Latest / Anlamak+ / İşsizler ordusu; İyi bölümlerin işsiz mezunları

Transcript

İşsizler ordusu; İyi bölümlerin işsiz mezunları · Anlamak+

0:00
Herkesi tekrar merhaba. Bugün türkiye'nin gündemini
0:03
sarsan ve belki de son 56 yıldır konuşulmasına karşılık herhangi
0:08
bir çözüm mekaniğinin oluşmadığı bir süreçten bahsedeceğiz.
0:12
Son günlerde eski adiler Twitter yeni adıyla ekstra çok büyük bir
0:16
gündem oldu. Cüneyt Özdemir gibi ünlü
0:19
gazeteciler de bu konuyu ele almaya başladılar.
0:23
Aslında diş hekimliğinin işsizliği şimdi diş hekimlerinin
0:27
işsizliği kavramı bugün işte yeni konuşulan bir konuymuş gibi
0:31
görürse de aslında diş hekimlerinin problemleri çok
0:34
daha önceye gidiyordu ancak. Sadece diş hekimlerimi işsizdi
0:39
diye sorduğunuz zaman soru birazcık daha farklı yerlere ve
0:42
farklı manalara kayıyor. Şimdi ben mesela bir fizik arabi
0:46
bölümü mezunuyum. Benim okuduğum esnada taş
0:50
çatlasın. 10 12 üniversitede bu bölüm vardı ve mezun olduğunuz
0:54
zaman iş bulmak gibi bir Kaide söz konusu değildi.
0:57
Rahat rahat işinizi buluyordunuz ve 3 aşağı 5 yukarı.
1:03
Yine benzer mantıkta ve kapasitede hizmet
1:07
verilebiliyordu. Ancak ne oldu işte?
1:10
Dönem içerisinde eski Sağlık Bakanı Recep akdağının söylediği
1:14
bir ifadeden de yola çıkarsak, hekim maaşı kisvesi altında
1:19
taleplerin bulunmasından dolayı istihdamın bu şekilde
1:23
sağlanamayacağını söyleyerek, sayın bakan dedi ki o zaman
1:26
mezun sayılarını arttıracağız. Tabii ki biz bunu üniversite
1:30
çağındayken toyken çok da ciddiye almadık ama sonrasında
1:35
bunun ciddiye alınması gereken bir emarı olduğunu gördük.
1:38
Hızla 50 60 üniversitede bölüm tamamlandı.
1:43
Artık açıldı ama bir problem vardı zaten.
1:46
Hâlihazırda 10 üniversite, 12 üniversite eğitim verirken bile
1:49
akademisyenler uçarak kaçarak eğitim vermek zorunda
1:53
kalıyorlardı. Ve bir üniversitenin akademisini
1:56
45 farklı yerde bile eğitim vermek zorundaydı.
1:58
Çünkü akademisyen eksikliği vardı tabii.
2:01
Biz bu altyapıyla 50 tane üniversitenin açılacağını hiç
2:04
düşünemedik ama sonrasında süreç o kadar hızlandı ki insanlar ya
2:09
demek ki bu üniversitede alınan eğitim de çok da kıymetli
2:12
değilmiş. Ya yöneten bir mantıkla hareket
2:15
etmeye başladı. Şimdi bugün ben kendimden yola
2:19
çıkarak anlatma başladım. Ancak her meslek erbabının 3
2:24
aşağı. Therapia fakültesi hariç her
2:27
meslek erbabının karşılaşmak zorunda olduğu bir işsizlik
2:30
furyasıyla karşı karşıyayız. Bugün işte diş hekimleri bu
2:34
hareketi başlatınca eczacılar da geri kalmadı ve eczacıların da
2:38
işsiz olduğunu, işte yeni bir eczane açmanın 2.010 üçten sonra
2:43
imkansız olduğunu çok yüksek bedellerle ancak
2:46
devredilebildiğini ve devredilmesinden sonra da bu
2:50
kadar karlı bir sistem olmadığını söyledi.
2:53
Rakamlar alakir ııı hatta ulaşabilir ama işin içinde
2:56
olmayan biri olduğum için tutup burada bir rakam verme eee
3:00
amacında değilim. Ancak 3 aşağı 5 yukarı o rakama
3:03
bir daire alsanız da benzer getiri sağlayabilir mi işte
3:06
burası tartışmalı bir konudur. Şimdi tabii ki eczacılardan önce
3:10
mühendisler de yine aynı hakeza problemleri yaşıyordu.
3:14
Daha büyük kırılım avukatlarda yaşanmıştı.
3:17
Şimdi bakın. Bilerek ve isteyerek bazı
3:19
bölümlerin adını zikretmiyorum. Bazı bölümler gerçekten biz
3:23
okurken de problemli bölümlerde. Işte şanslıysanız bazı yerlere
3:27
gidebileceğiniz bölümlerden bahsediyoruz ve türkiye'de son
3:32
34 senedir hep konuşulan bir mekanizma olarak devlete kapağı
3:36
atmak anne babalarımızın deyimiyle ne kadar talihsiz bir
3:39
ifade değil mi? Yani özel sektörde üretmek
3:43
kapasiteyi arttırmak, iş yüklenicisi olarak bu alanlarda
3:46
istihdam yaratmak veya girişimcilik hiçbir zaman motive
3:50
edilen bir araç olmadı. Türkiye'de türkiye'de her daim
3:54
devletten alınacak sabit gel. Karşılığında yapılan iş evladı
3:58
her şeyden tabii ki bu dönem daha yeni yeni tekrardan
4:02
konuşulmaya başlandı. Çünkü diş hekimlere hani bundan
4:05
biz mezun olurken de öyleydi. Çok iyi paralar kazanan
4:08
insanlardı ve gerçekten gelecekle ilgili çok böyle
4:11
kaygıları da yoktu. Ama aynı bizim bölümümüzde
4:15
yaşanan erozyon onları da vurdu. Eczacıları da vurdu.
4:19
Yarın öbür gün tıp fakültesi mezunlarını da vuracak.
4:22
Şimdi burada itirazları ele alalım.
4:25
Çözümleri konuşmaya gayret edelim ve aslında türkiye'yi
4:28
bekleyen sondan bahsedelim. Şimdi türkiye'de aslında bu
4:31
veriler üniversite mezunu verileri evet çok hızlı bir
4:35
şekilde yükseldi. Suni bir şekilde yükseldi ancak
4:39
ancak önceden de çok kötüydü. 2.008 yılında üniversite
4:43
mezunlarının sayısı OECD ülkelerini falan çok çok altında
4:47
bir rakamdan bahsediyoruz ve bu rakam. %10 sekizlere yakın 15
4:52
ila 18 arasında 2.020 üçlere geldiğimizde artık 28 ile 35 yaş
4:58
arasındaki her ferdin yüzde kırkbeşinin yaklaşık olarak
5:03
üniversite mezunu olduğunu biliyoruz.
5:06
Şimdi akademisyen eksikliği laboratuvar eksikliği, öğretim
5:09
mantalitesi bakıldığı zaman evet ciddi problemler söz konusu.
5:14
Çünkü insanlar aslında üniversitede bir işi yapmanın
5:18
legal olarak iznini alıyorlar. Yapabilme yetilerini tasdiklemiş
5:23
olmuyorlar. Yani bir diş hekimi olarak mezun
5:27
olmak bir fizyoterapist olarak bir diyetisyen olarak bir
5:30
mühendis olarak mezun olmak demek.
5:32
O işin erbabı ve o işin bilir kişisi olduğunuz anlamına
5:36
gelmiyor. Ne yazık ki biz zihniyet olarak
5:38
kırılım noktamızdan ilki bu. Ikincisi ise bu sektörlerin
5:44
kendi lokomotiflerini inşa etmesi gerekiyor ki insanlar
5:47
üniversiteyi bitirdikleri zaman istihdama dahil olup kendilerini
5:52
geliştirebilecekleri bir zemin bulabilmeleri lazım.
5:55
Sen kamu adına istihdam daraltıp veya farklı sektörlerdeki
6:00
istihdamı orantısal olarak başka alanlara kaydırırsan belli başlı
6:05
bölümler ciddi problemler yaşamaya başlar.
6:08
Mesela diş hekimlerinin itirazlarından yola çıkalı
6:11
çünkü. Gerçekten çok iyi derecelerle
6:13
hani bizim en zaman geçti. Biz de o zaman çok iyi
6:15
derecelerle giriyorduk da şimdi bir şekilde hâlâ daha yüksek
6:18
puanlarla insanlar buraya dahil oluyorlar.
6:21
Şimdi asgari ücret vermek gibi bir intern diş hekimliği kavramı
6:25
çıktı. O da ne yaptı?
6:26
Hastaları tamamına neredeyse hem bir kobay öğrenim aşamasında hem
6:31
de uygulama pratiği sağlayabilmesi açısından
6:34
öğrencilere o zaman öğrenciler hastalara bakacaksın.
6:37
Üniversite hastanelerindeki diş hekimi sayısının ciddi oranda
6:42
azaldığını istihdam anlamında görebiliyoruz.
6:45
Ikinci bir diğer problem bu problemlerin altyapılarını 3
6:48
aşağı 5 yukarı her meslekte göreceksiniz bu arada çünkü.
6:51
Türkiye'deki istihdamın kısıtlı olması ve gelirlerin ortalama 25
6:56
ila 45.000 TL arasında ciddi anlamda sıkışmış bir tavırda
7:01
hareket etmesi aslında yönetimsel bir problem olduğunu
7:05
gösteriyor. Şimdi diş hekimlerine dediler ki
7:08
bu sermayen varsa poliklinik aç. Orada bir diş hekimi çalıştır,
7:11
birkaç tane veya o kendi sistemi idame etsin.
7:14
Diş hekimlerin itirazlarından anladığımı söylüyorum.
7:15
Ben şimdi bu işi bilmeyen bu işe sadece sermayesini yatıran
7:19
kimseler poliklinik açtı ve diş hekimlerine yüksek erozi bir
7:24
şekilde katlanarak hiper enflasyona tabi olmuş diş
7:27
hekimlerine olabildiğince ucuza. Ve bazen gerçekten insanlık
7:31
şartlarını zorlayacak şekilde fiyatlara çalıştırma prensibini
7:36
adet edindi. Şimdi burada etik kaygılardan da
7:40
ziyade aslında sektörün doğru normlarını anlamak daha muhtedir
7:44
gibi gözüküyor. Mesela fizik tedavide de işletme
7:48
prensibi vardır. Yani bir hastanenin o branşına
7:52
işletmelere devredersin, işletme de aynı mantıkla hiper
7:56
enflasyonist fizyoterapist sayısını.
7:59
Kendi lehine çevirip düşük ücretlerde çalışmaya teşvik
8:03
eder. Hakeza mühendislerde de.
8:06
Şimdi gayri ihtiyari. Burada şunu tartışmamız lazım.
8:10
Tamam, bu özel sektör yatırımları, özel sermaye
8:13
yatırımları konuya dahil olursa belki daha yüksek kalitede
8:17
sağlık hizmetini özel iştiraklar sayesinde vermek mümkün müdür?
8:22
Pek tabii ki mümkündür. Ancak türkiye'de işleyişin böyle
8:25
olduğunu söylemek her zaman mümkün değil.
8:28
Çünkü türkiye'de genelde işleyen bir sistemin devri işletme
8:32
mantığında olduğu üzere yeni yatırım ufkunu açmayan ve
8:36
aslında istihdama da çok ciddi katkılar sunmayan bir prensip
8:39
sürme çalışıyor. Burada vinwin yani sermaye
8:42
sahibinin daha çok para kazanması ve sermaye sahibinin
8:45
kazandığı parayla hastane işletmelerinin para kazanması
8:49
mantığı daha çok uygulanabilir hal alıyor.
8:52
Ve hâl böyle olunca da üniversite mezunu olan
8:56
fizyoterapistlerin, diyetisyenlerin psikologları
8:59
vesaire bu özel teşebbüsler altında aldıkları tahsilin
9:03
kıymeti ve kudreti çok fazla söz konusu olmuyor.
9:08
Şimdi avukatlıkta her zaman söylenen temel bir yaklaşım
9:11
vardır işte. Annenin, babanın çevresi çok
9:14
güçlüyse avukat ol bu bunun kadar doğru bir tavsiyeyi.
9:17
Hayatınızın hiçbir yerinde işitemezsiniz.
9:20
Peki annem babanın çevresi güçlüsü, avukat olacaksam benim
9:24
tahsilimde aldığım kazanımlarım bana ne avantajı var değil mi?
9:29
Şimdi ikinci bir diğer hususta buraya dev şey yapıyor,
9:32
evriliyor. Bu da anlıyoruz ki sosyal
9:35
çevrelerin komünistation'un ve ailenizin network ağa'nın her
9:39
şeyden daha önemli olduğu bir meslek çağı.
9:42
O zaman benim bilgi düzeyimi çok bir önemi yok.
9:44
Çevrem tanıdıksa iç aşağı 5 yukarı işi de kotarabiliyorsam,
9:47
sosyal lisans eğitimini aldım. Ben bu işin ben bu işi de zaten
9:51
ciddi paralar kazanabiliyorum ki ofis açma bedelleri, yürütme
9:55
bedelleri, bunları hiç hesaba katmıyorum bir büro olarak.
9:58
Nasıl çalışılacağını zaten bambaşka bir konu bağlı.
10:01
Avukat dediğimiz birilerinin yanında çalışma prensibi de
10:05
genelde aynı özel işletmelerde veya işte bu dışarıdan
10:09
teşebbüslerle açılan polikliniklerde olduğu üzere ne
10:13
yapıyor? Tamamen kar marjı ve sermaye
10:15
odaklı bir yaklaşımın bizde vücut bulmasına vesile oluyor.
10:20
Şimdi hal böyle olunca gelirler yukarı tırmanamıyor ve sektörde
10:25
çok iyi olmanın karşılığı genelde.
10:28
Ya sınırlı imtiyazlara kalıyor ya da şanslı değilseniz.
10:33
Her zaman yeni başlayan 3 aşağı 5 yukarı benzer bir maaş
10:36
kalasında hareket etmenize vesile oluyor.
10:39
Aynı işi yapar ve belki de daha az çalışan kamu çalışanı.
10:43
Ondan kat kat fazla çalışan aynı meslek taşı olduğu özel sektörde
10:47
çalışan bir meslektaşına göre yeri geliyor 2 yeri geliyor 3
10:51
kat maaş kazanabiliyor. O zaman da tartışmanın esas
10:54
noktası ortaya çıkıyor ve türkiye'yi zaten inceleyen ve
10:58
anlamak artı kanalının da heziyanı olabilecek hikâye o
11:02
zaman da insanların iş gücüne katılım oranı ki bu %10
11:05
altılardayız. Şu anda genç işsizlik oranı
11:07
olarak normal işsizliğin çok daha üzerinde bir rakam.
11:11
Genel işsizlik kavramının üstünde.
11:13
Ve aynı zamanda üretkenlik babında çok ciddi bir daralma ve
11:19
ciddi problemler görüyoruz. Hizmet kalitesi düşüyor.
11:22
Yüksek bedeller ödemek zorunda kalıyoruz.
11:24
Çünkü müşteri sayısı azalıyor ve bu kısır döngüyle beraber
11:29
gençler hem istihdama katılmadığı gibi hem de çok
11:32
ciddi şekilde beyin göçünü dışarıya doğru vermek zorunda
11:35
kalıyorsunuz. Bir cazibe merkezi olmanın
11:38
dışına taşınan bir anlayıştan bahsediyoruz.
11:40
Bundan çok değil birkaç sene önce.
11:44
Hani kamuda çalışmak özel sektörde çalışmaya göre hiç
11:47
motive edici bir şey değildi. Ancak kamuda şu anda standart
11:51
bir çalışan 3 aşağı 5 yukarı kendi sektöründen birinde birine
11:55
göre çok daha fazla maaş alıyor. Ve bu maaşın karşılığında
11:59
yaptığı iş çoğu zaman özel sektörde çalışan meslektaşına
12:04
göre çok daha sınırlı kalıyor. Şimdi hal böyle olunca
12:07
insanların tek bir ufku var ki sağlık çalışanlarını birazcık bu
12:10
nebze de ayırda tutabilirim. Çünkü onlar gerçekten kamu
12:13
teşebbüsleri üzerinden sağlığı, ücretsizliği türkiye'nin en
12:17
büyük imtiyazlarından bir tanesidir.
12:19
Üzerinden çalışmayı hak eden bireylerken.
12:22
Onlar dahi özel sektörde üretici olma vasfına elde etmeye
12:27
çalışmıyor. Bir klinik açamıyor.
12:29
Çünkü her gün her yıl 10 binlerce diş hükmiyor, 10
12:33
binlerce fizyoterapist, 10 binlerce psikolog, 10 binlerce
12:36
diyetisyen mezun oluyor ve rekabette üstünlük sadece ya
12:41
sosyal medyaya çok iyi kullanmasından mütevellit ya da
12:45
daha öncesindeki işte annesinin babasının edinmiş olduğu
12:48
network'a veya kendi yapabileceği yatırımlarla lüks
12:51
bir ofise lüks. Polikliniğe sahip olmasından
12:55
ibaret oluyor ve halihazırda bir memur çocuğusunuz veya herhangi
12:59
bir işçi çocuğusunuz. Standart bir ailenin tek geliri
13:02
olan bir çocuksunuz. Diyelim ki türkiye'nin
13:04
çoğunluğunu kapsayan bir genel geçer bir tavır budur.
13:07
Tavırdur. Bu şimdi sizin bir poliklinik
13:10
açıp aylık mesela atıyorum. Bir diyetisyensiniz diyelim.
13:13
Aylık 50.000 TL kira ödeyeceksiniz, sigortanız var,
13:16
elektrik bedelleri var, faturalar diyelim onlara.
13:19
Onun dışında kdv'iniz var, işe gelir, verginiz var.
13:24
Peşin verginiz var. Vesaire kısacası ayrı 70 80.000
13:28
lirayla ancak döndürebileceğiniz bir kar.
13:30
Bunu hangi sıfırdan başlayan yeni mezun veya veya 30 35 40 45
13:36
bandında maaş alarak. Para biriktirmeye çalışan kaç
13:40
kişi bunu sağlayabilir, işte burada sorunsal hem kayıt
13:44
dışılığa sevk eden bir fikre bürünüyor hem de aslında
13:47
insanlar rekabetin gelişmesi için öngörülen bu altyapının
13:52
altında ezilmiş olarak karşımıza çıkıyor.
13:55
Yani tekel olan güçlü olan ve hayatta kalabilmeyi başarabilen
14:00
zenginler parasına para katarken, alt sınıftan gelen
14:04
kimseler burada rekabetçi biri olabilme şansını çok da
14:08
bünyelerinde. Barındıramıyorlar, parayı
14:11
kazanırsınız. Paranız belki olur elbet.
14:14
Ancak bu sınırlı bir gelir takvimine uyuyor ve bu da
14:18
insanların üretkenliği ve mesleki gelişim açısından yani
14:21
dünyanın en iyi diş hekimleri artık bizde gelişmeyecek.
14:24
Çünkü ticari anlamda adam hayatını idam edemediği sürece,
14:28
mesleğine, konferanslara, kongrelere katılma oranı çok
14:31
ciddi şekilde azalır. Yani kendi benliğini.
14:36
Ortaya koyarak kazandığı aylık gelir yaşamını idame edemiyorsa
14:40
bir avukat aklını tam yetkinlikle kullanıp adaletin
14:44
tecellisi için üstün rol üstleneceği kimse olmaz bir
14:48
avukat karşısına gidiyor işte arabulucu diyelim veya herhangi
14:52
bir sıfatta fark etmez hakim ondan 3 kat fazla para
14:56
kazanıyor. Bağlı avukatsa şimdi hazırda bu
14:59
yanlıştır. Çünkü neden?
15:01
Evet, bazı mesleklerin imtiyazlı olması aslında bazı şeyleri
15:05
engellemek için kullanılan bir metafordur.
15:07
Ancak temel diyalektikte bir kamu kurumunda avukatlık
15:11
görevini görmüş, biri bile bağlı avukatın 2 buçuk katı kadar maaş
15:14
alınca insan gayri ihtiyari düşünüyor.
15:17
Şimdi bu adam daha mı yeteneksiz?
15:18
Yani özel sektörde çabalayarak bir yerlere gelmeye çalışarak
15:22
aslında hayatını riske mi atıyor?
15:24
Görünen o ki evet riske atıyor. Çok az bir azınlık bu işin
15:28
içerisinden bu girdamın içerisinden başarıyla çıkıyor
15:31
ve. Hâlde bu girdabın dışına
15:33
çıkabilen insanların da temel diyalektikte bazı sosyal veya
15:38
ekonomik imtiyazları olan kimse olma olasılığının da bir hayli
15:42
yüksek olduğunu kabul etmek gerekiyor.
15:45
Türkiye 2.000 beşten bugün üniversite mezunu 3 katına
15:47
çıktığından bahsettik ve hep şikayet şu işte tamam onlar
15:51
mezun oluyor ya eski diş hekimlerinin, eski
15:53
mühendislerin, eski fizyoterapistlerin yanında solda
15:56
sıfırlar değildir. Niye değildir, söyleyeceğim.
16:00
Ben bunu 10 yıllık bir fizyoterapist olarak söylüyorum.
16:02
Evet, eğitimde körelme, köhneleşme hem alınan öğrencinin
16:06
taban puanındaki çok dramatik düşüşten kaynaklanır, bu
16:10
doğrudur. 2 akademik manada kendini geliştiremeyen ve kamu
16:14
kadrosu altında akademinin hem motivasyonel dürtüsünü
16:17
canlandırmaya çalışan meslekler itibariyle özveri gerektiren bir
16:21
branş olmasından dolayı üniversite eğitimini farklı
16:24
disiplinlerde değerlendirilmesi gerektiğinden dolayı.
16:27
Bu mümkündür. Üçüncü olarak zaten yeni
16:31
gelenlere bir istihdam alanı yaratamıyorsanız ve yüksek gelir
16:34
motivesi onlara sunamıyorsanız aslında sizin yaptığınız işin de
16:39
ekonomik anlamda kırılgan ve tam anlamıyla yeterli olmadığını da
16:43
göz önünde bulundurmanız gerekiyor.
16:44
Bunu sadece sağlıkçılar diyalektiğinde düşünmeyin.
16:47
Mühendisleriniz de bağlı çalışan herhangi bir kurum veya
16:50
kuruluşta çalışan. Üretmeyen olan prosesi işleten
16:55
ve sistemik olarak belki katkı sunsanız bile projelere kendi
16:59
vizyonunuzu ortaya koyamadığınız ve üstün meziyetlerinizle inşa
17:04
ettiğiniz bir şirketiniz olmadığı takdirde ne yazık ki.
17:07
Yeni gelenlere de istihdam sağlayacak olan tecrübeli
17:10
bireylerde sizler değilsiniz ve halihazırda bu yorumda
17:13
beraberinde aslında üniversite mezunlarının eski üniversite
17:17
mezunu mu ki ben onları çok net zamanında gördüm.
17:20
Çok da böyle şapkadan tavşan çıkaran kimseler olmadığı
17:24
fikrinin belleklerde yer edinmesine vesile oluyor.
17:27
Yani %10 beşlik kesimdeyken 2.000 beşte yine tahsil
17:31
konusunda ciddi problemler olduğunu da ekarte etmemek
17:35
gerekiyor. Bugün yapay zeka dediğimiz bir.
17:38
Ve bu ağan evet ilerleyen vakitlerde ciddi mesleklerde
17:41
daralmalar yaratacağı, neredeyse herkesin hemfikir olduğu bir
17:45
konu. Aynı zamanda otomasyon sistemi
17:47
var. Yani Japonya mesela endüstri 4.
17:49
Sıfıra tam anlamıyla hazır olmasına karşılık yok edeceği
17:52
mesleklere yeni meslek kolları yaratamadığı için tam anlamıyla
17:56
uygulamaya geçiremedi. Bu fikirlere evet böyle de bir
17:59
sorun geliyor ve can yani z jenerasyonu dediğimiz ifadede
18:04
değerlendirdiğimiz kimseleri bekleyen en büyük problemlerden
18:07
biri de bu. As bir de şunu da değerlendirmek
18:10
lazım, bu sadece Türkiye genelinde değil, dünya genelinde
18:13
de bir trend ve gerçekten ilk defa bir jenerasyon.
18:17
Bunu daha önceki poliçeselde söylemişimdir.
18:19
Kendisinden sonra geldiği jenerasyondan daha fakir ve bu
18:23
aslında önceki jenerasyonların kümülatif olarak üretkenliğini
18:28
ve istihdam yaratabilme yetilerinin daraldığını
18:31
gösteriyor. Bu hem sektörel talebin bir
18:33
sonucudur. Yani dolayısıyla sadece
18:35
üniversite mezunlarının bugün yetersiz olarak mezun olmasından
18:38
çıkan bir sonuç değildir bu. Hem de aslında değişen
18:41
trendlerle uyumlanabilecek meslek dallarının inşa
18:44
edilememesi veya onlara dair sektörlerin oluşamamasından
18:48
kaynaklıdır, işte biliyorsunuz yazılım mühendisi.
18:51
Bundan bir kaç sene önce işte yüksek paralar çok yüksek.
18:54
Sektör ortalamadan çok üstünde maaşlar kazanıyordu.
18:56
Halen daha iyi bir yazılım mühendisi freelance gerçekten
18:59
ciddi farklar yaratabilir ama temel düzeydeki bilgisini
19:03
düşündüğünüz zaman bu bile risk alan bir grup ve aslında benim
19:07
yazılım mühendisi, çevremle konuşmama bakarsak.
19:10
Ki onlar alanlarında çok yetkilisinde olmalarında
19:13
karşılık alanda sektörde ciddi bir daralma olduğunun ve aslında
19:17
gerçekten yapay zekanın kabul edilmese de yazılım mühendisine
19:20
doğrudan bir kesik attığını, en net göstergelerinden bir tanesi.
19:24
Şimdi fizik tedaviye tekrar dönelim, kendi bölümüm olduğu
19:26
için ve biraz daha yakından bakabilecek biri olduğum için.
19:30
E şimdi bizde bir yayın vardı. Harvard business'dı galiba işte
19:34
2.010 sekizde yayınlamış bir ayın yapay zekanın yok
19:37
edemeyeceği 10 meslekten ilk sırada fizyoterapistlik var.
19:41
Yapay zekaya gerek kalmadı zaten başkaları yok etti.
19:44
Çok sağ olsunlar. Dolayısıyla sektör anlamında bu
19:47
kadar kapitale bağlı bir tekelleşme sistematiği üzerinden
19:52
bir düzen inşa etmek zaten sağlıksız.
19:54
Şimdi mesela fizyoterapistlere ve sağlık lisans yerlerine
19:57
çıkmış öze bazı sağlıklıysanlerine çıkmış özel.
20:00
Açabilme hakkında sen diyorsun ki, bir fizyoterapist bir yer
20:04
açabilir diyorsun ve maksimum 3 ortak olabilir diyorsun.
20:09
Tamam hay hay bence de doğru. Çünkü tekelleşmenindeki en
20:13
iradeli yatırımlardan bir tanesi bu.
20:15
Sonuçta senin adına açılmış bir klinikte senin aslında tedavi
20:18
etmen lazım ki bu iş gerçekten legal ve maddi menfaatten
20:22
sıyrılmış. En az en fazla o kadar oldu
20:25
zaten tabi sayılmış şekilde hareket etsin.
20:28
Tamam diyorum olur, kabul mantıklı ama diyorsun ki
20:31
işletmeler 500 tane hastane de alabilir ya onunla bir problem.
20:35
Şimdi işletme bir işletmeyin. Ben mesela a işletmesi aldım.
20:40
Her hastanenin fizik tedavi birimlerinin işletmelerini ben
20:43
aldım. Tamam çok güzel harika.
20:45
Şimdi beni yeteri kadar denetliyor musun?
20:48
Birinci soru bu bu arada denetliyor denetlemiyor
20:50
manayasına sormuyorum sadece kafa diye çalıştırıyorum.
20:52
Bir brainstorming yapıyorum. Ikincisi, ben her derde
20:57
tekelleştim ve bütün hastanelerin neredeyse bütün en
21:01
azından bazı illerde bana ait istediğim gibi maaşsız kalan
21:05
var. Çalışan memnuniyeti veya çalışan
21:07
sirkülasyonu diye bir şey benim çok umurumda değil.
21:11
Isteyen gider yenisini alırım diyorsun ve şunu da şart
21:15
koşmuyorsun, bir iş yerinde üst üste bir yıldan fazla çalışanlar
21:20
bir yıldan az çalışanlar istifa ediyorsa bu işletmenin işletmesi
21:23
durdurulacaktır da demiyorsun ve dolayısıyla.
21:26
Her gittiğinde başka yüzler ve bazen de çalışmak zorunda olan
21:30
başka imkanı olmayan kimselerin zorunlu olarak memnun olmadan
21:33
çalıştığı bir düzen inşa ediyorsun.
21:36
Şimdi burada kaçırılmaması gereken nokta bu.
21:39
Şimdi diyeceksin ki bence. Işletme sahibi olan kimseler.
21:45
Bağlı oldukları işletmenin cirosunun en az yüzde yirmisini
21:48
yeni teknolojilere ve personel geliştirmeye yatırmak zorunda ve
21:53
bunun da finansmanını da göstermek zorunda.
21:56
Bir ikincisi akademi camiasında özelle devlet arasında yaptığın
22:00
o ayrım var ya onun gibi bir işletme devlette aynı pozisyonda
22:06
çalışana göre en fazla %20 veya işte atıyorum, 10 az maaş
22:11
verebilir. Onun altındaki maaşlara per aynı
22:14
sektörde aynı branşta bir personel çalıştırılması mümkün
22:17
değildir diyor musun demiyorsun, bunlar olmayınca e ne oluyor
22:21
işte gidiyorsun, bir gün başkası var, bir gün başkası var.
22:24
O nereye gitti, ayrıldı, o nereye gitti?
22:26
Ayrıldı, ayrıldı dediği şey de yanlış anlamayın. 4 5.000 TL
22:28
fazlasına en fazla gitmiştir ya da işte 30.000 liraya 35.000
22:32
liraya 40.000 liraya çalışmam sallıyorum rakamları bu arada.
22:37
Tabii çalışmam deyip başka sektörlere veya başka iş
22:43
kollarına deneme amacıyla yönlenen kimse bugün sağlık
22:47
lisans yerlerini yakından tanıyan ve zamanında da meslek
22:50
derneğinde rol almış bir olarak şunu çok net söyleyebilirim ki
22:53
ben de bu ayrımlardan geçtim ve halen daha geçiyorum.
22:57
Bu mesleğin türkiye'de yapılabilir, herhangi bir yana
22:59
yoktur. Sağlık lisans yerlerinin
23:03
hiçbirine ne gereken önem verilmektedir.
23:05
Türkiye'de ne de ne de türkiye'de onlar için uygun
23:10
çalışma ortamları sağlanmaktadır.
23:12
Amerika'da doctor of fiziksel terapist türkiye'de fizyoterapi
23:16
kaldırındırıcı mantığında sıyrılmadığımız sürece bu
23:20
arkadaşların gerçekten sağlam bir tedavi prosesini işletmesi
23:23
mümkün değildir. Diş hekimleri eczacılar daha üst
23:26
lisans birimleri olarak ki sonuçta yıl olarak da öyleler ve
23:30
eğitim açısından sonuçta diş hekimi diye bir kavram var
23:33
ortada. Şimdi onların durumu daha da
23:35
fecihat ve daha da kötü olacak. Tıp fakültesi de hakeza bugün
23:39
işte gülen oynayanlar yarın öbür gün o ekstra ödemelerin hepsini
23:42
İptal edilmesi veya en azından sınırlarının sabit tutulması
23:46
gibi basit önergelerle beraber 3 aşağı 5 çıkarıp diğer branşlara
23:50
yakın sayacak bir maaş aldıkları zaman ki.
23:53
Çok geriye gitmeyin. 2.019 yirmilerde pandeminin biraz daha
23:55
öncesine de gelinlerdi. 2.018 olsun 3 aşağı 5 yukarı kamuda
23:57
çalışan bir mühendisle bir tabip maaşı aynıydı.
24:01
Şimdi hal böyle olunca işte ne oluyor?
24:05
Azerbaycan örneğin çok uzaklarda aramayın. 3 aşağı 5 yukarı her
24:10
mezunluğun her çalışan birimin aynı maaş kalasında kavrulduğu
24:16
ne yazık ki yozlaşmış ağlarında artık sisteme entegre olmaya
24:19
başladığı bir düzene doğru gitmek, türkiye'nin çözmekle
24:23
mükellef olduğu bir sorun gibi gözüküyor.
24:26
Bugün işte diş hekimlerine siz diş hekimine bile iş
24:29
bulamıyorsanız iyi üniversitelerden mezun
24:31
mühendisler, asgari ücretin maksimum 2 veya 3 katına
24:34
maksimum. Çalışabiliyorsak bazı sektörler
24:37
hariç savunma sanayi mesela çalışabiliyorsa o zaman
24:41
oturacaksınız diyeceksin ki biz bu planlamanın bir yerinde
24:44
batırdık. Bunu demekten l imtina etmiyor
24:47
çünkü üniversite açmak demek aslında ekonomik de bir faaliyet
24:52
neden işte atıyorum? Eskişehir bugün üniversite
24:55
kentidir. Samsun bugün üniversite
24:57
kentidir. Üniversiteden ve öğrencinin 20
25:00
bini geçen öğrencisiyle beraber yan dallarıyla beraber çok ciddi
25:05
sermayelerin döndüğü ve beraberinde zibilyon tane
25:09
işletmenin faydalandığı yapılardır bunlar.
25:12
Bugün işte herhangi bir ilde tıp fakültesinin olması demek.
25:15
Belki de sallıyorum. 15 20 tane medikal firmasına bağlı çalışan
25:19
binlerce çalışanın iş bulabilmesi anlamına gelir.
25:22
Böyle düşünmeniz gerekiyor. Veya sadece 20.000 tane
25:26
üniversite öğrencisinin olması demek etrafında veya şehrin
25:29
genelinde hem konut piyasasını hem kafeleri hem de ne bileyim
25:33
işte gecikmiş işsizliği göstermek açısından önemli bir
25:37
göstergedir. Ve ben bugün hayret ediyorum,
25:41
insanlara çok ciddi yatırımlar yapıp daha doğru düzgün yabancı
25:44
dil öğrenemeyen çocuklarına üniversite, şey, lise ve ilk
25:47
ortaokul eğitimlerine bir servet harcıyorlar.
25:51
Neden harcıyorlar bilmiyorum. Mezun olunca ne bekliyorlar onu
25:54
da bilmiyorum. Ve dolayısıyla gelecek hani
25:56
mesela diyor. Geçen de tartışma oydu işte bir
25:58
çocuk yapmayın. Bak çok yapın falan ya çok
26:01
yapınla öyle bir motivasyon yok. Yani dünyanın hiçbir yerinde
26:04
sosyolojik olarak bir liderin veya bir siyasi parti
26:07
temsilcisinin veya işte siyasi partide bir milletvekilinin
26:11
öğütleriyle bir bakanın öğütleri ile çok çocuk yapmak diye bir
26:14
şey yok. Kore'de de olmadı.
26:15
Bu kore gibi gelişmiş bir ekonomiye rağmen tabii ki bunu
26:19
sadece ekonomik sayıkları bağlamak mümkün değildir.
26:21
Ama gelecekteki belirsizlik ve güven ağı hepsinden daha
26:24
kıymetli gibi. Gözüküyor.
26:26
Siz bunları sağlamadığınız takdirde hem genç popülasyonun
26:29
ciddi oranda azalması ve o üçgen diyagramında yukarı doğru
26:33
şişkinleşen bir yapının altta neredeyse incecik çuba
26:36
indirgenen bir düzeninden kendini bulursunuz ki bir nokta
26:40
üçe düşen doğum oranlarından bahsediyoruz.
26:43
Ve bu sistem kolaps olmak zorundadır.
26:47
Menzük ki. Çünkü gördük ki siz 2.000 beşten
26:50
2.025 sayılı mı? Hadi biz değil, 2.010 sekizlerde
26:53
bu iş neredeyse finishing oldu da o 20 yıl içerisinde istihdamı
26:58
bunun çok çok altında arttırabilmişsiniz.
27:01
Büyüme rakamlarınız bunun çok çok altında olmuş ilk 1.000
27:04
beşteyken hadi diş hekimlerini çok ihtiyaç vardı.
27:07
Fazla fazla çıktı 2.010 ikide 10 üçte dengelenmeye başlandı.
27:11
O zaman 10 ikiden ben 20 beşe kadar saydığım süre zarfında siz
27:14
istihdama onun kadar arttıramamışsınız.
27:17
Sağlık sistemi sağlık politikalarında gerilemişsiniz
27:19
veya mühendisler demek ki işletmeleriniz sanayi
27:22
teşebbüsleriniz o kadar büyüyememiş ki siz her yıl
27:26
yetiştirdiğiniz her branştan 15 20.000 tane mühendisin çok çok
27:30
sınırlı bir alanla ve gerçekten çok sınırlı sayılabilecek
27:33
ücretlere çalışan bulmak zorunda bırakıyorsunuz insanlara.
27:37
Ve bu insanlarda geçimini bir şekilde İade idame edebilmek
27:40
için 65 yaşın üzerindeki kimselerin biraz da zorlayarak
27:44
kendini aldığı evlere 35 40 yıllık evlere 40.000 TL, 50.000
27:48
TL kira vererek çalışmak zorunda bırakıyorsunuz.
27:51
Adam mezun oluyor işte 40 50.000 TL maaş alıyor.
27:54
Her neyse bugünün şartları türkiye'de iyi.
27:55
Bu arada onu da lütfen ekaret etmeyin.
27:58
Kirayı ödedikten sonra yaşayabilmek için ailesinden
28:01
destek alıyor. Ailesi diyeceksiniz.
28:03
Emekli durumu daha da kötü. Eğer iyi statüde bir emekli
28:05
değilse zaten onu da ödeyemiyor. Kendisi geçinemiyor çünkü.
28:08
Veya işte tırnaktan arttır, arttırır.
28:10
Borçlanana borçlanana bugün işte az önce gördüm.
28:13
Kredi kartı borçlu olan kişi sayısı 44 milyona yakın kişi
28:17
başına düşen ortalama borçla 120.000 liranın üzerinde
28:21
düşünün. Artık nasıl bir infial ortamı
28:23
var? Baktığınız zaman ve halihazırda
28:25
siz insanlara bir motivasyon üretmezseniz.
28:28
Türkiye'de ne yazık ki insanların illegal bugün
28:31
gördüğünüz biliyorsunuz. Birçok çete var saymak
28:33
istemiyorum. Çünkü kimse örnek olsun
28:35
istemiyorum inşallah herkes hakkıyla, hukukuyla, edebiyle,
28:39
ahlaki ile ve etik yargılarıyla yaşayabileceği bir hayatı
28:42
düşler. Ancak bu suç çetelerine çok
28:44
küçük yaşta okumayan 15, 16 ve okuyarak da bir şey olmayacağını
28:48
düşünen insanların doldurduğu suç organizasyonlarına dönüşen
28:52
bir yapı bu. Brezilya'da favela dediğimiz
28:54
yapı gibi düşünün mesela veya meksika'da ve suça yatkınlığı da
28:58
bu şekilde motive ediyor. Gayriçti yani tabii siz bunu
29:01
çözmekle mükellefsiniz. Kimse kusura bakmasın.
29:04
Üniversite açmak bir neziyet ise üniversiteli birine en azından
29:08
doğru ve dünya normları uyarınca istihdam sağlayabilmekte ayrı
29:12
bir meziyettir. Adam işkur'a başvurmadıysa işsiz
29:15
kabul etmemek, görmezden gelmek ve yaklaşık 3 buçuk 4.000.000
29:18
gencin ne eğitimlerini de okumada olduğu bir ülkede
29:21
çalışan sayısını 20 milyonlarla ifade edildiği bir ülkede 4
29:25
milyonun hiçbir şeye bulaşmaması ne yazık ki bir siyasal
29:28
başarısızlıktır. Bunun üstüne gitmekle
29:31
mükellefsiniz. Dediğim gibi her üniversite her
29:33
yıl üniversite açtık demek güzel her ile üniversite açarken
29:37
oradaki inşaat firmalarıyla beraber bir sistem inşa ettik.
29:40
Herkes işte inanılmaz bir ekonomi yarattık demek.
29:43
Güzel bazı şehirleri sadece üniversite öğrencilerin
29:46
bütçeleriyle finanse edebilir hale getirmek çok güzel.
29:49
Ancak siz oradan mezun olan bireylere hiçbir umut
29:53
bahçemiyorsanız ve zaten mülakatlarda torpil falan hiç
29:56
girmiyorum burada. Çünkü bilmediğim konular, tanık
29:58
olmadığım konular kimseye zarın altında bırakmak istemem.
30:01
Sonra ne olur hikayede yanan siz olursunuz.
30:04
Türkiye'yi bekleyen çok çok çok büyük bir problem var ve
30:08
insanlar bunu görmezden gelerek veya şahin henüz kendiliğinden
30:12
yani şahsileştirerek çözmeye çalışmıyor.
30:15
Ama emin olun bu büyük bir infia yaratacak toplumsal bir sorun
30:19
aynı zamanda. Çünkü kendi hayatında ayakları
30:23
üstünde duramayan bireylerin hem sosyolojik olarak hem psikolojik
30:26
olarak hem ekonomik olarak. Ciddi bir probleme dönüştüğünü
30:30
görmek zorundasınız. Görmezden gelerek hiçbir şeyi
30:34
çözemezsiniz veya rakamlar üzerinde ufak değişikler yaparak
30:38
ayları esneterek ve ortalama iş bulman 14 ayı bulduğu bir ülkede
30:43
işte o da düşük ücretler tabi ki çok yüksek değil.
30:47
Dünya standartlarını yakaladığınızı ve eğitimde işte
30:49
dünyayla benzer olduğunuzu söylemek ne yazık ki yanlıştır.
30:54
Benim anlatacaklarım bu kadar daha üstüne çok konuşulacak.
30:57
Konu tabii ki hep pozitif hep işte roma imparatorluğu hep işte
31:01
dinler tarihi olmaz. Biraz da gerçeklerden bahsetmek
31:04
gerekiyor. Peki ne yapacağız dediğiniz
31:06
zaman bunu da çok daha detaylı konuşulması gereken bir husus.
31:09
Bunun uzmanların konuşması gereken bir husus benim değil
31:14
ama benim görebildiğim gözlemleyebildiğim ve tecrübeyle
31:16
bildiğim kadarıyla. Gerçekten çok ciddi bir erozyon
31:20
ve çok ciddi bir yıkım kapının önünde insanlar ümit ederim ki
31:25
geleceğe ümitle bakabildiği, çalışarak üretip kazanabildiğini
31:28
düşündüğü ve gerçekten fırsat eşitliğinin cumhuriyetin temel
31:31
doktoru olan fırsat eşitliğine erişebildiğini düşündüğü bir
31:35
hayat ve kamuya kapağı atmaktan ziyade özel sektörde kendi
31:39
finansmanıyla, kendi yatırımlarıyla, kendi
31:41
kazanımlarıyla işini büyüttüğü, daha da kalkınmayı hedeflediği
31:45
ve bu sayede yüzlerce sektörü besle.
31:48
Düzene ulaşabilmemiz ümidi diyelim, beni dinlediğiniz için
31:51
çok teşekkür ederim. Herkese iyi haftalar dilerim.