Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Uyku Apnesi: Sadece Horlama mı, Yoksa Sessiz Bir Halk Sağlığı Sorunu mu?

Transcript

Uyku Apnesi: Sadece Horlama mı, Yoksa Sessiz Bir Halk Sağlığı Sorunu mu? · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:05
Merhaba değerli dinleyiciler, türktor aks derneği, uykuda
0:09
solunum bozuklukları çalışma grubunun podcast serisinin ilk
0:12
bölümüne hoş geldiniz. Ben doktor gökn çavuş konak
0:16
bugün yayında kıymetli bir konuğumla beraberim.
0:19
Türk thoraks derneği uykuda solunum bozuklukları çalışma
0:22
Grubu Yönetim kurulu üyesi ve Ege Üniversitesi tıp fakültesi
0:26
göğüs hastalıkları anabilim dalında öğretim üyeliği yapmakta
0:29
olan profesör doktor Mehmet Sezai taşbakan, bizlerle
0:32
birlikte hocam hoş geldiniz. Teşekkür ediyorum.
0:36
Bugün bu podcast serisinin ilk bölümünde alanın önemli
0:40
hastalıklarından birini konu alacağız.
0:42
Obstrüktif uyku apnesi. Dilerseniz bu hastalığı
0:46
tanımlayarak başlayalım. Hocam nedir uyku apnesi?
0:49
Evet uyku apnesi adından da anlaşılacağı üzere uyku da
0:53
ortaya çıkan bir hastalıktır. Temel olarak uyku sırasında üst
0:57
solunum yollarında kısmi ya da tam bir kapatma söz konusu.
1:03
Uyku sırasında olan bu kapanma sonucunda kanımızda olan oksijen
1:07
düzeyinin düşmesiyle karakterize ve gece boyunca defalarca
1:11
tekrarlayan bir hastalık olarak karşımıza çıkmaktadır uyku
1:15
apnesi? Peki uyku apnesi toplumda ne
1:18
kadar yaygın görülüyor? Yani hem dünyada hem de
1:21
ülkemizdeki görülme sıklığı hakkında neler söyleyebilirsin?
1:24
Aslında hiç de az bir hastalık değil.
1:27
Son yıllarda farkındalık çok çok arttı, tetkikler arttıkça
1:32
insanlar sağlık kuruluşuna başvurdukça karşımıza çok ciddi
1:36
oranlar çıkıyor. Gerçekten temel olarak erişkin
1:39
yaşın hastalığı uyku apnesi hastalığı, erişkin yaşta
1:42
özellikle erkeklerde neredeyse her 2 ya da 3 erkeğin birisinde
1:48
uyku apnesi ortaya çıktığı gözleniyor.
1:51
Tüm toplumu dikkate aldığımız zaman kadınları da işin
1:53
içerisine kattığımız zaman erişkin yaşta ortalama her 45
1:58
kişiden bir tanesinde uyku apnesi görülme riski var.
2:02
Bazen bazı hastalıkların tamamen ortaya çıkmasını
2:05
engelleyemeyebiliyoruz. Bazen karşımızda genetik
2:09
faktörler de olabiliyor fakat bazen de alacağımız önlemler ve
2:13
hayatımızda yapacağımız ufak değişiklikler işin seyrini
2:16
değiştirebiliyor. Bu bağlamda uyku apnesinin risk
2:20
faktörlerini soracağım. Aslında biraz erkek olmaktan
2:23
bahsettiniz az önce ama kimlerde daha sık görülüyor diye
2:26
soracağım ve değiştirilebilir risk faktörleri var mıdır?
2:30
En önemli ve değiştirilebilir risk faktörü kilo yani obezite
2:35
bizim hastalarımızın yarıdan fazlası obez hasta yani kilosu
2:39
normal değerlerin üzerinde olan hastalar en önemli risk
2:42
faktörleri obezitenin yanında az önce de söylediğimiz gibi erkek
2:46
olmak erkek olmak önemli bir his faktörü kısa boylu kalın ve kısa
2:52
boyunun olmak önemli. Birisi faktörlü kadınlarda ne
2:55
zaman artıyor derseniz, kadınlarda özellikle ellili
2:58
yaşlar bir kritik yaşlar, menopoza giriş ve.
3:01
Kapı sonrası dönemde kadınlarda erkeklere yaklaşıyor.
3:04
Uyku apnesi görülme riski? Bunun yanında bazı
3:08
alışkanlıklarımız da uyku apne riskini artırıyor.
3:11
Örneğin alkol kullanımı, sedatif kullanımı, sigara kullanımı,
3:15
bunlar da uyku apnesinin görülme sıklığını ve riskini artıran
3:19
kötü alışkanlıklar. Maalesef bunlar da
3:21
değiştirebileceğimiz faktörler. Bazı endokrin yani bizim salgı
3:25
bezleriyle ilgili hastalıklarımız, tiroid
3:28
hormonumuzun yeterince çalışmaması.
3:31
Akromegari dediğimiz bir takım endokrin bozukluklar kapnesi
3:34
riskini arttıran faktörler arasında geliyor.
3:37
Bir de yatış pozisyonu da önemli.
3:39
Genellikle uyku apnesi hastaları yan yatmaktan çok rahat ederler.
3:43
Yan yatarken sırt üstü yatmak, sırt üstü yatış alışkanlığı
3:47
olmakta. Uyku apne riskini dilin.
3:50
Yer çekimi nedeniyle geriye kaçması nedeniyle artıran
3:53
faktörler değiştirebileceğimiz faktörler.
3:56
Bunların arasında belli kilo almamak çok çok önemli.
3:59
Kötü alışkanlıklardan uzak durmak çok çok önemli.
4:02
Yatış pozisyonumuzu değerlendirmek herhangi bir
4:05
endokrin hastalığımız varsa bunların tedavilerini yapmak
4:09
önem taşıyor. Bu bağlamda.
4:11
Aslında pek çok hastalıkta bazı risk faktörleri kesişim
4:15
kümesinde yer alıyor. Kilo mesela bunlardan bir kilo
4:18
iyileştirdiğimizde ya da zararlı alışkanlıklardan kaçındığımızda
4:22
pek çok başka kronik hastalığa da yakalanmaktan korunuyoruz.
4:26
Aslında bunun da vurgusunu yapmış olduk.
4:28
Peki biraz tanımlarken bahsettiniz, daha detaylı
4:32
soracağım uyku apnesi kendini nasıl belirtilerle gösteriyor?
4:35
Yani size hastalarınız hangi şikayetlerle geliyor veya hangi
4:40
şikayetlerle gelen hastalarda? Öncelikle uyku apnesi
4:43
düşünürsünüz? Burada tabii hastanın
4:46
şikayetleri kadar hasta yakınlarını şikayetleri de
4:49
önemli. Çünkü en sık olmazsa olmazımız
4:51
neredeyse horlama yüksek sesle gürültülü horlama.
4:55
Burada temel olarak hasta yakınlarının şikayetleri biz o
4:58
yüzden uyku apnesi hastasını sorgularken muayene ederken
5:00
mutlaka uykusunu gören bir yakınının da yanında olmasını
5:03
isteriz. Bunun yanında hastanın
5:05
yaşadıkları neler? Hastanın yaşadıkları tabii bu
5:08
horlamalar arasında nefes durmaları, hasta yakınlarının
5:12
gözlemlediği kadar hastalar da bu apneler ve nefes durmaları
5:16
ataklarında boğularak tıkanarak uyanma şeklinde bir yakınmayla
5:20
bizim karşımıza gelebilirler. Tabi böyle bir uykuyu geçiren
5:24
böyle bir gece yaşayan hastalar sabah dinlenmemiş olarak
5:28
kalkıyorlar. Niçin uyuyoruz?
5:29
Uyku bir fizyolojik dinlenmedir bizim için.
5:32
Dinlenmek için uyuyoruz ama uyku apnesi hastalarımız kalktığı
5:36
zaman yattığından daha yorgun kalkıyorlar.
5:38
Tabiri caizse ve bu dinlenmeden kalkmanın ardından ortaya çıkan
5:43
aşırı bir uykuluk ertesi gün gün içerisinde uykuya, eğilimlik,
5:47
günlük performansını engelleyecek öğrenciyse akademik
5:50
başarısını engelleyecek işverense iş başarısını
5:53
etkileyecek. Şoförsü trafik kazası riskini
5:56
arttıracak gündüz uykulukla karşı karşıya alıyoruz bu
5:59
hastaları yani temel olarak horlama, uykuda, nefesim
6:02
durması, boğularak uyanma ve gündüz aşırı uykuluk hali, uyku
6:07
apnesi hastalarında bizim beklediğimiz bulgular.
6:10
Diyelim ki bu saydığınız şikayetleri kendinde gören ya da
6:14
dediğiniz gibi yakını tarafından sen de böyle bir şey var uyurken
6:17
diye kendine söylenen bir dinleyicimiz bir profesyonelle
6:21
görüşüp tetkik yaptırmak istiyor.
6:23
Bu noktada tanı için nasıl testler uyguluyorsunuz ve
6:26
kişiler bu tetkikler için nerelere başvurabilir?
6:30
Bulgular çok çok önemli. Az önce saydığım bulgular bu
6:33
bulgularla bize başvuran hastaları biz değerlendiriyoruz.
6:37
Başta da söyledim. Risk faktörler.
6:39
Örneğin orta yaşta olmak, kilolu olmak, kötü alışkanlıklar olmak
6:44
gibi risk faktörleriyle birleştirdiğimizde uyku
6:47
apnesinin klinik olarak zaten büyük olasılıkla düşünüyoruz.
6:50
Biz bu hastalarda ama bu hastalığı doğrulamak için bir
6:53
testimiz var, bir testimiz var. Bu testimiz de hastaları bir
6:57
gece. Uyku laboratuvarı dediğimiz
6:59
laboratuvarda yatırıyoruz. Hasta bir gece bizim misafirimiz
7:03
oluyor. Uyur iken horlamasını nefes
7:06
durmasını yatış pozisyonu ne kadar sağlıklı uyuyup
7:10
uyumadığını, bunların hepsini değerlendiriyoruz.
7:13
Uyku test ediyoruz. Halk arasında tıbbi anlamda da
7:15
polis onografi diyoruz. Hastanede yapılan polis onografi
7:20
tipleri de vardır. Bunlar daha donanımlıdır.
7:22
Hastanede yapılanlar daha basit. Evde takip ettiğimiz cihazlar da
7:27
var. Evde hastaya verdiğimiz ve
7:28
dökümlerini aldığımız daha basit cihazlar da var.
7:31
Yani sonuç olarak risk faktörü olan klinik.
7:34
Kuş kullandığımız bir hastaya uyku testi yaparak uyku apnesini
7:38
doğrulamamız gerekiyor. Peki bu uyku laboratuvarları
7:42
hangi bölümlerde yer alıyor? Yani bir bölüme başvuracak kişi
7:45
şikayette mesela göğüs hastalıklarıyla ilgili bugün
7:48
konuşuyoruz. Onun dışında başka branşlarda da
7:51
var mı? Şimdi Ege Üniversitesi Tıp
7:52
Fakültesi Hastanesi 2 tane uyku laboratuvarı var.
7:55
Bir tanesi göğüs hastalıkları altında bir tanesi nöroloji
7:58
altında. Genellikle de türkiye'de uyku
8:00
tıbbi ile uğraşan branşlar, göğüs hastalıkları ve
8:03
nörolojidir. Bunun yanında nadiren kulak
8:06
burun boğaz uzmanları, psikiyatri uzmanları da uyku
8:09
tıbbi ile uğraşır ama genellikle bu şikayeti olan bir kişi
8:15
başvuracağı hastanede uyku laboratuvarını sorgulamalı ve
8:18
uyku laboratuvarına başvurmalı. Bu uygulamaları da.
8:22
Dakika bir göğüs Hastalıkları Uzmanı ya da bir nöroloji
8:24
uzmanın kumandası altında çalışan laboratuvarlardır.
8:28
Peki uyku apnesi tanısı aldı diyelim.
8:31
Bir hasta bu hastalar da tedavi süreci nasıl ilerliyor?
8:35
Uyku apnesi tanısı aldıktan sonra biz hastayı önce uyku
8:40
apnesinin şiddeti açısından değerlendiririz.
8:44
Daha sonra hastanın uyku apnesi kliniği açısından ne kadar
8:49
yakınması olduğunu değerlendiririz.
8:51
Üçüncü olarak da hastanın ek hastalıkları çok önemlidir.
8:55
Örneğin kalp hastalıkları, tansiyon, şeker hastalığı gibi
8:58
hastalıkları çok önemlidir. Bunların hepsiyle beraber tedavi
9:03
edilmesi gereken uyku apnesi açısından spesifik tedavi
9:07
edilmesi gereken hasta gruplarına ayırırız işte uyku
9:10
apnesi, kliniği çok belirgin olan çok ek hastalığı olan uyku
9:14
apnesi. Ağır olan hastalarda uyku apnesi
9:17
spesifik tedavi dediğimiz bir tedavi uyguluyoruz.
9:20
Bu tedavi de spab yada bip dediğimiz pub dediğimiz halk
9:24
arasında uyku cihazı diye artık bu da görülür, bilinir olmaya
9:28
başlandı. Bu cihazlarla hastaları biz
9:31
tedavi ediyoruz. Uykuda kullandıkları bir cihaz
9:34
bu hastaların o üs solunum yollarında uyku anında ortaya
9:38
çıkan. Kapanmayı engelleyen bir cihaz
9:41
her hastaya göre farklı maskeler, farklı cihazlar,
9:45
farklı basınçlar belirleniyor. Bu tedavi kararı aldığımız
9:49
hastaları bir kez daha uyku laboratuvarına yatırıyoruz.
9:52
Hangi cihaz, hangi ayarlarda düzeltiyor onu belirliyoruz ve o
9:55
cihazı veriyoruz. Gerçekten çok ciddi yanıtlar
9:58
alıyoruz. Hastaların uyku apnesini
10:00
düzeltmesi anlamında tabii bu spesifik tedaviyi yaparken başta
10:05
da söylediğimiz risk faktörleriyle de uğraşmak,
10:08
geçici risk faktörü değiştirilebilir risk faktörleri
10:11
uğraşmak da çok çok önemli. Hastanın kilosuyla mücadele
10:14
etmesi, kötü alışkanlıklarından uzaklaşması, yatış pozisyonunu
10:18
değiştirmesi, yan yatmaya gayret etmesi.
10:22
Endokrin hastalıkları varsa bunlarla ilgili tedavilerin
10:25
yapılması önemli. Çok nadiren de cerrahi
10:30
müdahalelerden de yarar görüyoruz.
10:32
Örneğin burunda ciddi bir tıkanıklık varsa bademciklerde,
10:36
geniz etlerinde ciddi bir ilerleme ve hava yollarında
10:39
kapanma varsa. Bu hastalarda da cerrahi
10:43
tedavinden destek alıyoruz. Kulak burun bazı uzmanlarında.
10:46
Çok teşekkürler temelde bir cihaz tedavisinden bahsettiniz.
10:50
Bence dinleyicilerimiz merak edecektir.
10:53
Acaba sigorta kapsamında karşılanıyor mu bu cihazlar diye
10:56
ben de onu sormak istedim. Evet, sigorta kapsamında
11:00
karşılanıyor bir cihazlar biz hangi cihazı kullanacağını
11:03
belirledikten sonra resmi bir şekilde gerekli evraklarını
11:06
hazırlıyoruz. Hastaların SGK ya gönderiyoruz.
11:10
SGK elinde hastalanan dönen cihazları varsa onları vererek
11:15
tedavisini başlatıyor ya da dışarıda bu cihazları satan
11:18
anlaşmalı firmalar var. Onlara yönlendirerek cihazı
11:21
almalarını sağlıyor. Peki eğer bireylerde uyku apnesi
11:24
tanısı konmazsa veya gecikirse ya da tanı konulup tedavi
11:29
sürecine başlamama ya da tedaviyi sürdürmeme gibi
11:33
durumlar olursa, yani kişi bu hastalıkla uzun süre yaşarsa baş
11:37
başa kalırsa bunun ne gibi sağlık sonuçları olur?
11:40
Yani bu hastalık insan vücudunda başka neleri etkiler?
11:44
Evet, bu çok önemli bir nokta. Daha önceki sorularınıza da
11:47
zaman zaman değindim. Uyku apnesini klinik olarak
11:52
belirgin yaşayanlar, gündüz uykuluğu fazla olan hastalar,
11:57
bunlar bir şoför olabilir, bir iş makinesi kullanıyor olabilir.
12:01
Trafik kazası yapma riskleri 7 kat fazla uyku apnesi
12:04
olmayanlara göre 27 kat fazla ciddi bir kaza riskleri var.
12:08
En önemli risklerden bir tanesi bu tedavi olmayan uyku apnesi
12:13
hastaları için öğrenci olabilir. Akademik başarısı devlet memuru
12:18
olabilir, ofis başarısı yani üretkenliği çok çok etkiliyor.
12:21
Tedavi olmaz ise. Bunun yanında biz uyku apnesi
12:26
ile tabii bunların çoğu obez kilolu hastalar olduğu için kalp
12:30
hastalığı, şeker hastalığı, tansiyon inme gibi hayatı,
12:35
tehdit edici hastalıkları da sık görüyoruz.
12:38
Uyku apnesi hastalığında eğer uyku apnesini tanısını koyup
12:43
düzenli tedavisini almasını sağlarsak bu hastalıkların da
12:47
kontrolleri daha kolay oluyor. Uyku apnesi hastalarında.
12:51
Ama tersine tanı almaz ya da bu hastalıkla farkında olmadan
12:55
yaşamlarını sürdürürlerse ya da tanığılık tedavilerine uyum
12:58
sağlayamazlarsa. Bu hastalıklarla ilgili ölümcül
13:02
ataklar karşı karşıya kalıyoruz. Ölümcül ataklarla örneğin uykuda
13:07
ciddi ritim sorunları yaşıyorlar.
13:09
Uykuda kalp krizi geçiriyorlar. Uykuda felç geçiriyorlar uykuda
13:12
hayatını kaybediyorlar. En korkunç olan, en önemlisi
13:16
olan bu. Biz hastaları özellikle bu
13:18
noktada çok uyarıyoruz. Tedavi uyumları açısından çok
13:22
çok önemli. O yüzden.
13:24
Erken tanı tedavinin düzenli olması çok çok önemli.
13:29
Eğer biz tedavisini düzenli bir şekilde yapmasını sağlarsak,
13:33
hastanın trafik kazası, iş kazası riskini normal sağlıklı
13:37
insanlar düzeyine indiriyoruz. Kalp hastalıkları, tansiyon,
13:41
şeker, kolesterol gibi hastalıkların takip ve
13:45
tedavisini daha kolay yapmalarını sağlıyoruz.
13:49
Bu hastalıklarla ilgili akut ataklarının, ölümcül atakların
13:52
olma olasılıklarını azaltıyoruz. Günün içerisinde daha enerjik
13:56
oluyorlar, depresif oluyorlar. Tedavi olmayanlar
13:59
depresyonlarından kurtuluyorlar. Yani sosyal hayatta daha aktif
14:02
oluyorlar ve tedavinin ilk gününden itibaren biz bu etkiyi
14:06
görebiliyoruz. O da bizim hastalarımız
14:08
açısından çok çok 100 güldürücü oluyoruz.
14:11
Peki uzun vadeli sonuçlarıyla ilgili de aslında ilk yayına
14:15
başlarken dediniz ki solunum duruyor ve oksijen gitmiyor.
14:19
Kana bey ne oksijen gitmemesine yönelik bununla ilgili birtakım
14:23
sonuçlar da doğuyor mu? Tabii az önce saydığım sonuçlar
14:27
zaten kalp ritm sorunu kalp krizi geçirmek inme geçirmek,
14:32
bunların oluş mekanizması da zaten uyku apnesi sırasında o
14:35
sorunum yollarının kapanması vücuda beyne yeterli oksijenin
14:40
gitmemesiyle ortaya çıkan bir takım patolojik süreçlerle
14:44
ortaya çıkan bir durumdur. O yüzden temel olarak oksijenin
14:49
apne nedeniyle nefes durması nedeniyle düşmesi sonra tekrar
14:53
nefes alıp vermeyle tekrar yükselmesi.
14:55
Gece boyunca devamlı dalgalı bir oksijen düzeyi sabit olması
14:58
gereken oksijen düzeyi sağlıklı insanlarda uyku apnesi,
15:01
hastalarında dalgalı bir oksijen düzeyiyle karşı karşıya
15:04
kalıyoruz ve olumsuz sonuçların birçoğunu az önce saydığımız
15:08
olumsuz sonuçların birçoğuna bu dalgalı oksijen seyri neden
15:12
oluyor. Peki son olarak uyku apnesine
15:15
yönelik sizin eklemek istedikleriniz varsa onları da
15:18
almak isterim. Uyku apnesi çok yaygın bir
15:21
hastalık ya bir tansiyon kadar şeker kadar bir astım kadar koah
15:27
kadar yaygın bir hastalık. Gün geçtikçe daha fazla hastayla
15:31
karşı karşıya kalıyoruz. Toplum obeziteye doğru gidiyor.
15:35
Immobilizasyon, hareketsizlik, teknoloji.
15:38
Biraz bunu zorluyor. O yüzden kilo almak önemli.
15:42
Birisi faktörü kilolu olmak önemli.
15:44
Birisi faktörü bizim dikkat edebileceğimiz kötü
15:46
alışkanlıklardan uzak durmak önemli.
15:48
Birisi faktörü ve fiziksel aktiviteye dikkat etmek önemli
15:52
bir his faktörü ama her şeye rağmen bunlara rağmen uyku
15:56
apnesi, kliniği semptomu varsa bir an önce tanısının konulup
16:01
tedavisinin başlanması da hastaların gelecek
16:04
yaşamlarındaki. Kardiyovasküler yani kalp ve
16:08
damar hastalığı sağlığında çok çok önemli etkiliyor.
16:12
Bunları önemli olduğunu tekrar vurgulamak istiyorum.
16:15
Çok teşekkürler. Evet sevgili dinleyiciler bugün
16:19
profesör doktor Mehmet Sezai taş bakan'la beraberdik ve uyku
16:23
apnesi konusunda sizleri bilgilendirmeye çalıştık.
16:26
Önümüzdeki yayınlara dek sağlıkla kalın.