Latest / Hạnh Phúc Đây Này! / Đường Xưa Mây Trắng (Phiên Bản 3) – Thiền Sư Thích Nhất Hạnh – Chương 42. Không Hiểu Biết Thì Không Thể Thương Yêu

Transcript

Đường Xưa Mây Trắng (Phiên Bản 3) – Thiền Sư Thích Nhất Hạnh – Chương 42. Không Hiểu Biết Thì Không Thể Thương Yêu · Hạnh Phúc Đây Này!

0:03
Chương 42, không hiểu biết thì không thể thương yêu.
0:11
Vua pasenadi đến thăm bụt một mình, không có hoàng hậu và công
0:15
chúa đi theo vua cũng không đem theo vĩ Văn Quang hay võ quang
0:19
nào ngại để xe và thị vệ ngoài cổng tu viện tây tavana và đi bộ
0:24
vào một mình. Vừa được buộc tiếp trước chiếc
0:27
em lá của người. Sau khi an vị và trao đổi những
0:31
lời thăm hỏi, vu hỏi buộc một cách trực tiếp.
0:36
Samboluong gotama, người ta thường ca ngợi ngài là bụt là đã
0:40
đạt tới quả vị giác ngộ cao nhất, trẫm băn khoăn tự hỏi tuổi
0:45
ngày còn nhỏ, 5 tuổi của ngại cũng còn ít thiết mà tại sao
0:49
ngại lại đạt tới thành quả đó được?
0:53
Chấm đã nghe nói đến những vị đạo cao Đức Trọng như
0:56
bulandshahr, kassapa như man, caligo, salah như nigantha,
1:00
natha puerta như sanh ra da platypus a.
1:05
Những vị này là những người tu lâu 5 tuổi tác đều lớn.
1:09
Tại sao họ không tự nhận họ là bậc giác ngộ hoàn toàn lại còn
1:13
những vị như pakuo đa, kakaran a và agita keisha campbellii nữa?
1:19
Ngày có nghe nói đến những vị ấy không?
1:23
Bụng ôm tùm. Đài gương tôi có nghe nói tới
1:27
các vị ấy và có vị tôi cũng đã từng được gặp đài vương.
1:32
Sự tỉnh thức không tùy thuộc vào tuổi tác và 5 tháng không quyết
1:36
định được sự có mặt của giác ngộ.
1:39
Đại vương có những cái bé nhỏ mà ta không nên khinh thường một vị
1:43
vương tử bé, một con trắng con, một đốm lửa nhỏ và một nhà tuôi
1:48
trẻ. Vì vương tử tuy bé nhưng cũng có
1:52
vương tính của một đức vua như bệ hạ bây giờ.
1:55
Một con rắn nhỏ có thể làm ta mất mạng trong chốc lát, một đốm
1:59
lửa hồng có thể làm thiêu rụi một khu rừng hay một thành phố
2:03
lớn. Và một nhà tuôi trẻ có thể đạt
2:06
tới quả vị giác ngộ hoàn toàn. Đại vương người khôn ngoan không
2:12
bao giờ khinh thường một vương tử bé một con rắn nhỏ, một đốm
2:16
lửa hồng và một nhà tôi trẻ. Vừa vaseyi nhìn vụ kinh ngạc
2:23
người ngồi trước mặt vua đã nói với vua những điều trên một cách
2:26
điềm đạm. Những điều buộc nói không hàm
2:29
chứa một hào ly mà cảm nào. Vừa bắt đầu có đức tin, nơi buộc
2:34
vua hỏi buộc về điều mà vua còn thắc mắc và chưa giải quyết được
2:38
xong xuôi. Xem muon gotama con người nói
2:41
rằng ngài chủ trương không nên thương yêu, bởi vì càng thương
2:45
nhiều thì càng lo lắng nhiều, càng thương nhiều thì càng sầu
2:48
khổ nhiều, càng thương nhiều thì càng thất vọng.
2:51
Nhiều chấm nghĩ rằng điều đó có thể đúng nhưng lòng trẫm vẫn ¥0.
2:57
Trẫm nghĩ nếu không có thương yêu thì cuộc đời sẽ khô khan và
3:00
vô vị lắm. Xin ngại giải giùm những kỹ năng
3:04
ấy cho trẫm. Buộc nhìn vuông.
3:08
Đại vương câu hỏi của ngài rất hay và nhiều người sẽ được khai
3:13
sáng nhờ câu hỏi này. Tiếng thương yêu có nhiều nghĩa
3:18
ta phải xét cho kỹ về bản chất của từng loại thương yêu.
3:22
Cuộc đời rất cần đến sự thương yêu nhưng không phải là thứ
3:26
thương yêu dựa trên căn bản của dục vọng, của đam mê và vướng
3:30
mắc của phân biệt và kỳ thị. Đại vương có một thứ tình thương
3:36
mà cuộc đời rất gần đến, đó là lòng từ bi.
3:41
Từ làm ichi còn b là karuna. Đại vương tình thương mà người
3:48
đời thường nói tới là tình thương giữa cha mẹ và con cái,
3:52
giữa vợ và chồng, giữa những người trong cùng họ hàng cùng
3:55
thân tộc, cùng giai cấp và cùng quốc gia.
3:59
Vì tình thương ấy còn dựa vào ý niệm tôi và của tôi, cho nên bản
4:05
chất của nó còn là sự vướng mắc và phân biệt.
4:09
Người ta chỉ muốn thương cha của mình, thương mẹ của mình, thương
4:12
chồng của mình, thương vợ của mình, thương con của mình,
4:17
thương cháu của mình, thương họ hàng của mình, thương đất nước
4:21
của mình. Cho nên người ta còn vướng mắc
4:24
và phân biệt vướng mắc cho nên lo lắng về những bất trắc có thể
4:28
xảy đến dù chúng chưa xảy đến. Vướng mắc cho nên phải gánh chịu
4:33
sầu đau và thất vọng mỗi khi những bất trắc xảy đến, phân
4:37
biệt cho nên có thái độ kỳ thị, hờ hững và ghét bỏ đối với những
4:41
người mình không thương vướng mắc và phân biệt đều là những
4:45
nguyên nhân của khổ đau khổ, đau cho mình và cho người.
4:51
Đại vương thứ tình thương mà muôn loài đang khao khát là lòng
4:54
từ bi từ là thứ tình thương có thể đem đến an vui cho kẻ khác.
5:00
B là thứ tình thương có thể làm vơi đi những khổ đau của kẻ
5:04
khác. Từ và bi là thứ tình thương
5:07
không có điều kiện, không bắt buộc và không đòi hỏi bất cứ một
5:10
sự đền đáp nào. Trong tử vi, người được thương
5:15
không phải chỉ là cha ta mẹ ta vợ ta chồng ta con ta huyết
5:21
thống ta giai cấp ta quốc gia ta kể được thương là tất cả mọi
5:26
người và mọi loài. Trong từ và bi không có sự phân
5:31
biệt ta và không ta của ta và của không của ta.
5:35
Vì không phân biệt nên cũng không có vướng mắc.
5:39
Từ và bi chỉ đem lại niềm vui và làm giảm đi nỗi khổ.
5:44
Từ và bi không gây lo lắng, sầu khổ và thất vọng.
5:48
Thiếu tử vi cuộc đời sẽ khô khan, khổ đau và buồn chán như
5:53
đại vương nói. Có tử vi cuộc đời sẽ có an lạc,
5:58
hạnh phúc và tươi vui. Đại vương ngài là bậc nhân chủ
6:02
cầm đầu cả một nước dân chúng. Vương quốc ngại sẽ được thấm
6:06
nhuần ân đức ngày nếu ngại tu tập được tâm từ và tâm bi.
6:14
Vừa cúi đầu suy nghĩ một lúc lâu sau đó vu ngửng lên hỏi buộc.
6:19
Chấm có một gia đình để coi sóc có một vương quốc phải chăm lo,
6:24
nếu chậm, không thương yêu gia đình của trẫm và dân chúng trong
6:27
vương quốc của trẫm thì làm sao trẫm có thể coi sóc và chăm lo
6:31
cho họ được? Xin buộc soi sáng điểm này cho
6:35
trẫm. Cố nhiên là đại vương, phải
6:39
thương yêu gia đình hoàng gia và phải thương yêu dân chúng của
6:42
vương quốc. Nhưng tình thương yêu của đại
6:45
vương có thể vượt khỏi phạm vi gia đình và vương quốc.
6:49
Đại vương thương yêu và chăm sóc cho các hoàng tử và công chúa.
6:53
Điều đó không ngăn cản việc đại vương có thể thương yêu và chăm
6:56
sóc cho tất cả những người trẻ khác trong vương quốc như là
6:59
thương yêu và chăm sóc cho chính con trai và con gái của đài
7:03
vương. Nếu đại vương làm được như vậy
7:07
thì tình thương hạn hẹp trở thành tình thương rộng lớn.
7:10
Và đột nhiên tất cả những người trẻ tuổi trong vương quốc đều
7:14
trở nên con trai và con gái của đại vương.
7:17
Đó đích thực là tâm tự ti. Đây không phải là một điều quá
7:22
lý tưởng. Đây là một điều con người có thể
7:25
thực hiện được, nhất là khi con người ấy có trong tay những
7:29
phương tiện như đại vương. Nếu đại vương phát được nguyện
7:32
lớn thì đại vương chắc chắn có thể làm được điều này.
7:37
Nhưng còn những người trẻ tuổi trong các vương quốc khác.
7:41
Không có gì ngăn cản đại vương thương yêu những người trẻ tuổi
7:44
trong các vương quốc khác như con trai và con gái của ngài.
7:47
Dù những người này không nằm trong vùng cai trị của đại
7:50
vương, không phải vì thương yêu dân chúng của quốc gia mình mà
7:54
mình không thể thương yêu dân chúng của quốc gia khác.
7:58
Thương yêu như thế nào? Họ có nằm dưới quyền cai trị của
8:01
mình đâu? Bụng nhìn vua.
8:05
Sự giàu thịnh và ăn uống của một quốc gia không phải được tạo nên
8:09
bởi sự nghèo hèn và loạn lạc của những quốc gia khác.
8:13
Đại vương nền hòa bình và thịnh vượng lâu dài của một quốc gia
8:17
chỉ có thể được xây dựng trên sự hòa hiếu giữa các quốc gia và y
8:21
hướng về một nền thịnh vượng chung.
8:24
Nếu đại vương thực sự muốn cho vương quốc kosala có hòa bình và
8:27
những người cha trẻ trong vương quốc không phải xông pha nên lửa
8:30
đạn thì đại vương cũng phải giữ gìn làm sao cho vương quốc kế
8:35
cận cũng có hòa bình. Và để những người con trai trẻ
8:38
các thứ đó cũng khỏi phải xông pha trong vòng lửa đạn chính
8:43
sách ngoại giao và kinh tế của đại vương.
8:45
Phải thực sự đi theo con đường của tâm từ bi thì đại vương mới
8:49
có thể làm được chuyện này. Như vậy, trong khi đại vương
8:54
thương yêu và chăm sóc quốc gia kosala đại vương cũng chăm sóc
8:57
cho các vương quốc khác như marada, sashi, vì zeha,
9:01
sharqiyah và koliya. Đài gương mới 5 ngoái đây sau
9:08
khi về thăm gia đình và vương quốc gia kia, tôi và nhiều vị
9:11
các sĩ có tới du hóa ở adana, costilla tục lãnh thổ của quý
9:16
quốc. Sát chân núi khi mã lạp sơn ở
9:20
đó, tôi đã suy nghiệm về một chính sách trị nước căn cứ trên
9:24
nguyên tắc bất bạo động, tôi thấy các vị quốc vương rất có
9:28
thể cai trị nghiêm minh, đem lại an hòa và hạnh phúc của muôn dân
9:32
mà không cần sử dụng đến những biện pháp bạo động như chinh
9:35
phạt, xử tử giam, hãm tù đày. Tôi đã nói những điều này với
9:41
phụ vương tôi, vua sudo dana. Nhân tiện đây, tôi cũng muốn xác
9:45
định điều đó với đại vương. Làm nhà chính trị giỏi, đại
9:50
vương có thể trị nước mà không cần đến những phương thức bạo
9:53
động. Nếu ngại biết hun đúc và nuôi
9:56
dữơng từ bi. Vừa thúc lên.
10:02
Thật là kỳ diệu, thật là kỳ diệu, chưa bao giờ tránh được
10:05
nghe những lời giáo huấn mới lạ và sâu sắc như thế.
10:08
Nghệ thuật là bậc tôn quý trên đời.
10:11
Những điều bụt dạy trẫm xin lĩnh giáo để về chiêm nghiệm.
10:15
Bởi vì trẫm biết những lời dạy ấy có những chiều sâu cần phải
10:18
khám phá. Bây giờ trẫm xin hỏi ngài một
10:20
câu thật đơn giản thôi, thường thì tình thương của người đời
10:24
bao giờ cũng ẩn chứa ý niệm phân biệt và ít nhiều cũng mang tính
10:28
chất đam mê và vướng mắc. Theo cục thì thứ tình thương này
10:32
có thể gây nên lo lắng sau cổ và thất vọng.
10:35
Vậy nếu không thương như thế thì ta phải thương làm sao?
10:39
Ví dụ chấm đây chậm vãi thương con gái của trẫm như thế nào để
10:43
tránh được những lo lắng, đau khổ và thất vọng?
10:47
Không ai cấm cản chúng ta thương yêu nhưng ta phải biết quan sát
10:51
để thấy được bản chất của tình thương chúng ta.
10:53
Tình thương theo lẽ thì phải làm cho người được thương yêu có an
10:57
lạc và hạnh phúc. Nhưng nếu chỉ là đam mê là ích
11:01
kỷ là ý chí chính hữu thì tình thương này không thực sự là tình
11:05
thương tình thương này không làm cho người được thương có an lạc
11:09
và hạnh phúc. Trái lại, nó làm cho kẻ kia cảm
11:12
thấy tù túng, lệ thuộc mất hết tự do, mất hết phẩm cách của một
11:16
con người có tự do. Tình thương trong trường hợp này
11:19
chỉ là một tù ngục, nếu người được thương không có hạnh phúc.
11:23
Nếu người ấy tìm cách để phục hồi lại tự do, bình nói.
11:26
Một cách khác, nếu người ấy không chấp nhận các nhà tù của
11:30
sự chiếm hữu thì tình thương kia sẽ dần dần biến thành sự ghét bỏ
11:34
và hận thù. Đại vương biết không tại kinh đô
11:39
salvati này? Cách đây chỉ có 10 hôm, một
11:44
chuyện thương tâm đã xảy ra chỉ vì tình thương không được thỏa
11:47
mãn đã biến thành hận thù. Có một bà mẹ cảm thấy mất mát
11:51
khi đứa con trai duy nhất của bà đem lòng thương yêu một cô thiếu
11:55
nữ. Và sau đó cưới cô ấy về làm vợ.
11:59
Bà mẹ kia thay vì thấy rằng mình có thêm 1 đứa con lại cảm thấy
12:04
rằng mình đã mất một đứa con và cho rằng con trai mình đã phản
12:08
bội tình thương của mình. Nghĩ như thế hận thù nảy sinh
12:12
trong tâm bạc. Một hôm bà đã bỏ thuốc độc vào
12:16
thức ăn và cả con trai lẫn con dâu đều chết vì ngộ độc.
12:22
Đại vương trong đạo lý giác ngộ thương yêu phải đi đôi với hiểu
12:26
biết, thương yêu chính là hiểu biết, nếu không hiểu biết thì
12:30
không thể thương yêu. Vợ chồng không hiểu nhau thì
12:34
không thể thương nhau, anh em không hiểu nhau thì không thể
12:38
thương nhau. Cha con không hiểu nhau thì
12:41
không thể thương nhau. Muốn cho một người nào có hạnh
12:44
phúc mình phải tìm hiểu cho được những ước vọng và những khổ đau
12:48
của chính người ấy. Hiểu được rồi, mình mới có thể
12:52
làm mọi cách để cho người ấy bớt khổ đau và có hạnh phúc như vậy
12:57
mới gọi là tình thương chân thật.
12:59
Còn nếu mình chỉ muốn kẻ kia làm theo ý mình và không biết gì đến
13:03
những khổ đau và những nhu cầu chân thực của người ấy thì đó
13:07
không phải là thương đó, chỉ là ước muốn chiếm hữu hoặc ước muốn
13:12
thỏa mãn ý nguyện của mình, cho dù đó là ý nguyện muốn cho người
13:17
kia sung sướng. Đại vương dân chúng trong vương
13:26
quốc kosala có những khổ đau và những ước vọng của họ.
13:30
Nếu đại vương thực sự thấu hiểu những đau khổ và những ước vọng
13:33
ấy thì đại vương sẽ thực sự thương yêu được họ.
13:37
Các quan chức trong triệu cũng có những đau khổ và những ước
13:40
vọng của họ. Nếu đại vương thực sự thấu hiểu
13:43
những đau khổ và những ước vọng ấy, đại vương có thể làm cho họ
13:47
sung sướng và họ sẽ suốt đời trung thành với đại vương hoàng
13:51
hậu các thái tử và công chúa. Mỗi người đều có những đau khổ
13:55
và những ước vọng của mình. Nếu đại vương thực sự thấu hiểu
13:58
được những đau khổ và những ước vọng ấy, đại vương cũng sẽ làm
14:01
cho họ sung sướng. Và khi mọi người được sung sướng
14:05
và an lạc thì chính đại vương cũng sẽ được sung sướng và an
14:09
lạc. Đó là nghĩa thương yêu trong đạo
14:12
lý tỉnh thức. Vừa bàn di cảm thấy xúc động,
14:19
chưa có một vị đạo sĩ hay một vị bà la môn nào đã chiếu rọi ánh
14:23
sáng vào các ngõ ngách tâm 4 của vua và làm cho vua thấu hiểu
14:27
được tâm mình một cách rõ ràng như thế.
14:30
Vì sao môn này vuông nghĩ là một bảo vật quý giá không lường của
14:34
vương quốc? Xứng đáng làm thầy của ta.
14:38
Vừa cúi đầu suy nghĩ, một lát sau vu ngửng mặt nhìn vụ.
14:44
Trầm cảm ơn ngài đã soi sáng nhiều cho trẫm.
14:47
Nhưng còn một điều này nữa, chấm còn thắc mắc, ngài đã nói rằng
14:51
tình thương có đam mê và vướng mắc thường có tác dụng gây khổ,
14:55
đau và thất vọng, trong khi thương theo đạo lý từ bi thì chỉ
15:00
đem lại an vui và hạnh phúc mà thôi.
15:02
Trẫm thấy rằng thương theo đạo lý từ bi tuy không ít kỉ và
15:06
không vụ lợi nhưng cũng vẫn đem lại khổ đau và thất vọng như
15:09
thường. Trầm thương dân nhưng mỗi khi
15:12
thấy dân chịu khổ đau vì những thiên tai như bão tú lục lụi.
15:16
Dịch lệ thì chấm vẫn cảm thấy khổ đau và thất vọng.
15:21
Mà trẫm nghĩ ngày cũng thế, mỗi khi thấy người khác khổ đau vì
15:25
bệnh hoạn chết chóc ngại cũng không thể không khổ đâu.
15:30
Câu hỏi của đại vương rất hay nhờ câu hỏi này mà ngại có thể
15:34
hiểu sâu thêm về bản chất của tử vi.
15:37
Trước hết, đại vương nên biết rằng những khổ đau do thứ tình
15:40
thương có bản chất đam mê và vướng mắc đem lại thì nặng nề và
15:45
to lớn, gấp muôn vạn lần những khổ đau mà lòng từ bi làm phát
15:49
khởi trong lòng ta. Kế đó, đại vương phải phân biệt
15:53
2 loại khổ đau, một loại khổ đau hoàn toàn vô ích và chỉ có công
15:57
dụng tàn phá cơ thể và tâm hồn người một loại khổ đau nuôi
16:01
dữơng được lòng từ bi ý thức trách nhiệm và đưa tới ý chí,
16:05
hành động, diệp khổ. Thứ tình thương có bản chất đam
16:08
mê và vướng mắc vì được nuôi dữơng trong tham đắm và si mê
16:12
nên chị có thể đem lại những phiền não khổ đau làm tàn phá
16:16
con người. Trong khi tử vi chỉ nuôi dữơng
16:19
xót thương làm chất liệu cho hành động cứu khổ.
16:23
Đại vương sự xót thương rất cần cho con người đó là một niềm đau
16:27
có ích, không biết xót thương thì con người không thể là con
16:31
người. Vì vậy, những khổ đau do lòng
16:33
xót thương đem lại là những khổ đau cần thiết và có ích lợi lớn.
16:39
Sau nửa đại vương nên biết từ bi là khóa trái của sự hiểu biết tu
16:43
tập theo đạo tỉnh thức là để chứng ngộ được thực tướng của sự
16:47
sống. Thực tương ấy là vô thường, mọi
16:51
vật đều vô thường vô ngã. Vì vậy khu vực nào là không có
16:55
ngày phải tan rã ngay cả thân thể của đại vương rồi cũng có
17:00
ngày phải tàn hoại. Thấy được tự tính vô thường của
17:03
vạn vật, người tu có một cái nhìn điềm đạm và trầm tĩnh.
17:08
Vì vậy những vô thượng sẽ đến, không làm xấu, động được tâm
17:11
mình. Cũng vì vậy, niềm xót thương cho
17:14
lòng từ bi nuôi dữơng không bao giờ có tính cách nặng nề và chua
17:18
cay của những khổ đau thế tục. Trái lại, niềm xót thương này
17:23
còn đem đến sức mạnh cho người tu đạo.
17:28
Đại vương hôm nay đại vương đã nghe khái quát về đạo lý giải
17:32
thoát. Một hôm khác, tôi sẽ giảng giải
17:35
thêm chu đại vương về đạo lý này.
17:40
Với tâm hồn tràn đầy sự biết ơn, quốc vương 3 d la gi đứng dậy từ
17:44
tạ buộc vua tự nhũ là một ngày nào đó, vua sẽ sinh bục nhận vua
17:50
làm đệ tử. Vừa biết hoàng hậu mallika, thái
17:54
tử ghê ta và công chúa vaziri đều đã có cảm tình sâu đậm với
17:58
bục và vua nghĩ hôm nào cả gia đình hoàng gia sẽ đến xin quy y
18:03
làm đệ tử buộc cùng một lần vô cũng biết là em gái mình.
18:07
Công chúa kosala david chánh hậu của quốc vương bimbisara cũng
18:12
như chính quốc vương bimbisara. Em rể của mình cũng đã từ lâu
18:16
quy y tam bảo. Chiều hôm ấy, hoàng hậu mallika
18:22
và công chúa barry đột nhiên thấy vua trở nên rất ngọt ngào
18:26
và thầm lặng. Hoàng hậu và công chúa biết đó
18:28
là hiệu quả của cuộc gặp gở giữa vua và buộc.
18:31
Tuy nhiên, cả 2 đều không đả động tới việc này.
18:34
Họ rất muốn vô kể lại cho họ nghe về cuộc gặp gở mà họ biết
18:38
là rất kỳ thú ấy nhưng cả 2 người đều mặc nhiên đồng ý rằng
18:43
họ phải đợi tới một dịp khác.