Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / Noeu Dhe Beslidhja qe Perendia Beri Me te (Zan 9:1-29)
Transcript
- Beslidhja me Noeun Zanafilla, Kapitulli 9: Vargjet 1–29 Le të lexojmë disa vargje që janë të zgjedhura ose që na ndihmojnë ne për mësimin. Vargu i parë është: "Pastaj Perëndia bekoi Noeun dhe bijtë e tij dhe u tha atyre: 'Qofshi të frytshëm, shumëzohuni dhe mbushni tokën!'" Është vargu 1. "Cilido që derdh gjakun e një njeriu, gjaku i tij do të derdhet nga një njeri, sepse Perëndia ka krijuar njeriun sipas shëmbëlltyrës së tij." Vargu 6. Vargu 13 tani: "Unë e vendos ylberin tim në një re dhe do të shërbejë si shenjë për beslidhjen e përfunduar midis meje dhe tokës.""Harku pra do të ndodhet në re dhe unë do të shikoj për të... për të kujtuar beslidhjen e përjetshme midis Perëndisë dhe çdo gjallesë." Vargu 16. Bota e re dhe beslidhja Bota e re fillon ashtu siç filloi e para: me një bekim. Por tani gjithçka bart shenjat e asaj që ndodhi. Dhe pikërisht këtu, në kapitullin 9, Bibla na jep një herë të parë fjalën që do të bëhet boshti i gjithë historisë së shpëtimit: Beslidhje. Dhe si vulë të saj, një nga pamjet më të bukura të gjithë Shkrimit është harku i luftës së Perëndisë i varur në re, me majën e drejtuar nga qielli. Vargu 1 është jehonë e qëllimshme e Zanafillës 1:28: "Qofshi të frytshëm, shumëzohuni dhe mbushni tokën!" Pikërisht fjalët e bekimit të Adamit. Noeu tani po qëndron si një Adam i dytë në një botë të larë; i njëjti mandat, i njëjti bekim, mundësia e një fillimi të ri. Por Zanafilla është libër realist. Nuk po kthehemi në Eden. Ndryshimi i vargjeve 2 deri 6 është: frika e kafshëve, mishi si ushqim, ligji kundër gjakderdhjes — tregojnë se bota e re është botë pas rënies. E ruajtur me hir, por ende e plagosur. Dhe fundi i kapitullit do të vërtetohet me trishtim: edhe në botën e larë, zemra e palarë e njeriut mbetet me probleme. Fjala beslidhje këtu kërkon një ndalesë. Në botën e lashtë, beslidhjet ishin marrëveshjet më solemne që ekzistonin — kontrata të vulosura me betim dhe shenjë, shpesh mes një mbreti të madh dhe një populli më të vogël. Ajo që e bën beslidhjen e Zanafillës 9 të jashtëzakonshme është njëanshmëria e saj. Perëndia nuk i kërkon Noeut kushte, por Perëndia thotë: "Unë e caktoj beslidhjen time" (vargu 9). Ai premton, Ai vulos, Ai kujton. Njerëzimi nuk nënshkruan asgjë, thjesht merr. Dhe përfituesit këtu nuk janë vetëm njerëzit; beslidhja lidhet me çdo qenie të gjallë (vargu 10). Është universale sa vetë krijimi. Ky është modeli i parë i madh i hirit të pakushtëzuar në Bibël. Dhe pse i pëlqejnë Perëndisë shenjat e dukshme? Sepse Ai na njoh. Jemi krijesa me trup e sy që kemi nevojë të prekim promtimin. Prandaj beslidhjet e Tij vijnë gjithmonë me shenja: Ylberi për Noeun, Rrethprerja për Abrahamin, E shtuna për Izraelin, Dhe për ne: buka e vera e Darkës së Zotit. Sa herë që kremtojmë Darkën e Zotit, po bëjmë atë që bën Perëndia me ylberin: shikojmë një shenjë të dukshme dhe kujtojmë një beslidhje të pafyer. Fillimi i ri dhe shenjtëria e jetës (Vargjet 1–7) Këtu bekimet përsëriten, por me ndryshime që tregojnë realizimin e botës pas rënies. Kafshët tani do të frikësohen nga njeriu. Shikojmë që mishi lejohet si ushqim, por me një kufi të qartë: nuk lejohet gjaku, sepse gjaku përfaqëson jetën që i përket Perëndisë (vargu 4). Dhe pastaj vjen guri themelor i çdo qytetërimi të drejtë (vargu 6): Jeta njerëzore është aq e shenjtë sa marrja e saj kërkon llogari të plotë. Dhe arsyeja nuk është utilitare, por teologjike: sepse Perëndia ka krijuar njeriun sipas shëmbëlltyrës së Tij. Vlera e njeriut nuk buron nga aftësia, mosha, shëndeti apo dobia e tij; në fakt buron nga vula e Krijuesit mbi ta. Prandaj çdo jetë njerëzore, nga barku i nënës deri te shtrati i pleqërisë, qëndron në këtë mbrojtje. Shoqëritë që harrojnë vargun 6, e zbulojnë shpejt se pa të, njeriu bëhet mall. Beslidhja e njëanshme (Vargjet 8–11) Po të lexojmë vargjet 8–11 dhe të numërojmë përemrat, do të shikojmë: "Unë e caktoj beslidhjen time", "Unë e vendos". Pra gjithçka është vepër e Perëndisë. Noeut këtu nuk i kërkohet ndonjë kusht, apo ndonjë promtim, apo ndonjë kontribut... atje si ta ndërtojmë këtë beslidhje ose si ta ndërtojmë këtë marrëveshje, por vetëm të dëgjojë. Kjo i kërkohet. Krahasojeni këtë me beslidhjet e mëvonshme që do të kenë kushte e përgjegjësi. Kjo e para është dhuratë e pastër, themeli mbi të cilin gjithçka tjetër do të ndërtohet. Përmbajtja: kurrë më një përmbytje që shkatërron gjithë tokën. Bota do të qëndrojë. Tani, jo se njeriu u përmirësua (tek 8:21 e thotë hapur se zemra mbetet e prirur nga e keqja që në rinore), por sepse Perëndia vendosi ta mbajë me durim deri në ditën e madhe të shpërblimit. Harku në re (Vargjet 12–17) Fjala origjinale për ylber (vargu 13) është thjesht hark. Është e njëjta fjalë që përdoret kudo në Bibël për harkun e luftës, armën e shigjetarit. Pamja është mahnitëse: sepse pas gjykimit, luftëtari hyjnor e var armën e vet në re. Vini re drejtimin e harkut: është i varur, qëndron me majën lart, i drejtuar nga qielli, jo nga toka! Sikur Perëndia do të thoshte: "Nëse ndonjëherë kjo beslidhje do të thyhet, shigjeta le të bjerë mbi Mua." Etërit e vjetër të Kishës e kanë parë këtu hien e kryqit. Dhe në fakt nuk duket se kanë gabuar, sepse kur erdhi ora, shigjeta e gjykimit ra vërtet lart, pra mbi Birin, Jezusin. Vini re hollësinë ngushëlluese të pasazhit: "Unë do ta shikoj për të kujtuar" (vargu 16). Shenja nuk është kryesisht që ne të kujtojmë, është që Ai të kujtojë! Sigurisht Perëndia nuk harron, por Ai zgjedh të lidhet me shenja të dukshme pikërisht që ne ta dimë se promtimi qëndron. Çdo ylber pas shiut është Perëndia që shikon beslidhjen e vet. Shiu mund të jetë i gjatë, por harku e ka gjithmonë fjalën e fundit. Rënia e heroit dhe hiri që mbulon (Vargjet 18–29) Pritur vjen njolla e mëkatit. Noeu, njeriu i drejtë i patëmetë që ecte me Perëndinë, mbolli një vresht. E ndërsa bën dhe verë e pi, dehet; ai zbulon lakuriqësinë në çadrën e vet. Bibla nuk i lyejnë heronjtë e saj me ar. Njeriu që kaloi përmbytjen pa u rrëzuar, u rrëzua me një gotë ndërsa ishte në qetësi. Ky është realizimi i pashoq i Shkrimit dhe njëkohësisht ngushëllimi i tij. Nëse edhe Noeu ra, atëherë historia e shpëtimit nuk mbahet mbi supet e heronjve, por mbi besnikërinë e Perëndisë. Vetëm Një e kaloi çdo provë pa rënë. Vini re edhe kohën e rënies: jo gjatë stuhisë, por pas saj, në vitet e qeta të vreshtit. Shpesh jemi më vigjilentë në krizë se sa në qetësi. Beteja na mban zgjuar, paqja na vë në gjumë. "Ai që mendon se qëndron në këmbë, të shohë se mos bie" (1 Korintasve 10:12), sidomos në stinët kur gjithçka duket nën kontroll. Dhe vëmendje te reagimet e tre djemve të Noeut (që në fakt janë mësim brenda mësimit): Kami e pa turpin e të atit dhe bëri lajm — e tregoi jashtë. Semi dhe Jafeti, nga ana tjetër, morën një mbulese dhe ecën mbrapsht për të mos e parë, dhe e mbuluan. Kemi dy mënyra për t'u sjellë me rënien e tjetrit: ta ekspozosh apo ta mbulosh? Bibla do ta shpallë më vonë parimin (dhe në fakt është): "Dashuria mbulon një shumicë mëkatesh" (1 Pjetrit 4:8) — jo duke e fshehur të keqen nga drejtësia, por duke mos e bërë turpin e vëllait ose të atit bisedë tryeze. Bekimi i Semit në fund (vargu 26) tregon se linja e promtimit vazhdon: "Zoti, Perëndia e Semit" — fija që do të çojë te Abrahami në kapitullin 12. Pse maudkimi bie mbi Kanaanin, birin e Kamit, dhe jo mbi vetë Kamin (vargu 25)? Teksti këtu nuk e shpjegon plotësisht, por dy gjëra janë të qarta: Fjalët e Noeut janë profeci mbi pasardhësit, jo dënim i një fëmije të pafajshëm. Historia më vonë do të tregojë se kanaanitët do të përsërisnin e tejkalonin paturpësinë e paraardhësve të tyre (Levitiku 18). Për lexuesit e parë (izraelitët në prag të hyrjes në tokën e Kanaanit), kjo profeci shpjegonte pse gjykimi mbi kanaanitët ishte i drejtë dhe i lashtë. Kjo është një saktësim i domosdoshëm historik: ky varg është keqpërdorur turpshëm ndër shekuj për të justifikuar skllavërimin e popujve — një tjetërsim që teksti vetë e dënon, sepse vargu 6 i të njëjtit kapitull e themelon dinjitetin e paprekshëm të çdo njeriu mbi shëmbëlltyrën e Perëndisë. Fjalët kyçe të Kapitullit 9 Beslidhje (Berit): Shfaqet për herë të parë në Bibël dhe do të bëhet fjala bosht e gjithë Shkrimit — beslidhja me Noeun, me Abrahamin, në Sinai, me Davidin, deri te Beslidhja e Re në gjakun e Krishtit. Harku: Jo një fjalë e veçantë për ylberin, por fjala e zakonshme për harkun e luftës. Arma e gjykatësit e varur në re si shenjë paqeje. Te Zbulimi 4:3 shihet sërish një ylber rreth fronit të Perëndisë — paqja e beslidhjes rrethon vetë sundimin e Tij. Do të kujtoj (Vargjet 15, 16): Sërish folja e madhe e kapitullit 8:1. Kujtesa e Perëndisë si veprim beslidhjeje. Promtimi është i ankoruar jo në kujtesën tonë të dobtë, por në kujtesën e Tij të përjetshme. Shëmbëlltyra (Vargu 6): E njëjta fjalë e Zanafillës 1:26–27. Rënia e plagosi shëmbëlltyrën, përmbytja nuk e fshiu. Edhe në botën pas gjykimit, çdo njeri bart vulën e Krijuesit. Lidhja me Krishtin dhe Dhjatën e Re Profeti Isaia e merr beslidhjen e Noeut dhe e kthen në promtim personal për popullin e Perëndisë (Isaia 54:9–10): "Për mua kjo është si ujërat e Noeut; ashtu si u betova që ujërat e Noeut nuk do të mbulojnë më tokën, kështu betohem që nuk do të zemërohem më me ty... Edhe sikur malet të zhvendoseshin dhe kodrat të luanin nga vendi, dashuria ime nuk do të largohet prej teje, az beslidhja ime e paqes nuk do të hiqet." Shikoni çfarë bën Isaia: Beslidhja kozmike e Noeut bëhet garancia e beslidhjes personale të paqes! Ashtu si asnjë shi nuk mund të bëhet më kurrë përmbytje botërore, ashtu asnjë dështim i yt nuk mund ta kthejë zemërimin e Perëndisë mbi ata që janë në beslidhjen e Tij të paqes. Dhe ajo beslidhje u vulos një natë me një kupë: "Kjo kupë është beslidhja e re në gjakun tim" (Luka 22:20). Fjalët që hyjnë në Bibël te Zanafilla 9, arrijnë kulmin e tyre në dhomën e sipërme dhe në kryq, ku harku i gjykimit gjuajti vërtet lart. Shigjeta ra mbi Birin, që paqja të binte mbi ne (Isaia 53:5). Edhe skena e fundit e kapitullit gjen tërbushjen e vet. Semi dhe Jafeti mbuluan lakuriqësinë e atit duke ecur mbrapsht me një mbulese mbi supë — pamje e bukur, por e pjesshme; ata e mbuluan turpin pa e hequr dot. Krishti bën më shumë: Ai çvishet vetë në kryq, ushtarët i ndajnë rrobat e Tij (Gjoni 19:23–24), që ne të vishemi për gjithmonë. "Dëfhem me të madhe te Zoti... sepse më ka veshur me rrobat e shpëtimit" (Isaia 61:10). Bijtë e Noeut mbuluan turpin e një njeriu; Biri i Perëndisë mbulon turpin e botës. Zbatimi praktike Trajtoje çdo jetë si të shenjtë (Vargu 6). Themelon dinjitetin njerëzor jo mbi dobinë, por mbi shëmbëlltyrën. Kjo formon si i flasim njerëzve (Jakobi 3:9 — s'mund të bekosh Perëndinë dhe të mallkosh njeriun e bërë sipas shëmbëlltyrës së Tij), si i trajtojmë të dobtët, të moshuarit, të paralindurit, të huajt. Aksush që ban vulën e Mbretit nuk është i parëndësishëm. Lexoje ylberin siç e lexon Perëndia. Herën tjetër që të shohësh një ylber, kujto: kjo është arma e varur e gjykatësit dhe kujtesa e beslidhjes së Tij. Në stinët kur duket se shiu s'po pushon në jetën tënde, promtimi qëndron. Stuhia ka afat, beslidhja s'ka. Harku e ka fjalën e fundit. Mos e ndërto besimin mbi heronjtë. Nëse edhe Noeu ra, do të bien edhe njerëzit që admiron — barinj, prindër, mësues, besimtarë. Zhgënjimi me njerëzit e Perëndisë nuk duhet të bëhet zhgënjim me Perëndinë. Ankoro besimin tek i Vetmi që s'rrëzohet. Mbulos, mos ekspozo. Kur zbulon rënien e dikujt, ke dy rrugë: rrugën e Kamit (bëj lajm) dhe rrugën e Semit (merr mbulesën). Dashuria nuk e fsheh të keqen nga ata që duhet ta trajtojnë, por as e bën turpin e vëllait bisedë tryeze. Para se ta tregosh dështimin e dikujt, pyet veten: po e mbuloj apo po e çvesh? Me pak fjalë, mos u merr me thashetheme. Jeto i sigurt në beslidhjen e pakushtëzuar. Bota qëndron sot jo se njerëzimi u bë më i mirë, por sepse Perëndia mban fjalën. E njëjta logjikë vlen për shpëtimin tënd në Krishtin: qëndro jo mbi qëndrueshmërinë tënde, por mbi beslidhjen e vulosur me gjak. Puno nga siguria, jo për sigurinë. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me gjithsecilin prej jush. Zoti ju bekoftë!