Latest / Przygody Felka Wafelka - bajki dla dzieci / Dlaczego świetliki świecą? 💡 nauka dla dzieci | Felek Wafelek (SNF_015)

Transcript

Dlaczego świetliki świecą? 💡 nauka dla dzieci | Felek Wafelek (SNF_015) · Przygody Felka Wafelka - bajki dla dzieci

• 0:00
  Cześć, to ja felek wafelek. Pewnego wieczoru siedziałem
• 0:04
  sobie w mojej czekoladowej chatce i nagle pyk, zgasło
• 0:08
  światło. Całe waflowe ściany zrobiły się
• 0:12
  ciemne jak gorzka czekolada 90%. No to ja jak to ja?
• 0:17
  Ruszam po latarkę, a tu. Coś świeci, nie, żarówka, nie
• 0:23
  świeczka, tylko mały latający owad, który błyskał jak mini
• 0:27
  lampa halo. Jak to możliwe, że świecisz
• 0:31
  skoro nie masz ani ognia, ani baterii?
• 0:34
  Zapytałem, a on zamrugał jakby chciał mi odpowiedzieć to
• 0:38
  luminescencja mój drogi kolego i wtedy pomyślałem lumine.
• 0:45
  Co? Od razu wiedziałem, że muszę to
• 0:48
  zbadać, bo jeśli coś świeci bez ognia, to brzmi jak magia, tylko
• 0:53
  że to nie magia, a nauka. Zwykle żeby coś świeciło, musi
• 0:59
  być gorące jak żarówka, płomień, świeczki czy słońce, ale
• 1:03
  luminescencja to zupełnie inna bajka.
• 1:06
  To takie zimne świecenie bez dymu, bez płomienia, bez
• 1:10
  poparzonego nosa w świecie nauki i przyrody spotyka się różne jej
• 1:15
  rodzaje i powiem wam, to dopiero pokaz świateł.
• 1:20
  Wiecie co to świetliki, prawda? Te małe robaczki, które błyskają
• 1:24
  w trawie jak żywe iskierki to mistrzowie tak zwanej bio
• 1:28
  luminescencji świecą dzięki reakcji chemicznej zachodzącej w
• 1:32
  ich ciałach w środku mają specjalną substancję o nazwie
• 1:35
  lucyferyna, która spotyka się z tlenem i enzymem zwanym
• 1:39
  lucyferazą. Kiedy te składniki tańczą razem
• 1:42
  w chemicznym rytmie powstaje światło czyste, chłodne i
• 1:47
  cudownie błyszczące. To trochę tak, jakby ich brzuchy
• 1:50
  miały mikrofabryczki światła. Ja bym chciał mieć taką w łapce,
• 1:54
  nie musiałbym już nosić latarki, ale to nie tylko świetliki.
• 1:58
  Niektóre meduzy też potrafią świecić, błyszczą na niebiesko
• 2:02
  zielono albo fioletowo jakby urządzały podwodne dyskoteki.
• 2:06
  Już widzę oczami wyobraźni jak taka meduza woła, halo, halo tu
• 2:11
  didżej glon, puść moją ulubioną falę, a obok niej w głębinach.
• 2:16
  Pływają prawdziwe mistrzynie świecenia ryby głębinowe to
• 2:22
  takie ryby, które żyją na dnach najgłębszych oceanów, gdzie nie
• 2:26
  dociera żaden promyk słońca. Niektóre takie jak żabnica, mają
• 2:31
  własną lampkę przy czole. Taki żywy reflektor, który
• 2:35
  przyciąga ofiary w mrokach oceanu.
• 2:37
  Światło to tworzą bioluminescencyjne bakterie,
• 2:40
  które żyją w jej ciele. Ryba daje im dom, a one świecą w
• 2:45
  zamian to jakbyś miał na głowie małą lampkę zasilaną przez
• 2:48
  przyjazne bakterie, a cała ekipa świeci razem, żeby nie zgubić
• 2:52
  drogi w ciemnym morzu. A wiecie, że nawet grzyby
• 2:55
  potrafią świecić? Grzyby takie jak
• 2:58
  łuszczakściągający, opieńka, miodowa i hełmówka zielono
• 3:01
  świecąca świecą zielonkawym światłem dzięki biolu
• 3:05
  minescencji podobnej reakcji jak u świetlików tylko zachodzącej w
• 3:10
  ich grzybni u szczaka świecą blaszki pod kapeluszem u opieńki
• 3:15
  podziemna część systemu korzeniowego, a u hełmówki cały
• 3:19
  Grzyb, zwłaszcza kapelusz i trzon, które w tropikalnych
• 3:23
  dżunglach, Japonii i Brazylii. Wyglądają jak małe, naturalne
• 3:26
  lampki nocne wśród drzew. A nocą tworzą bajkowy widok,
• 3:31
  zielonkawe, ciche i tajemnicze jak wioska elfów, oświetlona
• 3:35
  magią natury, tylko lepiej ich nie jeść, bo kto by chciał
• 3:39
  świecić od środka jak neon? Ale bio luminescencja to dopiero
• 3:44
  początek świetlnego show. Pewnego dnia poszedłem do
• 3:47
  laboratorium profesora pstryczka wchodzę, a tam wszystko świeci
• 3:51
  na różowo zielono i fioletowo. Profesorze, czy tu wybuchła
• 3:55
  tęcza? Pytam zdumiony, a on tylko
• 3:58
  machnął lampą, ufał. No i wtedy się zaczęło.
• 4:02
  To była tak zwana fluorescencja. Pamiętacie co to promienie ufał,
• 4:07
  czyli ultrafioletowe? To takie światło, którego nasze
• 4:11
  oczy nie widzą, bo jego fale są zbyt krótkie dla naszego oka,
• 4:15
  ale za to niektóre zwierzęta widzą ten typ światła.
• 4:17
  Niektóre substancje chemiczne potrafią złapać ten typ światła
• 4:21
  do wnętrza swojej cząsteczki, a potem oddać w formie światła,
• 4:25
  które już widzimy i to bardzo kolorowego fluorescencja.
• 4:30
  To właśnie takie świecenie tylko wtedy, gdy coś oświetlisz
• 4:34
  światłem u v. Widziałeś może farby, które
• 4:37
  świecą jaskrawymi neonowymi kolorami w klubach albo na
• 4:41
  pokazach naukowych? To właśnie to w naturze też
• 4:46
  znajdziesz przykłady takich substancji, na przykład u
• 4:49
  niektórych papug koralowców albo skorpionów.
• 4:52
  Niektóre z nich świecą pod ufał jak nocne gwiazdy pustyni.
• 4:57
  Myślicie, że to koniec tej magii kolorów światła?
• 5:01
  Otóż nie znasz te gwiazdki na suficie, które świecą, gdy
• 5:05
  zgasną lampki albo zabawki, które najpierw trzeba naładować
• 5:09
  pod lampą, a potem błyszczą W ciemności jak mini księżyce.
• 5:13
  To tak zwana fosforescencja światło, które nie chce zasnąć.
• 5:18
  Materiały fosforescencyjne pochłaniają energię światła, a
• 5:22
  potem powoli ją oddają nawet przez kilka minut czy godzin, to
• 5:26
  dlatego wydaje się, że świecą same z siebie, choć tak naprawdę
• 5:30
  to trochę jak baterie, najpierw się ładują, potem oddają energię
• 5:34
  pod postacią światła w świecie nauki.
• 5:37
  To przechowywanie energii. Dzieje się dlatego, że elektrony
• 5:41
  w tych materiałach skaczą na wyższe poziomy energii, a potem.
• 5:45
  Bardzo powoli z nich spadają to trochę tak jak dzieci, które po
• 5:48
  intensywnej zabawie i tylu emocjach nie mogą zasnąć.
• 5:52
  Ciągle jeszcze podskakują, śmieją się i świecą tą swoją
• 5:56
  radosną, pozytywną energią, zanim w końcu spokojnie odpłyną
• 6:00
  w sen, więc kiedy zobaczysz coś co świeci nie myśl od razu, że
• 6:04
  to magia, może to po prostu nauka w najlepszym wydaniu
• 6:10
  światło nie zawsze musi być gorące, żeby było piękne.
• 6:13
  Czasem wystarczy odrobina energii, dobra reakcja i chęć,
• 6:17
  by rozbłysnąć luminescencja to uśmiech materii.
• 6:21
  Nie grzeje, nie parzy, ale rozświetla świat tak jak dobro,
• 6:27
  radość i ciekawość w każdym z nas.
• 6:30
  Czy myślicie, że dzisiejsze przykłady to wszystkie rodzaje
• 6:33
  luminescencji? Otóż nie świat nauki ma ich
• 6:37
  jeszcze więcej. Jest na przykład chemii
• 6:40
  luminescencja, czyli świecenie powstające podczas reakcji
• 6:43
  chemicznej. Tak działa patyczek świetlny,
• 6:46
  który zaczyna świecić, gdy się go przełamie.
• 6:49
  Jest też elektroluminescencja, gdzie światło pojawia się dzięki
• 6:53
  prądowi. Jak w ekranach i neonach, a
• 6:56
  nawet kato do luminescencja używana w mikroskopach, kiedy
• 7:00
  światło powstaje po uderzeniu elektronów w materiał światło ma
• 7:05
  więc wiele sposobów, żeby się uśmiechać.
• 7:07
  Trzeba tylko wiedzieć, gdzie i dlaczego.
• 7:10
  A może pewnego dnia odkryjemy jeszcze cukier columnescencje,
• 7:14
  taką, w której landrynki błyszczą od radości dzieci ha, a
• 7:17
  tu was mam, bo takie zjawisko naprawdę istnieje.
• 7:21
  Nazywa się tryboluminescencja to naukowa.
• 7:24
  Na świecenie, które pojawia się, gdy coś się kruszy, rozrywa albo
• 7:29
  zgniata na przykład cukier, kiedy łamiesz kryształki cukru?
• 7:33
  Jego maleńkie cząsteczki pękają i elektrony przeskakują z
• 7:37
  miejsca na miejsce, uwalniając malutkie błyski światła.
• 7:40
  To trochę jakby cukier miał w sobie ukrytą iskierkę radości,
• 7:44
  która wybucha, kiedy ktoś próbuje zrobić z niego cukier
• 7:47
  puder. A może wasi dziadkowie albo
• 7:49
  babcie pamiętają, jak w nocy mieli cukier w mikserze i w
• 7:53
  środku słoika błyskało coś jak? Miniaturowe błyskawice.
• 7:57
  Zapytaj i daj znać w komentarzu czy ktoś pamięta, ale wiecie co,
• 8:02
  czekam aż kiedyś ktoś odkryje czeko luminescencji je zjawisko,
• 8:06
  które pojawia się, gdy felek wafelek zjada za dużo kakao i
• 8:10
  świeci z dumy, że znowu odkrył coś nowego, bo kto wie, może w
• 8:15
  świecie nauki jeszcze nie zapisano wszystkich słodkich
• 8:18
  błysków. Może wymyślisz jakiś zabawny
• 8:21
  pomysł na własną luminescencję i podasz przykład w komentarzu.
• 8:25
  Do usłyszenia w kolejnym odcinku.
• 8:27
  Słodkiej nauki z felkiem wafelkiem.
• 8:29
  Jeżeli felek stał się już znajomym głosem w waszym domu,
• 8:33
  zaobserwujcie nasz kanał i zostawcie ocenę, to dla nas
• 8:36
  najmilszy sygnał, by opowiadać dalej, a jeśli chcecie wesprzeć
• 8:41
  przygody felka, możecie postawić mu symboliczne kakao na
• 8:44
  patronite. Ten mały gest daje nam wielką
• 8:47
  moc do tworzenia kolejnych historii na czekoladowym tropie
• 8:51
  link znajdziecie w opisie, dziękuję, że jesteście częścią
• 8:55
  tego świata.