Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / UNË JAM JOZEFI» Zbulimi, Pajtimi dhe Fjalia që Shpjegon Gjithçka Zanafilla 45:1–28
Transcript
- «UNË JAM JOZEFI» Zbulimi, Pajtimi dhe Fjalia që Shpjegon Gjithçka Zanafilla 45:1–28 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Atëherë Jozefi u tha vëllezërve të tij: «Unë jam Jozefi! A është ende gjallë ati im?». Por vëllezërit e tij nuk mund t'i përgjigjeshin, sepse ishin të tronditur para tij. — Zanafilla 45:3 «Tani, pra, mos u trishtoni dhe mos u zemëroni me veten që më shitët këtu, sepse Perëndia më ka dërguar para jush për të ruajtur jetën tuaj». — Zanafilla 45:5 «Nuk më dërguat ju këtu, por Perëndia; ai më bëri si at i Faraonit, zot i tërë shtëpisë së tij dhe qeveritar i tërë vendit të Egjiptit». — Zanafilla 45:8 Ky është kapitulli i pajtimit — dhe një nga skenat më të bukura të gjithë Biblës. Njeriu me fuqi absolute mbi jetën e dhjetë burrave që e shitën, zgjodhi të mos i dënonte. Por bëri diçka edhe më të madhe: u dha atyre një mënyrë të re për ta lexuar gjithë historinë. «Nuk më dërguat ju — por Perëndia.» Kjo fjali shëron më shumë se çdo falje e thënë me fjalë. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Jozefi urdhëroi të gjithë egjiptianët të dilnin nga dhoma (v. 1). Pse? Sepse ajo që do të ndodhte ishte çështje familjare, jo shfaqje publike. Ai s'donte që vëllezërit e tij të turpëroheshin para të huajve. Njeriu që kishte çdo të drejtë t'i ekspozonte publikisht si tregtarë vëllezërish, i mbrojti nga sytë e botës. Falja e vërtetë mbron nderin e atij që fal. Dhe teksti thotë se «egjiptianët e dëgjuan, dhe shtëpia e Faraonit e mori vesh» (v. 2) — pra ai qau me aq forcë sa u dëgjua përmes mureve. Kjo është qarja e njëzet vjetëve. Dhe kur Faraoni e mori vesh, «i pëlqeu» (v. 16) — mbreti u gëzua për familjen e ministrit të tij dhe u dha ftesë të vinin të gjithë. Kur Perëndia hap një derë, ajo hapet deri në fund. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–3: «Unë jam Jozefi» Jozefi «nuk mundi të përmbahej më» (v. 1). Njëzet vjet vetëpërmbajtje, dy vjet provash, dhe fjalimi i Judës e theu. I nxori të gjithë jashtë dhe pastaj shpërtheu në vaj. Dhe tha tri fjalë që ndryshuan gjithçka: «Unë jam Jozefi». Përfytyroni tronditjen. Sundimtari i Egjiptit, njeriu që mbante jetën e tyre në dorë, i cili i kishte akuzuar si spiunë dhe i kishte futur në burg — ishte vëllai që ata e kishin hedhur në pus. Teksti thotë: «nuk mund t'i përgjigjeshin, sepse ishin të tronditur» (v. 3). Fjala origjinale do të thotë «të tmerruar, të ngrirë». Ata s'panë vëlla — panë gjyq. Dhe pyetja e parë e Jozefit? Jo «pse ma bëtë?», jo «a ju vjen keq?». Por: «A është ende gjallë ati im?» Ai tashmë e dinte — ia kishin thënë dy herë. Por zemra e një djali pyet sërish. Ky është njeriu që zotëronte Egjiptin dhe donte vetëm një gjë: të dinte për babain e vet. Vargjet 4–8: «Nuk më dërguat ju, por Perëndia» «Afrohuni pranë meje» — u tha (v. 4). Ata ishin ngrirë në largësi nga frika; ai i thirri afër. Dhe pastaj tha diçka që s'e prisnin: «unë jam Jozefi, vëllai juaj, që ju e shitët në Egjipt». Ai nuk e fshehu të vërtetën. Nuk tha «gjithçka ishte keqkuptim». E emërtoi qartë çfarë kishin bërë — dhe pastaj i çliroi. «Mos u trishtoni dhe mos u zemëroni me veten që më shitët këtu» (v. 5). Vini re: ai u kujdes edhe për fajin e tyre. Jo vetëm i fali — nuk deshi që ata të mbeteshin të burgosur nga faji i vet. Kjo është falje e plotë: nuk mjafton të mos kërkosh llogari; duhet edhe ta lirosh tjetrin nga pesha. Dhe pastaj vjen fjalia që mban gjithë librin e Zanafillës: «Nuk më dërguat ju këtu, por Perëndia» (v. 8). Kujdes si duhet kuptuar. Jozefi nuk po thotë se ata s'kishin faj — sapo e tha se e shitën. Po thotë se mbi veprimin e tyre të keq kishte një plan më të madh. Ata vepruan me zemër të keqe; Perëndia e përdori atë vepër për të mirën. Të dyja janë të vërteta njëkohësisht. Kjo nuk e zbut fajin njerëzor — por e vendos nën sovranitetin e Perëndisë. Tri herë në katër vargje e përsërit: «Perëndia më dërgoi» (v. 5, 7, 8). Kjo ishte mënyra si e kishte lexuar Jozefi jetën e vet gjatë atyre viteve. Ai nuk e kuptoi kur ishte në pus, as në burg. Por tani, duke parë prapa, e pa të gjithë vijën. Perëndia rrallë na e shpjegon rrugën ndërsa ecim — na e tregon kur mbërrijmë. Vargjet 9–15: Përqafimi «Nxitoni, shkoni te babai im dhe i thoni: kështu thotë biri yt Jozefi — Perëndia më ka bërë zot të gjithë Egjiptit; zbrit tek unë, mos vono» (v. 9). Mendimi i tij i parë pas zbulimit ishte babai. Dhe planifikoi gjithçka: tokën e Goshenit, ushqimin për pesë vitet e mbetura të urisë, vendin për kopetë. Dhe pastaj skena: «u hodh në qafën e Beniaminit dhe qau, dhe Beniamini qau mbi qafën e tij. Pastaj puthi tërë vëllezërit e tij dhe qau me ta. Pas kësaj, vëllezërit e tij folën me të» (v. 14–15). Vini re fjalinë e fundit: vetëm pas puthjeve dhe lotëve, ata mundën të flisnin. Fjalët erdhën pas veprimeve. Kjo është urtësi e madhe për çdo pajtim: shpesh presim që biseda ta rregullojë gjithçka. Por ndonjëherë duhet së pari një përqafim, një gjest, një lot — dhe pastaj fjalët gjejnë vend. Ka mure që s'i rrëzon dot arsyeja; i rrëzon vetëm dashuria e treguar. Vargjet 16–24: Dhuratat dhe një këshillë e vogël Faraoni u gëzua dhe urdhëroi: merrni karroca, sillni babain dhe familjet, «mos u shqetësoni për sendet tuaja, sepse e mira e gjithë Egjiptit do të jetë e juaja» (v. 20). Dhe Jozefi u dha ushqime për rrugë, rroba të reja — dhe Beniaminit pesë palë rroba dhe treqind monedha argjendi (v. 22). Sërish pesëfishi; sërish favorizim i hapur. Dhe sërish, asnjë zili. Dhe kur i përcolli, u tha një fjali të vogël që shpesh e kalojmë: «Mos u grindni gjatë rrugës» (v. 24). Pse e tha këtë? Sepse i njihte. E dinte se sapo të niseshin, do të fillonte fajësimi: «ti e propozove shitjen», «ti e hodhe në pus», «unë doja ta shpëtoja». Jozefi i kishte falur — por ata duhej të mësonin ta falnin njëri-tjetrin dhe veten. Falja e marrë nga Perëndia duhet të kthehet në paqe mes njerëzve. Vargjet 25–28: Zemra e Jakobit U kthyen dhe i thanë: «Jozefi është ende gjallë, dhe është qeveritar i tërë Egjiptit». Dhe teksti thotë: «zemra e tij mbeti e ftohtë, sepse nuk u besonte» (v. 26). Njëzet vjet zi kishin ngurtësuar diçka brenda tij. Lajmi i mirë ishte shumë i madh për ta pranuar menjëherë. Por pastaj i treguan gjithë fjalët e Jozefit dhe panë karrocat që i kishte dërguar — dhe «fryma e Jakobit, atit të tyre, u ringjall» (v. 27). Fjalët plus provat e dukshme e zgjuan. Dhe tha vetëm një gjë: «Mjaft! Jozefi, biri im, është ende gjallë; do të shkoj ta shoh para se të vdes» (v. 28). Nuk pyeti si ndodhi, nuk kërkoi shpjegime, nuk foli për vitet e humbura. Vetëm: dua ta shoh. Kur vjen lajmi që s'e prisnim më, gjithçka tjetër bëhet e vogël. 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Nuk mundi të përmbahej» (v. 1). Folja origjinale afak — të mbash veten, të përmbahesh. E njëjta fjalë përdoret te 43:31 kur «u përmbajt» dhe tha «shtroni bukën». Njëzet vjet ai u përmbajt. Ka dhimbje që mbahen gjatë — por vjen dita kur duhet të dalin. «Të ruaj jetën» (v. 5, 7). Shprehja origjinale lemihjah — për të mbajtur gjallë, për të ruajtur jetë. Kjo ishte mënyra si Jozefi e kuptonte thirrjen e vet: jo «Perëndia më bëri të fuqishëm», por «Perëndia më dërgoi për të ruajtur jetë». Pushteti kishte kuptim vetëm si mjet shpëtimi. «Mbetje» (v. 7). Fjala origjinale sheerit — mbetja, ata që mbijetojnë. Kjo bëhet një nga fjalët e mëdha të profetëve: Perëndia gjithmonë ruan një mbetje të popullit të vet (Isaia 10:20–22; Romakëve 11:5). Jozefi e pa veten si mjeti i Perëndisë për të ruajtur farën e premtimit. «Mos u grindni» (v. 24). Folja origjinale ragaz — të trazohesh, të zemërohesh, të debatosh. Jozefi e dinte se rruga e kthimit është kur fillojnë fajësimet. Pas çdo pajtimi të madh, vjen tundimi për të rihapur plagët. Falja duhet ruajtur, jo vetëm marrë. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re «Unë jam Jozefi, vëllai juaj, që ju e shitët.» Kjo skenë — ai që u tradhtua duke u zbuluar para atyre që e tradhtuan, jo për t'i dënuar por për t'i shpëtuar — është pamja më e qartë e Krishtit në Zanafillë. Dhe Pjetri e tha pothuajse me të njëjtat fjalë te Rrëshajët: «Ky Jezus... ju e vratë duke e gozhduar në kryq me anë të duarve të të padrejtëve. Por Perëndia e ringjalli». — Veprat 2:23–24 Vini re strukturën e njëjtë: «ju e bëtë... por Perëndia». Faji njerëzor dhe plani hyjnor, të dyja të vërteta. Dhe ashtu si vëllezërit u «tronditën» kur panë kush ishte, dëgjuesit e Pjetrit «u pikëlluan në zemër dhe thanë: ç'të bëjmë?» (Veprat 2:37). Dhe përgjigjja e Pjetrit ishte si e Jozefit: afrohuni — pendohuni dhe pagëzohuni, sepse ka falje. Dhe një ditë, thotë Bibla, populli i Izraelit do ta shohë Atë që kanë shpuar dhe do të vajtojnë (Zakaria 12:10) — pikërisht si vëllezërit para Jozefit. Por ai vajtim do të sjellë shërim, jo dënim. Dhe fjalia e madhe e Jozefit gjen jehonën e vet te Pali: «të gjitha gjërat bashkëveprojnë për të mirë për ata që e duan Perëndinë» (Romakëve 8:28). Kjo nuk do të thotë se gjithçka që ndodh është e mirë — shitja e Jozefit ishte krim. Do të thotë se Perëndia është aq i madh sa i përdor edhe të këqijat për të kryer të mirën e vet. Pusi, skllavëria, shpifja dhe burgu — të gjitha u bënë rrugë drejt fronit që shpëtoi një komb. 6. Aplikimi për Ne Sot Kur qepim një plagë, mjeku nuk e mbyll menjëherë sipër nëse ka mbetur diçka brenda — së pari e pastron. Ndryshe plaga duket e mbyllur nga jashtë dhe kalbet nga brenda. Jozefi nuk e mbylli plagën me një «harrojeni» të shpejtë. E la të pastrohej me kohë, dhe pastaj e mbylli me lot dhe përqafime. Nga ky mësim marrim: Së pari — falja e vërtetë nuk e fsheh të vërtetën. Jozefi tha qartë: «unë jam ai që ju e shitët». Falja nuk do të thotë të pretendosh se s'ka ndodhur asgjë. Do të thotë ta thuash të vërtetën dhe pastaj të mos kërkosh çmim për të. Faljet që fshehin të vërtetën nuk shërojnë; vetëm mbulojnë. Së dyti — liroje tjetrin edhe nga faji. «Mos u zemëroni me veten.» Jozefi s'donte t'i shihte të mbytur nga turpi. Kur fal dikë, mos e mbaj në një gjendje ku ai duhet të paguajë përgjithmonë me ndjenjën e fajit. Falja e plotë e liron tjetrin që të jetojë sërish. Së treti — mëso ta lexosh historinë tënde me Perëndinë brenda. «Nuk më dërguat ju, por Perëndia.» Kjo nuk fshin fajin e askujt — por ndryshon mënyrën si e mban dhimbjen. Pyet: a ka Perëndia një plan në atë që më ndodhi? Ndoshta s'do ta shohësh sot. Por Jozefi e pa pas njëzet vjetësh — dhe atëherë gjithçka mori kuptim. Së katërti — ndonjëherë përqafimi vjen para fjalëve. «Pastaj vëllezërit e tij folën me të» — pas puthjeve dhe lotëve. Nëse ka dikë me të cilin s'ke folur me vite, mos prit të gjesh fjalët e duhura. Ndonjëherë mjafton një vizitë, një dorë e zgjatur, një lot. Fjalët vijnë pas. Së pesti — ruaje paqen pas pajtimit. «Mos u grindni gjatë rrugës.» Pas një pajtimi të madh vjen gjithmonë tundimi për të rihapur çështjen: kush kishte më shumë faj, kush e filloi. Mos e lejo. Pajtimi është si një pemë e re — do kujdes ditët e para. Së gjashti — mos u trembe nga lajmi shumë i mirë. Zemra e Jakobit «mbeti e ftohtë, sepse nuk u besonte». Kur kemi vuajtur gjatë, e kemi të vështirë të besojmë se diçka e mirë mund të jetë e vërtetë. Nëse Perëndia po të sjell diçka që e ke ndaluar së shpresuari — mos e mbyll zemrën. Ndonjëherë lajmi është vërtet aq i mirë sa duket. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 45 na tregoi një njeri që nuk u përmbajt dot më dhe qau aq fort sa u dëgjua në pallat; tri fjalë që ndryshuan gjithçka — «Unë jam Jozefi»; një ftesë «afrohuni» drejtuar atyre që ishin ngrirë nga frika; një falje që s'e fshehu të vërtetën por e çliroi fajtorin; përqafime që erdhën para fjalëve; një këshillë të vogël për rrugën — «mos u grindni»; dhe një baba plak që tha thjesht «do të shkoj ta shoh para se të vdes». Dhe mbi gjithçka, fjalinë që shpjegon gjithë librin: «Nuk më dërguat ju këtu, por Perëndia». Mbaje mend këtë varg : «Nuk më dërguat ju këtu, por Perëndia» (Zanafilla 45:8). Njerëzit mund të kenë vepruar keq — por Perëndia po shkruante diçka që ata s'e dinin. PAQJA DHE HIRI I PERENDSE QOFTE MBI JU. ZOTI JU BEKOFTE!