde? In een gewone chip heb je
• 24:48
  Speaker 3: allemaal poorten die dan samen... als de een een ja
• 24:51
  Speaker 3: heeft en de andere ja, dan mag het door. Of
• 24:53
  Speaker 3: als de een ja heeft en de andere nee, alleen
• 24:55
  Speaker 3: dan mag het. Of juist, dan moet er geen signaal door.
• 24:57
  Speaker 3: Werkt dat hier hetzelfde? Of heb je ook al die
• 24:59
  Speaker 3: logica op diezelfde manier erin? Ja,
• 25:02
  Speaker 5: logica werkt iets anders, omdat je werkt met licht... Er
• 25:07
  Speaker 5: is niet echt een geheugen op de chip. Dat licht
• 25:09
  Speaker 5: gaat gewoon met 300.000 meter per seconde door die chip.
• 25:14
  Speaker 5: Niet te stoppen, zeg maar. Dus dat soort gates waar
• 25:19
  Speaker 5: jij het over hebt. Not and or gates, zeg maar.
• 25:22
  Speaker 5: Dat is een beetje lastig. Dat kan wel. Dat doen
• 25:24
  Speaker 5: we niet met dit materiaal. Maar wat we wel doen
• 25:27
  Speaker 5: is dus bijvoorbeeld... Datasignalen van elektrisch naar optisch opzetten. Maar
• 25:32
  Speaker 5: wat we ook doen is we gebruiken... Want wat zit
• 25:35
  Speaker 5: er dan wel in deze chip als je niet met
• 25:37
  Speaker 5: van die logische poorten werkt? Ja, dus wat erop zit is,
• 25:40
  Speaker 5: dat noemen we zogeheten spectrum shapers. Dus jouw 5G signaal
• 25:44
  Speaker 5: komt binnen. Dat zetten we om naar licht en dan
• 25:47
  Speaker 5: komt er een bepaald spectrum uit. En dat kunnen we
• 25:49
  Speaker 5: dan opschonen. En dat doen we met zogeheten... Ring resonators.
• 25:53
  Speaker 5: Dat zijn eigenlijk soort van ringen op de chip. En
• 25:56
  Speaker 5: daar gaat licht dan in resoneren. En als je dingen
• 25:58
  Speaker 5: dan goed afstelt, dan kan je bepaalde dingen eruit filteren.
• 26:02
  Speaker 5: Of je kan bepaalde dingen toevoegen. En dat zijn operaties
• 26:05
  Speaker 5: die je bijvoorbeeld kan doen. En dat is een beetje
• 26:10
  Speaker 5: de kracht van zo'n geïntegreerde chip.
• 26:13
  Speaker 1: Dat
• 26:13
  Speaker 5: je al die functionaliteiten kan toevoegen. En alle computing eigenlijk
• 26:17
  Speaker 5: met het licht op
• 26:18
  Speaker 3: een chip kan doen. Maar je gaat er dus nooit
• 26:19
  Speaker 3: berekeningen mee maken. Als je het zo beschrijft. Er komt
• 26:23
  Speaker 3: een stroom licht binnen. En daar doe je iets mee.
• 26:27
  Speaker 3: En het is uit de chip voor je doorhebt. Want
• 26:31
  Speaker 3: hoe groot is die? 3 centimeter? 2 centimeter? Dus met
• 26:33
  Speaker 3: 100.000 meter per seconde... is dat een fractie van de
• 26:38
  Speaker 3: seconde in de
• 26:39
  Speaker 5: chip. Je moet het misschien een beetje vergelijken met de
• 26:43
  Speaker 5: elektronische variant... en dat heet een FPGA. Dat is eigenlijk
• 26:48
  Speaker 5: een vooringeprogrammeerd elektronisch circuit... waar ook gewoon de elektrische data
• 26:52
  Speaker 5: helemaal binnenkomt... en dat loopt daar razendsnel doorheen. De signalen
• 26:56
  Speaker 5: gaan er zo snel doorheen, de data... Er is helemaal
• 26:59
  Speaker 5: geen tijd om actief de chip aan te passen. Dat
• 27:04
  Speaker 5: kunnen we wel doen en dat doen we ook. Dus
• 27:06
  Speaker 5: we kunnen bijvoorbeeld, dat is een defensietoepassing. Stel dat je
• 27:11
  Speaker 5: signaal wordt gestoord bijvoorbeeld. Dan kunnen wij ons filter verplaatsen
• 27:14
  Speaker 5: naar waar de stoorzender zit. Dat kunnen we wel doen.
• 27:17
  Speaker 5: Dus er zit wel zeker echt signal processing achter. Maar
• 27:20
  Speaker 5: het is heel anders. Het is echt een ander soort
• 27:23
  Speaker 5: chip dan wat je van een computerchip verwacht. Ja, precies.
• 27:25
  Speaker 5: Het komt omdat het
• 27:27
  Speaker 4: een netwerkchip is. Precies. Dus door moet het dan in
• 27:31
  Speaker 4: het netwerk.
• 27:32
  Speaker 5: Ja, dus dan gaat het door naar een distributiepunt. En
• 27:35
  Speaker 5: vanuit die distributiepunten wordt het dan verder verspreid
• 27:40
  Speaker 4: Even misschien de diepte in over energiezuiniger. Heb je een
• 27:42
  Speaker 4: paar keer genoemd. Hoeveel zuiniger? Volgens mij heb je het genoemd,
• 27:46
  Speaker 4: maar dat ben
• 27:46
  Speaker 5: ik even kwijt. Ongeveer tien keer zuiniger verwachten wij
• 27:49
  Speaker 4: Verwacht je? Ja, hallo, ik verwacht wel dat je dit
• 27:51
  Speaker 4: op groot schaal aan het verkopen bent. Maar daar komen
• 27:52
  Speaker 4: we zo op terug. Over die zuinigheid, kun je daar
• 27:56
  Speaker 4: meer details over geven
• 27:58
  Speaker 5: Ja, dus die zuinigheid zit hem er echt in. Waar
• 28:02
  Speaker 5: we het eerder over hadden, wat silicium en individueel fosfide
• 28:05
  Speaker 5: bijvoorbeeld doet... om dat stroom naar licht om te zetten.
• 28:07
  Speaker 2: Wij
• 28:07
  Speaker 5: gebruiken dat andere fysische effect. En dat fysische effect is
• 28:10
  Speaker 5: gewoon inherent... veel energiezuiniger. Omdat je direct eigenlijk je stroom-
• 28:15
  Speaker 5: en lichtinteractie doet. En daar komt eigenlijk die tien keer
• 28:18
  Speaker 5: energy boost vandaan. Maar ook wat er gebeurt is... doordat
• 28:22
  Speaker 5: wij dus wat filtering in het optische domein doen... hebben
• 28:24
  Speaker 5: we geen digitale filters nodig of
• 28:26
  Speaker 3: elektronische filters. Maar ik zeg wel, je zou eens denken...
• 28:30
  Speaker 3: als het licht er gewoon doorheen gaat en het reageert
• 28:32
  Speaker 3: met het materiaal... waarom moet er nog een trafo bij
• 28:35
  Speaker 3: of een stekker... Precies. Dus
• 28:39
  Speaker 5: voor die omzetting van stroom, dat kost wel wat stroom.
• 28:41
  Speaker 5: Dat kost nog steeds iets, ja. En er zijn wat
• 28:44
  Speaker 5: lichtbronnetjes nodig, die kosten wat stroom. Maar dat valt echt
• 28:47
  Speaker 5: reuze mee. Daardoor verwachten wij dat eigenlijk uiteindelijk zo'n unit...
• 28:52
  Speaker 5: ongeveer rond onder de 5 watt aan stroom kan verbruiken.
• 28:57
  Speaker 5: Waarbij een huidige digitale oplossing zit boven de 35 watt.
• 29:02
  Speaker 5: En dan zijn er andere oplossingen die vergeten echt nog
• 29:05
  Speaker 5: veel meer energie.
• 29:05
  Speaker 3: Ja, want als ik in mijn meterkast waar de KPN-glasvezel binnenkomt...
• 29:10
  Speaker 3: en daar zit inderdaad ook een stekkertje bij... Dat zal
• 29:13
  Speaker 3: dan iets van 35 watt zijn, of misschien? Ja, ja, dus...
• 29:16
  Speaker 3: Dat is een van die twee methoden die jij
• 29:19
  Speaker 5: net
• 29:20
  Speaker 3: beschreef
• 29:20
  Speaker 5: denk ik. Ja, precies
• 29:20
  Speaker 5: dat is die digitale oplossing inderdaad. En die verbruiken ongeveer
• 29:25
  Speaker 5: rond dat niveau. Ga eens kijken,
• 29:28
  Speaker 3: heb jij nog eens gekeken op de trafo in de meterkast? Nee,
• 29:30
  Speaker 3: nooit gedaan.
• 29:31
  Speaker 4: Nee,
• 29:32
  Speaker 3: hè? Nee, maar Kees,
• 29:33
  Speaker 4: ga jij nooit gewoon in je kantoor zitten... en je
• 29:35
  Speaker 4: gaat naar een chipje kijken en
• 29:37
  Speaker 3: in
• 29:37
  Speaker 4: alle rust ga je denken van... het is toch mooi
• 29:39
  Speaker 4: waar we mee bezig zijn? Heb je dat wel eens,
• 29:41
  Speaker 4: dat je even stil staat erbij... Ja, ik denk... issues
• 29:46
  Speaker 4: en zoveel oplossingen die je moet verzorgen... dat je daar
• 29:48
  Speaker 4: niet de tijd voor neemt?
• 29:50
  Speaker 5: Ik denk wat wel zo is in een start-up... dat
• 29:52
  Speaker 5: je moet echt genieten van de succesmomenten. Want zo is
• 29:56
  Speaker 5: de volgende dag en dan liggen er weer allemaal problemen
• 29:59
  Speaker 5: op je bord. Maar wat wel echt weer recent zo'n
• 30:02
  Speaker 5: moment was... Deze zomer, sinds ik jou heb gesproken...
• 30:06
  Speaker 4: Ja, toen moest je 2,5 miljoen ophalen. Toen waren we
• 30:09
  Speaker 4: helemaal verbaasd, want je had maar 1 miljoen opgehaald. Ik
• 30:11
  Speaker 4: vond dat echt heel gek. Iedereen snapt in Europa en
• 30:15
  Speaker 4: Nederland dat dit moet gebeuren. Is die 1,5 inmiddels binnen
• 30:18
  Speaker 5: We hebben nu soft commitments om eigenlijk nu af te ronden. Top, man.
• 30:23
  Speaker 5: Dat voelt echt heel fijn. En we hebben ook nog
• 30:27
  Speaker 5: intussen veel meer non-dilutive funding opgehaald. We zitten nu op
• 30:31
  Speaker 5: iets van 3,2 miljoen non-dilutive. Dus voordat deze ronde überhaupt begint.
• 30:36
  Speaker 5: Dus daardoor zijn we eigenlijk best wel ontspannender over. Over
• 30:39
  Speaker 5: die private ronde. Daar heb je geen
• 30:41
  Speaker 4: gezeur meer over. Nu kan je gewoon aan
• 30:43
  Speaker 5: de producten werken. Exact. En dat doen we ook. Deze zomer,
• 30:50
  Speaker 5: sinds ik jou sprak, hebben we zes nieuwe chip-iteraties gedaan.
• 30:54
  Speaker 5: En dat komt omdat we dus in vier dagen zo'n
• 30:56
  Speaker 5: chip maken. Onze concurrenten doen er ongeveer, schatten wij, tussen
• 31:00
  Speaker 5: de drie en negen maanden over.
• 31:01
  Speaker 3: Ja,
• 31:02
  Speaker 5: maar dat zei ik
• 31:03
  Speaker 3: al. Het verschil tussen negen maanden en vier dagen, dat
• 31:09
  Speaker 3: klinkt niet waarschijnlijk, laat ik het voorzichtig zeggen. Hoe kan
• 31:14
  Speaker 3: het dat jullie dat kunnen?
• 31:15
  Speaker 5: Ja, ik snap precies ook jouw verbazing. Je was zelf
• 31:18
  Speaker 5: eigenlijk ook verbazen. Eigenlijk mijn verbazing. Ons proces is gewoon
• 31:24
  Speaker 5: heel erg gestroomlijnd. En als wij... Er zijn verschillende modellen
• 31:28
  Speaker 5: om zo'n chipbedrijf op te bouwen. We hadden ook dat
• 31:30
  Speaker 5: het zogeheten fabulous kunnen zijn. Dat wij geen fabricatie doen.
• 31:34
  Speaker 5: En dat we dus naar een andere partij gaan. Daar
• 31:36
  Speaker 5: hebben we wel quotes op gevraagd. Maar dat krijg je
• 31:39
  Speaker 5: gewoon te horen... Dit duurt minstens negen maanden nadat je
• 31:42
  Speaker 5: je ontwerp hebt aangeleverd... voordat je je chipje terugkrijgt. Je
• 31:45
  Speaker 5: staat
• 31:45
  Speaker 4: helemaal onder het bereid staan. Ja, precies.
• 31:47
  Speaker 5: En wij kunnen dat, doordat we alles intern doen... kunnen
• 31:52
  Speaker 5: wij gewoon in vier dagen... die chip hebben we die
• 31:55
  Speaker 5: gewoon weer op bureau. Dus op maandag levert het ontwerp in...
• 31:58
  Speaker 5: en vrijdagmiddag hebben we die chip weer binnen.
• 32:00
  Speaker 3: En dan bier en borrel en weer een overwinning vieren.
• 32:06
  Speaker 4: Bij de chipfabrikage denken we natuurlijk aan ASML. BASI, dat
• 32:11
  Speaker 4: soort clubs. Ja, BASI voor de packaging. En TSMC natuurlijk
• 32:15
  Speaker 4: voor het maken. Maar met wat voor type apparaat maak
• 32:20
  Speaker 4: jij het
• 32:20
  Speaker 5: dan
• 32:22
  Speaker 4: We hadden het net over dat Engelse bedrijf, maar die
• 32:25
  Speaker 4: is aan het schieten.
• 32:27
  Speaker 5: Precies, dus dat is eigenlijk hoe het patroon in het
• 32:30
  Speaker 5: materiaal geëtst wordt. Maar dat patroon moet ook eerst overgebracht worden.
• 32:34
  Speaker 5: Dat gebeurt met lithografie. Daar gebruiken wij verschillende methodes voor
• 32:38
  Speaker 5: om dat te doen. En wij gebruiken dus een cleanroom
• 32:41
  Speaker 5: in Twente... die beschikbaar is voor academici, maar ook voor industrie.
• 32:46
  Speaker 5: En die is gewoon supergoed uitgerust. Dus wat staat erin?
• 32:50
  Speaker 5: Dus daar staat een hele goede e-beam lithografiemachine in. Daar
• 32:55
  Speaker 5: kan je heel nauwkeurig die patroontjes en die kanaaltjes... op
• 32:59
  Speaker 5: die chips kunnen wij daarmee bijvoorbeeld aanbrengen. We hebben dus
• 33:02
  Speaker 5: die unieke machine om onze chip te bombarderen... en die
• 33:05
  Speaker 5: patronen in te hensen. Maar we kunnen ook bijvoorbeeld die elektroden...
• 33:08
  Speaker 5: dus die metaallagen kunnen we aanbrengen. We kunnen glaslagen aanbrengen.
• 33:12
  Speaker 5: En vergeleken met bijvoorbeeld iniumfosfide... die hebben ongeveer 300 stappen
• 33:17
  Speaker 5: om te fabriceren. Voor ons is dat ongeveer... Dus de
• 33:22
  Speaker 4: 20 en 40.
• 33:23
  Speaker 5: Dus je bedoelt met Smart for Tonics
• 33:25
  Speaker 4: Smart for Tonics. Dus dat zijn veel meer stappen.
• 33:30
  Speaker 3: Is dat een ontwerpkeuze? Of is dat iets wat bij
• 33:33
  Speaker 3: deze chips hoort?
• 33:34
  Speaker 5: Hun chips kunnen weer andere dingen dan die van ons
• 33:39
  Speaker 5: En waar ik ook echt zeg, die in-your-fossilie chips zijn
• 33:41
  Speaker 5: ook echt geweldig. En ik ben superblij dat we in
• 33:44
  Speaker 5: Nederland heel complementair eigenlijk zijn. Het
• 33:47
  Speaker 3: is echt heel prettig alsof je er elke dag eentje koopt. Nee, nee, nee.
• 33:51
  Speaker 3: Ik ben daar
• 33:52
  Speaker 4: geweest
• 33:52
  Speaker 4: in Eindhoven rondleiding gehad. Daar word je gewoon heel vrolijk van. Ja, precies.
• 33:57
  Speaker 4: En nu hebben ze dus die pilot, weet je, VEP
• 33:59
  Speaker 4: hebben ze nu... Productie. Ja, precies, hebben ze gebouwd. Dus
• 34:02
  Speaker 4: de vraag natuurlijk aan jou. Ja, dat is leuk dat
• 34:04
  Speaker 4: je vier dagen iets maakt.
• 34:06
  Speaker 3: Maar ja, dat kost heel
• 34:07
  Speaker 4: veel geld. Nou, dat gaan we even verdienen dan. Ja, daarom.
• 34:09
  Speaker 4: Want als we dan geen geld verdienen, kunnen we dat
• 34:11
  Speaker 4: helemaal niet maken.
• 34:12
  Speaker 3: Ja,
• 34:12
  Speaker 4: precies.
• 34:12
  Speaker 1: Ik
• 34:13
  Speaker 3: denk dat we heel even
• 34:13
  Speaker 1: geklaar zijn. Maar daarna gaan we gewoon rustig verder.
• 34:21
  Speaker 4: Oké, we gaan dus van het geld wat we nu
• 34:22
  Speaker 4: verdiend hebben... moeten we dus ook de fabrikage gaan bouwen
• 34:27
  Speaker 4: in Twente. Toch? Hoeveel heb je nodig? Die kostte 100 miljoen, toch?
• 34:32
  Speaker 4: Van Smart Photonics in Eindhoven. En er is nog een pilotproject, hè?
• 34:36
  Speaker 4: Wat heb jij nodig?
• 34:41
  Speaker 5: Nu fabriceren we zelf om supersnel dit product op de
• 34:44
  Speaker 5: markt te brengen. Maar straks gaan we dat extern doen.
• 34:48
  Speaker 5: Wacht even
• 34:49
  Speaker 4: Dus nu meestal de universiteit, industrie. Je kan niet op
• 34:51
  Speaker 4: grote schaal. Dat kan allemaal niet. Maar je gaat het
• 34:54
  Speaker 4: toch outsourcen. Niet in Nederland
• 34:57
  Speaker 5: Het idee. We zijn nu met verschillende Nederlandse partijen in gesprek.
• 35:00
  Speaker 5: Er is een heel mooi initiatief in Nederland. In Enschede ook.
• 35:04
  Speaker 5: Dat heet New Origin. Waar ook een grote founder wordt opgezet.
• 35:08
  Speaker 5: We zijn onder andere met hun in gesprek. En met
• 35:10
  Speaker 5: nog wat andere partijen. Maar ja, we kijken ook wel
• 35:13
  Speaker 5: naar buitenland wat daar te doen is. En daar liggen
• 35:17
  Speaker 5: ook wel opties. Maar in Nederland zou dat prima kunnen.
• 35:20
  Speaker 3: Ja, wat moeten we doen om jullie hier te houden?
• 35:22
  Speaker 3: Of moet ik helemaal niet zo nationalistisch zijn en zeggen...
• 35:25
  Speaker 3: Europa is groot genoeg als je maar niet naar Amerika
• 35:28
  Speaker 3: of China gaat? Nou ja, China, dat doet iedereen tegenwoordig
• 35:31
  Speaker 3: moeilijk over. Amerika volgens mij inmiddels ook. Dus misschien, daar
• 35:35
  Speaker 3: wil je vast ook niet naartoe. Als het niet hoeft. Ja,
• 35:37
  Speaker 3: nou
• 35:37
  Speaker 5: ja, ik denk soevereiniteit is... is best wel belangrijk als
• 35:42
  Speaker 5: het gaat om netwerkinfrastructuur. Ik bedoel, als we kijken naar
• 35:46
  Speaker 5: enkele jaren geleden... was er een schandaal bij verschillende telecombedrijf
• 35:50
  Speaker 5: aanbieders in Nederland... dat al hun hardware van
• 35:53
  Speaker 4: Huawei was.
• 35:55
  Speaker 5: En daar zijn wij dan niet tevreden over. Maar dat
• 35:59
  Speaker 5: is wel de commerciële beslissing die zij toen gemaakt hebben.
• 36:03
  Speaker 5: Dit is wel de kans om te zeggen van dit
• 36:06
  Speaker 5: soort cruciale... Netwerkinfrastructuur. Willen we dat hier opbouwen in Nederland?
• 36:12
  Speaker 1: Dan zeg
• 36:12
  Speaker 5: ik, dan moet er fabrikage, moet er assemblage. Dat kan allemaal.
• 36:17
  Speaker 5: Assemblage kan al echt in Nederland. En packaging bij bijvoorbeeld
• 36:20
  Speaker 5: een ander bedrijf in de NGD, Fix. Maar die chipfabrikage,
• 36:26
  Speaker 5: dat zit er aan te komen. Ziet er goed uit.
• 36:28
  Speaker 5: Maar funding is ook belangrijk. En daar zie je dat
• 36:31
  Speaker 5: veel start-ups vooral kapitaalintensief... dan toch geld uit de VS halen.
• 36:38
  Speaker 3: Maar jullie zitten hier. En die ging alleen maar een
• 36:41
  Speaker 3: deel van het proces uitbesteden extern. Wat heb je dan
• 36:45
  Speaker 3: nodig om een Nederlandse of Europese leverancier te selecteren... boven
• 36:51
  Speaker 3: de ongetwijfeld goedkopere en betere kwaliteit Chinese producten? Ik
• 36:56
  Speaker 5: denk integratie, ecosysteem is denk ik een keyword. En daarin
• 37:02
  Speaker 5: loopt Nederland qua fotonica voorop. Dus het fotonisch ecosysteem hier
• 37:07
  Speaker 5: is supergoed. En dat is heel praktisch voor mij, dat
• 37:11
  Speaker 5: als ik een chip af heb... en we moeten er
• 37:13
  Speaker 5: glasvezels aan zetten... dan fietsen wij gewoon naar de overkant
• 37:16
  Speaker 5: van de straat... en dan wordt dat door een partner gedaan.
• 37:18
  Speaker 5: En als we dan een hele geavanceerde meting willen doen...
• 37:21
  Speaker 5: dan gaan we met de trein naar Eindhoven op de auto...
• 37:23
  Speaker 5: En dan kunnen we dat daar meten. Dat is zo
• 37:25
  Speaker 5: goed in Nederland. Er is maar eigenlijk één andere plek
• 37:29
  Speaker 5: waar je aan kan denken waar dat ook is. En
• 37:31
  Speaker 5: dat is in Taiwan. Daar worden 90% van alle chips
• 37:33
  Speaker 5: ter wereld gemaakt. En ook de fotonische chips. Ja, dus
• 37:38
  Speaker 5: de fotonische chips zijn ze daar nu ook flink aan
• 37:41
  Speaker 5: het opbouwen. Maar ook bij deze Mercedes. Ja, dus TSMC
• 37:47
  Speaker 5: vergelijkbare foundries.
• 37:49
  Speaker 4: Ja, maar het zou dus zo kunnen zijn dat jij
• 37:52
  Speaker 4: met jouw design... weet je, daar komt Nvidia met z'n design...
• 37:55
  Speaker 4: daar komt Apple met z'n silicon met z'n design... en
• 37:57
  Speaker 4: jij komt met je design, dan kom jij natuurlijk onderop
• 38:00
  Speaker 4: te staan. Maar dan kan TSMC... dan kan TSMC het
• 38:04
  Speaker 4: gewoon maken en dan krijg je dit terug... wat ik
• 38:06
  Speaker 4: nu in mijn hand heb. Zo werkt dat
• 38:09
  Speaker 5: Er zijn twee manieren. Jouw manier dat kan. Dat een
• 38:12
  Speaker 5: foundry al een proces heeft lopen om die chips te maken.
• 38:16
  Speaker 5: Maar wat je ziet is dat dit nog een redelijk
• 38:18
  Speaker 5: nieuw materiaal is. Dus vaak moet eigenlijk die kennis vanuit
• 38:21
  Speaker 5: ons komen. En dat is eigenlijk ook onderdeel van ons verdienmodel.
• 38:25
  Speaker 5: Namelijk dat wij ons proces overzetten naar een fabriek... die
• 38:28
  Speaker 5: dus dit op schaal kan doen. Maar dat wij ze
• 38:31
  Speaker 5: eigenlijk leren... hoe dat proces werkt.
• 38:34
  Speaker 4: Er
• 38:34
  Speaker 5: zit namelijk een verschil tussen dit op... wij kunnen dit
• 38:37
  Speaker 5: nu op kleine volumes doen, 100 wafers per jaar. Dat
• 38:39
  Speaker 5: zijn enkele duizenden chips per jaar. Dat kunnen we zelf.
• 38:42
  Speaker 5: Maar het op 10.000, 100.000 chips per jaar doen... dat
• 38:45
  Speaker 5: is gewoon een andere wereld. Het verschil tussen een beetje
• 38:49
  Speaker 5: thuis een biertje brouwen... versus bij een huurbrouwerij een paar
• 38:52
  Speaker 5: hectoliter brouwen. Dat is een andere wereld. En die omschakeling
• 38:56
  Speaker 5: kunnen die bedrijven... maar die weten niet waar ze moeten beginnen.
• 38:58
  Speaker 5: En wij geven ze dat begin. En dat kunnen we
• 39:00
  Speaker 5: ook licenseren. En dat is een beetje hoe wij daar kijken.
• 39:04
  Speaker 4: Hoe zit je met prijs? Als je dit vergelijkt met
• 39:07
  Speaker 4: wat er nu is. Zit je oké
• 39:09
  Speaker 5: Ja, dus...
• 39:11
  Speaker 4: Voor prijs... Een paar cent, weet je. Dat kost natuurlijk
• 39:13
  Speaker 4: helemaal niks, zo'n chipje.
• 39:15
  Speaker 5: Dus wat we eigenlijk met ons product willen doen, is
• 39:18
  Speaker 5: eigenlijk willen wij heel erg concurreren met vooral die digitale infrastructuur.
• 39:22
  Speaker 5: Want daar merk je dat memory, al die chipprijzen, die
• 39:25
  Speaker 5: schieten omhoog. Omdat er gewoon zo ontzettend veel vraag ook
• 39:29
  Speaker 5: natuurlijk naar is en veel schaarste. Maar wij nemen eigenlijk
• 39:32
  Speaker 5: heel veel van die elektronische componenten. Nemen wij op in
• 39:35
  Speaker 5: onze fotonische chip. En daardoor kunnen wij ook heel veel
• 39:38
  Speaker 5: kosten besparen.
• 39:39
  Speaker 3: Het geheugen
• 39:39
  Speaker 5: laat je weg, zeg maar. Precies, ja
• 39:43
  Speaker 3: Dan ben je van het dure onderdeel af.
• 39:46
  Speaker 5: Precies. En natuurlijk, er blijven nog elektronische chips nodig. Maar
• 39:50
  Speaker 5: echt de dure componenten, zoals de dure filters... en digitale
• 39:53
  Speaker 5: analoge omzetters, heb je allemaal niet nodig. En daardoor kunnen
• 39:57
  Speaker 5: we onze chip dus vrij competitief aanbieden
• 40:01
  Speaker 4: We moeten nu even terug naar toepassingen. We zeiden al,
• 40:04
  Speaker 4: in netwerkapparatuur... van de zomer zei je, we willen ook
• 40:07
  Speaker 4: de modems maken. Zit je nog steeds op dat spoor?
• 40:10
  Speaker 4: Of gewoon schouw maken alleen maar met chips?
• 40:13
  Speaker 5: Dus die beachhead market waar we het over hebben... is
• 40:15
  Speaker 5: eigenlijk een universele transceiver maken. Beachhead. Dus dat is eigenlijk
• 40:21
  Speaker 5: de eerste markt die we willen aanboren. Een strandhoed. Dat
• 40:25
  Speaker 5: noemen ze zo in het Engels. Die markt die we
• 40:29
  Speaker 5: willen aanboren is eigenlijk die omzetter van stroom naar licht.
• 40:31
  Speaker 5: En ook de andere kant op. Dus dat we een
• 40:33
  Speaker 5: lichtsignaal weer kunnen omzetten naar stroom. Dat is een algemeen component.
• 40:36
  Speaker 5: Dat is een vrij grote markt van enkele miljarden. En
• 40:38
  Speaker 5: daar willen we eigenlijk een universele oplossing aan bieden. Voor telecom, satellietcommunicatie, defensie.
• 40:44
  Speaker 5: Ook voor enkele datacentra toepassingen. Maar eigenlijk wat we daarna
• 40:48
  Speaker 5: willen doen. En dat is echt waar de echte schaal komt.
• 40:51
  Speaker 5: Is dat we met onze fotonische chip eigenlijk wat aanpassingen doen.
• 40:55
  Speaker 5: Om eigenlijk bepaalde applicaties aan te boren. Bijvoorbeeld waar we
• 41:01
  Speaker 5: het vorige keer uitgebreid over hadden. was private wireless in bijvoorbeeld...
• 41:05
  Speaker 5: zorgen dat jij een goede 5G-verbinding hebt in zo'n vol stadium...
• 41:09
  Speaker 5: om die modems te maken. Met vrij simpele aanpassingen aan
• 41:12
  Speaker 5: onze product... kunnen we dan dat soort producten gaan maken...
• 41:16
  Speaker 5: die dan massaal uitrollen
• 41:18
  Speaker 3: En lopen ze ook al de deur plat bij jullie?
• 41:21
  Speaker 3: De afnemers die dit straks in hun apparaten moeten gaan inbouwen? Ja,
• 41:26
  Speaker 3: dus daar gaat het ook best wel hard... Het lijkt
• 41:32
  Speaker 3: me heftig. Je bent een telecom infrastructuurbedrijf. Wat helemaal gewend
• 41:38
  Speaker 3: is alles elektrisch te doen. En daar moest er licht in.
• 41:41
  Speaker 3: Nou goed, daar hebben ze dan een systeem voor. Wat
• 41:43
  Speaker 3: al veertig jaar heel prima werkt. En dan komt er iemand. Ja,
• 41:46
  Speaker 3: we hebben een tijdje aan Harvard erover nagedacht. En ik
• 41:49
  Speaker 3: ben nu weer terug in Twente. Ik denk dat jullie
• 41:54
  Speaker 3: heel je infrastructuur. De architectuur daarvan. Dat je die eigenlijk
• 41:59
  Speaker 3: helemaal anders moet gaan doen. Dat lijkt me hard cel
• 42:02
  Speaker 3: wat dat betreft, om even mee te gaan in je Engels. Oh,
• 42:06
  Speaker 3: Hielke natuurlijk hebben we. Ja, ik dacht, ik doe het even.
• 42:09
  Speaker 4: Hielke is een luisteraar
• 42:11
  Speaker 3: die heel
• 42:11
  Speaker 4: goed aan de Engelse woorden...
• 42:13
  Speaker 3: Ja, maar die daar goed doorheen kon luisteren en toch
• 42:15
  Speaker 3: vaak wat opstart. Dat is wel heel belangrijk. Goed ontsneden.
• 42:18
  Speaker 3: Ik zal
• 42:18
  Speaker 5: zo veel mogelijk Nederlands proberen te houden. Maar ik denk,
• 42:25
  Speaker 5: er zitten twee onderdelen aan. Wat belangrijk is dat we
• 42:28
  Speaker 5: die pilotprojecten doen... met die grote bedrijven om ze mee
• 42:30
  Speaker 5: te krijgen... Maar wat we nu recent horen is... een
• 42:33
  Speaker 5: voorbeeld is, we hebben één project met een telecombedrijf. En
• 42:36
  Speaker 5: daar zouden we twee jaar de tijd voor nemen... om
• 42:38
  Speaker 5: dat product te gaan ontwerpen en maken. En aan het
• 42:43
  Speaker 5: eind van die twee jaar zouden we een testproduct hebben.
• 42:45
  Speaker 5: Die we getest hebben. En nu hadden we een gesprek
• 42:49
  Speaker 5: afgelopen paar weken. En nu wordt het duidelijk dat ze
• 42:53
  Speaker 5: dat veel verder naar voren willen halen. Naar medio volgend
• 42:55
  Speaker 5: jaar al. Dus in plaats van 24 maanden... willen dat
• 42:59
  Speaker 5: gewoon in zes maanden doen. En daar merk je wel
• 43:02
  Speaker 5: in dat als mensen er meer over leren... en ze
• 43:06
  Speaker 5: vinden het interessant dat er nu echt een hele sterke
• 43:08
  Speaker 5: market pool is. En dan wordt het echt wel bij
• 43:10
  Speaker 5: ons ook van... oké, dan moeten we meer mensen aannemen,
• 43:13
  Speaker 5: nog wat sneller dan we hadden gedacht. En moeten we
• 43:15
  Speaker 5: toch nog sneller denken aan... hoe gaan we die fabrikage
• 43:18
  Speaker 5: en assemblage opschalen. Dus dat zijn wel leuke problemen om
• 43:21
  Speaker 5: mee te dealen. Maar dat is voor een start-up, denk ik,
• 43:25
  Speaker 5: dat het groeien wel... onvoorspelbaar maakt, zeg maar. Waarin we
• 43:31
  Speaker 5: ook flexibel proberen te zijn
• 43:32
  Speaker 3: Het zal moeten zijn waarschijnlijk. Want als Nokia of Ericsson
• 43:37
  Speaker 3: het volgend jaar nodig heeft... en je zei al, er
• 43:40
  Speaker 3: is in Taiwan misschien ook nog iemand die dit kan...
• 43:43
  Speaker 3: dan moet je zorgen dat je snel genoeg bent. Ja, precies.
• 43:45
  Speaker 3: En
• 43:46
  Speaker 5: daarom vind ik het zo leuk dat we alles zelf
• 43:49
  Speaker 5: kunnen doen
• 43:49
  Speaker 4: Ja, maar laat je ook niet gek maken, al die mensen.
• 43:52
  Speaker 4: Als je nu een stadion hebt, de Arena, dan liggen
• 43:54
  Speaker 4: al die oude troepmodems... En je vervangt ze, dan kunnen
• 43:58
  Speaker 4: zeg maar 50.000 mensen... op een bepaalde bandbreedte kunnen ze streamen.
• 44:03
  Speaker 4: En dan hoeveel win je dan als je vandaag al
• 44:07
  Speaker 4: die modems vervangt?
• 44:08
  Speaker 5: Ja, precies. Dus eigenlijk waar een voorbeeld wat een telecombedrijf
• 44:14
  Speaker 5: voor ziet... is dat eigenlijk per antenne... we naar ongeveer
• 44:19
  Speaker 5: terabit per seconde data niveaus toegaan. Dus terabit per seconde.
• 44:25
  Speaker 5: Ongelooflijk veel. Het is ook een beetje anders dan jouw
• 44:29
  Speaker 5: wifi modem. Waarbij een wifi modem is met één client,
• 44:31
  Speaker 5: met één gebruiker tegelijk verbonden. Een antenne is met honderden
• 44:36
  Speaker 5: dan wel niet duizenden gebruikers tegelijk verbonden. En die combinatie,
• 44:41
  Speaker 5: dat is de moeilijkheidsgraad. Dat je steeds meer gebruikers hebt
• 44:44
  Speaker 5: die hoge data verbruiken. En dat is eigenlijk het verschil
• 44:49
  Speaker 5: dat je gaat zien dat je nu... op dat soort
• 44:51
  Speaker 5: drukke plekken eigenlijk niet eens... een filmpje of een foto
• 44:54
  Speaker 5: kan versturen als het druk is. En in de toekomst,
• 44:58
  Speaker 5: zeer nabij de toekomst... wordt dat gewoon makkelijk mogelijk. En
• 45:02
  Speaker 5: eigenlijk loopt daar de industrie een beetje achter. Want nu
• 45:05
  Speaker 5: kan dat dus niet. En dat moet toch echt wel
• 45:07
  Speaker 5: mogelijk
• 45:08
  Speaker 4: zijn. Dus de humanoid robots. Ik noemde dat al helemaal
• 45:12
  Speaker 4: in het begin. Dat voorbeeld gaven we ook afgelopen zomer.
• 45:15
  Speaker 4: Vond ik fantastisch. Die kunnen bewegen in huis. Die moeten
• 45:19
  Speaker 4: een snelle verbinding hebben. Dus dat is ook een use
• 45:23
  Speaker 4: case die je hebt. Een toepassing die je hebt
• 45:26
  Speaker 5: Ik denk robots is heel interessant. Wat bij robots heel
• 45:31
  Speaker 5: belangrijk is. Is dat de vertraging op het signaal. De
• 45:36
  Speaker 5: latency
• 45:36
  Speaker 1: in
• 45:36
  Speaker 5: Engels. Ik weet het Nederlandse woord even niet. Maar dat
• 45:40
  Speaker 5: die heel laag is. Zo'n robot moet natuurlijk supersnel kunnen reageren...
• 45:44
  Speaker 5: op de input van de camera's en de sensoren. Dus
• 45:51
  Speaker 5: die snelheid is heel belangrijk. En dat is echt waar
• 45:54
  Speaker 5: die digitale chips... Die vertraging die optreedt bij digitale chips
• 45:58
  Speaker 5: echt een probleem is. Daar heb je het over ongeveer
• 46:00
  Speaker 5: 50 microseconden. Dat is 50 van de miljoenste van een seconde.
• 46:05
  Speaker 5: Dat klinkt bijna niks. Maar voor elke beslissing is dat.
• 46:09
  Speaker 5: Dus dat kan uiteindelijk echt wel optellen. Als er dan
• 46:12
  Speaker 5: ook nog mee berekend moet worden. En onze oplossing verwacht
• 46:16
  Speaker 5: je dat ze ruim onder de 1 microseconde kunnen zitten.
• 46:19
  Speaker 5: Dus ruim 50 keer sneller. En dat is dus ook
• 46:21
  Speaker 5: waar voor dit soort toepassingen... robots in fabrieken. Jij hebt
• 46:25
  Speaker 5: het dan misschien over meer robots in een huis. Ja,
• 46:27
  Speaker 5: dat dacht ik aan
• 46:28
  Speaker 4: maar daar moet ik dus niet aan denken.
• 46:29
  Speaker 5: In fabrieken. Maar ik denk eerder dat je die robots
• 46:34
  Speaker 5: waar je wellicht aan denkt, die zal je als eerst
• 46:37
  Speaker 5: in fabrieken zien. En uiteindelijk zullen die misschien ook in
• 46:41
  Speaker 5: huis
• 46:42
  Speaker 4: zien. Dus dan komt jouw chippy ook in mijn huis, uiteindelijk.
• 46:45
  Speaker 5: Dat zou kunnen,
• 46:47
  Speaker 4: ja
• 46:48
  Speaker 5: En ook defensietoepassingen? Defensie is denk ik Heel interessant en actueel.
• 46:55
  Speaker 5: En daar is het heel erg belangrijk dat je ook
• 46:59
  Speaker 5: je latency, dat die heel laag is, maar ook dat
• 47:02
  Speaker 5: heb je te maken met stoorzenders. Dus mensen die eigenlijk
• 47:07
  Speaker 5: jouw antenne proberen te jammen, zoals dat in Nederland voor storen,
• 47:10
  Speaker 5: door een andere bron neer te zetten die zo krachtig is,
• 47:14
  Speaker 5: dat alle andere signalen eigenlijk verdreven worden. En dat is
• 47:18
  Speaker 5: heel erg vervelend, want dan kan je bijvoorbeeld de radar,
• 47:19
  Speaker 5: dan zie je op een radar helemaal niks meer. Bijvoorbeeld.
• 47:23
  Speaker 5: In hele simpele taal. Wat wij kunnen doen is eigenlijk
• 47:26
  Speaker 5: dat radarsignaal zetten direct onder licht. En dan zouden we
• 47:30
  Speaker 5: bijvoorbeeld dat soort jammers kunnen we dan detecteren. En dan
• 47:33
  Speaker 5: kunnen we ons filter verschuiven naar waar die jammer zit
• 47:36
  Speaker 5: in het frequentiedomein. En die kunnen we er dan uithalen.
• 47:38
  Speaker 3: Dus dan moet die jammer over een groter frequentiebereik gaan
• 47:42
  Speaker 3: zitten verstoren. Om nog effectief te zijn. Want dat lijkt
• 47:46
  Speaker 3: me dan een soort wapenwetloop die daar ontstaat.
• 47:49
  Speaker 5: Ja, dus wat je dan kan doen is... die radars,
• 47:52
  Speaker 5: die installaties kunnen heel snel wisselen van frequentie. Dus dan
• 47:54
  Speaker 5: heb je ook een systeem nodig die heel snel zijn filters...
• 47:57
  Speaker 5: versterkers kan wissen. Met fotonica kan het supersnel. Dus daar
• 48:03
  Speaker 5: zal wel een kat-en-muisspel bezig zijn. Dat noem je dan
• 48:06
  Speaker 5: electronic warfare. Tussen de jammer en eigenlijk de ontvanger, de radar.
• 48:15
  Speaker 5: Maar dat is iets waar dit heel interessant is. Omdat
• 48:17
  Speaker 5: je vooral doet de signaalverwerking in het optische domein. Dus
• 48:21
  Speaker 5: dat maakt niet uit of je daar bijvoorbeeld een elektromagnetische
• 48:24
  Speaker 5: puls of zo... Dat licht is daar eigenlijk niet gevoelig voor.
• 48:28
  Speaker 5: Dus dat maakt het ook veel robuustere oplossing
• 48:31
  Speaker 3: Voor dit soort situaties. Ik zit te denken waar je
• 48:33
  Speaker 3: het veel voor hoort. Dat de Oekraïne die dan met
• 48:35
  Speaker 3: drones boven Rusland vliegt. En dat ze daar dan last
• 48:38
  Speaker 3: krijgen van stoorzenders. En dat ding niet meer kunnen bedienen.
• 48:41
  Speaker 3: Dus dat lossen we dan op met AI. Waardoor dat
• 48:43
  Speaker 3: ding zelf sturend wordt. Maar kan je het klein genoeg maken.
• 48:48
  Speaker 3: Die chip is niet zo groot. Maar het systeem wat
• 48:50
  Speaker 3: er omheen komt. Dat het op een drone mee kan.
• 48:52
  Speaker 3: En dat je hem dan dus ongevoelig daarvoor maakt. Ja inderdaad.
• 48:56
  Speaker 3: Dat is een
• 48:56
  Speaker 5: supergoede. Drones is wel iets waar ik een beetje naar
• 49:00
  Speaker 5: gekeken heb. Dat zou kunnen. Ik denk voor drones specifiek
• 49:03
  Speaker 5: in Oekraïne is ook echt kost enorm belangrijk. Kosten, gewicht.
• 49:09
  Speaker 5: Op gewicht en grootte kunnen we echt direct winnen. Zeker
• 49:13
  Speaker 5: weten nu al. Op kosten op dit moment nog niet.
• 49:15
  Speaker 5: Als we massaal opschalen dan wel. Maar iets waar we
• 49:19
  Speaker 5: vergelijkbaar naar kijken is meer satellieten. Dus dat is waarbij
• 49:23
  Speaker 5: satellieten die hebben ook een antenne. En nu wordt het
• 49:26
  Speaker 5: met kopere kabels... van de antenne gaat dan dat signaal...
• 49:30
  Speaker 5: met een kopere kabel, een coaxkabel... naar de CPU. En
• 49:33
  Speaker 5: zo'n kopere kabel is gewoon best wel zwaar. En zo'n glasvezeltje,
• 49:36
  Speaker 5: ik weet niet of je het wel eens gezien
• 49:38
  Speaker 1: hebt
• 49:38
  Speaker 5: dat is gewoon dik twee jaar. Dat weegt helemaal niks.
• 49:41
  Speaker 5: Dus als je dat vervangt, dan heb je... een satelliet
• 49:45
  Speaker 5: die veel minder weegt. En dat scheelt... ook heel veel
• 49:49
  Speaker 5: kosten in de lancering. Ja, want één kilo lanceren is
• 49:52
  Speaker 5: gewoon duur. Precies. Dus dat is meer... als we het
• 49:55
  Speaker 5: hebben over vliegende objecten... dan denk ik meer... drones is
• 49:58
  Speaker 5: meer langetermijn. Interessant
• 50:02
  Speaker 4: De verhouding, want nu ben je natuurlijk... je doet allemaal
• 50:05
  Speaker 4: pilots met bedrijven... en dan krijg je allemaal specs... en
• 50:08
  Speaker 4: dan zijn jouw mensen... een design aan het maken en
• 50:12
  Speaker 4: dat experimenteren. Hoeveel doe je nog... Aan onderzoek, omdat het
• 50:16
  Speaker 4: nog nieuw moet. Of dat is wel klaar. De designs
• 50:19
  Speaker 4: is een beetje aan het tweaken, maar ook niet echt nieuw.
• 50:22
  Speaker 4: Dus hoeveel ben je nu met schalen bezig? Hoeveel nog
• 50:25
  Speaker 4: echt fundamenteel onderzoek? Dat je dat nog iets verder moet brengen.
• 50:27
  Speaker 4: Dat er nog issues zijn die eigenlijk nog opgelost moeten worden.
• 50:31
  Speaker 4: Kun je die verhouding een beetje vertellen?
• 50:32
  Speaker 5: Ja, ik denk dat we nu echt wel engineering fase zitten.
• 50:35
  Speaker 5: Zoals dat heet. Dus echt de fundamentele onderzoek is in
• 50:38
  Speaker 5: principe voorbij.
• 50:39
  Speaker 4: Klaar
• 50:40
  Speaker 5: Ja. Ja, ja. Lekker. Dus
• 50:42
  Speaker 4: R & D hoef je ook niet meer eigenlijk... Dus
• 50:45
  Speaker 4: in je geld hoef je weinig aan R & D
• 50:49
  Speaker 4: nog
• 50:49
  Speaker 5: te spenderen. Dus R & D, daar zit de D
• 50:52
  Speaker 5: van development, zeg maar. Het productontwikkeling, daar zit eigenlijk... Oké,
• 50:57
  Speaker 5: als je die D pakt wel. Wij noemen dat intern
• 50:59
  Speaker 5: toch nog wel een beetje R & D. Maar echt
• 51:01
  Speaker 5: fundamenteel onderzoek bijvoorbeeld... wat is nou het beste materiaal... en
• 51:07
  Speaker 5: zeer gedetailleerde materiaaleigenschappen... dat doen wij niet. Maar het voordeel
• 51:10
  Speaker 5: is dat wij dus een spin-off zijn... van de Universiteit Twente.
• 51:14
  Speaker 5: Uit een onderzoeksgroep zijn wij ontstaan. Daar werken we nog
• 51:17
  Speaker 5: heel veel mee samen. En er gebeuren zulke gave dingen.
• 51:21
  Speaker 5: Er was laatst ook weer een congres... en er had
• 51:23
  Speaker 5: iemand die met dit materiaal werkte... in een onderzoeksgroep ook weer...
• 51:26
  Speaker 5: iets heel erg gaaf nieuws ontdekt. Vertel, vertel. Ja, dat
• 51:30
  Speaker 5: is mooi. Als je zegt gaaf nieuws, dan wil ik
• 51:32
  Speaker 5: het ook weten. Of valt het niet uit te leggen? Nee,
• 51:35
  Speaker 5: het valt wel uit te leggen. Het is eigenlijk een
• 51:37
  Speaker 5: beetje het omgekeerde van een filter. Het is eigenlijk een
• 51:39
  Speaker 5: signaal versterken. Maar dan heel nauwbandig. De meeste versterkers van
• 51:45
  Speaker 5: signalen versterken niet alleen het signaal... maar ook het ruisniveau
• 51:48
  Speaker 5: gaat
• 51:49
  Speaker 1: heel erg
• 51:49
  Speaker 5: omhoog. En deze versterker versterkt over zo'n nauwbandige... Dat je
• 51:56
  Speaker 5: alleen het signaal versterkt. En niet die ruis. En dat
• 52:00
  Speaker 5: is iets wat dus ook met dat materiaal kan. En
• 52:03
  Speaker 5: dat zijn wel hele gave dingen. Waarbij wij zeggen. Wellicht
• 52:06
  Speaker 5: als dat iets verder is. Dan kunnen we het over
• 52:08
  Speaker 5: een jaar of zo introduceren. In ons product. En daardoor
• 52:11
  Speaker 5: is die. Juist heel gaaf, die interactie met die onderzoeksgroepen...
• 52:14
  Speaker 5: waar de gaafste...
• 52:15
  Speaker 4: Dat is toch echt mooi dat dat kan? En hoef
• 52:19
  Speaker 4: je ze weinig te betalen? Ja, toch
• 52:22
  Speaker 5: We hebben dus wel afspraken met de universiteit... over wat
• 52:26
  Speaker 5: als dan IP overgegeven wordt naar het bedrijf. En daar
• 52:30
  Speaker 5: wordt echt wel voor betaald. Echt een eerlijke prijs. Dat sowieso.
• 52:34
  Speaker 5: Maar het is natuurlijk ook mooi dat als die onderzoekers
• 52:36
  Speaker 5: klaar zijn... en ze willen
• 52:37
  Speaker 1: hun
• 52:37
  Speaker 5: onderzoek echt gaan toepassen... dan hebben we ook gewoon direct
• 52:41
  Speaker 5: getrainde mensen.
• 52:43
  Speaker 4: En zijn die mensen die jij moet inhuren, die bij
• 52:46
  Speaker 4: jou werken... zijn die schaars of kunnen die overal ter
• 52:49
  Speaker 4: wereld werken? Net zoals AI-researchers. Hoe moet ik ze plaatsen?
• 52:54
  Speaker 5: Ja, superschaars.
• 52:55
  Speaker 4: Ja.
• 52:56
  Speaker 5: Moet je
• 52:56
  Speaker 4: ook onwijs veel betalen of is het gewoon een Nederlands
• 52:59
  Speaker 4: salaris
• 53:00
  Speaker 5: Je vindt van wel. We betalen ze denk ik echt
• 53:03
  Speaker 5: wel goed. Maar
• 53:05
  Speaker 4: internationaal goed of Nederlands
• 53:07
  Speaker 5: goed? Nou ja, als je Amerika erbij neemt... Dat is extraordinary.
• 53:11
  Speaker 5: Dat is echt bizar. Dus
• 53:14
  Speaker 4: die professor van jou kan bedragen betalen met wat hij
• 53:16
  Speaker 4: allemaal ophoudt aan geld.
• 53:18
  Speaker 5: Maar Nederlands echt goed salaris. Maar ik denk wat heel
• 53:21
  Speaker 5: leuk is, is dat wij ook opties geven voor aandelen
• 53:24
  Speaker 5: aan onze... aan alle medewerkers. Dus die winnen echt mee
• 53:30
  Speaker 5: als het goed gaat met het bedrijf. En dat merk
• 53:32
  Speaker 5: je gewoon, dat is gewoon superleuk. Als het goed gaat
• 53:35
  Speaker 5: met het bedrijf, daar pikken zij gewoon ook in mee.
• 53:38
  Speaker 5: En daar zijn wij best wel gul in. Omdat we
• 53:40
  Speaker 5: gewoon belangrijk vinden dat het niet alleen salaris is, maar
• 53:43
  Speaker 5: ook dat je echt Iets
• 53:44
  Speaker 4: bijdraagt aan de samenleving in Europa en Nederland. En de
• 53:49
  Speaker 4: IPO die doe je in Amsterdam. En dat moet je
• 53:51
  Speaker 4: nu beloven. Want dat doen wij vaker. Dat we mensen
• 53:54
  Speaker 4: laten beloven. En dan gebeurt dat ook altijd. Nee, dat
• 53:59
  Speaker 4: beloof ik. En profiteert de TU Twente dan mee? Of
• 54:04
  Speaker 4: is dan alles al afgekocht? Dus hoever gaat zoiets? Daar
• 54:08
  Speaker 4: heb ik geen idee van, dus daarom vraag ik het.
• 54:10
  Speaker 5: Ja, precies. Dus de universiteit heeft dan Een zeer klein aandeel.
• 54:15
  Speaker 5: Nog steeds een klein aandeel. En dus die profiteert ook.
• 54:18
  Speaker 5: Uiteindelijk dan mee. Maar daar wil ik ook zeggen van.
• 54:22
  Speaker 5: Dit is ook echt. Dit is ook echt super mooi.
• 54:26
  Speaker 5: Echt een mooie samenwerking. Waarbij wij die faciliteiten gebruiken. Het
• 54:30
  Speaker 5: lab dat wij gebruiken. Die cleanroom faciliteit. Die cleanroom kost
• 54:33
  Speaker 5: al ongeveer 150 miljoen. Dus dat gaan wij niet zelf doen.
• 54:38
  Speaker 5: Het lab waar we de chips mee eten. Er staat
• 54:40
  Speaker 5: apparatuur voor totale waarde van ongeveer meer dan 5 miljoen.
• 54:45
  Speaker 5: En daar kunnen we dus nu onder afspraak gebruik van maken.
• 54:48
  Speaker 5: En vooral in het begin, waarin je eigenlijk begint met
• 54:50
  Speaker 5: niks
• 54:51
  Speaker 5: is dat superfijn.
• 54:52
  Speaker 4: Maar Kees, jij staat symbool in 2026 als we iets
• 54:55
  Speaker 4: van hegen. Je doet een uitvinding, je promoveert erop... je
• 55:01
  Speaker 4: bent nu een start-up en bezig, je kan fundamenteel iets veranderen.
• 55:04
  Speaker 4: Het nadeel daarvan is dat je gelijk wordt gevraagd... wat
• 55:10
  Speaker 4: hebben we nodig om dat uit te breiden? Wat moeten
• 55:13
  Speaker 4: we nog meer doen? Terwijl je natuurlijk gewoon dit moet maken.
• 55:16
  Speaker 4: Maar dat wordt nu wel gevraagd. Dus wat zie jij?
• 55:18
  Speaker 4: Hoe kunnen we dit nu gewoon copy-paste, copy-paste, copy-paste... dat
• 55:22
  Speaker 4: we heel veel casen krijgen...
• 55:25
  Speaker 5: Je bedoelt dit concept van deep tech startups.
• 55:28
  Speaker 4: Exact wat jij nu gedaan hebt. Want dit is echt
• 55:32
  Speaker 4: eigenlijk wat Europa Nederland nodig heeft. In fotonica, we hebben
• 55:38
  Speaker 4: een goed ecosysteem. In quantum, in chips, in de hele
• 55:41
  Speaker 4: semi-con zitten we natuurlijk goed. Dus afgelopen zomer hebben we
• 55:45
  Speaker 4: al die bedrijfjes laten komen. Dus wat kan je meegeven
• 55:51
  Speaker 4: aan ons allen? Van dit zijn de elementen die we
• 55:54
  Speaker 4: nodig hebben om dat te accelereren
• 55:59
  Speaker 5: Ik moet eigenlijk zeggen dat ik vind dat Nederland daar
• 56:01
  Speaker 5: best wel goed doet. Dus een van de initiatieven, het
• 56:05
  Speaker 5: Nationaal Groeifonds... Daar zijn verschillende dingen uit ontstaan. Eén daarvan
• 56:09
  Speaker 5: is Photon Delta. Dat is eigenlijk de toporganisatie in de
• 56:14
  Speaker 5: wereld nu voor geïntegreerde fotonica. Hier in Nederland. En die
• 56:19
  Speaker 5: helpt ons met allereerste soorten funding. Met business opzetten, funding binnenhalen.
• 56:26
  Speaker 5: Maar ook bijvoorbeeld bezoeken aan Taiwan of zo organiseren. Dan
• 56:29
  Speaker 5: kunnen wij met grote basis van grote fabrieken praten. Ze
• 56:33
  Speaker 5: krijgen ons overal aan tafel. Ze helpen ons bij businessontwikkelingen.
• 56:36
  Speaker 5: Wij kunnen op congressen met hen staan. En dat is
• 56:38
  Speaker 5: allemaal eigenlijk vanuit de Nederlandse overheid georganiseerd. Om eigenlijk dit
• 56:41
  Speaker 5: echt een mega push te geven. En daardoor... Ik ben
• 56:44
  Speaker 5: een natuurkundige. Ik ben eigenlijk niet een ondernemer of zo.
• 56:49
  Speaker 5: En zij hebben mij daar echt super in geholpen. Om
• 56:52
  Speaker 5: dat echt... in een stroomversnelling te brengen. Dus dat vind
• 56:56
  Speaker 5: ik al echt supergoed. Maar ik denk, waar wellicht wel
• 56:58
  Speaker 5: een gat is... en ik denk, dat hoor je misschien
• 57:00
  Speaker 5: heel vaak, is funding.
• 57:01
  Speaker 4: Ja, dat weet ik. Wat moest je afleren van onderzoeker...
• 57:07
  Speaker 4: naar een ondernemer
• 57:09
  Speaker 5: Ja, dat is een goeie. Ik denk... dat het belangrijker is...
• 57:16
  Speaker 5: dat snelheid belangrijker is dan perfectie. Denk ik. Waarbij, als
• 57:20
  Speaker 5: je een paper...
• 57:21
  Speaker 3: Want je wilt het perfect maken.
• 57:24
  Speaker 5: Precies. Nou ja, vooral als je in de academische wereld...
• 57:27
  Speaker 5: wil je echt in een nature portfolio bladen komen. Dan
• 57:32
  Speaker 5: is perfectie superbelangrijk. Dat is echt nodig. En hier is
• 57:36
  Speaker 5: het gewoon heel erg belangrijk dat je snelheid hebt. Dat
• 57:39
  Speaker 5: je snel met die klant kan itereren op een product.
• 57:42
  Speaker 5: Dat je kan leveren wanneer het nodig is. En dat
• 57:46
  Speaker 5: had ik vrij snel door, ik en mijn oprichters. En
• 57:49
  Speaker 5: daardoor hebben we toen ook besloten om echt volledig in
• 57:51
  Speaker 5: te zetten... dat we alles zelf kunnen doen. Dus met
• 57:54
  Speaker 5: de oprichters konden wij al alles zelf. Ontwerp, chip maken
• 57:58
  Speaker 5: en in een supersnelle tijd. En toen hebben we een
• 58:00
  Speaker 5: beetje ook losgelaten dat perfectie. Als we iets naar een
• 58:04
  Speaker 5: klant sturen voor een pilot... dan willen we gewoon dat
• 58:07
  Speaker 5: het werkt. Maar het hoeft niet perfect te zijn. We
• 58:09
  Speaker 5: willen die eerste feedback hebben. En die feedback is belangrijker
• 58:13
  Speaker 5: dan dat het perfect is. Klinkt
• 58:15
  Speaker 3: als ASML
• 58:16
  Speaker 5: uit de begindagen.
• 58:19
  Speaker 3: Dat is helemaal geen slecht compliment, denk ik. Maar
• 58:22
  Speaker 2: die
• 58:22
  Speaker 3: deden dat toch ook met machines die eigenlijk nog niet
• 58:25
  Speaker 3: af waren... die ze wel al vast gingen leveren in
• 58:27
  Speaker 3: de hoop... Er is nu een podcastserie, Onze ASML, die
• 58:31
  Speaker 3: is echt heel mooi gemaakt. Een dove geschiedenis, daarom weet
• 58:34
  Speaker 3: ik dit nu. Een BNR-podcast, hè. Maar precies dit, van...
• 58:41
  Speaker 3: Aan de slag. Dan gaan we erna kijken of we
• 58:43
  Speaker 3: de machine beter voor je kunnen maken. Waar jij tegenaan loopt.
• 58:46
  Speaker 3: Als iets niet perfect is, maar je hebt er geen
• 58:48
  Speaker 3: problemen mee. Nou, dan was het kennelijk toch geen probleem.
• 58:50
  Speaker 3: Dat zal je nu ook wel zeggen, denk ik. Precies
• 58:53
  Speaker 5: dat. In het allerbegin dachten we... Oké, we gaan even
• 58:58
  Speaker 5: in stilte iets ontwikkelen. En dan over een jaar komen
• 59:02
  Speaker 5: we tevoorschijn. Tada, hier is ons product
• 59:05
  Speaker 5: Maar dat moet je niet doen. Je moet... direct vanaf
• 59:08
  Speaker 5: dag één, ook al heb je het misschien nog niet helemaal...
• 59:11
  Speaker 5: moet je praten met marktpartijen van... hé, wat wil je nou?
• 59:14
  Speaker 5: En dan horen we eigenlijk... soms hele andere dingen... waar
• 59:16
  Speaker 5: we ook nog niet aan gedacht hebben, maar die we
• 59:18
  Speaker 5: al bijvoorbeeld wel kunnen. En zien we ook nieuwe kansen.
• 59:20
  Speaker 5: En eigenlijk een beetje, ik kende dat voorbeeld van ASML niet...
• 59:24
  Speaker 5: maar ik denk een beetje, die aanpak, dat willen we
• 59:27
  Speaker 5: wel echt in het bedrijf stimuleren. Hou
• 59:29
  Speaker 3: je er al rekening mee dat er exportverboden voor China komen? Ja, precies.
• 59:34
  Speaker 3: De hele geopolitieke wereld waar je in terecht kan komen...
• 59:36
  Speaker 3: ineens als je een zeer relevant product maakt. Dat dit
• 59:39
  Speaker 3: dus niet in Huawei dingen mag komen... want dat vindt
• 59:43
  Speaker 3: iemand in Amerika of misschien wel iemand in Nederland niet goed.
• 59:46
  Speaker 3: Hou je daar überhaupt rekening mee of is dat iets
• 59:48
  Speaker 3: wat zo ver weg is voor later? Deze fotonische chiptechnologie
• 59:53
  Speaker 5: is ook officieel bestempeld als dual use technologie. Dus dat
• 59:57
  Speaker 5: is voor civiel en defensie. En dan zit je aan...
• 1:00:01
  Speaker 5: Limitten in die zin vast. Gelukkig zijn eigenlijk de meeste van.
• 1:00:05
  Speaker 5: Van de klanten zijn. Het grootste gedeelte zit ook in Europa.
• 1:00:08
  Speaker 5: Dat is heel erg mooi. Eén van de weinige echt
• 1:00:10
  Speaker 5: grote data industrie. Is telecom in Europa. Daar hebben we
• 1:00:15
  Speaker 5: nog echt grote spelen. Dat is super. Maar in Noord-Amerika
• 1:00:19
  Speaker 5: zit natuurlijk super veel. Ondanks misschien dat er recent wat verandert.
• 1:00:22
  Speaker 5: Is de relatie gewoon nog super goed. En natuurlijk Japan.
• 1:00:26
  Speaker 5: En India is ook helemaal prima
• 1:00:28
  Speaker 3: Ja. Oké, dus als China niet mag, dat is niet erg.
• 1:00:31
  Speaker 5: Het is wel een grote markt. Het is een
• 1:00:33
  Speaker 3: groot land, ja. Wie weet hoe de verhoudingen met India
• 1:00:36
  Speaker 3: worden nog. Nu gaan we daar heel goed mee. Dat
• 1:00:39
  Speaker 3: hebben we ook heel lang van de Amerikanen gedacht. Precies.
• 1:00:41
  Speaker 3: Ik kijk moeilijk, Ben. Nee,
• 1:00:43
  Speaker 4: ik zit, denk ik... Want wie zei van, we wilden
• 1:00:45
  Speaker 4: eigenlijk stil iets ontwikkelen... en dan pas naar buiten. Dat
• 1:00:49
  Speaker 4: snap ik als onderzoeker weer dat mooi op 100% en
• 1:00:51
  Speaker 4: nu niet. Hoe belangrijk zijn dit soort gesprekken voor je
• 1:00:55
  Speaker 4: toch totaal niet... Je hebt gewoon klanten. Het is allemaal B2B. Kijk,
• 1:00:59
  Speaker 4: voor ons is het fantastisch dat je dit allemaal vertelt.
• 1:01:02
  Speaker 4: Weet je, ook voor de luisteraar. Maar voor jezelf, wat
• 1:01:05
  Speaker 4: maakt dit nou uit? Of is het toch wel belangrijk
• 1:01:08
  Speaker 5: Nou ja, het is superbelangrijk. En vooral wat dat vorige
• 1:01:12
  Speaker 5: gesprek is door niet de minste mensen... hebben wij contact
• 1:01:16
  Speaker 5: met mij opgenomen na die uitzending. Ja, toch wel. En
• 1:01:19
  Speaker 5: daar heel veel leads van bijvoorbeeld... Informal investors. Oh wat leuk.
• 1:01:25
  Speaker 5: En dus voor mij was het eigenlijk direct duidelijk. Deze
• 1:01:28
  Speaker 5: bekendheid die het oplevert. Dat kan gewoon echt
• 1:01:31
  Speaker 2: helpen. Om de
• 1:01:32
  Speaker 5: goede investeerders te vinden. En de goede suppliers. En vooral nu.
• 1:01:37
  Speaker 5: Hebben we dus even investering nodig. En mede hierdoor kunnen dus.
• 1:01:42
  Speaker 5: We willen straks die ronde succesvol afronden. Dus dat is
• 1:01:44
  Speaker 5: het al helemaal waard. Dan was dit uur gewoon de
• 1:01:48
  Speaker 5: moeite
• 1:01:48
  Speaker 4: Wij krijgen 10% van die ronde
• 1:01:49
  Speaker 5: snap je maar. Dat kan je hier begrijpen van wel, ja. Ja,
• 1:01:53
  Speaker 3: precies, ja. Wel aan het eind van het uur. Maar
• 1:01:56
  Speaker 3: jij zit nog vol met vragen.
• 1:01:59
  Speaker 4: Nee, het is goed. Ik ben gewoon heel erg benieuwd wanneer... Eigenlijk, wanneer?
• 1:02:06
  Speaker 4: Wanneer ga ik het merken? Want ik wil die... Die
• 1:02:11
  Speaker 4: snelheid
• 1:02:12
  Speaker 3: wil ik hebben
• 1:02:13
  Speaker 4: Dan wil je daar
• 1:02:14
  Speaker 3: zien.
• 1:02:15
  Speaker 4: Nu is het toch vaak, het is snel en we
• 1:02:16
  Speaker 4: kunnen allemaal... maar dat kan helemaal niet met
• 1:02:18
  Speaker 3: 5G. Je hebt natuurlijk wel 50.000 livestreams nodig. Maar
• 1:02:21
  Speaker 4: wanneer ga ik het merken?
• 1:02:23
  Speaker 5: Ja, dus bijvoorbeeld die cyclus van 5G naar 6G, die
• 1:02:27
  Speaker 5: zit er ongeveer... Ja, dat klinkt nog heel ver weg,
• 1:02:29
  Speaker 5: maar in 2029, 2031... Dat is heel
• 1:02:33
  Speaker 3: snel, als je nog helemaal op moet schalen.
• 1:02:34
  Speaker 5: Exact. Dus voor ons is het echt zesde versnelling. Maar
• 1:02:38
  Speaker 5: voor jou is het misschien nog eventjes wachten. Maar er
• 1:02:41
  Speaker 5: zijn andere oplossingen, wellicht in de satellietsfeer of in defensie...
• 1:02:47
  Speaker 5: Al defensie waar de urgentie van de motor is. En
• 1:02:49
  Speaker 5: de schaal wat kleiner is. Waar je het veel eerder
• 1:02:52
  Speaker 5: zal zien. Maar ik vraag me af of je dat
• 1:02:54
  Speaker 5: zal zien. We gaan de
• 1:02:54
  Speaker 4: oorlog winnen. Dat vind ik ook wel een mooie uitkomst.
• 1:02:57
  Speaker 4: We gaan de oorlog winnen. Dat
• 1:03:01
  Speaker 3: is wel de moeite waard, de oorlog
• 1:03:02
  Speaker 4: willen. Ja, daarom. Nog heel kort, Mark. Even over 6G.
• 1:03:06
  Speaker 4: Daar hebben wij ook een technoloog over gemaakt. Interessant. Daar
• 1:03:10
  Speaker 4: hebben we ook van de zomer over gehad. Is dat
• 1:03:12
  Speaker 4: hij ook sensing doet. Dus hij weet waar je bent.
• 1:03:13
  Speaker 4: Dus niet alleen ik haal een netwerk. Maar hij weet
• 1:03:16
  Speaker 4: dan waar ik ben. Wat is daar het voordeel van
• 1:03:20
  Speaker 4: voor mij met jouw chip?
• 1:03:22
  Speaker 5: Ja, dus dat soort systemen. Dat hij weet waar je bent.
• 1:03:25
  Speaker 5: Dat is vooral heel erg handig bij zogeheten. Gedistribueerde antennesystemen.
• 1:03:30
  Speaker 5: Die je bijvoorbeeld in stadions hebt. Waar je heel veel
• 1:03:32
  Speaker 5: verschillende antennesystemen hebt. En zij meten eigenlijk. Het is niet
• 1:03:35
  Speaker 5: één antenne waar je telefoon mee verbonden is. Maar heel
• 1:03:37
  Speaker 5: veel verschillende. En daardoor kan je dus lokaliseren waar je bent.
• 1:03:42
  Speaker 5: En dat. Ik kan je voorstellen dat. Eigenlijk daar heb
• 1:03:46
  Speaker 5: je zoveel bandbreedte voor nodig. Om dat te kunnen. Nu
• 1:03:48
  Speaker 5: kunnen ze dat niet goed gebruiken. En dit soort chips
• 1:03:52
  Speaker 5: kunnen daarbij helpen. Om eigenlijk die bandbreedte te kunnen voorzien.
• 1:03:55
  Speaker 5: Zodat je dat soort technologie kan gebruiken. En dan kan
• 1:03:58
  Speaker 5: je bijvoorbeeld ook antennes sturen naar waar er heel veel
• 1:04:01
  Speaker 5: mensen zijn. Of je kan de antenne wat harder aanzetten.
• 1:04:04
  Speaker 5: Dan verbruikt het iets meer stroom. Maar dan levert het
• 1:04:07
  Speaker 5: wel meer in die hoek van het stadion meer op.
• 1:04:09
  Speaker 5: Als daar bijvoorbeeld heel veel gestreamd wordt. Vlakbij het podium bijvoorbeeld.
• 1:04:13
  Speaker 5: Wordt er even iets meer gestreamd dan achterin. Dat soort
• 1:04:17
  Speaker 5: dingen kan je dan allemaal doen. En dat levert dan
• 1:04:19
  Speaker 5: gewoon veel efficiëntere netwerkgebruik op. Dat is wat je met
• 1:04:23
  Speaker 5: 6G gaat zien
• 1:04:23
  Speaker 3: Lekker
• 1:04:24
  Speaker 3: Mooi.
• 1:04:25
  Speaker 4: Mooi, mooi.
• 1:04:26
  Speaker 5: Zullen we nog vertellen wat we
• 1:04:27
  Speaker 3: volgende week gaan doen? Ja, is dat bekend? Volgens mij
• 1:04:29
  Speaker 3: gaan we volgende week Marleen Vogelaar spreken over 3D-printen. Oh, lekker!
• 1:04:34
  Speaker 3: Dat vind ik ook wel leuk. Die hebben we al
• 1:04:36
  Speaker 3: opgenomen en ik weet dat dat een heel leuk gesprek was. Ja,
• 1:04:38
  Speaker 3: dat was heel leuk, ja. Dus ik zou zeggen, we
• 1:04:40
  Speaker 3: hebben hem nog even voor je bewaard. Die komt volgende week.
• 1:04:42
  Speaker 3: Ik hoop dat je nu denkt, ja, wat moet ik dan?
• 1:04:45
  Speaker 3: Je hebt nu de podcast misschien geluisterd. Dan kan je
• 1:04:48
  Speaker 3: natuurlijk ook willen kijken. We zitten weer in onze fantastische
• 1:04:51
  Speaker 3: nieuwe Studio 2 bij BNR. BNR Tech. Het kanaal is youtube.com.
• 1:04:57
  Speaker 3: En je kan mailen. Zoals Hielke. En ik zeg zoals Hielke.
• 1:05:03
  Speaker 3: Maar elke dag komen er berichtjes binnen. Dus dat is
• 1:05:07
  Speaker 3: heel leuk. Als mensen dat doen om reacties en pitches.
• 1:05:09
  Speaker 3: Kom maar door. Dankjewel.
• 1:05:14
  Speaker 4: En tot de volgende keer. En ook als je straks... IPO,
• 1:05:19
  Speaker 4: jij blijft bij ons komen. Nooit, nooit afhaken. Mark, en
• 1:05:23
  Speaker 4: jij ook nooit afhaken. Ik zou niet durven.