Latest / Hristiyanlık / İznik Konsili’nde Büyük Tartışma: İsa Gerçekten Tanrı mı?
Transcript
- 0:00Sevgili Tiranos takipçileri, İznik konsili serimizin 3. bölümünde İmparator Konstantin ve ilk evrensel konsil çağrısı hakkında konuşmuştuk.
- 0:11Bu bölümümüzde ise konsilin özellikle seyri, tanrısal gerçek üzerine çetin müzakereler hakkında konuşacağız. Konsilin asıl gündemi en başından belliydi.
- 0:24İsa Mesih'in tanrılığı meselesi.
- 0:28Tartışmanın fitilini ateşleyen kişi olarak Arius görüşlerini savunmak üzere söz aldı. Bu an tarihin belki de en dramatik tartışmalarından birine sahne olacaktı.
- 0:41Arius tüm dikkatleri üzerinde toplayarak kendi düşüncesini bir kez daha bu yüksek meclisin önünde dile getirdi. Tanrı tektir, ezelî ve ebedîdir.
- 0:53Oğul İsa Mesih ise Tanrı'nın oğludur ama babayla aynı ezeliyete sahip, Değildir. Baba, oğlu zamanın başlangıcında yaratmıştır. Dolayısıyla oğul Tanrı'ya benzer, ilahi nitelikler taşır ama tam anlamıyla Tanrı değildir.
- 1:16Bu sözler salonda soğuk bir rüzgâr estirmiş olmalı ki anlatılanlara göre bazı psikoposlar Arius konuşurken kulaklarını tıkamış, duydukları karşısında dehşete kapılmışlardı.
- 1:32Çünkü Arius'un söyledikleri Hristiyanların o zamana dek öğrettiği ve iman ettiği şeylere taban tabana zıttı.
- 1:41Arius, oğul yaratılmıştır diyordu. Oysa Hristiyan geleneğinde İsa Mesih yaratıcı olarak yüceltiliyordu.
- 1:51Arius, bir zaman vardı ki oğul yoktu diyordu.
- 1:55Oysa İncil'deki ilk satırlarda İsa için başlangıçta Tanrı'yla birlikteydi yazıyordu. Kısacası Arius birçoklarına göre Tanrı'nın oğlunu alçaltıyor, onu ilahilik mertebesinden aşağı çekiyordu.
- 2:14Arius'un ardından onun bu görüşlerine şiddetle karşı çıkan psikoposlar söz aldı.
- 2:21Özellikle İskenderiyeli Aleksandros ve yanında getirdiği genç diyakoz Atanasius, Arius'un tezlerine karşı sağlam teolojik argümanlar öne sürdüler.
- 2:35İsa Mesih tanrı değilse biz kimiz diye soruyorlardı.
- 2:40Biz kime tapıyoruz o halde? Bir yaratığa mı?
- 2:44İsa'nın kendisi beni gören babayı görmüştür demişti.
- 2:49Kendisini Tanrı ile bir tutan bu sözler Yuhanna 14.9'da geçer, Arius'un öğretileriyle nasıl bağdaştırılabilirdi?
- 3:00Havarilerden Thomas'ın dirilmiş İsa'ya Rabbim ve Tanrım Yuhanna 20-28'de geçer bu ayet, diye hitap ettiği hatırlatıldı.
- 3:12Eğer İsa gerçekten Tanrı değilse, havariler nasıl böyle konuşabilirlerdi?
- 3:19Kilisenin asırlardır süregelen duası, baba-oğul ve kutsal ruh adına diye başlıyordu.
- 3:27Bu bile Hristiyanların üçlü birlik inancını fiilen benimsediğini gösteriyordu.
- 3:34Tartışmanın belki de en can alıcı noktası kurtuluş inancı üzerinden yapıldı.
- 3:40Sadece Tanrı insanlığı kurtarabilir.
- 3:44İsa Tanrı değilse bize nasıl tam kurtuluş sağlayacak?
- 3:49Eğer oğul yaratılmış ise, Yaratıcıyla yaratılan arasında sonsuz bir uçurum vardır. O uçurumu kim kapatacak?
- 3:59Bu soru soruldu.
- 4:02Bu argümanlar Solon'daki büyük çoğunluğun da hissiyatını yansıtıyordu.
- 4:09Arius ve birkaç yandaşının dışında kalanlar, kilisenin öz inancının Arius'un görüşleriyle asla bağdaşmadığı konusunda hemfikirlerdi.
- 4:21Ancak Arius'un iddialarını çürütmek için sadece kutsal metinleri anmak yetmezdi.
- 4:27Aynı zamanda onun tezini açıkça yanlışlayan ve doğrusunu net biçimde ifade eden bir dil birliğine varmak gerekiyordu.
- 4:38Konsil'in belki de en önemli tartışması bu doğru ifadeyi bulma çabasıydı.
- 4:44Hangi kelime İsa'nın babayla ilişkisini en doğru şekilde anlatacaktı?
- 4:49İşte bu noktada İznik konseli Hristiyan ilahiyatına damgasını vuracak bir terimi tarih sahnesine çıkardı.
- 4:58Homoisos, Yunanca bu kelime aynı özden, aynı cevherden demek. Yani İsa Mesih'in baba tanrıyla aynı özden olduğunu, tanrının özü ne ise oğlun özünün de o olduğunu ifade ediyordu. Bugün Türkçe'de sıkça duyduğumuz özde bir ifadesi tam da bunun karşılığıdır.
- 5:22Aslında bu terim kutsal kitapta doğrudan geçmiyordu ve bazı psikoposlar başlangıçta bu kavramı kullanmaya mesafeli yaklaştı.
- 5:33Fakat Arius'un anlayışını keskin bir şekilde reddetmek ve Mesih'in tanrılığını vurgulamak için başka çare yok gibiydi. En nihayetinde, belki de Konstantin'in de teşviğiyle bazı tarihçiler, Homüisyoz terimini bizzat Konstantin'in önerdiğini belirtir, bu ifade üzerinde birleşildi. Artık İznik'te toplanan kilise dünyaya şu mesajı verecekti. İsa Mesih Tanrı'nın oğludur ve babayla aynı özdendir. Ezelidir, yaratılmamıştır.
- 6:09Bu Hristiyan tarihinin belki de en önemli cümlelerinden biriydi.
- 6:14İznik inanç bildirgesi, birlikte yazılan iman beyanı, konsilin en somut ve kalıcı sonucu üzerinde uzlaşılan bir iman bildirgesi oldu. Bu bildirge tarih boyunca İznik kredosu veya İznik inanç bildirisi olarak anılacaktır.
- 6:35Psikoposlar günler süren müzakerelerin sonunda bu metni kaleme aldılar. Her bir cümlesi özenle seçilen bu bildirge Hristiyan inancının özünü ortaya koyarken aynı zamanda Arius'un öğretilerini reddeden ifadelere yer veriyordu.
- 6:54İznik inanç bildirgesinde ana hatlarıyla şunlar ilan edildi.
- 6:59Tek bir Tanrı'ya, babaya iman edildiği vurgulandı.
- 7:04O her şeyin yaratıcısıydı, görünür ve görünmez tüm âlemlerin Rabbiydi. İsa Mesih'in Tanrı'nın biricik oğlu olduğu kabul edildi.
- 7:16Bu oğlun babadan doğma, tanrıdan tanrı, ışıktan ışık, gerçek tanrıdan gerçek tanrı olduğu belirtildi. Bu sözlerle İsa'nın hakikaten tanrı olduğu, ışıktan ışığa misali babadan geldiği ama babayla aynı yücelikte olduğu ifade edildi.
- 7:37doğrulmuş, yaratılmamış ifadesi eklendi.
- 7:42Böylece İsa'nın Tanrı'dan çıktığı fakat bir yaratık olmadığı ezelden beri Tanrı'nın oğlu olduğu açıkça dile getirildi. Ve en kritik vurgu olarak babayla aynı özden gelen ifadesi kullanıldı.
- 7:59Bu ifade konsilin mihenk taşıydı. oğlun babayla özde bir olduğunu, aralarında össel bir fark olmadığını beyan ediyordu.
- 8:11Ardından Mesih'in dünyadaki kurtarıcı misyonu dile getirildi.
- 8:17İnsanların kurtuluşu için gökten indiği, beden alıp insan olduğu belirtildi.
- 8:23Bununla İsa'nın yalnız Tanrı olarak kalmayıp insanlığı kurtarmak için insan doğasını da üstlendiği vurgulandı. Çarmıha gerildiği, acı çekip öldüğü ve üçüncü gün dirildiği inancı teyit edildi.
- 8:40Bu Hristiyanlığın temel kurtuluş hikayesiydi ve imanın merkezinde yer alıyordu.
- 8:47Göğe yükseldiği ve tekrar geleceği de bildirgede yer aldı. Mesih'in yeniden gelişi, erken dönem Hristiyan inancının önemli bir parçasıydı ve İznik de bu inançta onaylanmış oldu.
- 9:02Son olarak kutsal ruha iman edildiği ifade edildi. 325'teki metinde kutsal ruh hakkında detaylı açıklama yer almıyordu.
- 9:12Sadece varlığına iman beyan ediliyordu.
- 9:15Bu kısım yaklaşık yarım asır sonra İstanbul'daki ikinci ekümenik konsilde genişletilecek ve kutsal ruhun da tanrı olduğu net biçimde açıklanacaktı.
- 9:28Bu bildirgenin satır aralarında Arius'un tüm itiraz noktaları tek tek çürütülüyordu.
- 9:37Mesela Arius'un ''Oğul babanın aynı özünden değildir.'' ifadesi ''aynı özden'' diyerek cevap verildi.
- 9:47Arius, oğul yaratılmıştır demişti, bildirge yaratılmamış, doğurulmuş diyerek karşı çıktı.
- 9:56Böylelikle İznik konsili Hristiyan imanının özünü yetkili bir ağızdan tanımlamış oldu. Bu inanç bildirisi zamanla kiliselerdeki ibadetlerde herkesin ayağa kalkıp bir ağızdan okuduğu iman duası haline gelecekti.
- 10:15İlk defa böylesine kapsamlı ve üzerinde uzlaşılmış bir metin ortaya çıkıyor, Hristiyanlığın neye inandığı tüm açıklığıyla ilan ediliyordu.
- 10:27Konsilde hazır bulunan piskoposların ezici çoğunluğu hazırlanan bu bildirgeyi imzaladı.
- 10:33Bu ortak imza kilisenin birliğinin de bir sembolüydü. Ancak herkes ikna olmamıştı.
- 10:40Arius ve öğretilerine sadık kalan birkaç piskopos metne imza atmayı reddettiler.
- 10:47Onlar için bu ifadeler kendi inançlarına ters düşüyordu.
- 10:52Ne kadar ikna edilmeye çalışıldılarsa da kararlarından dönmediler.
- 10:57Sonuçta azınlıkta kaldılar ve büyük bir yenilgiye uğradıkları açıktı. Konsilin son oturumlarında bu inanç bildirgesine katılmayanlar hakkında ne yapılacağı da gündeme geldi.
- 11:12İznik konseli serimizin 4. bölümünün sonuna geldik. Beğenmeyi, yorum yapmayı ve bildirimleri açmayı unutmayın.
- 11:21Sorularınız varsa videonun altına lütfen sorularınızı yazmayı ve serinin bir sonraki bölümünü kaçırmamak için bildirimlerini açmayı unutmayın.