Latest / De Wereld | BNR / EXTRA: Khamenei gedood, onrust Midden-Oosten duurt voort

Transcript

EXTRA: Khamenei gedood, onrust Midden-Oosten duurt voort · De Wereld | BNR

• 0:04
  Speaker 1: Goedemiddag
• 0:11
  Speaker 2: En uiteraard, deze extra nieuwsuitzending... gaat helemaal over de situatie
• 0:14
  Speaker 2: in het Midden-Oosten. Iran en de aanvallen die dat land
• 0:16
  Speaker 2: weer pleegt... op een groot aantal andere doelen. Eén ding
• 0:20
  Speaker 2: weten we inmiddels wel zeker, dat de Iraanse opperste leider
• 0:22
  Speaker 2: Ali Khamenei gisteren stierf.
• 0:25
  Speaker 3: Iran's supreme leader, de 86-jarige Ayatollah Ali Khamenei, is dood.
• 0:30
  Speaker 3: Dat is volgens informaties van de Iranische state-televisie en de
• 0:34
  Speaker 3: Iranische state-run nieuwsagentie. We
• 0:43
  Speaker 1: zullen de oplossingen voor de Iranische volk veranderen. We zullen
• 0:46
  Speaker 1: de oplossingen voor de Iranische volk veranderen.
• 0:52
  Speaker 4: Van het grootste belang is natuurlijk dat die aanvallen van Iran...
• 0:55
  Speaker 4: op landen in de regio, die moeten stoppen. En we
• 1:00
  Speaker 4: hadden natuurlijk al lang grote zorgen over het Iraanse regime.
• 1:03
  Speaker 4: Zeer gewelddadig naar eigen bevolking. Ook de ontwikkeling van het
• 1:06
  Speaker 4: nucleaire en het raketprogramma... hebben we met grote zorgen gevolgd.
• 1:10
  Speaker 4: Het allerbelangrijkste is dat er nu stabiliteit in de regio komt.
• 1:13
  Speaker 2: De laatste was onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken... Tom Berendsen,
• 1:17
  Speaker 2: die bij exclusief sprake... Middels Geert-Jan Haan. Wat gaan we doen? Nou,
• 1:21
  Speaker 2: even in de studio allereerst... buitengrondcommentator Bernhard Hammelberg. Bernhard, welkom. Hallo, goeiemiddag.
• 1:25
  Speaker 2: En opnieuw is Martine van den Berg ook bij ons.
• 1:27
  Speaker 2: Schrijver van meerdere boeken. Onder meer eentje over het Midden-Oosten.
• 1:30
  Speaker 2: Lang woonachtig geweest in Israël. Martine, fijn dat je net
• 1:33
  Speaker 2: als gisteren weer bij ons bent om te duiden.
• 1:35
  Speaker 5: Ja, dankjewel.
• 1:35
  Speaker 2: Aan ons om al het nieuws samen te vatten... en
• 1:37
  Speaker 2: te kijken hoe de situatie verder gaat. Maar dat doen
• 1:39
  Speaker 2: we ook nog met eigen experts. Onze correspondenten in Amerika
• 1:42
  Speaker 2: en in Tel Aviv. Jan Posma en Ralf Dekkers. Die
• 1:45
  Speaker 2: hebben straks tijd voor. We gaan kijken met Sander Terphuis...
• 1:49
  Speaker 2: Jurist en gevlucht Iraniër naar hoe de situatie daar op
• 1:52
  Speaker 2: straat is. Maar we gaan eerst naar het militaire kijken.
• 1:54
  Speaker 2: Want wat zien we nu gebeuren? De Iraniërs hebben gisteren
• 1:58
  Speaker 2: al geconstateerd... een grote hoeveelheid ballistische raketten en drones. En
• 2:02
  Speaker 2: daarvan hebben ze nog niet alles gebruikt, zo lijkt het.
• 2:05
  Speaker 2: Er worden ook vandaag, op deze zondag, weer aanvallen uitgevoerd...
• 2:09
  Speaker 2: op nog meer doelen dan we eerst dachten. We gaan
• 2:11
  Speaker 2: naar Patrick Bolder. bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.
• 2:18
  Speaker 2: Als duider en een vaste gast bij ons. Patrick, fijn
• 2:22
  Speaker 2: dat je er bent. Goedemiddag, Bas. Wat zie jij gebeuren?
• 2:28
  Speaker 2: Kunnen we even een soort stavaza, stand van zaken, neerzetten
• 2:32
  Speaker 6: Ja. Nou, eigenlijk, vanochtend nam ik het nieuws tot het moment...
• 2:36
  Speaker 6: toen dacht ik van ja, het is eigenlijk gewoon doorgegaan.
• 2:38
  Speaker 6: Tot nu toe ook over en weer aanvallen. En dat
• 2:41
  Speaker 6: hadden we ook wel kunnen verwachten. De Iraniërs die zeggen
• 2:44
  Speaker 6: nu helemaal dat nu Khamenei is gedood... de wraak zal
• 2:49
  Speaker 6: enorm zijn. Trump reageert er natuurlijk weer op van nou,
• 2:51
  Speaker 6: dat moeten ze niet wagen... want dan zien ze iets
• 2:54
  Speaker 6: wat ze nog nooit gezien hebben. Op zijn Trumps natuurlijk.
• 2:56
  Speaker 6: Maar inmiddels zie je ook wel dat zo'n luchtverdedigingssysteem... Het
• 3:00
  Speaker 6: hele Israëlische luchtverdedigingssysteem kent toch altijd wel lekken. Net ook
• 3:06
  Speaker 6: gisteren in de buurt van de oude stad van Jeruzalem...
• 3:09
  Speaker 6: lijkt een Iraanse ballistische raket te zijn neergestort. En vanochtend,
• 3:13
  Speaker 6: een paar uur terug, in Beit Shemesh, dat is een...
• 3:16
  Speaker 6: De Israëlische stad tussen Jeruzalem en Tel Aviv, zeg maar.
• 3:19
  Speaker 6: En daar zijn een aantal doden gevallen. Nou, dat zal
• 3:21
  Speaker 6: natuurlijk weer extra reacties van de Israëlische kant doen oplaaien.
• 3:26
  Speaker 6: Maar ook de aanvallen in de golfstraten, dat gaat ook
• 3:29
  Speaker 6: nog gewoon door. Dus we zien eigenlijk een voortzetting van
• 3:32
  Speaker 6: wat gisteren stopte, moet ik zeggen
• 3:35
  Speaker 2: Zeker. Het laatste nieuws daar, acht doden inmiddels te betreuren. Ja, precies.
• 3:40
  Speaker 2: En een groot aantal gewonden. Waarschijnlijk is daar inderdaad een
• 3:44
  Speaker 2: raket ingeslagen in een... schuilkelder. Dat heeft een ravage gegeven.
• 3:48
  Speaker 2: Het kan nog zijn dat er... Nog veel meer doden, helaas,
• 3:52
  Speaker 2: zullen worden gevonden. Ook opmerkelijk, niet alleen Amerikaanse basis aangevallen...
• 3:58
  Speaker 2: in het verre Midden-Oosten, tot in Oman toe. Notabene de
• 4:04
  Speaker 2: partij die alle onderhandelingstafels... de afgelopen tijd open zette om
• 4:08
  Speaker 2: te zorgen... dat ze daar de partijen tegenover elkaar zetten.
• 4:12
  Speaker 2: Dat moet toch zuur voelen? En Cyprus is ook twee
• 4:15
  Speaker 2: keer aangevallen, begrijp ik.
• 4:18
  Speaker 6: Ja, de Britten die daar zitten, die hebben dat gemeld.
• 4:20
  Speaker 6: Daar zitten Britse militairen op Cyprus om die bestandslijn tussen
• 4:23
  Speaker 6: de Turkse Cyprioten en de Griekse Cyprioten te bewaken, de
• 4:26
  Speaker 6: blauwe lijn. Ja, of dat nou echt getarget is op
• 4:30
  Speaker 6: die Britse militairen, dat is mij de vraag. En misschien
• 4:32
  Speaker 6: zijn het gewoon wel afzwaaiers ook, dat kan ook nog.
• 4:35
  Speaker 6: Want vanuit Iran schiet je raketten naar het westen. En
• 4:39
  Speaker 6: waar die dan neerkomen, dat heb je vaak niet helemaal
• 4:41
  Speaker 6: in de hand. Maar het duidt er wel op dat
• 4:43
  Speaker 6: Iran ook nog niet klaar is. En ook al is
• 4:45
  Speaker 6: de opperste leiding weg... er lijkt nog steeds wel genoeg
• 4:49
  Speaker 6: motivatie te zijn om terug te slaan. En zolang ze
• 4:53
  Speaker 6: dat kunnen volhouden, zullen ze dat ook volhouden, ben ik bang.
• 4:56
  Speaker 6: Dus daar zitten we nu naar te kijken.
• 4:58
  Speaker 5: Ja, ik wil nog even inhaken op Cyprus. Ik zag
• 5:01
  Speaker 5: inderdaad dat de Britten, Stammer vooral, dit probeerden klein te houden.
• 5:05
  Speaker 5: En dat begrijp ik ook helemaal. Want de UK doet
• 5:08
  Speaker 5: natuurlijk niet voor niets niet mee aan deze aanval. Ze
• 5:11
  Speaker 5: willen heel duidelijk maken dat ze er buiten staan. Maar
• 5:16
  Speaker 5: wat wel volgens mij misschien een beetje goed bewaard geheim is...
• 5:20
  Speaker 5: is dat Cyprus de laatste tien jaar steeds dichter naar
• 5:23
  Speaker 5: Israël is toegekropen. En ze heel veel onderlinge contacten hebben.
• 5:27
  Speaker 5: Ook dat er bijvoorbeeld vluchten... die worden weggeleid van Tel
• 5:32
  Speaker 5: Aviv in tijden van nood. Die komen allemaal op Cyprus aan.
• 5:36
  Speaker 5: Cyprus is echt wel een soort... buddy van Israël geworden.
• 5:40
  Speaker 3: Dus
• 5:40
  Speaker 5: het zou ook kunnen dat hier wel een reden achter zit...
• 5:45
  Speaker 5: of dat per se Britten zijn of Cyprus in het algemeen.
• 5:48
  Speaker 5: Dat laat zich nog even
• 5:50
  Speaker 6: raden. Ik begrijp dat Cyprus ook bekend staat. Het feit
• 5:52
  Speaker 6: dat Israëlse stellen niet voor de... Dat kan alleen
• 5:56
  Speaker 5: maar op een andere
• 5:57
  Speaker 6: manier. Maar die gaan daar heel veel trouwen inderdaad. Dus ja,
• 6:00
  Speaker 6: dat klopt wel, dat verhaal. Maar dan zou het meer
• 6:01
  Speaker 6: het land, het eiland
• 6:03
  Speaker 2: zijn dan de basis. Patrick
• 6:06
  Speaker 7: goedemiddag. Ik heb een vraag. Ik wil het in exacte
• 6:11
  Speaker 7: getallen weten. Hoeveel raketten heeft hij er al nog? GELACH
• 6:18
  Speaker 7: Je weet dat ik die vraag niet kan beantwoorden
• 6:19
  Speaker 6: Nee, maar je begrijpt de vraag eigenlijk. We hebben
• 6:22
  Speaker 7: allemaal de redenering dat in die eerste oorlog vorig jaar...
• 6:26
  Speaker 7: hebben ze wel wat weggeschoten, maar niet alles.
• 6:29
  Speaker 6: Ja,
• 6:29
  Speaker 7: ongeveer een derde is
• 6:30
  Speaker 6: toen verloren gegaan. Ja, precies. Dus
• 6:32
  Speaker 7: hebben we enig idee hoe groot het arsenaal is... en
• 6:34
  Speaker 7: vooral hoe groot het arsenaal is aan lanceringrichtingen.
• 6:38
  Speaker 6: Nee, echt, daar durft niemand een uitspraak over te doen.
• 6:41
  Speaker 6: Ook de Israëli's zeggen wel, we hebben een aantal lanceringrichtingen
• 6:44
  Speaker 6: geraakt gisteren. Daar hadden we het ook over, die dingen
• 6:46
  Speaker 6: staan op wielen, die kan je redelijk snel wegrijden. Ik
• 6:49
  Speaker 6: heb echt geen flauw idee, Bernard. Nee, ik denk dat
• 6:52
  Speaker 6: niemand dat eigenlijk... Misschien alleen de Israëli's weten dat, want
• 6:55
  Speaker 6: die hebben een hele goede informatiepositie.
• 6:57
  Speaker 2: En toch is het de vraag, inderdaad, hoe lang kunnen
• 6:59
  Speaker 2: ze het volhouden? Als je een schier oneindelijke onafhankelijkheid... Onuitputtelijk
• 7:08
  Speaker 2: dank je wel. Hoeveel het raketten hebt tot je beschikking...
• 7:12
  Speaker 2: dan kan je het hele verhaal uitzitten. Dan kan je
• 7:15
  Speaker 2: wachten tot de Israëli's en de Amerikanen... door hun verdedigingswapens
• 7:19
  Speaker 2: zijn heen geschoten.
• 7:20
  Speaker 6: Ja, maar dan moet je ze wel op een betere
• 7:22
  Speaker 6: manier inzetten. Je ziet nu dat het mondjesmaat steeds raketten gaan.
• 7:26
  Speaker 6: En dat betekent dat de luchtverdediging de tijd heeft... om
• 7:29
  Speaker 6: al die verschillende raketten best wel goed uit de lucht
• 7:31
  Speaker 6: te halen. Ja, af en toe lekt er eentje door,
• 7:32
  Speaker 6: zoals we hebben gezien natuurlijk. Maar echt hele grote barrages.
• 7:36
  Speaker 6: En dan heb je echt over dertig of meer raketten tegelijk...
• 7:40
  Speaker 6: op ongeveer hetzelfde doel. Ja, dan heeft de luchtverdediging een
• 7:42
  Speaker 6: groot probleem. En dan komen er een heleboel door. Maar
• 7:45
  Speaker 6: dat zien we ook niet echt, volgens mij. Dus wat
• 7:48
  Speaker 6: dat betreft is die Iraanse strategie... Die wil ik niet,
• 7:52
  Speaker 6: zeg maar. Martine? Het zaait wel terreur, maar echt dat
• 7:57
  Speaker 6: je daarmee hele grote doelen raakt en heel veel doelen raakt,
• 8:03
  Speaker 6: dat is nog niet aan de orde, lijkt het.
• 8:05
  Speaker 5: Ja, vanochtend vroeg was er een incursie van drones. En
• 8:11
  Speaker 5: toen melden ze op de Israëlische tv dat dit misschien
• 8:14
  Speaker 5: de volgende fase is. Want inderdaad, het is natuurlijk wel
• 8:17
  Speaker 5: het strategische doel... van de Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten... om
• 8:22
  Speaker 5: alle raketlanceringen onschadelijk te maken. Maar drones kun je natuurlijk
• 8:27
  Speaker 5: gewoon in je huis verbergen en omhoog doen. Ja. En
• 8:31
  Speaker 5: ze zeiden, het is niet voor niets... dat Iran, zijn
• 8:34
  Speaker 5: grote leverancier van drones aan Rusland... Iran heeft hele goede drones.
• 8:38
  Speaker 5: Ze hebben ook in de junioorlog, de twaalfdaagse oorlog vorig jaar...
• 8:42
  Speaker 5: heel veel schade aangericht. Het is ook lastiger voor het luchtafweer.
• 8:45
  Speaker 5: Dus in Israël is volgens mij de verwachting... dat als
• 8:49
  Speaker 5: Iran door zijn voorraad heen is van lange afstandsraketten... dat
• 8:55
  Speaker 5: dit de volgende fase is. En daarom zeggen ze ook,
• 8:58
  Speaker 5: dit gaat nog wel een week of twee duren.
• 9:01
  Speaker 6: Kijk wel. Nou ja, die drones, dan heb je het
• 9:03
  Speaker 6: echt wel over grotere drones hoor. Die moeten toch zo'n
• 9:05
  Speaker 6: duizend tot vijftienhonderd kilometer over
• 9:07
  Speaker 5: deur gaan vanuit Iran. Ja, dat is
• 9:08
  Speaker 6: waar. Die heb je niet even thuis.
• 9:10
  Speaker 5: Nee, die heb
• 9:11
  Speaker 6: je niet thuis. Nee, die moet je ook wel vanaf
• 9:13
  Speaker 6: een mobiele lanceringslatie. We kennen wel die beelden uit de Oekraïneoorlog.
• 9:16
  Speaker 6: Zo'n veertig voetscontainer die op schuin staat en er gaan
• 9:19
  Speaker 6: dan zestig van die Shahed-drones uit. Daar moet je dan
• 9:22
  Speaker 6: wel aan denken als je het over dat soort drones hebt.
• 9:24
  Speaker 6: Dus ook dat zijn natuurlijk strategische wapens... Maar ja, nogmaals,
• 9:28
  Speaker 6: het zou militair gezien slimmer zijn... als je een combinatie
• 9:31
  Speaker 6: doet van drones en raketten... die tegelijkertijd op
• 9:34
  Speaker 2: een
• 9:34
  Speaker 6: aantal doelen afkomen. Maar we hebben wel heel veel. En
• 9:38
  Speaker 6: dat zien we eigenlijk ook niet zo erg gebeuren, volgens mij.
• 9:40
  Speaker 6: Dus ja, die Iraanse strategie... Tot nu toe is het
• 9:43
  Speaker 6: niet handig in de ogen van de Iraniërs. Nee, maar
• 9:46
  Speaker 7: het zou handig kunnen zijn omdat in Washington... dat zullen
• 9:51
  Speaker 7: we straks nog wel horen, denk ik... maar daar is
• 9:54
  Speaker 7: dit nieuws ook niet door iedereen met evenveel plezier ontvangen...
• 9:58
  Speaker 7: zowel in de Republikeinse als in de Democratische Partij. En
• 10:02
  Speaker 7: het communische opinio is een beetje... Als Trump dit nou
• 10:07
  Speaker 7: binnen één of anderhalf of twee weken matst... dan is
• 10:10
  Speaker 7: hij de held, zowel in Israël als in Iran. Maar
• 10:12
  Speaker 7: als het langer duurt, dan gaat het hem enorm veel
• 10:15
  Speaker 7: politieke schade opleveren. En het kan best zijn dat de
• 10:19
  Speaker 7: Iraniërs in dat schaakspel meespelen.
• 10:21
  Speaker 6: En denken, we houden het nu
• 10:23
  Speaker 7: nog even rustig... maar naarmate het langer duurt, wordt het feller.
• 10:26
  Speaker 7: Zou best kunnen, ja.
• 10:28
  Speaker 6: Natuurlijk, maar een van de belangrijkste doelstellingen is regimeverandering. Als
• 10:31
  Speaker 6: hij dat niet binnen 1, 2 weken bereikt, wat gaat hij dan doen?
• 10:34
  Speaker 6: Gaat hij dan met de staart tussen de benen weg?
• 10:36
  Speaker 6: Of gaat hij dan zeggen, ik wil toch mijn doelstelling halen?
• 10:39
  Speaker 6: Dan moet je er over de grond in. Het is
• 10:41
  Speaker 6: maar de vraag wie dat gaat doen. Zeker, en uiteindelijk
• 10:43
  Speaker 6: heeft
• 10:43
  Speaker 2: hij inderdaad wel zijn kaart gezet op de bevolking van Iran.
• 10:47
  Speaker 2: Daar gaan we het straks over hebben. Patrick, waar ga
• 10:49
  Speaker 2: jij in militaire zin de komende dagen op letten?
• 10:53
  Speaker 6: Ja, vooral waar we het net over hadden. Wat is
• 10:55
  Speaker 6: er nog over van de firepower en de airpower van
• 10:58
  Speaker 6: de Iraniërs? Ik las ook net dat de Israëli's, die
• 11:01
  Speaker 6: hebben een F-4 Phantom en een F-5, die aan het
• 11:04
  Speaker 6: opstijgen waren, Iraanse vliegtuigen.
• 11:07
  Speaker 2: Uit het
• 11:07
  Speaker 6: museum. Uit
• 11:08
  Speaker 2: het Shah Museum
• 11:10
  Speaker 6: ja. Dat zijn hele oude
• 11:11
  Speaker 2: vliegtuigen
• 11:12
  Speaker 6: Zo'n Phantom is geloof ik uit 1979 of zo,
• 11:15
  Speaker 2: dus die is 50
• 11:15
  Speaker 6: jaar oud. 45 jaar oud, en dan zouden ze even
• 11:18
  Speaker 6: de Amerikaanse basis gaan bestoken in de golf. Nou, dat
• 11:22
  Speaker 6: kan je natuurlijk op je buik schrijven, dat gaat nooit lukken,
• 11:25
  Speaker 6: de Amerikanen. Die hebben luchtverdediging, die halen dingen er zo uit.
• 11:28
  Speaker 6: En zeker de F-22's die de Amerikanen hebben binnengebracht, ja,
• 11:32
  Speaker 6: die zijn... Daar zijn die dingen geen partij voor. Dus
• 11:35
  Speaker 6: dat is een beetje grootspraak. Het lijkt wel of de
• 11:37
  Speaker 6: Iraners niet echt door hebben hoe airpower werkt, moet ik
• 11:40
  Speaker 6: zeggen
• 11:41
  Speaker 2: Dan nog eventjes een ander ding. Wat ze ook doen,
• 11:45
  Speaker 2: ze beschieten al een aantal landen ver weg. Ik zei
• 11:48
  Speaker 2: het al eventjes, Qatar, Obaan, Dubai wordt zelfs beschoten. daar
• 11:54
  Speaker 2: zitten ook landen bij die vriendjes of min of meer
• 11:57
  Speaker 2: goede buren waren van Iran. En ik kan me voorstellen
• 12:00
  Speaker 2: dat daar ook de nekkaren overeind gaan. Dat ze zeggen, ja,
• 12:02
  Speaker 2: wacht eventjes. Ja
• 12:05
  Speaker 6: Qatar is natuurlijk een van de belangrijkste... die niet Iran
• 12:09
  Speaker 6: onvriendelijk was. Nee, precies. Ja, wat ze daar precies probeerden
• 12:14
  Speaker 6: te bereiken... Ja, dat is niet helemaal logisch, nee. En
• 12:17
  Speaker 6: ze maken alleen maar meer vijanden dan ze al hadden.
• 12:20
  Speaker 7: Ik weet niet of jij dat ook hebt gedaan, Patrick,
• 12:23
  Speaker 7: maar ik heb gisteravond... met moeite moet ik zeggen, die
• 12:27
  Speaker 7: hele VN-veiligheidsraadszitting uitgekeken. Goedemorgen. En daar kwam, nee ik zeg het,
• 12:32
  Speaker 7: want dit thema kwam bij een aantal ambassadeurs... uit die
• 12:35
  Speaker 7: landen ook boven. Waarom
• 12:37
  Speaker 2: schieten jullie in
• 12:38
  Speaker 7: vredesnaam op
• 12:39
  Speaker 3: ons?
• 12:39
  Speaker 7: We zijn geen vijanden. En het antwoord is, volgens mij,
• 12:43
  Speaker 7: omdat dat zijn allemaal landen... waar Amerikaanse bases zitten. Dus
• 12:47
  Speaker 7: we schieten misschien niet op die landen, maar op die bases. Althans,
• 12:50
  Speaker 7: dat zou het plan kunnen zijn.
• 12:52
  Speaker 2: Duidelijk. Patrick, ik wil je hartelijk danken voor je toelichting.
• 12:56
  Speaker 2: Ongetwijfeld spreken we elkaar morgen. Dag drie, dan is het maandag.
• 12:59
  Speaker 2: En dan zien we elkaar in de ochtendspits of in
• 13:01
  Speaker 2: de avondspits. Een van de twee. Afhankelijk van hoe laat
• 13:03
  Speaker 2: je wakker wordt. Patrick Bolder, dank. Patrick is defensie-expert bij
• 13:10
  Speaker 2: het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Ik zei altijd
• 13:13
  Speaker 2: het Haag Centrum, maar dat is het niet, hè? Ja,
• 13:15
  Speaker 2: dat is Den Haag.
• 13:16
  Speaker 7: Eerst een oorlog uitbreken
• 13:17
  Speaker 2: voordat je dat echt weet. We gaan eerst eens eventjes
• 13:21
  Speaker 2: naar Sander Terpenhuis. Hadden we gisteren al mensenrechten verdedigen. Afkomstig
• 13:24
  Speaker 2: uit Iran en in Nederland. Is jurist. Gisteren spraken we
• 13:28
  Speaker 2: u al, meneer Terpenhuis. Goedemorgen. Goedemiddag, moet ik zeggen. Ali
• 13:33
  Speaker 2: Khamenei inmiddels dood. Dat maakt veel los in Iran. Wat
• 13:37
  Speaker 2: heeft u opgepikt daarvandaan
• 13:41
  Speaker 8: Nou, wat ik opgepikt heb... is een enorme gevoel van euferie, blijdschap, opluchting.
• 13:52
  Speaker 8: En ik denk de meest gehoorde term... die ik in
• 13:55
  Speaker 8: mijn contacten met Iraniërs in Iran en in Nederland was...
• 14:00
  Speaker 8: in shock zijn. Ik heb dat volgens mij wel tien
• 14:03
  Speaker 8: keer horen langskomen... via WhatsApp-berichten en andere kanalen. Wij zijn
• 14:08
  Speaker 8: in shock. Het is iets gebeurd wat je eigenlijk voor
• 14:11
  Speaker 8: een paar dagen daarvoor... voor onmogelijk hield. De hoogste leider,
• 14:15
  Speaker 8: de ideoloog, de pater familias... die is onthoofd of vermogen...
• 14:22
  Speaker 8: Er kwam zoveel naar boven. Om maar een vriendin van
• 14:24
  Speaker 8: mij te citeren. Die is wat ouder dan ik ben.
• 14:27
  Speaker 8: Die heeft ook echt wel die tijd meegemaakt tot en
• 14:31
  Speaker 8: met in gevangenis toe. Die zei, die man heeft zoveel
• 14:34
  Speaker 8: bloed aan zijn handen. Zoveel ellende aangericht. Families vernietigd. Dit
• 14:40
  Speaker 8: en dat van alle ellende van dien. Hij heeft ook
• 14:42
  Speaker 8: echt de boetser van Iran genoemd. De slager van Iran.
• 14:46
  Speaker 8: dat hij zei dat hij nu dood is, dat het
• 14:48
  Speaker 8: een ander tijdperk kan aanbreken. Nou, werkelijk, het onbeschrijfelijk gevoel, ja.
• 14:54
  Speaker 7: Over dat andere tijdperk gesproken, meneer Terpuis. Een van de
• 14:58
  Speaker 7: dingen die je steeds hoort is... ja, nu is misschien
• 15:02
  Speaker 7: het monster onthoofd. Er zijn niet alleen Gamenei, er zijn
• 15:07
  Speaker 7: nog een aantal andere mensen gedood. Er is inmiddels een
• 15:10
  Speaker 7: commissie geïnstalleerd voor de opvolging. Maar als we dat even vergeten.
• 15:13
  Speaker 7: Gesteld nou dat die oppositie, of anderen, laat ik het
• 15:18
  Speaker 7: zo zeggen... de gelegenheid krijgen om de macht over te nemen...
• 15:21
  Speaker 7: dreigt er dan niet een enorme verdeeldheid? Want wij maken
• 15:25
  Speaker 7: wel eens de fout door te denken dat Iran één
• 15:27
  Speaker 7: volk is... maar het is natuurlijk een samenraapsel, zoals in
• 15:31
  Speaker 7: zoveel landen... van allerlei stammen en overtuigingen... en die zijn
• 15:35
  Speaker 7: niet allemaal met elkaar in overeenstamming. Zit er niet een
• 15:38
  Speaker 7: enorm gevaar van chaos hierin? Net als na Tito of
• 15:43
  Speaker 7: na Saddam Hussein.
• 15:45
  Speaker 8: Ja, nou, kijk, dat grote gevaar voor verdeeldheid, dat zit erin.
• 15:49
  Speaker 8: Maar ik denk, Ben, als het mag, even een stapje terug. Kijk,
• 15:52
  Speaker 8: er wordt nu wel eens gezegd door sommige Iraniërs met
• 15:55
  Speaker 8: volle enthousiasme... of misschien door hun hunkering naar een ander tijdperk,
• 15:59
  Speaker 8: ander regime... er wordt gezegd, ja, einde tijdperk, Ayatollahs en
• 16:03
  Speaker 8: dit en dat. Maar toen heb ik gezegd, ik heb
• 16:05
  Speaker 8: dat wel eens in een uitgebreider blog op mijn website beschreven... Kijk, wat...
• 16:10
  Speaker 8: Gomeini met name gedaan heeft... en dus ook de Gamanei
• 16:13
  Speaker 8: als zijn rechterhand... die heeft een zeer geraffineerd... en goed
• 16:18
  Speaker 8: strategisch doordacht... machtspectrum... machtsblok... gevormd, ingesteld. Denk bijvoorbeeld aan de
• 16:25
  Speaker 8: Raad van Hoeders. Dat zijn de zes mannen... Die alleen
• 16:28
  Speaker 8: maar verantwoording af te leggen hebben aan de hoogste leider.
• 16:32
  Speaker 8: Maar die wil ontzettend veel dingen doen. En dan in
• 16:34
  Speaker 8: die driekoppige raad zit ook inderdaad iemand van de raad
• 16:37
  Speaker 8: van hoeders. De hoogste leider van rechtelijke macht. En de
• 16:41
  Speaker 8: hoogste leider van revolutionaire garde. Nou, revolutionaire garde is ook
• 16:44
  Speaker 8: in het leven geroepen om hen op de been te houden. Kortom,
• 16:47
  Speaker 8: het zou werkelijk... Hoe spijtig het ook klinkt, Bernard, maar
• 16:50
  Speaker 8: met een paar bommen en dergelijke... Ga je
• 16:51
  Speaker 3: het niet redden? zou
• 16:52
  Speaker 8: regime change er niet komen. Wat wel gebeurt, dat is
• 16:56
  Speaker 8: echt hoopgevend... is dat, ik heb gisteren volgens mij tot
• 16:59
  Speaker 8: drie uur s'nachts... alleen maar filmpjes zitten kijken wat mij
• 17:02
  Speaker 8: toegestuurd werden... en op los kwamen. In al die dorpen
• 17:04
  Speaker 8: en steden gingen de mensen de straat op... feestvierend van, god,
• 17:09
  Speaker 8: toch een nieuwe tijdperk. Dus ik denk, uiteindelijk moet het
• 17:11
  Speaker 8: van binnenuit komen... Dan kom ik heel kort op het
• 17:13
  Speaker 8: punt van Bernhard terecht. Die verdeeldheid. En daarom hoop ik
• 17:16
  Speaker 8: dat de zoon van de Sjaas. Even als tussenpals kan dienen.
• 17:21
  Speaker 8: Om toch in de vrijverkiezingen. Vooral ook de minderheden. Alle
• 17:25
  Speaker 8: kans te geven. Om een kandidaat naar voren te schuiven.
• 17:28
  Speaker 8: En hopelijk een evenwichtig parlement te vormen. Dan zou het
• 17:31
  Speaker 8: nog wel een vrij en stabiel land kunnen bestaan.
• 17:34
  Speaker 2: Nou is het zo. De stammen. Daar had je het
• 17:35
  Speaker 2: net al even over Bernhard. Dat is een verdeeld sleutel.
• 17:38
  Speaker 2: Maar er zijn eigenlijk twee... machthebbers in het land. Je
• 17:43
  Speaker 2: hebt een civiele regering, een president, Pezeschian... en je hebt
• 17:48
  Speaker 2: de religieuze machthebbers aan de andere kant. In hoeverre... Ja,
• 17:54
  Speaker 2: we weten dat religieuzen het uiteraard ook over het civiele
• 17:58
  Speaker 2: te zeggen... maar kan daar nog iets gebeuren? Pezeschian werd
• 18:01
  Speaker 2: destijds gekozen omdat we dachten... dat dat een man was
• 18:05
  Speaker 2: die wat meer democratisch gehalte zou hebben...
• 18:09
  Speaker 8: Ja, dat is ook weer die machtsvorming in Iran. Ik
• 18:13
  Speaker 8: denk dat de president eigenlijk een beetje vergelijkbaar is... met
• 18:17
  Speaker 8: onze koning Haas, zou je kunnen
• 18:18
  Speaker 3: zeggen.
• 18:19
  Speaker 8: Symbolisch van aard. Die mag wel ook wel linches knippen.
• 18:22
  Speaker 8: Even wat fataliseren, maar toch. laatst, zoals u terecht zei,
• 18:29
  Speaker 8: bij dat gedeelte van het religieuze. Want die hebben ook
• 18:31
  Speaker 8: eigen rechtbanken, die hebben hun eigen universiteiten. In de Heilige
• 18:36
  Speaker 8: Stad bijvoorbeeld, daar leiden ze alle jonge mannen op... voor
• 18:39
  Speaker 8: een soort volgende generatie. Dus eigenlijk alles is erop gericht
• 18:42
  Speaker 8: vanuit dat ideologisch religieuze... om de macht in stand te houden.
• 18:46
  Speaker 8: En om dat te doorbreken, dat zal toch een dingetje worden...
• 18:51
  Speaker 8: En nogmaals, dat helpt natuurlijk dit. Want nogmaals, echt zoveel
• 18:53
  Speaker 8: blijdschap in Iran, dat ongekend. Als die mensen ook op
• 18:56
  Speaker 8: straat blijven gaan. Vanuit de oproep van Trump. Dat is
• 19:00
  Speaker 8: jullie kans, grijp het aan en pak maar door. Dat
• 19:03
  Speaker 8: zou het wel kunnen zijn. Maar dan moet er nog
• 19:05
  Speaker 8: één ding gebeuren. En dat is even de vraag van Bernhard.
• 19:08
  Speaker 8: Toch even terugkomen op die balistische raketten. Kijk, wat Iran
• 19:11
  Speaker 8: nu probeert natuurlijk ook te doen is chaos creëren. Dat
• 19:14
  Speaker 8: is ook echt een regime van dood en verderf. Chaos creëren,
• 19:18
  Speaker 8: instabiliteit in de regio. Daar kom je mee verder. Wat
• 19:21
  Speaker 8: ik begrepen heb is dat er zo'n paar honderden tot
• 19:24
  Speaker 8: max 2000 echte, wat je noemt balistische raketten zouden zijn. Die
• 19:28
  Speaker 8: een bereik hebben van 500 tot 2000 kilometer. Alleen het... Het ellendige is,
• 19:33
  Speaker 8: daar ben ik wel blij om, dat door een machtige
• 19:36
  Speaker 8: spionage en diensten van Israël en de VS, die kunnen
• 19:40
  Speaker 8: ze niet zichtbaar maken. Dus dan sjouwen ze helemaal naar
• 19:43
  Speaker 8: het oosten van het land, die raketinstallaties, andere keer naar
• 19:46
  Speaker 8: het zuiden van het land. Maar als die zo snel
• 19:49
  Speaker 8: mogelijk worden uitgeschakeld, dan voorzien ik echt wel een serieuze
• 19:52
  Speaker 8: valt van het regime.
• 19:54
  Speaker 5: Ja, ik wilde eigenlijk aan je vragen wie jij denkt
• 19:59
  Speaker 5: dat de nieuwe Ayatollah wordt. Maar een van de kandidaten
• 20:03
  Speaker 5: op mijn zeer bescheiden lijstje was Ahmadinejad. En ik zie
• 20:07
  Speaker 5: nu net op het Israëlische nieuws dat die er ook
• 20:10
  Speaker 5: niet meer is. Ahmadinejad
• 20:14
  Speaker 5: Ja. Ook meteen opgeruimd? Ja. Is er niet meer. Dus
• 20:20
  Speaker 5: het lijstje wordt weer wat korter. Maar goed, het is
• 20:22
  Speaker 5: natuurlijk koffiedik kijken. Maar misschien het volgende scenario. Wat als
• 20:28
  Speaker 5: er een Ayatollah komt die relatief... die bijvoorbeeld door Trump
• 20:34
  Speaker 5: als relatief oké wordt gezien. Is er dan een kans
• 20:37
  Speaker 5: dat die regimechange er niet komt?
• 20:39
  Speaker 8: Nou, kijk, als je ziet hoe hoog van de toren...
• 20:42
  Speaker 8: Netanyahu en Trump hebben lopen blazen... zou je eigenlijk dan
• 20:46
  Speaker 8: zeggen dat dit islamitische regime moet wegwezen. Die moet gewoon...
• 20:49
  Speaker 8: gewoon eigenlijk opgeruimd staat netjes, zou je kunnen zeggen. Alleen,
• 20:55
  Speaker 8: het is op dit moment niet aan de orde wie
• 20:59
  Speaker 8: Gamanei gaat opvolgen. Daar is trouwens ook in het hele
• 21:02
  Speaker 8: machtspectrum een hele procedure voor. De Raad van Hoeders draagt nog,
• 21:07
  Speaker 8: geloof ik, zo'n tientallen mannen op... onder andere van het
• 21:10
  Speaker 8: rechtelijke macht... die dan op zoek gaan naar de juiste kandidaat.
• 21:13
  Speaker 8: Die gaan allemaal research doen enzovoort. Dus dat zou nog
• 21:16
  Speaker 8: echt een maandenlange procedure worden... En hopelijk komt dat ook
• 21:19
  Speaker 8: niet zo ver. Maar het gaat nu erom, die regime change...
• 21:24
  Speaker 8: is dat daadwerkelijk de agenda van Trump en van Netanjahu. Ja,
• 21:27
  Speaker 8: van Netanjahu vast wel. Want Trump, wat in het begin
• 21:30
  Speaker 8: van jullie gesprek wordt gezegd... gaat hij na een week zeggen,
• 21:33
  Speaker 8: weet je wat, ik heb daar heel wat kapot gemaakt.
• 21:35
  Speaker 8: Ik heb die hoogste leider omgelegd. Eigenlijk is mijn hiermee
• 21:38
  Speaker 8: wat mij betreft well done. Of pakt hij door? En
• 21:41
  Speaker 8: ik hoop van harte natuurlijk dat hij doorpakt.
• 21:43
  Speaker 2: Precies, maar daar is hij inderdaad... Laat wel afhankelijk ook
• 21:45
  Speaker 2: van de medewerking van de bevolking. Dank Sander Terpuis, mensenrechtenverdediger,
• 21:51
  Speaker 2: jurist en Iranier by birth. Tegenwoordig Nederlander Sander Terpuis. We
• 21:57
  Speaker 2: gaan naar Tel Aviv. Daar is onze correspondent Ralf Dekkers. Ralf, goedemiddag. Goedemiddag.
• 22:03
  Speaker 2: Hoe staat het erbij bij jou? Nog veelvuldig in de schuilkelder?
• 22:06
  Speaker 2: Of schuilkamer
• 22:09
  Speaker 9: Schuilkamer vandaag een keer of tien. Dus het valt mee
• 22:14
  Speaker 9: in vergelijking met gisteren tot dusver. Wel was hier net
• 22:19
  Speaker 9: een grote aanval... of in ieder geval een raket neergekomen
• 22:21
  Speaker 9: in Beth Shemesh. Dat is meer richting Jeruzalem. En daar
• 22:25
  Speaker 9: in een woonwijk, en daar zijn zeker acht doden bij gevallen...
• 22:29
  Speaker 9: en tientallen gewonden. Dus voor het eerst, gisteravond zagen we
• 22:32
  Speaker 9: al een dode in Tel Aviv... bij een directe hit,
• 22:35
  Speaker 9: nu dus in Beth Shemmes. Dus de pijn begint toe
• 22:38
  Speaker 9: te nemen hier in Israël.
• 22:40
  Speaker 2: Ja
• 22:40
  Speaker 2: en wat hoor je van de legerleiding? We hoorden inderdaad
• 22:44
  Speaker 2: net van Sante Terpuis... dat de Israëliërs gewoon aan het
• 22:47
  Speaker 2: doorbombarderen zijn. Ook de militaire headquarters van Iran... zouden zijn
• 22:54
  Speaker 2: getarget door vliegtuigen van de Israëlië.
• 22:58
  Speaker 9: Ja, en de staatstelevisie eerder vandaag. Voor het eerst eigenlijk
• 23:02
  Speaker 9: grote aanvallen naast de liquidatie gisteren van de defensietop en
• 23:10
  Speaker 9: Gamernij zelf. Vandaag echt op doelwitte in het centrum van Teheran.
• 23:16
  Speaker 9: Een reeks aanvallen. Israël heeft ook tienduizenden reservisten opgeroepen... die
• 23:22
  Speaker 9: verschillende taken moeten gaan vervullen hier in het land. Met
• 23:24
  Speaker 9: name ook de landgrenzen bewaken. Er blijft nog altijd de
• 23:28
  Speaker 9: vrees bestaan dat eventueel de Houthis... notabene via Jordanië een
• 23:33
  Speaker 9: aanval op Israël zal plegen. En zo betrekt men de stellingen,
• 23:39
  Speaker 9: hopend dat het conflict snel voorbij is... maar voorbereidend op
• 23:43
  Speaker 9: een langdurige strijd. Bernard, jij sprak nog iemand
• 23:47
  Speaker 7: vlak voordat. Ja, dat is een vriend, die luistert ook mee.
• 23:53
  Speaker 7: Die woont in Kwasaba. En gisteren zei hij, ik had geluk.
• 23:58
  Speaker 7: Want ik moest de schuilkal erin, maar dat was precies
• 24:01
  Speaker 7: tijdens jullie reclame. Dus dat was tijd weer terug. Maar
• 24:05
  Speaker 7: die had het in totaal, geloof ik, meer dan veertig
• 24:09
  Speaker 7: keer dat ze... trappenhuis in en uit zijn geweest. Dus
• 24:13
  Speaker 7: het is inderdaad... slapen doet niemand meer daar. Maar die
• 24:16
  Speaker 7: wisten ook
• 24:16
  Speaker 2: te
• 24:16
  Speaker 7: vertellen dat in de zuiden... dat er wat mee viel. Ja,
• 24:19
  Speaker 7: die vertelden dat in... in Kiryat Gad, geloof ik. Dus
• 24:24
  Speaker 7: ergens in het zuiden. In het Negev-gebied. Dat daar helemaal
• 24:29
  Speaker 7: niets aan de hand is. Er is één keer een
• 24:31
  Speaker 7: alarm afgegaan. En dat was waarschijnlijk... bij het begin van
• 24:36
  Speaker 7: de oorlog alleen maar om aan te kondigen dat die
• 24:38
  Speaker 7: oorlog begon. En daarna niks meer. Dus het scheelt ook
• 24:41
  Speaker 7: enorm regionaal. En wat wij ons dus afvragen is of
• 24:45
  Speaker 7: dat iets te maken heeft met... de rijkwijdte van die raketten.
• 24:50
  Speaker 7: Dat zou kunnen. Het zou ook kunnen dat ze denken...
• 24:52
  Speaker 7: wat kan ons zo'n klein dorp schelen? Wij
• 24:54
  Speaker 2: concentreren
• 24:55
  Speaker 7: ons alleen maar op de driehoek... waar echt de grote
• 24:59
  Speaker 7: bevolkingscentra zijn. Haarva, Tel Aviv, Juzele.
• 25:01
  Speaker 5: In het zuiden heb je Dimona. Daar zou je toch
• 25:03
  Speaker 5: nog wel op
• 25:04
  Speaker 2: inrichten. Maar dat is blijkbaar toch best
• 25:06
  Speaker 5: wel moeilijk.
• 25:07
  Speaker 2: Niemand op een idee brengen, alsjeblieft. Laten we dat niet doen.
• 25:10
  Speaker 2: Maar Ralf, hoe reageert Israël op dit moment nog steeds?
• 25:13
  Speaker 2: Onverdeeld tevreden met de acties van het ETO?
• 25:17
  Speaker 9: Ja, men is zeer blij, zeer verheugd met de dood
• 25:22
  Speaker 9: van Khamenei. Hier een hele generatie opgegroeid eigenlijk met angst
• 25:27
  Speaker 9: voor de grote leider daar in Iran. Nou ja, die
• 25:31
  Speaker 9: blijken ze nu, nadat ze in ieder geval toestemming hebben
• 25:33
  Speaker 9: gekregen van Trump. Ze konden het vorige keer in juni
• 25:37
  Speaker 9: al doen, toen hield Trump het tegen. Nu zei Trump
• 25:40
  Speaker 9: van ga je gang. Nou ja, bij de eerste klap
• 25:43
  Speaker 9: hebben ze hem uitgeschakeld. Dus de mensen die hier... Ik
• 25:45
  Speaker 9: spreek van waarom hebben wij ons al die jaren zo'n
• 25:48
  Speaker 9: zorgen gemaakt... om Gamenei, terwijl we die in één klap
• 25:52
  Speaker 9: hadden kunnen uitschakelen. Maar het maakt zich natuurlijk ook wel zorgen.
• 25:57
  Speaker 9: Vandaag de scholen dicht, de werk... Dus daarmee liggen ze
• 26:01
  Speaker 9: grotendeels plat. Dus wat dat betreft beginnen we wel een
• 26:06
  Speaker 9: beetje van... hoe lang gaat dit duren? Natuurlijk pas 24 uur
• 26:10
  Speaker 9: bezig, 36 uur bezig. Dus we zijn nog waarschijnlijk aan het begin.
• 26:15
  Speaker 9: Maar de hoop is van even doorbijten... en dan hebben
• 26:18
  Speaker 9: we het daarna in ieder geval voor lange tijd rustig
• 26:21
  Speaker 9: hier in Israël.
• 26:21
  Speaker 2: Dank je wel, Ralph Dekkers, onze correspondent in Tel Aviv.
• 26:24
  Speaker 2: Vanuit Israël dus uiteraard. Gaan we zo meteen in het
• 26:27
  Speaker 2: komende half uur praten... onder meer over de olie- en gasmarkt.
• 26:31
  Speaker 2: De straat van Ormoes is een druk trafficked gebied... waar
• 26:36
  Speaker 2: veel olietankers doorheen komen. Dat ligt ook naast Iran, of
• 26:40
  Speaker 2: aan Iran vast eigenlijk. Als je kijkt vanaf de Oman-kant. Nee,
• 26:45
  Speaker 2: precies andersom. Dit terzijde. We gaan het daar uitgebreid over hebben.
• 26:49
  Speaker 2: En we gaan even kijken naar de reactie van onze
• 26:51
  Speaker 2: minister van Buitenlandse Zaken. Kerstvers, Tom Berendsen. Want die gaat
• 26:55
  Speaker 2: binnenkort met zijn collega's heel snel om tafel.
• 27:06
  Speaker 1: Bas van Werven.
• 27:07
  Speaker 2: Een goedemiddag. Een extra uitzending hier. Uiteraard over het conflict
• 27:12
  Speaker 2: tussen Amerika, Israël en Iran. Daar gaan we het uitgebreid
• 27:15
  Speaker 2: over hebben. Het komende half uur. Een uurtje hebben we gemaakt.
• 27:18
  Speaker 2: Het laatste nieuws wat nu binnenkomt... is dat de Al
• 27:24
  Speaker 2: Jazeera meldt... dat Rezesh Kian, de zittende president van Iran...
• 27:32
  Speaker 2: De wereldelijke leider zal ik maar zeggen. De religieuze leider
• 27:34
  Speaker 2: die is gisteren geliquideerd. Dat kunnen we stellen. En er
• 27:38
  Speaker 2: is nu al een systeem in place om te zorgen
• 27:41
  Speaker 2: dat hij wordt opgevolgd. Nou, dat zal in Iran wat
• 27:45
  Speaker 2: dat betreft... Over een aantal zaken. Onder meer over wat
• 27:51
  Speaker 2: gebeurt er in economische zin nou allemaal. Want oliestaten liggen
• 27:56
  Speaker 2: allemaal aan de Persische Golf. Leverolie, ook wereldwijd. Ook een
• 28:00
  Speaker 2: deel van onze Europese olie. Ook wat wij in de
• 28:03
  Speaker 2: benzinepomp krijgen. Wat gaat daarmee gebeuren? We gaan kijken naar
• 28:06
  Speaker 2: hoe Amerika reageert na 24 uur. En de Europese Unie. Dus
• 28:10
  Speaker 2: er is genoeg te doen. In de studio heb ik
• 28:13
  Speaker 2: in ieder geval gelukkig bij me... onze buitenlandcommentator Bernd Hammelburg
• 28:16
  Speaker 2: en Martien van den Berge. en die is schrijver van
• 28:19
  Speaker 2: onder meer een aantal boeken over het Midden-Oosten... en is
• 28:22
  Speaker 2: daar vooral ook woonachtig geweest. Kent Israël als geen ander.
• 28:26
  Speaker 2: Dus vandaar welkom bij, fijn dat jullie er nog eventjes zijn.
• 28:29
  Speaker 2: Een half uurtje gaan we nog even door. We hebben geconstateerd, militairen,
• 28:33
  Speaker 2: dat gaat door. De Iraniërs kunnen gewoon nog even schieten.
• 28:36
  Speaker 2: Hoeveel wapens ze hebben op mobiele platforms, dat weten we niet.
• 28:40
  Speaker 2: Dat ze aanvallen uitvoeren, dat is evident. En ook op
• 28:42
  Speaker 2: plekken waar dat misschien niet heel verdant liggend was... Dubai,
• 28:45
  Speaker 2: je zal er maar wat appartementen hebben gekocht... omdat je
• 28:48
  Speaker 2: Box 3 wilde kwijtraken in Nederland. Dat gebeurt, Nederlanders hebben dat.
• 28:52
  Speaker 2: En die maken zich zoveel zorgen dat er nu duizend Nederlanders...
• 28:56
  Speaker 2: al gebeld hebben met buitenlandse zaken... om te horen wat
• 28:58
  Speaker 2: daar aan de hand is. Dat gaan we straks bespreken,
• 29:00
  Speaker 2: maar eerst naar het economische. Want ja, wat gaat dit
• 29:04
  Speaker 2: voor onze... dat klinkt heel plat, maar voor onze portemonnee betekenen.
• 29:12
  Speaker 2: De straat van Hormoes wordt afgesloten, is afgesloten door Iran.
• 29:15
  Speaker 2: Er is sterker nog al een tanker, is daar gezonken.
• 29:18
  Speaker 2: Daar komt veel gas vandaan, maar ook veel olie. Bij
• 29:21
  Speaker 2: ons Lucia van Geuns, die is energiedeskundige... van het Den
• 29:24
  Speaker 2: Haag Centrum voor Strategische Studies. Mevrouw van Geuns, goedemiddag
• 29:28
  Speaker 10: Goedemiddag
• 29:29
  Speaker 2: Ja, de olieprijs, die schiet al hard omhoog. Even naar
• 29:33
  Speaker 2: het belang van die straat van Hormoes. Hoe belangrijk is
• 29:36
  Speaker 2: die in de energiewereld?
• 29:39
  Speaker 10: Die is heel erg belangrijk. Het is eigenlijk echt een knooppunt.
• 29:42
  Speaker 10: In de zin dat alle olie en ook olieproducten, maar
• 29:45
  Speaker 10: ook LNG, die bijvoorbeeld komt van Qatar, maar olie ook
• 29:48
  Speaker 10: van Soed-Arabië, Kuwait, Irak, die gaan allemaal door de straat
• 29:53
  Speaker 10: van Hormuz naar de klanten die dat hebben opgekocht. En
• 29:57
  Speaker 10: dat geeft natuurlijk nu een probleem, want die straat van
• 30:00
  Speaker 10: Hormuz die lijkt geblokkeerd, maar ik denk dat ook een
• 30:02
  Speaker 10: heleboel schepen ook niet meer uitvaren en aan bal blijven,
• 30:06
  Speaker 10: of een andere route maken, omdat ook verzekeraars dit niet
• 30:09
  Speaker 10: meer willen riskeren. Dus die verzekeringspremies schieten ook omhoog.
• 30:13
  Speaker 2: Ja, we zien dat, wat Hapag Lloyd heeft gezegd... we
• 30:16
  Speaker 2: varen daar met geen schip meer. Wat gaat dit betekenen
• 30:19
  Speaker 2: voor de ontwikkeling van... nou, laten we even kijken naar gas-
• 30:23
  Speaker 2: en olieprijzen.
• 30:25
  Speaker 10: Ja, dat zal wel zeker effect hebben. Bij de opening
• 30:28
  Speaker 10: van de markt morgen zal de olieprijs echt omhoog schieten.
• 30:32
  Speaker 10: En hoeveel dat zal zijn, dat hangt nog van af.
• 30:35
  Speaker 10: Tegelijkertijd weten we ook dat OPEC vandaag bij elkaar is gekomen...
• 30:39
  Speaker 10: en dat hij uiteindelijk heeft besloten om wat extra olie
• 30:43
  Speaker 10: op te pompen. Maar dat is uiteindelijk toch een beetje
• 30:45
  Speaker 10: een doekje voor het bloeden... want het grootste deel van
• 30:48
  Speaker 10: de olie die wordt opgepompt extra... is veelal uit Soed-Arabië...
• 30:52
  Speaker 10: Of uit Irak of uit Kuwait. Dus die olie moet
• 30:54
  Speaker 10: ook geëvacueerd worden. Het gaat uiteindelijk, die hele waardeketen is
• 30:58
  Speaker 10: nu heel erg ontregeld. En dat betekent eigenlijk dat die
• 31:03
  Speaker 10: olie ook helemaal niet meer weg kan daar
• 31:05
  Speaker 2: Ik zie het ook, 206.000 barrels per dag die worden extra
• 31:12
  Speaker 2: nu geproduceerd. Maar gaat dat ons bereiken, is de grote vraag.
• 31:16
  Speaker 10: Ja, dat zal waarschijnlijk best lastig zijn. Het hangt er
• 31:19
  Speaker 10: vanaf waar het vandaan komt. Maar als het uit de
• 31:21
  Speaker 10: golfstaten komt, dan gaat dat ook verder niet weg. Met
• 31:25
  Speaker 10: name ook landen die heel veel olie en gas importeren
• 31:31
  Speaker 10: vanuit de golf... is het voornamelijk Azië. Ik denk dat
• 31:34
  Speaker 10: China dit heel erg gaat merken. Wij natuurlijk ook, maar
• 31:38
  Speaker 10: in dat opzicht een iets mindere mate.
• 31:41
  Speaker 2: Als we kijken naar gas, we weten de Duitsers hebben
• 31:44
  Speaker 2: al vrij vroeg nadat Rusland-Oekraïne binnenviel een LNG-deal gesloten met Qatar. Nou,
• 31:51
  Speaker 2: daar komt het dan ook niet echt langs de straat
• 31:53
  Speaker 2: van de moes. Wat betekent dat voor ons? Want ja,
• 31:55
  Speaker 2: wij zijn ook weer afhankelijk van LNG uit Amerika, maar
• 31:58
  Speaker 2: ook voor een deeltje uit Duitsland, wat zij kopen in Qatar, toch?
• 32:01
  Speaker 10: Ja, dat klopt. Het heeft wel degelijk effect op de
• 32:04
  Speaker 10: hele Europese gasmarkt. En zeker de Noordwest-Europese gasmarkt. Kijk, het
• 32:07
  Speaker 10: grootste deel van de LNG wat wij nu importeren in Noordwest-Europa...
• 32:12
  Speaker 10: komt uit Amerika. En ook nog een stuk uit Algerije.
• 32:15
  Speaker 10: Maar desalniettemin ook nog een stuk uit Qatar. Dat is
• 32:20
  Speaker 10: wel iets minder dan bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten. Maar
• 32:23
  Speaker 10: dat zal waarschijnlijk, vooral voor de spotmarkt, nu veel minder zijn.
• 32:26
  Speaker 2: Ja, daar hoorden we over. Dat we ineens door het
• 32:35
  Speaker 10: gras heen zijn? Ja, nou, die gasvoorraden zijn natuurlijk flink aangesproken...
• 32:41
  Speaker 10: ook door de kou, tegelijkertijd niet aangevuld. En dat is
• 32:44
  Speaker 10: uiteindelijk ook de markt, de handel, die dat zo heeft bepaald.
• 32:48
  Speaker 10: En ze wilden natuurlijk toch wachten tot de gasprijs wat
• 32:51
  Speaker 10: lager is... en dan gingen ze het dan vullen. En
• 32:53
  Speaker 10: dat is natuurlijk nu toch wel een beetje lastiger... want
• 32:55
  Speaker 10: zeer waarschijnlijk gaat de gasprijs best omhoog... misschien wel flink omhoog.
• 32:59
  Speaker 10: En dat betekent dus ook voor het vullen van de gasopslagen...
• 33:02
  Speaker 10: dat dat dan een duurdere zaak wordt...
• 33:07
  Speaker 2: Zijn er vragen, Martine? Ja, een vraag. Komt u maar.
• 33:14
  Speaker 7: Martine gaat voor.
• 33:15
  Speaker 5: Ik zat me af te vragen... waarom Iran geen gas-
• 33:19
  Speaker 5: en olievelden aan het bombarderen was. Dat is ook een strategie.
• 33:23
  Speaker 5: Maar ik begrijp nu eigenlijk... en ik kijk even jullie
• 33:26
  Speaker 5: allemaal aan... of dat dus helemaal niet nodig is. Dat
• 33:29
  Speaker 5: je eigenlijk op deze manier precies hetzelfde effect hebt. Namelijk
• 33:33
  Speaker 5: dat die olieprijs omhoog gaat. Ja.
• 33:36
  Speaker 10: Ja, daar heb je gelijk in. Ik denk dat overigens
• 33:38
  Speaker 10: dat nog wel zou kunnen, dat ze ook nog toch
• 33:41
  Speaker 10: nog de, wat ze noemen de upstream olie, oftewel de olie-
• 33:43
  Speaker 10: en gasvelden gaan aanvallen. Die zijn heel kwetsbaar, die infrastructuur
• 33:48
  Speaker 10: is heel kwetsbaar, dus die is makkelijk te raken. Tegelijkertijd,
• 33:53
  Speaker 10: dat zou dan ook wel weer een grens overgaan en
• 33:55
  Speaker 10: daar zullen de landen zelf echt helemaal niet blij mee zijn.
• 33:58
  Speaker 10: En uiteindelijk zal dat de oliemarkt dus ook gaan braken.
• 34:02
  Speaker 10: En dat is nu al geraakt
• 34:03
  Speaker 7: Ik had ook maar één klein vraagje. Mijn leermeester is
• 34:07
  Speaker 7: op dit punt, hebben wij nu aan de lijn. Dus
• 34:09
  Speaker 7: die citeer ik maar even. Maar als ik me goed herinner,
• 34:13
  Speaker 7: is er één land in de wereld... dat hier helemaal
• 34:15
  Speaker 7: geen last van heeft. En dat is Amerika. Want die
• 34:19
  Speaker 7: importeren geen druppel meer uit het Midden-Oosten. Die frakken alles
• 34:22
  Speaker 7: in hun eigen land. Ja, die doen alles zelf. Ja.
• 34:25
  Speaker 10: Dat klopt, Bernard. Maar aan de andere kant denk ik
• 34:28
  Speaker 10: wel degelijk... dat de consumenten in Amerika dit wel gaan merken.
• 34:32
  Speaker 10: Want ook de prijs aan de pomp voor de Amerikanen
• 34:35
  Speaker 10: zal omhoog gaan. Het is niet alleen maar Amerikaanse olie.
• 34:38
  Speaker 10: Het is niet alleen maar West Texas Intermediate. Maar zij
• 34:40
  Speaker 10: krijgen ook last van een hogere brandprijs. En dat vindt
• 34:45
  Speaker 10: meneer Trump waarschijnlijk niet fijn. Want een heleboel van zijn
• 34:48
  Speaker 10: eigen kiezers zullen daardoor boos worden.
• 34:51
  Speaker 2: Zeker, want dat geeft de inflatoren druk. Maar nee, die
• 34:56
  Speaker 2: olieprijs hebben we ooit gezien... op niveaus van 120 euro voor
• 35:01
  Speaker 2: een FOD Brand Crude. Daar zitten we nog lang niet aan.
• 35:03
  Speaker 2: We zitten boven de 70. Nu met de price hike naar
• 35:06
  Speaker 2: de 80 toe, kan ik me voorstellen. Klopt dat? En waar
• 35:09
  Speaker 2: gaan
• 35:09
  Speaker 10: we heen? Ja, dat is echt nog koffiedik kijken. Dat
• 35:13
  Speaker 10: is ongelooflijk lastig. Het hangt er ook vanaf hoe lang.
• 35:16
  Speaker 10: Hoe lang ook die straat van Hormuz en die doorvoer
• 35:19
  Speaker 10: van olietankers en gastankers... maar ook van gewoon de commerciële
• 35:23
  Speaker 10: vaart zal gaan duren. En ook in hoeverre daar Amerika
• 35:27
  Speaker 10: ook zelf straks een soort stokje voor gaat steken. En
• 35:30
  Speaker 10: hoeverre ze daar proberen om die vaart toch wel weer
• 35:32
  Speaker 10: op gang te krijgen... Maar al met al, dit geeft
• 35:35
  Speaker 10: al zo'n ongelofelijke onrust op de markt... maar ook langs
• 35:39
  Speaker 10: de hele logistieke lijn... dat dit voorlopig nog wel lang
• 35:43
  Speaker 10: zal doorresoneren.
• 35:45
  Speaker 2: Dank, Lucia van Graans, energiedeskundige... van het Den Haag Centrum
• 35:48
  Speaker 2: voor Strategische Studies. En ook Europese leiders volgen uiteraard de
• 35:52
  Speaker 2: situatie in het Midden-Oosten. En dus ook Europa-verslaggever Geert-Jan Haan.
• 35:56
  Speaker 2: Die is bij ons. Geert-Jan, goedemiddag. Dag allemaal. Even aansluitend
• 36:00
  Speaker 2: op wat Lucia van Geunzen net zegt over de straat
• 36:02
  Speaker 2: van Ormoes. Is dat ook een zorgenkindje voor de Europese
• 36:06
  Speaker 2: Unie
• 36:08
  Speaker 11: Jawel, want je weet niet voor hoe lang zo'n eventuele
• 36:11
  Speaker 11: blokkade aanhoudt... en wat dat met de prijzen dan doet.
• 36:14
  Speaker 11: Het eerste nieuws hierover las ik gisteravond via Aspides... want
• 36:17
  Speaker 11: er is momenteel een maritieme EU-missie in de Rode Zee...
• 36:21
  Speaker 11: om de vrijheid van de zeevaart te waarborgen... onderdeel van
• 36:24
  Speaker 11: een grotere missie... Dat zijn onze ogen en oren daar.
• 36:27
  Speaker 11: Die waarschuwen momenteel ook voor aanvallen van de Houthis. De
• 36:30
  Speaker 11: proxies uit Iran. Nederland doet ook mee aan deze missie.
• 36:34
  Speaker 11: Dus het is best belangrijk om hen in de gaten
• 36:36
  Speaker 11: te houden met updates. En daar maakt de Unie zich
• 36:39
  Speaker 11: zeker druk om.
• 36:40
  Speaker 2: Jij sprak ook met onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken,
• 36:43
  Speaker 2: Tom Berends. Die exclusief reageerde op de ontwikkelingen.
• 36:46
  Speaker 4: Voor de bredere situatie is het voor mij als minister
• 36:50
  Speaker 4: dan met name belangrijk... om snel in contact te gaan
• 36:52
  Speaker 4: met de Europese collega's. kijken welke zorgen er leven, hoe
• 36:56
  Speaker 4: we samen kunnen werken. Vandaag hebben we ook digitaal overleg
• 37:01
  Speaker 4: met alle Europese collega's. En van het grootste belang is
• 37:05
  Speaker 4: natuurlijk dat die aanvallen van Iran op landen in de regio,
• 37:09
  Speaker 4: die moeten stoppen. En dat er een oplossing komt in
• 37:11
  Speaker 4: het belang van de Iraanse bevolking zelf.
• 37:14
  Speaker 2: Ja, een beetje klinkt een beetje als Jet, moet het deescaleren.
• 37:16
  Speaker 2: Hoe denkt de rest van Europa erover na? Want ik
• 37:19
  Speaker 2: neem aan dat hij op dit moment zo'n beetje in
• 37:21
  Speaker 2: die digitale vergadering zit, Rikjan Perensen.
• 37:24
  Speaker 11: Ja, die begint om vijf uur. Dat is met de
• 37:27
  Speaker 11: ministers van Buitenlandse Zaken... onder leiding van Kaya Calles, die
• 37:30
  Speaker 11: is een spoedbijeenkomst. En Berendsen, die sprak ik toen hij
• 37:33
  Speaker 11: in het vliegtuig was... net terug uit Polen. En ik
• 37:38
  Speaker 11: denk dat Nederland een beetje in de grote groep zit...
• 37:41
  Speaker 11: qua opvattingen over hoe we om moeten gaan met deze situatie.
• 37:46
  Speaker 11: Dat betekent dat de meeste Europese landen... momenteel oproepen tot deescalatie...
• 37:52
  Speaker 11: dat ze Iran veroordelen, zeker omdat andere golfstaat worden aangevallen
• 37:56
  Speaker 11: met drones en raketten. Maar je hoort geen veroordeling richting Trump,
• 38:00
  Speaker 11: die deze hele operatie toch is gestart. En kijk, je
• 38:05
  Speaker 11: kunt best wel, je gaat afvragen in de verklaring die
• 38:08
  Speaker 11: de EU straks als geheel wil geven... waarom de EU
• 38:13
  Speaker 11: dan vindt dat er geen veroordeling moet zijn... richting toch
• 38:17
  Speaker 11: het schenden van het internationaal recht. Eigenlijk een reactie die
• 38:20
  Speaker 11: alleen Pedro Sánchez heeft gegeven. Maar ja, aan de andere
• 38:25
  Speaker 11: kant blijf je natuurlijk houden... een verklaring vanuit Europa is
• 38:27
  Speaker 11: een soort middenweg. Want er zijn ook landen, denk aan Tsjechië,
• 38:30
  Speaker 11: denk aan Hongarije... die zeggen, goh, we moeten Trump prijzen
• 38:33
  Speaker 11: om wat hij doet. Let wel, Bas, er zal geen
• 38:36
  Speaker 11: Europeaan zijn, denk ik... die een traan laat om de
• 38:38
  Speaker 11: dood van Ali Khamenei... Maar de reactie zal toch zijn, deescaleren,
• 38:44
  Speaker 11: Trump niet te veel pleasen... en vooral boos zijn op
• 38:47
  Speaker 11: Iran en zeggen dat ze moeten stoppen met hun nucleaire programma.
• 38:50
  Speaker 7: Ja, één opmerkelijk ding in die zitting van de Veiligheidsraad vanacht, gisteravond...
• 38:55
  Speaker 7: die begon met een verklaring van de secretaris-generaal. En die
• 38:58
  Speaker 7: kwam wel degelijk met dat argument van het overtreden van
• 39:00
  Speaker 7: het internationaal recht. Dat was ongeveer het eerste wat hij zei.
• 39:03
  Speaker 7: Het ene land kan niet zomaar het andere binnenvallen. En
• 39:06
  Speaker 7: dat klopt. Alleen, ik denk dat Trump dat best wist
• 39:09
  Speaker 7: en zich er niets van aantrekt. Dat heeft hij al
• 39:11
  Speaker 7: eerder laten zien. Voor Israël ligt het juridisch net wat anders.
• 39:16
  Speaker 7: Omdat als een land zelf... in gevaar is bedreigd of
• 39:21
  Speaker 7: is bedreigd of aangevallen... bijvoorbeeld Hamas, Hezbollah, noem maar maar op...
• 39:25
  Speaker 7: dan heb je internationaal juridisch nog wel een argument... om
• 39:29
  Speaker 7: te kunnen zeggen, oké, ik doe een pre-emptive strike. Maar
• 39:33
  Speaker 7: Amerika is juridisch in elk geval fout. Dat is
• 39:36
  Speaker 2: zeker. Maar die gezamenlijke verklaring, Gert-Jan... het wordt weer, als
• 39:40
  Speaker 2: ik het zo'n beetje de afdronk van jouw antwoord proef...
• 39:44
  Speaker 2: wordt het weer een typisch Europees verhaal van... we vinden
• 39:47
  Speaker 2: dat het minder moet...
• 39:51
  Speaker 11: Ja, het is misschien lees nog vis, zo zeg je
• 39:55
  Speaker 11: dat toch? Een verklaring. Ja, alleen tegelijkertijd is dat misschien ook...
• 40:00
  Speaker 11: hoe wij in Europa er momenteel naar kijken. Dat we
• 40:04
  Speaker 11: wel twijfelen over of het rechtsgeldig is... wat Trump nu
• 40:08
  Speaker 11: in Iran doet. Maar dat ook jij en ik waarschijnlijk
• 40:11
  Speaker 11: geen traan zullen laten... om de dood van Gamaneh en
• 40:13
  Speaker 11: dat we hopen... Ik al was bijvoorbeeld voor Ursula von
• 40:17
  Speaker 11: der Leyen dat we hopen dat er nieuwe tijden voor
• 40:18
  Speaker 11: de Iraniërs aanbreken. Alleen, ja, je hebt natuurlijk als Europa,
• 40:23
  Speaker 11: als continent, dat toch zegt van goh, we willen ons
• 40:25
  Speaker 11: nog een beetje aan de internationale regels en het recht houden.
• 40:28
  Speaker 11: Dan vind ik wel dat er in die verklaring toch
• 40:30
  Speaker 11: een verwijzing mag staan, nadat we dat belangrijk vinden
• 40:34
  Speaker 2: Nog even kort naar dit, want Oekraïne, daar hebben wij
• 40:37
  Speaker 2: een oorlog. Iran staat bekend als grote supporter van Rusland.
• 40:40
  Speaker 2: Is dat voor Oekraïne dan goed nieuws? Ja, denkt minister Berendsen, hè?
• 40:44
  Speaker 4: We hoeven ons geen illusies te hebben over de banden
• 40:47
  Speaker 4: tussen Rusland en Iran. Het is algemeen bekend dat Iran
• 40:51
  Speaker 4: een rol speelt bij het leveren van drones. En de
• 40:53
  Speaker 4: kennis en technologie van drones die worden gebruikt om Oekraïne
• 40:58
  Speaker 4: aan te vallen. Dus ik kan me goed voorstellen dat
• 41:02
  Speaker 4: men in Oekraïne niet treurt om deze gebeurtenissen. En ik
• 41:07
  Speaker 4: snap ook inderdaad dat dit behulpzaam is voor Oekraïne
• 41:10
  Speaker 2: Al dus, tolperend is ons minister van Buitenlandse Zaken. De
• 41:12
  Speaker 2: minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne is helaas nog geen
• 41:14
  Speaker 2: lid van de Europese Unie. Dus die kan deze felicitatie
• 41:17
  Speaker 2: niet overbrengen aan de groep. Maar zie jij reacties inderdaad
• 41:20
  Speaker 2: in Rusland en Oekraïne... die blij zijn over het algemeen
• 41:23
  Speaker 2: met het verschijden van de algemenei?
• 41:26
  Speaker 11: Nou Berendsen, die kwam terug uit Oekriëne, dus dit zal
• 41:29
  Speaker 11: hij wel degelijk met zijn collega trouwens hebben besproken. Ja,
• 41:32
  Speaker 11: ik zie dat Oekriëne wel blij is met wat er
• 41:34
  Speaker 11: is gebeurd. Sowieso was het gisteren een betere 28 februari dan
• 41:38
  Speaker 11: vorig jaar, want toen kreeg Zelensky de wind van voren
• 41:41
  Speaker 11: in de ovenoffers van Trump, dat weet ik nog, dat
• 41:42
  Speaker 11: was die dag. Oekraïne denkt van, hé, een bondgenoot van
• 41:46
  Speaker 11: Rusland komt in de problemen. Ben ik ook even gaan
• 41:49
  Speaker 11: kijken bij de reacties in Rusland. De staatsmedia, maar ook
• 41:52
  Speaker 11: het Kremlin. Poetin die zegt, ja, dit is toch wel
• 41:54
  Speaker 11: heel cynisch... en toch het met voeten treden van het
• 41:59
  Speaker 11: internationaal recht. Kijk, Rusland veroordeelt altijd dit soort interventies. Zeker
• 42:04
  Speaker 11: vanuit Amerika vinden ze niet leuk. Maar tegelijkertijd Bas, als
• 42:08
  Speaker 11: ik kijk naar de reacties in de staatsmedia... vind ik
• 42:10
  Speaker 11: ze wat lauw, wat flauw. Beetje vergelijkbaar met toen Rusland
• 42:14
  Speaker 11: toch ook zag... dat bondgenoot Venezuela, dat Maduro door Amerika
• 42:19
  Speaker 11: werd opgepakt. Of dat Assad uit Syrië... Misschien omdat Rusland
• 42:23
  Speaker 11: ook niet wilde dat Iran een kernwapen zou ontwikkelen... waarover
• 42:26
  Speaker 11: wordt gesproken. Misschien omdat Poetin en Trump wel een deal
• 42:28
  Speaker 11: hebben gesloten... over Oekraïne, over een westelijk halfgrond. Je weet
• 42:32
  Speaker 11: het niet. Dit zal allemaal meespelen. Tot slot, in de
• 42:37
  Speaker 11: Russische media lees ik trouwens ook dat China... natuurlijk heel
• 42:39
  Speaker 11: erg te lijden krijgt onder die straat van Hormuz-blokkade. Dat
• 42:42
  Speaker 11: is dan wel een leuk onderhandelingsmiddel voor Trump... en tot allerslotst,
• 42:48
  Speaker 11: ik hou het heel kort Bas, Cyprus. Jullie hadden het
• 42:51
  Speaker 11: erover in de uitzending. De president van Cyprus heeft nu gezegd...
• 42:56
  Speaker 11: dat de raketten die richting Cyprus zijn afgevuurd... dat Cyprus
• 43:00
  Speaker 11: geen doel was. Dat heeft Keir Starmer, de Britse premier,
• 43:03
  Speaker 11: hem nu verzekerd. En dan maakte ik me wel zorgen,
• 43:06
  Speaker 11: want morgen zou Tom Berendsen... met andere ministers van Buitenlandse Zaken...
• 43:10
  Speaker 11: naar Cyprus gaan als voorzitter van de EU. Daar lijkt
• 43:13
  Speaker 11: dus nu geen gevaar in te zitten.
• 43:15
  Speaker 2: Dank je wel, Europa-verslaggever Geert-Jan Haan. En we gaan naar
• 43:18
  Speaker 2: Amerika toe, want de kritiek op Trump neemt toe... naar
• 43:21
  Speaker 2: die envelopje ran, met name vanuit zijn eigen MAGA... Make
• 43:24
  Speaker 2: America Great Again-achterban. Ja, en dan horen we net het
• 43:27
  Speaker 2: verhaal van... stel nou dat de olieprijs omhoog gaat, als
• 43:29
  Speaker 2: voor de inflatie... Goedemorgen, heel vroeg bij jou. Hoe is
• 43:39
  Speaker 2: het toen we elkaar gisteren spraken? Toen waren die aanvallen
• 43:43
  Speaker 2: nog vrij vers. Hoe is Amerika wakker geworden gisteren en vandaag?
• 43:48
  Speaker 12: Ja, dit is wel de hele dag en het hele
• 43:50
  Speaker 12: weekend al gewoon het nieuws, het verhaal. Hier wordt over
• 43:54
  Speaker 12: gesproken op straat ook. Je ziet ook de kritiek dus
• 43:58
  Speaker 12: nu binnenkomen. Veel mensen die ook zeggen van wacht eens eventjes,
• 44:01
  Speaker 12: Trump doet dit gewoon maar. En dat is dus ook
• 44:04
  Speaker 12: in zijn eigen achterban te horen. Dat is echt wat...
• 44:09
  Speaker 12: retain America first om Iran aan te vallen. En Trump
• 44:12
  Speaker 12: had beloofd, ik start geen nieuwe oorlogen in die landen
• 44:15
  Speaker 12: ver weg. Ik richt me op onze eigen problemen. Dus
• 44:18
  Speaker 12: wat je wel ziet is dat een aantal America first-congresleden...
• 44:22
  Speaker 12: hier echt wel heel kritisch zijn. Maar dat je ook
• 44:26
  Speaker 12: wel ziet dat daar... voorzichtigheid is, want tegelijkertijd is het
• 44:29
  Speaker 12: natuurlijk zo... wat Geert-Jan net ook al schetste... ze zijn
• 44:32
  Speaker 12: hier ook gewoon blij dat gammernei er niet meer is.
• 44:35
  Speaker 12: Dus op dat punt is deze actie natuurlijk ook een succes.
• 44:38
  Speaker 12: Maar voormalige congreslid Marjorie Taylor Greene bijvoorbeeld... die nu ruzie
• 44:43
  Speaker 12: heeft met Trump... die is nu een soort geweten geworden
• 44:46
  Speaker 12: voor de America First-beweging... die zegt, ja, hier heb ik
• 44:48
  Speaker 12: niet voor gestemd. Dit is eigenlijk verraad van Trump. Dus
• 44:51
  Speaker 12: dat gevoel heerst er ook.
• 44:52
  Speaker 7: Even een klein vraag aan Jan... Ik lees overal berichten
• 44:57
  Speaker 7: over enige verontwaardiging, zal ik maar zeggen, in beide partijen,
• 45:02
  Speaker 7: omdat Trump dat filmpje wat hij liet zien midden in
• 45:04
  Speaker 7: de nacht online zette en het congres niet heeft geraadpleegd.
• 45:09
  Speaker 7: De enige congreslid dat hiervan wist was de speaker, de
• 45:12
  Speaker 7: voorzitter van het Huis van Afrikaans
• 45:14
  Speaker 7: Verder helemaal niemand. En dat is in strijd met de
• 45:16
  Speaker 7: War Powers Resolution. Het is een soort artikel 100. Hoe zit dat?
• 45:23
  Speaker 12: Net als
• 45:23
  Speaker 7: met
• 45:23
  Speaker 2: al het andere wat hij doet, zonder congres
• 45:26
  Speaker 12: Ja, precies. Nou, dat is het gevoel inderdaad. En congres
• 45:28
  Speaker 12: heeft zichzelf natuurlijk ook lange tijd opzij gezet. Met name
• 45:31
  Speaker 12: republikeinen die eigenlijk overal ja en amen opzeggen. Maar dit
• 45:35
  Speaker 12: was wel een moment dat inderdaad gezegd werd... van wacht
• 45:37
  Speaker 12: eens even, er komt een filmpje midden in de nacht...
• 45:40
  Speaker 12: Wat is dat nou voor manier om een oorlog aan
• 45:42
  Speaker 12: te kondigen? Daar waren mensen aan beide kanten wel zeer
• 45:46
  Speaker 12: gefrustreerd over. De president moet het binnen 24 uur aangeven dat
• 45:51
  Speaker 12: hij een actie is gestart. Nou, daar heeft hij dan
• 45:54
  Speaker 12: aan voldaan. Maar de manier waarop, die zette wel kwaad
• 45:57
  Speaker 12: bloed hier. En ook het vervolg daarop. Uiteindelijk, na 60 dagen,
• 46:03
  Speaker 12: moet de president ook echt... toestemming krijgen van het congres
• 46:06
  Speaker 12: om een oorlog echt voor te kunnen zetten. Dus korte
• 46:09
  Speaker 12: acties kunnen wel. Maar het gevoel hier in Washington is
• 46:13
  Speaker 12: toch wel, vooral bij de critici... dit zou wel eens
• 46:14
  Speaker 12: wat langer kunnen duren. Trump die, en de mensen om
• 46:17
  Speaker 12: hem heen zeggen, steeds snel in... en snel er weer
• 46:19
  Speaker 12: uit eigenlijk. Maar hier wordt toch ook wel gezegd, wacht
• 46:22
  Speaker 12: eens eventjes... Irak, Afghanistan, dat zijn de dingen waar dan
• 46:27
  Speaker 12: aan gedacht wordt. Dus daar wordt ook veel over gesproken. Ja,
• 46:29
  Speaker 12: dan horen we ook, Bernard
• 46:31
  Speaker 2: en om ons heen... veel mensen zeggen, ja, maar wacht even...
• 46:33
  Speaker 2: als dit langer duurt dan een week, dan zes, zeven
• 46:36
  Speaker 2: dagen
• 46:37
  Speaker 2: dan
• 46:37
  Speaker 7: heeft hij echt een serieus probleem. Ja, wat ik lees
• 46:40
  Speaker 7: ook in de Amerikaanse media, maar Jan weet dat beter...
• 46:43
  Speaker 7: maar de redenering is een beetje, als het langer dan
• 46:46
  Speaker 7: een of twee weken duurt... is hij echt de sjaak.
• 46:48
  Speaker 7: Hij moet dit heel snel doen... Want anders wordt het
• 46:52
  Speaker 7: hem zo kwalijk genomen... dat hij gevaar loopt in de midterms.
• 46:56
  Speaker 7: En
• 46:56
  Speaker 2: als hij het dan redt, dan
• 46:58
  Speaker 7: gaat
• 46:59
  Speaker 2: hij op het schuld... dan is hij de held. Dan
• 47:02
  Speaker 2: zijn we Epstein vergeten, denk ik.
• 47:05
  Speaker 5: Ja, en dan is natuurlijk
• 47:06
  Speaker 2: de
• 47:06
  Speaker 5: vraag wat Netanjahu gaat doen. Want Netanjahu heeft natuurlijk veel
• 47:09
  Speaker 5: meer dan Trump wel belang... bij een langere oorlog en
• 47:12
  Speaker 5: een klinkende overwinning. Want die klinkende overwinning heeft hij ondanks
• 47:16
  Speaker 5: een paar successen eerder. Maar blijft dat nog steeds een
• 47:19
  Speaker 5: beetje plakken... dat dat toch niet helemaal gelukt is bij
• 47:23
  Speaker 5: de eerdere fronten. Dus dit is voor Netanjahu, die dit
• 47:27
  Speaker 5: jaar een verkiezingsjaar ingaat... uiterst belangrijk. En de vraag is dan,
• 47:31
  Speaker 5: en dat is misschien wel de ultieme vraag... in dit
• 47:32
  Speaker 5: hele verhaal, wat is precies de invloed... die Bibi Netanyahu
• 47:36
  Speaker 5: op Trump heeft?
• 47:38
  Speaker 12: Jan. Oh, ja, nee, zeker. Ja, sorry, jullie gingen zo
• 47:43
  Speaker 12: lekker door. Ik dacht, ik laat jullie wel even. Ja, nee,
• 47:48
  Speaker 12: je ziet natuurlijk, dat is ook wel duidelijke kritiek hier...
• 47:50
  Speaker 12: dat de woorden van Trump van gisternacht, dat hij eigenlijk...
• 47:55
  Speaker 12: heel erg de woorden van Bibi Netanyahu reflecteren. Als Trump
• 47:59
  Speaker 12: zegt van ze kunnen raketten maken binnenkort die ons ook
• 48:02
  Speaker 12: kunnen raken, dat is wat Netanyahu natuurlijk ook al jarenlang zegt.
• 48:06
  Speaker 12: Dus hier speelt wel, heel veel Amerikanen zijn zeer pro-Israël,
• 48:10
  Speaker 12: in het Amerikaanse congres ook zeker, maar je hoort hier
• 48:14
  Speaker 12: toch ook wel van wacht eens eventjes, wie spreekt wel
• 48:20
  Speaker 12: het gevoel, zeker bij de critici, dat Netanyahu... wel heel
• 48:22
  Speaker 12: erg het oor van Donald Trump heeft.
• 48:24
  Speaker 2: Ik wil nog één aspect met je bespreken, Jan. Want
• 48:26
  Speaker 2: dat is ook iets wat very worrying is om in
• 48:28
  Speaker 2: jouw taal daar te blijven. En dat is dat de
• 48:32
  Speaker 2: Iraanse machthebbers nu hebben gezegd... als je een goede moslim bent,
• 48:36
  Speaker 2: dan vrede... met aanslagen op wie dan ook, op de infidels.
• 48:41
  Speaker 2: Dan krijgen we weer inderdaad misschien gekkies... die in Amerika
• 48:45
  Speaker 2: aanslagen gaan plegen op Amerikanen... omdat ze Iran steunen. Is
• 48:49
  Speaker 2: daar angst voor of niet?
• 48:52
  Speaker 12: Ja, er wordt hier gezegd, er is geen extra dreiging.
• 48:55
  Speaker 12: Dus iedereen wordt wel gerustgesteld sowieso. Maar tegelijkertijd wordt ook gezegd...
• 48:59
  Speaker 12: we gaan op alle mogelijke doelwitten extra beveiliging zetten. Ook
• 49:03
  Speaker 12: zichtbare beveiliging. Dus ze willen heel duidelijk dat ook zichtbaar
• 49:05
  Speaker 12: is dat er wat gebeurt. Dus ik liep gisteren even
• 49:08
  Speaker 12: langs het Witte Huis... en dan zie je inderdaad veel
• 49:10
  Speaker 12: meer politie staan... Er werd daar ook een klein beetje gedemonstreerd.
• 49:14
  Speaker 12: Dat was vooral mensen die heel blij waren dat Trump
• 49:16
  Speaker 12: had ingegrepen in Iran. Dat waren Iraniërs in Amerika. Dus
• 49:20
  Speaker 12: het was daar een hele feestelijke stemming. Je moet ook weten,
• 49:23
  Speaker 12: om het Witte Huis staat al een heel groot hek...
• 49:25
  Speaker 12: omdat ze daar een park aan het verbouwen zijn. Dus
• 49:28
  Speaker 12: het is al... Je kan minder dichtbij komen, maar dus ook...
• 49:34
  Speaker 12: Israëlische ambassade. Dat geldt ook voor het congres. We hebben
• 49:38
  Speaker 12: hier een Joods cultuurcentrum in de buurt. Daar staat ook
• 49:41
  Speaker 12: een auto voor de deur. Ze zeggen er is geen dreiging.
• 49:45
  Speaker 12: Maar tegelijkertijd is er wel extra beveiliging.
• 49:48
  Speaker 5: Ja, ik zag net, het woord Israëlische ambassade triggerde me.
• 49:52
  Speaker 5: Ik zag net op het Israëlische nieuws voorbij komen... dat
• 49:55
  Speaker 5: in Abu Dhabi twee Israëli's gewond zijn geraakt... in de
• 49:58
  Speaker 5: Israëlische ambassade. Want die is geraakt. Dus ze hebben blijkbaar
• 50:03
  Speaker 5: toch wel vrij gerichte aanvallen... kunnen de Iraniërs uitvoeren. En
• 50:08
  Speaker 5: dat is een beetje in tegenstrijd met andere aanvallen. Dus
• 50:12
  Speaker 5: er zijn nog een aantal vragen... open. Ja, dat
• 50:15
  Speaker 2: komt nu ook binnen dat er 32 mensen gewond zijn geraakt
• 50:18
  Speaker 2: en één dode geval in Koeweit, nadat daar een raket
• 50:21
  Speaker 2: is ingeslagen. Maar toch eventjes, we zeiden even, Jan al,
• 50:25
  Speaker 2: als dit doorgaat en te lang doorgaat, heeft hij echt
• 50:27
  Speaker 2: een probleem. Wat voor gevolgen kan dit hebben voor de midterms?
• 50:30
  Speaker 2: En ook nog even meenemen, stel nou dat die olieprijs
• 50:32
  Speaker 2: inderdaad ongelooflijk omhoog gaat. En je gaat dat aan de
• 50:35
  Speaker 2: pomp ook gewoon merken in Amerika, want ja, ook daar
• 50:38
  Speaker 2: is van de wereldhandel. En als de brand crude stijgt,
• 50:42
  Speaker 2: dan zien we ook de olieprijzen aan de pomp in
• 50:45
  Speaker 2: Amerika omhoog vliegen. Wat verwacht je? Wat gaan we dan zien?
• 50:49
  Speaker 2: En wat voor gevolgen heeft dat voor het electoraat wat
• 50:51
  Speaker 2: naar die midterms kijkt
• 50:53
  Speaker 12: Ja, de olieprijs en dus de benzineprijs, dat is echt
• 50:55
  Speaker 12: de trigger hier. Als die omhoog gaat, dan wordt het
• 50:59
  Speaker 12: heel pijnlijk voor Donald Trump en ook heel snel heel pijnlijk.
• 51:03
  Speaker 12: De benzinepomp, dat is wat iedereen pijn in de portemonnee,
• 51:09
  Speaker 12: en dan gaan er meteen ook, denk ik... gevolgen zijn
• 51:13
  Speaker 12: richting de midterms voor Donald Trump. En het is wel
• 51:16
  Speaker 12: wat jullie net zeiden. Als het dus snel is en
• 51:18
  Speaker 12: het is een succes, dan is het ook echt een succes.
• 51:21
  Speaker 12: En dan zijn de Amerikanen, denk ik, er ook in
• 51:23
  Speaker 12: de meerderheid blij mee. Maar als het dus langer gaat
• 51:25
  Speaker 12: duren en de Amerikanen zelf de gevolgen ook merken... ja,
• 51:29
  Speaker 12: deze midterms zijn heel belangrijk voor Donald Trump... Als republikeinen
• 51:33
  Speaker 12: de meerderheid kwijtraken in het congres, dan is zijn presidentschap
• 51:36
  Speaker 12: eigenlijk voorbij. Dan is hij een leemdak geworden. Dus daar
• 51:40
  Speaker 12: is hij enorm mee bezig. Dus hij probeert zoveel mogelijk
• 51:42
  Speaker 12: successen binnen te halen voor die verkiezingen. Maar als die
• 51:46
  Speaker 12: benzineprijzen verder omhoog gaan, dan wordt het echt een heel
• 51:49
  Speaker 12: moeilijk verhaal. Ja, duidelijk. Dankjewel. Onze Amerika-conferent Jan Posma
• 51:52
  Speaker 2: Ik ga je ongetwijfeld morgen weer spreken, Jan. Dat zit
• 51:54
  Speaker 2: er dik in. Hou de wekker eraan. Dank voor je toelichting.
• 51:57
  Speaker 2: En daarmee zijn we aan het eind gekomen van deze
• 51:59
  Speaker 2: extra uitzending. Wil ik uiteraard met name Bernd Hammelburg bedanken...
• 52:02
  Speaker 2: en Martino van den Berg die hier bij ons in
• 52:04
  Speaker 2: de studio zaten... en die met het nieuws meenam. Het
• 52:07
  Speaker 2: laatste nieuws is dat de Duitse inlichtingdiensten ook zeggen nu...
• 52:10
  Speaker 2: wees extra waakzaam op mogelijke aanslagen door Iraniërs in Europa.
• 52:15
  Speaker 2: Of door, nou, Iraniërs hoeft het niet te zijn... maar
• 52:17
  Speaker 2: mensen die iets anders willen dan wat wij nu willen. Uiteraard,
• 52:21
  Speaker 2: we houden je op de hoogte van wat er gebeurt.
• 52:23
  Speaker 2: Sowieso hier bij BNR, dat weet je. En morgenochtend om
• 52:26
  Speaker 2: zes uur, dan ben je meteen de eerste... als de
• 52:28
  Speaker 2: ochtendspits weer een aanvang neemt. En dan spreken we elkaar.
• 52:31
  Speaker 2: Tot morgen en dank.