Latest / Make Europe Great Again / Failliet als God in Frankrijk | MEGA XL - 9 oktober 2026

Transcript

Failliet als God in Frankrijk | MEGA XL - 9 oktober 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast.
• 0:19
  Speaker 2: Geert-Jan Haan. Welkom bij de wekelijkse XL-versie van Make Europe
• 0:23
  Speaker 2: Great Again. De podcast van Nederland waarin we dag in
• 0:26
  Speaker 2: dag uit praten over de worstelingen van Europa. En kijken
• 0:29
  Speaker 2: naar ons streven naar Europese autonomie, onafhankelijkheid en soevereiniteit. Deze
• 0:33
  Speaker 2: week gaan we het hebben over de zieke man van Europa.
• 0:36
  Speaker 2: En op dat moment is dat toch echt Frankrijk. Het
• 0:39
  Speaker 2: land is al jaren in verval, economisch, politiek. En de
• 0:43
  Speaker 2: scholieren hebben daar nu ook genoeg van. Zij zijn in
• 0:45
  Speaker 2: actie gekomen. En een ziek Frankrijk heeft ook impact op
• 0:48
  Speaker 2: de rest van de gezondheid van Europa. Bij mij zijn
• 0:52
  Speaker 2: Michal van der Toorn en Stefan de Vries. Bonjour. Welkom.
• 0:55
  Speaker 2: En aan het eind van deze uitzending bespreken we nog
• 0:57
  Speaker 2: een cultureel pareltje. Maar eerst... De Gradometer. In Make Europe
• 1:06
  Speaker 2: Great Again volgen we dus de worstelingen van Europa op
• 1:09
  Speaker 2: de voet. Lukt het Europa nou echt om een beetje
• 1:12
  Speaker 2: greater te worden? Wat gaat snel, wat gaat tergend langzaam? Michal,
• 1:16
  Speaker 2: wat is jou opgevallen deze week?
• 1:18
  Speaker 3: Wil ik toch even in het binnenland blijven, namelijk dit.
• 1:22
  Speaker 1: Het gaat niet langer over Oekraïne of Litouwen, maar over
• 1:25
  Speaker 1: ons land. Niet langer alleen over afschrikken en voorkomen, maar
• 1:29
  Speaker 1: over afschrikking plus kunnen vechten. En Rusland is niet langer
• 1:34
  Speaker 1: de agressor. Dat eufemisme zult u uit mijn mond niet
• 1:38
  Speaker 1: vaak meer horen. We mogen niet naïef zijn. Iets dat
• 1:42
  Speaker 1: mevrouw Bikker ook zo sterk benadrukte in haar inbreng. Rusland
• 1:46
  Speaker 1: is onze vijand. En nee, dat betekent niet dat wij
• 1:50
  Speaker 1: in oorlog zijn. Maar zorgeloze vrede is ook heel ver weg.
• 1:55
  Speaker 1: In de verschillende tinten van de grijze zone tussen vrede
• 1:57
  Speaker 1: en oorlog kleurt het palet in West-Europa steeds meer richting antraciet.
• 2:02
  Speaker 3: Ja, we horen hier Defensieminister Jesselkes in de Tweede Kamer...
• 2:05
  Speaker 3: die Rusland als de vijand bestempelt. Lange tijd werd er
• 2:11
  Speaker 3: natuurlijk wel diplomatieker gesproken... over Rusland als agressor bijvoorbeeld. En
• 2:17
  Speaker 3: vandaag is er discussie in de ministerraad... want niet iedereen
• 2:20
  Speaker 3: is het hierover eens. De buitenlandminister Tom Berendsen heeft het
• 2:23
  Speaker 3: helemaal niet over de vijand. Die zegt we moeten gewoon
• 2:26
  Speaker 3: veiligheidsdreiging zeggen. De grootste veiligheidsdreiging. Dan ben ik toch ook
• 2:30
  Speaker 3: wel eventjes benieuwd naar wat jullie hiervan vinden. Jessica zegt,
• 2:34
  Speaker 3: we zijn niet in oorlog en voor beleid betekent het niets. Alleen,
• 2:39
  Speaker 3: je kunt je afvragen of dit nou slim is om
• 2:41
  Speaker 3: dit zo te benoemen
• 2:44
  Speaker 4: Ja, maakt het iets uit hoe je Rusland benoemt? Vraag
• 2:47
  Speaker 4: ik me dan ook af. Ja, dat is ook de
• 2:48
  Speaker 2: volgende vraag. Ik vind de timing opmerkelijk. Want Donald Tusk
• 2:53
  Speaker 2: heeft het een keer gedaan in Polen. Maar dat was
• 2:55
  Speaker 2: nadat Russische drones het luchtraam waren binnengevlogen. En ik zie
• 3:00
  Speaker 2: niet de aanleiding voor Jisselkus... om dit nu bij een
• 3:03
  Speaker 2: begrotingsbehandeling
• 3:04
  Speaker 5: Het was een defensiebegroting. Dus ik kan me voorstellen dat
• 3:07
  Speaker 5: ze de urgentie wil benadrukken... met dit soort woorden. Ik
• 3:12
  Speaker 5: denk dan van ja, de agressor, de vijand... het maakt
• 3:16
  Speaker 5: Rusland allemaal niks uit. Het zal ook de loop van
• 3:18
  Speaker 5: de geschiedenis nauwelijks veranderen. Als zij denkt dat dat de
• 3:22
  Speaker 5: juiste term is... Nou ja, het is in ieder geval
• 3:25
  Speaker 5: duidelijk
• 3:26
  Speaker 3: Ik wil het ook even behandelen, omdat we hebben het
• 3:27
  Speaker 3: natuurlijk de laatste tijd... vaak over escalatie gehad. Nu denk
• 3:31
  Speaker 3: ik ook niet dat een heel kort fragment van een
• 3:34
  Speaker 3: minister van Nederland... nou opeens dat we dan hoger gaan
• 3:39
  Speaker 3: op die escalatietrap. Maar het is natuurlijk wel opvallend dat
• 3:43
  Speaker 3: het kabinet er zo niet over eens is. Maar goed,
• 3:45
  Speaker 3: dat even terzijde. Maar het is natuurlijk heel erg in
• 3:48
  Speaker 3: de context van alle dreigingen... die we de afgelopen tijd
• 3:51
  Speaker 3: in Europa hebben gezien...
• 3:52
  Speaker 2: Op het moment van de opname weten we nog niet
• 3:54
  Speaker 2: wat Rob Jetten vindt. En dat is de premier. En
• 3:56
  Speaker 2: ik vind dat dit soort uitspraken, als je het hebt
• 3:59
  Speaker 2: over kabinetscommunicatie, die moeten toch denk ik van de leider
• 4:02
  Speaker 2: van het land komen. Dus ik ben benieuwd hoe dat
• 4:04
  Speaker 2: zich gaat ontwikkelen.
• 4:06
  Speaker 5: Ja, behalve dat natuurlijk Rob Jetten niet de leider is
• 4:08
  Speaker 5: van het land. Want die hebben we niet in Nederland.
• 4:11
  Speaker 5: Het is de ministerraad en hij zit de vergaderingen voor.
• 4:15
  Speaker 5: Dus zijn woord weegt constitutioneel hetzelfde als het woord van
• 4:20
  Speaker 5: welke andere minister dan ook. Het gaat om het eenheid
• 4:22
  Speaker 5: van het kabinetsbeleid. Dat is wat belangrijk
• 4:25
  Speaker 3: is. Alleen Jette zit wel de komende week weer met
• 4:27
  Speaker 3: zijn collega's om tafel... van andere landen, dus het heeft
• 4:29
  Speaker 3: wel andere gewichten. Maar hij
• 4:31
  Speaker 5: is niet de leider van het land.
• 4:32
  Speaker 3: We gaan zo over andere discussies
• 4:34
  Speaker 2: Ik ben de leider van deze tafel, ik pak de
• 4:36
  Speaker 2: regie even terug. Willen jullie nog iets zeggen over of
• 4:39
  Speaker 2: dit Europa great of minder great maakt?
• 4:42
  Speaker 3: Nou, ik denk dat je het inderdaad op twee... Sorry,
• 4:44
  Speaker 3: ik ben een beetje genuanceerd, maar op twee dingen. Je
• 4:45
  Speaker 3: kan er eigenlijk twee kanten op denken. Of je denkt,
• 4:48
  Speaker 3: het is niet per se nodig... om Rusland echt als
• 4:53
  Speaker 3: vijand te bestempelen. Want we weten allemaal wat Rusland doet.
• 4:56
  Speaker 3: We stellen sancties in als Europa. Steunen Oekraïne. Dat is
• 5:00
  Speaker 3: misschien genoeg, zonder dat je dat nou echt zo hoeft
• 5:02
  Speaker 3: te benoemen. Als er inderdaad niet een acute dreiging is geweest.
• 5:06
  Speaker 3: Zoals het bij Tusk was. Aan de andere kant, en
• 5:09
  Speaker 3: dat horen we bijvoorbeeld vanuit de Baltische Staten... is het
• 5:12
  Speaker 3: ook belangrijk om het beestje bij de naam te noemen.
• 5:17
  Speaker 3: Dus ik denk dat het meer zin heeft om specifiek
• 5:21
  Speaker 3: te zijn. Wat zij bijvoorbeeld doen is gewoon zeggen... Er
• 5:24
  Speaker 3: zijn deze en deze sabotageactie. Of hier is een geval
• 5:28
  Speaker 3: van desinformatie. Ik denk dat het meer zin heeft voor Europa.
• 5:34
  Speaker 3: Om gewoon specifiek te zijn over wat er gebeurt. En
• 5:36
  Speaker 3: wat je daaraan doet. Zodat iedereen in Europa dat op
• 5:40
  Speaker 3: dezelfde manier doet.
• 5:49
  Speaker 6: Wat er in de liceum gebeurt, betreft ons allemaal. Vrienden, ouders,
• 5:53
  Speaker 6: leerlingen of alleen maar bewoners. Manifeste liceums, het is hun
• 5:56
  Speaker 6: recht om de regering te contesteren. Om het te herstellen,
• 5:59
  Speaker 6: om het allemaal
• 6:03
  Speaker 7: een beetje in orde te brengen. Om de leerlingen veilig
• 6:07
  Speaker 7: te maken. Om hun salaris terug te waarderen. Kom, kom, kom! Kom, kom, kom!
• 6:19
  Speaker 6: Fiasco, échec, catastrophique, désastreux, horrible, déconfiture. Dat zijn allemaal woorden
• 6:25
  Speaker 6: die we op de huidige staat van Frankrijk kunnen plakken.
• 6:38
  Speaker 2: Alles gaat mis in het land van de vin, pen
• 6:40
  Speaker 2: en boursin. Deze tekst is door AI geschreven, want ik
• 6:42
  Speaker 2: heb allemaal drie trappen. De scholierenprotesters deze week zijn daar
• 6:46
  Speaker 2: exemplarisch voor... voor wat er misgaat in Frankrijk. Dit alles
• 6:49
  Speaker 2: is ook slecht voor Europa, dus hoe kunnen we Frankrijk redden?
• 6:52
  Speaker 2: Ook in ons eigen belang. Michal en Stefan zijn dus hier.
• 6:57
  Speaker 2: Ik ga jullie aan het begin van deze uitzending gelijk benoemen...
• 6:59
  Speaker 2: tot president van Frankrijk
• 7:02
  Speaker 3: Een duo-presidentschap. Ik zat hier al een tijdje op te wachten.
• 7:04
  Speaker 2: We hebben oplossingen nodig. En de problemen zijn zo groot
• 7:07
  Speaker 2: dat we twee presidenten nodig hebben. In het belang ook
• 7:10
  Speaker 2: van Europa
• 7:11
  Speaker 5: Dan ben je bij Michal en mij aan het goede
• 7:13
  Speaker 5: adres natuurlijk.
• 7:14
  Speaker 2: En dan beginnen we met de problemen en de erfenis
• 7:16
  Speaker 2: van Macron... die op zijn laatste benen natuurlijk staat. President
• 7:21
  Speaker 2: Michal van der Toorn... Welke problemen erf jij van Macron
• 7:25
  Speaker 2: en waarom is dat relevant voor Europa?
• 7:27
  Speaker 3: Ja, ik ga gelijk eerlijk zijn als president. Het is
• 7:30
  Speaker 3: een flinke kluif wat we hebben georven van Macron. Dus
• 7:34
  Speaker 3: ik ben blij dat we daarmee aan de slag kunnen gaan, Stefan.
• 7:35
  Speaker 3: Ik ben blij dat we zijn gekozen. Een heel scala natuurlijk.
• 7:39
  Speaker 3: Politieke instabiliteit, en ik hou het nu een beetje kort...
• 7:41
  Speaker 3: want we gaan hier zo meteen, denk ik, dieper op in.
• 7:44
  Speaker 3: Al een tijdje wordt de politieke besluitvorming... ja, gekaapt door
• 7:49
  Speaker 3: extreem rechts. Macron, mijn voorganger, heeft zelfs verkiezingen op nieuwe
• 7:54
  Speaker 3: snap elections gehouden. Nou, dat was niet heel succesvol, dus
• 7:57
  Speaker 3: dat gaan wij zeker nog nooit doen. Dat is natuurlijk
• 8:01
  Speaker 3: belangrijk voor de EU, want een... instabiel land waar geen
• 8:05
  Speaker 3: keuzes gemaakt kunnen worden... dat is niet fijn binnen de
• 8:09
  Speaker 3: Europese Unie. Economische problemen, de recordstaatsschuld van Europa... 3,6 biljoen euro.
• 8:16
  Speaker 3: Waarover ook nog een keer steeds meer rente betaald moet worden.
• 8:19
  Speaker 3: Volgend jaar is die rente de grootste uitgavenpost... groter dan
• 8:24
  Speaker 3: het onderwijsbudget in Frankrijk. Daarover gesproken, en dat is natuurlijk
• 8:28
  Speaker 3: ook een beetje de aanleiding... dat we het over Frankrijk hebben...
• 8:31
  Speaker 3: Er zijn protesten, scholierenprotesten, ook andere economische problemen. Enorme pensioenlasten,
• 8:37
  Speaker 3: gecombineerd met vergrijzing. Dat lijkt me een nogal giftige cocktail.
• 8:42
  Speaker 3: Werkloosheid is heel hoog. En algehele ontevredenheid met dit alles,
• 8:47
  Speaker 3: maar ook de hoge pieven in Parijs
• 8:50
  Speaker 2: En president Stefan? Waar hebben wij Frankrijk in Europa voor nodig?
• 8:54
  Speaker 5: Ja, ik ben blij dat ik zo'n kundig consoeur heb...
• 8:58
  Speaker 5: in dit toch wel zware presidentschap. Waar we Frankrijk voor
• 9:01
  Speaker 5: nodig hebben... ja, eerst even een disclaimer, toch? Als president
• 9:04
  Speaker 5: kan ik dat zeggen. Ik generaliseer soms in dit gesprek, maar...
• 9:09
  Speaker 5: Dat maakt het makkelijker voor het debat, dat ten eerste.
• 9:11
  Speaker 5: Maar ook omdat ik Frankrijk natuurlijk ontzettend goed ken. En
• 9:13
  Speaker 5: dat het me ook aan het hart gaat wat daar gebeurt.
• 9:16
  Speaker 5: Een president met gevoel? Een president met gevoel, absoluut. En
• 9:19
  Speaker 5: nu ik samen met Michal Hooft ben van dit land,
• 9:22
  Speaker 5: kan ik misschien eindelijk eens wat doen. Ik heb meer
• 9:25
  Speaker 5: dan de helft van mijn volwassen leven in Frankrijk doorgebracht.
• 9:27
  Speaker 5: Dus ik heb wel wat papieren om de president te worden.
• 9:29
  Speaker 5: Ik heb ook half Franse kinderen. Dit gezegd hebbende, waar
• 9:34
  Speaker 5: ons land van Michal en mij heel goed in zijn...
• 9:38
  Speaker 5: in de geschiedenis, is uitvindingen. De fotografie, de cinema, de fiets,
• 9:43
  Speaker 5: de balpen, de bikini. En niet vergeten, bij BNR hebben
• 9:46
  Speaker 5: we de slogan blijf scherp. Nou, die slogan hadden we
• 9:50
  Speaker 5: niet kunnen hebben... als daar niet de puntenslijper was uitgevonden.
• 9:53
  Speaker 5: Heel belangrijk. Dus het land is ontzettend creatief in de geschiedenis.
• 9:57
  Speaker 5: Maar helaas moet ik ook zeggen, Het komt er allemaal
• 10:02
  Speaker 5: niet zo uit. Er zijn veel slimme koppen, theoretisch opgeleid,
• 10:07
  Speaker 5: maar de praktijk is altijd wat lastig. Waar we wel
• 10:11
  Speaker 5: natuurlijk iets aan hebben, in ieder geval in geopolitiek opzicht,
• 10:15
  Speaker 5: nu aan Frankrijk, is dat Frankrijk nog steeds de enige
• 10:17
  Speaker 5: kernmacht is in de Europese Unie. Dat had te maken
• 10:20
  Speaker 5: met de koers van generaal de Gaulle, die onafhankelijk wilde
• 10:24
  Speaker 5: zijn van de Verenigde Staten. al heel lang geleden, vlak
• 10:27
  Speaker 5: na de Tweede Wereldoorlog. Dus die ontwikkelden hun eigen kernmacht.
• 10:30
  Speaker 5: En als je een kernmacht hebt, dan heb je dus
• 10:33
  Speaker 5: kennis op het gebied van atoom... atomen en dus atoomenergie.
• 10:38
  Speaker 5: En dat is een andere, je zou het een sterkpunt
• 10:41
  Speaker 5: kunnen noemen... inmiddels blijkt het toch niet zo sterk te
• 10:43
  Speaker 5: zijn als het lang gepresenteerd is. Dus de kernwapens en
• 10:48
  Speaker 5: de kernenergie hebben met elkaar te maken. Zonder het een
• 10:51
  Speaker 5: was er niet het andere... Het is inmiddels enorm duur. Frankrijk,
• 10:55
  Speaker 5: het grootste deel van de elektriciteit in Frankrijk... komt van kernenergie.
• 10:59
  Speaker 5: Je zou kunnen betogen, dat is schone energie. Daar is
• 11:01
  Speaker 5: ook discussie over. Maar nu blijkt het ontzettend duur te zijn...
• 11:05
  Speaker 5: om al die kerncentrales af te breken en weer nieuwe
• 11:08
  Speaker 5: te bouwen. Maar goed, die kennis op het gebied van atomen,
• 11:13
  Speaker 5: die heeft Frankrijk. Daar kunnen we misschien iets mee in Europa.
• 11:15
  Speaker 5: En dan... Ook veel in de debatten natuurlijk, de AI.
• 11:22
  Speaker 5: Er is een Europese LNM, dat is Mistral. Die vindt
• 11:26
  Speaker 5: zijn oorsprong in Frankrijk. Inmiddels ook een Europees dimensie. Omdat
• 11:30
  Speaker 5: bijvoorbeeld ASML heel groot belang daarin heeft genomen. Dus ja, kortom,
• 11:35
  Speaker 5: de theorie, daar zijn de Fransen wel goed in. De praktijk,
• 11:38
  Speaker 5: daar schort het aan. Eén ding dat Michal en ik
• 11:42
  Speaker 5: meenemen van onze voorganger Emmanuel Macron... is denk ik toch
• 11:46
  Speaker 5: de term strategische autonomie. In 2017 gemunt tijdens een speech
• 11:50
  Speaker 5: in de Sorbonne. Ja, dat is toch wel gemeengoed geworden
• 11:54
  Speaker 5: bij alle Europese leiders... dat men de overtuiging heeft dat
• 11:57
  Speaker 5: zonder dat we het met Europa moeten doen. En misschien
• 12:01
  Speaker 5: toch ook nog wel, het is natuurlijk geen lichtpuntje... op
• 12:05
  Speaker 5: metaniveau bekijkt, want het gaat over oorlog. Europa heeft Frankrijk
• 12:08
  Speaker 5: nodig voor defensie. Als wij nou allemaal Franse wapens kopen...
• 12:13
  Speaker 5: dat Emmanuel Macron heel graag had gewild... dan blijft Frankrijk
• 12:17
  Speaker 5: en de Franse industrie op de been. Het is natuurlijk
• 12:20
  Speaker 5: geen lange termijn oplossing... want als mijn partner Michal en
• 12:25
  Speaker 5: ik voor vrede zorgen op dit continent... dan heb je
• 12:28
  Speaker 5: die defensieindustrie ook minder nodig. Maar in ieder geval... Op
• 12:31
  Speaker 5: dit moment kernenergie, kernwapens en defensie. Niet heel vrolijk.
• 12:38
  Speaker 2: Nog zo'n president die zegt dat hij vrede gaat brengen.
• 12:41
  Speaker 2: Ik dacht, daar hebben we er al genoeg van in
• 12:42
  Speaker 2: de wereld. Tot nog even die economie, want dat is
• 12:45
  Speaker 2: eigenlijk ook het gevaar voor Europa, Michal.
• 12:48
  Speaker 3: Ja, klopt. En ook natuurlijk een van de bronnen van
• 12:52
  Speaker 3: politieke problemen... is dat die begroting de hele tijd maar
• 12:56
  Speaker 3: niet rondkomt. En dat heeft te maken met de economische problemen...
• 13:02
  Speaker 3: schets ik net ook al een beetje, een hele hoge staatsschuld...
• 13:05
  Speaker 3: gewoon heel veel kosten posten. Bijvoorbeeld de pensioenen is natuurlijk
• 13:09
  Speaker 3: een goed Frans voorbeeld. En de staatsobligaties van Frankrijk zijn
• 13:17
  Speaker 3: ook steeds minder populair... want men heeft niet zoveel vertrouwen
• 13:20
  Speaker 3: in de Franse economie. Ze worden zelfs al een tijdje
• 13:23
  Speaker 3: minder goed gewaardeerd dan de Griekse... wat wel een teken
• 13:26
  Speaker 3: aan de wand is... Er is ook weinig politieke ruimte
• 13:32
  Speaker 3: om te bezuinigen. Het wordt vaak geblokkeerd door radicaal rechts.
• 13:37
  Speaker 3: Maar ook de bevolking wil bijvoorbeeld niet dat je aan
• 13:40
  Speaker 3: de pensioenen komt. De werkloosheid is ook heel erg hoog.
• 13:47
  Speaker 3: Dus dat is natuurlijk ook niet goed voor de economie.
• 13:48
  Speaker 3: Het loopt dit jaar op tot 8,6 procent. Hoogste niveau
• 13:53
  Speaker 3: sinds 2019. En dat is ook... Dat is ook een
• 13:57
  Speaker 3: klap voor Macron. Omdat hij van juist het oplossen van
• 14:01
  Speaker 3: het werkloosheidscijfer... zijn paradepaardje had gemaakt. Hij wil naar 5% brengen,
• 14:06
  Speaker 3: wat alsnog hoog is. Want in Nederland is het op
• 14:09
  Speaker 3: dit moment 4%. Waarom is dit belangrijk voor... Europa allemaal,
• 14:13
  Speaker 3: omdat als het misgaat in Frankrijk... dan moet natuurlijk de
• 14:19
  Speaker 3: rest van Europa daarvoor opdraaien. Dat is eigenlijk het belangrijkste
• 14:22
  Speaker 3: waarom het een probleem kan zijn voor Europa. Een voordeel
• 14:26
  Speaker 3: is dat de meeste schulden die Frankrijk heeft... binnenlandse schulden zijn.
• 14:29
  Speaker 3: Dus in theorie zouden we er weinig last van moeten hebben.
• 14:32
  Speaker 3: Maar ja, als het echt misgaat en ze gaan failliet...
• 14:34
  Speaker 3: dan moeten we natuurlijk helpen, want het zit in de EU...
• 14:39
  Speaker 3: En nog iets anders is dat de financiële markten... zich
• 14:43
  Speaker 3: ook af en toe wel een beetje zorgen maken. Ik
• 14:45
  Speaker 3: noemde die obligaties. Je hebt de rentes die enorm oplopen.
• 14:50
  Speaker 3: Je hebt le spread, het beroemde renteverschil tussen Frankrijk en Duitsland.
• 14:55
  Speaker 3: Daar zijn ze ook ontevreden over. Er is gewoon weinig
• 14:57
  Speaker 3: vertrouwen in de Franse economie. En dat kan dan weer
• 15:01
  Speaker 3: leiden tot minder interesse in de euro. Dus voor de
• 15:03
  Speaker 3: eurozone is het wel degelijk een probleem. Ondanks dat dus
• 15:06
  Speaker 3: de schulden binnenland zijn.
• 15:08
  Speaker 2: Oké, een eerste schets van de problemen. We gaan zo
• 15:12
  Speaker 2: naar de oplossingen. Daarom zijn jullie een
• 15:14
  Speaker 3: duur presidentschap. Wij gaan het doen. Maar
• 15:17
  Speaker 2: Stefan, wat wil het volk
• 15:19
  Speaker 5: Wat wil het volk? Ja, je bedoelt in het algemeen
• 15:23
  Speaker 5: of het Franse volk? Het Franse volk. En
• 15:26
  Speaker 3: wat is de vraag richting de politiek? Ja, dat wil
• 15:29
  Speaker 3: ik nou ook wel eens weten.
• 15:30
  Speaker 5: Ja, nou ja. Je wrijft nog eens in je ogen. Ja,
• 15:33
  Speaker 5: het volk. Moeten we daar naar luisteren? Het volk wil,
• 15:39
  Speaker 5: denk ik, net als ieder ander normaal mens... een relaxed
• 15:42
  Speaker 5: leven hebben met een optimistische toekomst... zonder al te veel zorgen.
• 15:48
  Speaker 5: Ik denk dat dat uiteindelijk ieder volk wel wil. Dat
• 15:52
  Speaker 5: is in Frankrijk wat lastiger dan in andere landen... omdat
• 15:54
  Speaker 5: het vertrouwen in de toekomst ongelooflijk laag is... vergeleken met
• 15:58
  Speaker 5: veel andere Europese landen. Ook het vertrouwen in instellingen is laag,
• 16:03
  Speaker 5: het vertrouwen in elkaar is laag... en het vertrouwen in
• 16:05
  Speaker 5: zichzelf is erg laag.
• 16:07
  Speaker 2: Maar Fransen kijken toch altijd heel erg op naar leiders...
• 16:10
  Speaker 2: en er is hiërarchie
• 16:11
  Speaker 5: en een soort piramidemodel. Dat is precies het probleem. De
• 16:14
  Speaker 5: Fransen denken in piramides. Je had de eerste koning, de kerk,
• 16:19
  Speaker 5: heel dominant, nu de president... of op je werk de chef.
• 16:22
  Speaker 5: Er wordt altijd vanuit een centrum naar beneden geredeneerd... En
• 16:26
  Speaker 5: van die ene man, helaas zijn het bijna altijd mannen...
• 16:30
  Speaker 5: want ook daar nog een groot glazen plafond voor vrouwen...
• 16:34
  Speaker 5: van die ene man wordt alles verwacht. En gaat het
• 16:37
  Speaker 5: dan mis, dan is hij ook de schuldige. En dat
• 16:40
  Speaker 5: ontslaat je zelf dus van de plicht... om een bijdrage
• 16:43
  Speaker 5: te leveren aan een verbetering. Want er is iemand de baas.
• 16:47
  Speaker 5: En die is verantwoordelijk. En dat zie je bijvoorbeeld ook,
• 16:50
  Speaker 5: ik heb ook gewerkt in Frankrijk... bij vergaderingen, als de
• 16:53
  Speaker 5: directeur iets zegt... dat er moet gebeuren, maar het is
• 16:56
  Speaker 5: totale onzin... dan durft niemand op de rem te trappen,
• 17:01
  Speaker 5: want de directeur zegt het... maar dan achter zijn rug
• 17:03
  Speaker 5: wordt gezegd hoe dom die is. Terwijl in Nederland wordt
• 17:08
  Speaker 5: het dan toch sneller... je kan directeur zijn, maar dat
• 17:11
  Speaker 5: maak je nog niet al wetend... In
• 17:14
  Speaker 2: bedrijven polderen we eigenlijk ook
• 17:16
  Speaker 5: Absoluut.
• 17:18
  Speaker 2: Net zoals we dat in het hele land doen. En
• 17:19
  Speaker 2: in Frankrijk dus niet.
• 17:20
  Speaker 5: Nee, zeker niet. Er is één iemand die neemt de beslissing.
• 17:23
  Speaker 5: En als het dan fout gaat, dan kun je lekker
• 17:24
  Speaker 5: op hem afreageren. Want jij kan je handen ervan aftrekken.
• 17:27
  Speaker 5: Je hebt je er niet mee bemoeid. En dat is
• 17:30
  Speaker 5: tegelijkertijd ook de Franse paradox. Want, ik generaliseer maar, Fransen
• 17:35
  Speaker 5: willen een sterke leider. En daarna gaan ze tegen die
• 17:40
  Speaker 5: leider de straat op. Maar dat onderhandelen doe je dus niet.
• 17:44
  Speaker 5: Dan ben je een loser eigenlijk.
• 17:47
  Speaker 2: Is dit cultureel bepaald? Zit dit gewoon in het DNA?
• 17:51
  Speaker 5: Nou, DNA is een lastig woord natuurlijk, maar het is
• 17:54
  Speaker 5: zeker cultureel bepaald... door de manier waarop de Franse staat
• 17:58
  Speaker 5: altijd is georganiseerd. Top-down, de koning had alle macht. Interessant
• 18:04
  Speaker 5: genoeg als we het hebben over staatsfinanciën. Tot in de
• 18:08
  Speaker 5: 17e eeuw waren er helemaal geen banken in Frankrijk... en
• 18:10
  Speaker 5: waren de staatsfinanciën hetzelfde als het huishoudboekje van de koning.
• 18:14
  Speaker 5: In die tijd hadden de Nederlanden al allerlei financiële instellingen... beurs, banken,
• 18:19
  Speaker 5: natuurlijk ook Noord-Italië... En daar poepte de koning op, de
• 18:24
  Speaker 5: Franse koning... want dat was natuurlijk heel vulgair. Maar het
• 18:27
  Speaker 5: is dus enorm gecentraliseerd. Er is een soort obsessie voor... Ja,
• 18:33
  Speaker 5: de baas, machthebbers, kleine baasjes ook. En dat zie je
• 18:38
  Speaker 5: ook in het werk, op kantoor, met collega's bijvoorbeeld. Er
• 18:43
  Speaker 5: is dan de baas, daar kan je lekker samen
• 18:45
  Speaker 3: op ageren
• 18:47
  Speaker 5: Tegelijkertijd, collega's onderling, die houden ook hun kaarten tegen de borst.
• 18:51
  Speaker 5: Want misschien op een dag word je de baas. Of
• 18:54
  Speaker 5: is jouw collega jouw baas. En dan begint het grote
• 18:57
  Speaker 5: wraak nemen. En dan zul je ook lijden onder dat leiderschap. Dus...
• 19:00
  Speaker 5: In mijn ogen, het is misschien simplistisch... maar ik heb
• 19:04
  Speaker 5: er lang gewoond en ik zie dat als het allergrootste probleem...
• 19:08
  Speaker 5: is de hiërarchie en de obsessie voor autoriteit. En als
• 19:11
  Speaker 5: je ziet hoe de Franse politiek daarop reageert... zodra er
• 19:15
  Speaker 5: een probleem is, dan is het antwoord vaak... meer autoriteit,
• 19:18
  Speaker 5: strenger optreden... Nieuwe wetten om dit harder aan te pakken.
• 19:22
  Speaker 5: Maar dat is symptoombestrijding. Het echte probleem is dus het
• 19:25
  Speaker 5: feit dat het een totale ongelijke maatschappij is. Met een
• 19:29
  Speaker 5: obsessie voor de macht.
• 19:31
  Speaker 3: Ik herken het op zich wel. Ik denk ook dat
• 19:33
  Speaker 3: dit probleem... Dit zit best wel diep in de Franse samenleving.
• 19:39
  Speaker 3: Mijn oom is Frans en hij is leraar. En ik
• 19:42
  Speaker 3: weet niet, toen ik daar vroeger ook vaak kwam... verwonderde
• 19:45
  Speaker 3: ik me ook altijd over zijn verhalen over die scholen.
• 19:48
  Speaker 3: Ik kom natuurlijk van een Nederlandse school... waar iedereen dingen
• 19:51
  Speaker 3: mag inbrengen en zijn mening mag geven. Dus ik... heel
• 19:55
  Speaker 3: diep iets van Frankrijk... wat wel relevant is voor alle
• 20:00
  Speaker 3: problemen die er zijn
• 20:02
  Speaker 2: Stefan, Charles de Gaulle.
• 20:05
  Speaker 5: Je moet lachen. Ja, ik wil bijna in de houding springen.
• 20:08
  Speaker 5: Een van de meest illustere voorgangers van Michael en mij,
• 20:12
  Speaker 5: Charles de Gaulle... die in de jaren 50 door middel
• 20:15
  Speaker 5: van een soort van staatsgreep... de Franse Vijfde Republiek heeft opgericht...
• 20:20
  Speaker 5: waarin alle macht kwam te liggen bij de president. En
• 20:24
  Speaker 5: Charles de Gaulle is in mijn ogen een van de redenen...
• 20:27
  Speaker 5: waarom het nu zo'n puinhoop is... Maar we kunnen ook
• 20:31
  Speaker 5: niet alles aan Charles de Gaulle verwijten... want dat zou
• 20:33
  Speaker 5: wat makkelijker zijn. Hij is ook het vergrootglas van de
• 20:36
  Speaker 5: Franse maatschappij... en geschiedenis en cultuur. En hij gaf eigenlijk
• 20:41
  Speaker 5: in 1958 de Franse wat ze altijd wilden. Dat is
• 20:44
  Speaker 5: namelijk een gekozen koning. Gisteren ben ik naar de bioscoop
• 20:48
  Speaker 5: gegaan en heb ik het eerste deel gezien van die film.
• 20:51
  Speaker 5: Ik wil het dan vragen of jullie die film al
• 20:53
  Speaker 5: hadden gezien. Ja, heb jij hem gezien? Nee, nog niet.
• 20:54
  Speaker 3: Ik
• 20:54
  Speaker 5: ben gisteren geweest. Interessant is dat het eigenlijk een soort
• 20:59
  Speaker 5: geschiedenisles is. Het zijn allemaal opeenhoping van feitjes. En ik
• 21:04
  Speaker 5: denk dat die film is enorm succesvol in Frankrijk. Voor
• 21:07
  Speaker 5: de Fransen is het een feest van herkenning. Want het
• 21:10
  Speaker 5: is ook echt, zoals je in Frankrijk leert, geschiedenis op
• 21:14
  Speaker 5: 18 juni 1940 gebeurde er dit. Zoals wij dat vroeger
• 21:18
  Speaker 5: ook leerden met jaartallen, heel ouderwets. Een feest van herkenning,
• 21:21
  Speaker 5: tegelijkertijd ook een soort stripboek. En Charles de Gaulle wordt
• 21:24
  Speaker 5: daar neergezet als echt iemand die duldt geen tegenspraak. Hij
• 21:28
  Speaker 5: is de baas en iedereen moet luisteren. Een van de
• 21:31
  Speaker 5: redenen waarom die film zo'n succes is in Frankrijk, denk ik,
• 21:34
  Speaker 5: omdat de Fransen een soort van dan het gevoel krijgen, ja,
• 21:37
  Speaker 5: daar horen we bij. Een sterke man, die bepaalt. En
• 21:43
  Speaker 5: Frankrijk is groot. Charles de Gaulle, in mijn ogen, dus
• 21:48
  Speaker 5: echt wel medeverantwoordelijk... voor de puinhopen die onze voorgangers ervan
• 21:52
  Speaker 5: hebben gemaakt.
• 21:53
  Speaker 2: Maar ik heb wel zin in oplossingen
• 21:55
  Speaker 2: Daar gaan we het over hebben. Welke kant kan Frankrijk opgaan?
• 21:58
  Speaker 2: Blijf luisteren. Welkom terug bij Mega XL. Michal, Stefan, we
• 22:05
  Speaker 2: hebben in het eerste deel gesproken over hoe het zover
• 22:07
  Speaker 2: heeft kunnen komen. Politiek, economisch, cultureel. Waarom is Frankrijk in
• 22:13
  Speaker 2: de huidige staat? Jullie zijn dus voor deze podcast de
• 22:17
  Speaker 2: nieuwe presidenten van Frankrijk geworden. We gaan Frankrijk een beetje fixen.
• 22:21
  Speaker 3: Oké
• 22:22
  Speaker 2: Michal, fix jij de economie?
• 22:25
  Speaker 3: Ja. Nou, de economie fixen is vanuit economisch oogpunt... misschien
• 22:30
  Speaker 3: niet zo heel moeilijk. Want je moet de pensioenleeftijd gewoon
• 22:33
  Speaker 3: omhoog doen. Dan heb je de helft van je problemen opgelost, eigenlijk.
• 22:38
  Speaker 3: En zorgen dat de staat op een manier weer wat
• 22:42
  Speaker 3: naar beneden kan komen. Daar kun je verschillende dingen mee doen.
• 22:45
  Speaker 3: Maar ik denk een goed startpunt is pensioenleeftijd omhoog. Alleen...
• 22:49
  Speaker 5: Niemand
• 22:50
  Speaker 3: die dat wil. Dus dat is natuurlijk eigenlijk het probleem.
• 22:53
  Speaker 3: Dus eigenlijk moeten we het politieke probleem eerder oplossen... dan
• 22:58
  Speaker 3: denk ik het economische probleem. Niet dat ik nu alles
• 23:00
  Speaker 3: in de schoenen wil schuiven bij mijn collega. Alleen het
• 23:04
  Speaker 3: is natuurlijk heel... We moeten inderdaad nadenken over wat oplossingen.
• 23:11
  Speaker 3: Maar uiteindelijk moet er wil zijn om het te... En
• 23:16
  Speaker 3: daar heb ik op dit moment nog even geen antwoord op.
• 23:17
  Speaker 3: Oké
• 23:18
  Speaker 2: maar het zijn duidelijke economische piketpaaltjes. Stefan, zijn er andere
• 23:22
  Speaker 2: Franse politici die hier dan wel voor te porren zijn
• 23:25
  Speaker 5: Nou, als ik nog even mag aanhaken op mijn collega-president.
• 23:28
  Speaker 5: Macroeconomisch zou het een heel welvarend land moeten zijn. Het
• 23:34
  Speaker 5: is natuurlijk ook welvarend in bepaalde contexten. Maar een dynamisch
• 23:37
  Speaker 5: succesvol land... Dat is het niet, vanwege allerlei foute keuzes
• 23:43
  Speaker 5: die gemaakt zijn in het verleden. Vaak op het gebied
• 23:46
  Speaker 5: van economie. Maar waar Michal de econoom is, speel ik
• 23:51
  Speaker 5: in deze even de psycholoog. Ik denk dat er iets
• 23:55
  Speaker 5: structureel moet veranderen in de mentaliteit van de Fransen. Fransen
• 23:58
  Speaker 5: hebben heel weinig vertrouwen in de toekomst. Ik zei het
• 24:01
  Speaker 5: net ook al, maar ook in elkaar. Er moet iets
• 24:04
  Speaker 5: gebeuren op het gebied van vertrouwen. Dat mensen elkaar vertrouwen.
• 24:09
  Speaker 5: dat ze vertrouwen hebben in de toekomst. Vertrouwen ook in
• 24:12
  Speaker 5: de globalisering. Want de Fransen zien de globalisering...
• 24:16
  Speaker 8: Globalisering? Kan je misschien even in het Frans doen? Ja,
• 24:19
  Speaker 8: dat is
• 24:20
  Speaker 5: misschien makkelijker. La globalisation is voor de Fransen een bedreiging.
• 24:24
  Speaker 5: Daar waar bijvoorbeeld in Nederland en ook in andere Europese landen...
• 24:27
  Speaker 5: dat gezien wordt als een kans. Kortom, er is een
• 24:32
  Speaker 5: structurele negativiteit in Frankrijk... die ik zelf ook in mijn
• 24:39
  Speaker 5: ex-aangetrouwde familie zie. De eerste reactie op welk voorstel dan
• 24:44
  Speaker 5: ook is nul. C'est pas possible. Het kan niet. En dan, ja,
• 24:48
  Speaker 5: hoezo niet? Je moet het gewoon doen. Ja, maar als
• 24:51
  Speaker 5: je het dan gaat doen, dan kom je dit tegen
• 24:52
  Speaker 5: dat en zus... en heb je daar wel aan gedacht.
• 24:55
  Speaker 5: Het uitgangspunt is nul. En ik denk, als je dat
• 24:59
  Speaker 5: kan veranderen... maar dan moet je dus eigenlijk een heel
• 25:01
  Speaker 5: nieuwe software installeren... in al die breinen van Frankrijk... de
• 25:08
  Speaker 5: kleuterschool eigenlijk, want daar gaat het al mis. Dat heb
• 25:11
  Speaker 5: ik gezien aan mijn eigen kinderen. Hoe ze daar geïndoctrineerd
• 25:14
  Speaker 5: worden met falen. Je wordt toch niks en je kan
• 25:18
  Speaker 5: het toch niet. Dus ja, ik denk dat daar, als
• 25:23
  Speaker 5: dit toch een duobaan is... dan doet Michal even de macro-economie,
• 25:26
  Speaker 5: doe
• 25:26
  Speaker 3: ik
• 25:26
  Speaker 5: de psychologie.
• 25:27
  Speaker 3: Ik denk dat je ook, ik zou eigenlijk willen... we
• 25:30
  Speaker 3: gaan dan moeten van onderaf beginnen, hebben we geconcludeerd... in
• 25:32
  Speaker 3: plaats van de hele tijd alleen maar vanuit Parijs. Ik
• 25:36
  Speaker 3: denk dat we om een oplossing te vinden... ook een
• 25:37
  Speaker 3: beetje moeten kijken naar bijvoorbeeld het platteland. Daar is veel onvrede,
• 25:43
  Speaker 3: dorpen lopen leeg. Het is helemaal niet gezellig om door
• 25:47
  Speaker 3: een gemiddeld Frans dorp te lopen... Eigenlijk zou je daar
• 25:51
  Speaker 3: moeten beginnen om wat meer positiviteit... en tenminste iets meer
• 25:54
  Speaker 3: tevredenheid te krijgen. Dus ik denk dat Frankrijk op zoek
• 25:58
  Speaker 3: moet naar hoe die regio's... een beetje ontwikkeld kunnen worden.
• 26:02
  Speaker 3: Misschien een nieuwe... Misschien inderdaad AI. Kan een verder Frans...
• 26:10
  Speaker 3: economische richting worden. Of misschien hebben we wat andere dingen.
• 26:13
  Speaker 3: Andere innovaties. Maar ik denk meer een beetje die regio proberen.
• 26:18
  Speaker 3: Iets om trots op te zijn. Maar in ieder geval
• 26:20
  Speaker 3: economische ontwikkeling... in de regio in plaats van dat alles
• 26:23
  Speaker 3: gecentreerd wordt... in
• 26:24
  Speaker 5: Parijs. Dat is inderdaad ook al jaren... een wens van
• 26:28
  Speaker 5: heel veel Franse politici. Decentralisatie. Decentralisation. Dat lukt ook maar
• 26:34
  Speaker 5: niet echt. Maar het platteland loopt gewoon leeg. Er zijn
• 26:38
  Speaker 5: geen mensen meer. Je kunt nu al huizen kopen in
• 26:40
  Speaker 5: Frankrijk voor 20.000, 30.000 euro. En dat is natuurlijk een
• 26:44
  Speaker 5: grote probleem ook in andere Europese landen
• 26:46
  Speaker 3: Je kan ook beginnen met bijvoorbeeld de treinen... niet alleen
• 26:50
  Speaker 3: maar via Parijs te laten rijden, maar ook... of naar
• 26:53
  Speaker 3: andere grote steden. Dus heel veel is ook
• 26:55
  Speaker 2: beeldvorming
• 26:57
  Speaker 2: Toch, als we kijken naar de echte presidentskandidaten van volgend jaar... Edouard, Philippe, Bruno, Retailleur,
• 27:06
  Speaker 2: Le Pen, Mélenchon... willen eigenlijk allemaal dat er bezuinigd wordt
• 27:10
  Speaker 2: of hervormd wordt. Mélenchon heeft het over rijke belasten. Want
• 27:15
  Speaker 2: de schatkist is leeg.
• 27:17
  Speaker 3: Ja, iemand moet betalen. Dus
• 27:18
  Speaker 2: jullie kunnen wel leuke nieuwe dingen voorstellen...
• 27:21
  Speaker 3: Nee, maar eerst die pensioenleeftijd is omhoog.
• 27:23
  Speaker 2: Oké
• 27:26
  Speaker 3: Maar goed, er is ook wel groeiende ongelijkheid, zoals eigenlijk overal.
• 27:30
  Speaker 3: Dus volgens mij daar zetten ze ook op in, toch? Tenminste,
• 27:33
  Speaker 3: de linkse kandidaten, dat de rijken meer moeten betalen.
• 27:37
  Speaker 5: Ja, alleen dat klinkt natuurlijk leuk en lekker. En het
• 27:41
  Speaker 5: probleem is alleen dat als we het dan hebben over
• 27:44
  Speaker 5: inkomstenbelasting bijvoorbeeld... De meeste Franse werkenden betalen geen inkomstenbelastingen... omdat
• 27:49
  Speaker 5: hun inkomen te laag is. Ze vallen onder de grens
• 27:52
  Speaker 5: van waar je inkomstenbelasting moet betalen. En voor de Franse
• 27:56
  Speaker 5: overheid is de inkomstenbelasting... niet de grootste inkomstenbelasting. Die hebben
• 27:59
  Speaker 5: maar 7 procent... van hun inkomsten komt uit inkomstenbelasting. Dus
• 28:04
  Speaker 5: je zou daar ook iets kunnen veranderen... doordat het werken
• 28:08
  Speaker 5: weer loont, eigenlijk. Trots zijn, dat is het probleem niet zozeer.
• 28:15
  Speaker 5: De Fransen zijn niet zo trots of nationalistisch... als vaak
• 28:17
  Speaker 5: wordt afgeschilderd hier. Zij denken vaak in termen van Frankrijk.
• 28:21
  Speaker 5: Omdat dat krijg je op school, het idee dat Frankrijk
• 28:24
  Speaker 5: alles heeft... en alles kan bieden. Dus het is niet
• 28:26
  Speaker 5: zozeer dat ze denken dat ze beter zijn... dan de
• 28:28
  Speaker 5: andere landen, maar meer dat ze denken... ja, Frankrijk heeft
• 28:30
  Speaker 5: toch alles. Maar waar ik op wil blijven hameren als duopresident...
• 28:35
  Speaker 5: is het vertrouwen. Mensen vertrouwen elkaar niet. En als je
• 28:39
  Speaker 5: dat niet hebt, dat is een heel groot verschil met Nederland.
• 28:41
  Speaker 5: Er wordt veel geklaagd in Nederland over hufterigheid... en weinig
• 28:46
  Speaker 5: vertrouwen in instellingen. Maar in Nederland is een high trust society.
• 28:50
  Speaker 5: Er zijn heel veel onderzoeken over, dat is superinteressant. Frankrijk
• 28:53
  Speaker 5: is een low trust society. Ik vertrouw mijn buurman niet...
• 28:57
  Speaker 5: Omdat hij denkt dat hij mij gaat naaien, uiteindelijk. En
• 29:01
  Speaker 5: zo denkt iedereen. Nou, daar moet je... Ik denk dat
• 29:05
  Speaker 5: dat een hele belangrijke sleutel is... om dat land weer
• 29:09
  Speaker 5: een beetje uit de slop te krijgen
• 29:12
  Speaker 2: Het kan ook heel erg afhangen van een persoon.
• 29:14
  Speaker 5: Ja
• 29:15
  Speaker 2: Zijn er positieve verbinders in Frankrijk die hier een rol
• 29:18
  Speaker 2: in kunnen spelen? Kylian Mbappé, Omar Sy, Christine Lagarde, Thomas Péquet...
• 29:26
  Speaker 2: Zinedine Zidane...
• 29:27
  Speaker 5: Nou, Lagarde niet, want die wordt echt gezien als de vertegenwoordiger...
• 29:31
  Speaker 5: van dat boze Parijs, die elite die alles verpest voor
• 29:35
  Speaker 5: de rest
• 29:35
  Speaker 2: We weten nog niet of ze zich kandidaat gaat stellen.
• 29:37
  Speaker 5: Nee, maar ook daar, wie denkt ze wel dat ze is,
• 29:41
  Speaker 5: dat ze Frankrijk kan leiden? Oké, noem eens een positief iemand.
• 29:44
  Speaker 5: Een positief iemand. Het interessante is dat er is een zondagskrant,
• 29:48
  Speaker 5: Le GDD... die heeft elk jaar een verkiezing van de
• 29:51
  Speaker 5: populairste Fransen. De namen die je net noemde, Kylian Mbappé,
• 29:55
  Speaker 5: Omar Sy, Zinedine Zidane... maar er staan nog veel mensen in.
• 29:59
  Speaker 5: De meeste mensen in die lijst, ieder jaar weer... hebben
• 30:04
  Speaker 5: een immigratieachtergrond. Dus dat zijn de populairste Fransen. Alleen, het
• 30:08
  Speaker 5: lukt ze dus kennelijk niet om het land te verbinden.
• 30:14
  Speaker 5: Want niet iedereen vindt Kylian Mbappé geweldig. Die komt natuurlijk
• 30:17
  Speaker 5: ook van Paris Saint-Germain vandaan. Dat is weer Parijs. Omar
• 30:24
  Speaker 5: Sy is behoorlijk populair. We hebben het straks nog wel
• 30:26
  Speaker 5: even over hem, de acteur. Dus er zijn wel figuren
• 30:30
  Speaker 5: die op een grote schare kunnen rekenen... Maar soms spreken
• 30:36
  Speaker 5: ze zich politiek uit. En zodra ze dat doen, krijgen
• 30:38
  Speaker 5: ze echt iedereen over zich heen. Want een acteur moet
• 30:41
  Speaker 5: zich niet bemoeien met de politiek. Voetballen ook niet. Maar
• 30:43
  Speaker 5: zo komen we er niet, Stefan. Zo komen we er niet. Nee.
• 30:47
  Speaker 5: Maar hoe komen we er
• 30:49
  Speaker 2: wel? Er is dus geen verbinder.
• 30:52
  Speaker 5: Er is niemand
• 30:52
  Speaker 2: met een brede...
• 30:58
  Speaker 5: En pas dan kan je met de rest verbinden.
• 31:00
  Speaker 3: Ze gaan nu de straat op met elkaar. Maar iets
• 31:04
  Speaker 3: anders wat we nog niet hebben aangezit... is dat het
• 31:08
  Speaker 3: politieke midden... die hebben wel voorstellen om inderdaad te hervormen.
• 31:11
  Speaker 3: Dat heb je trouwens wel gezegd. Maar ja, daarnet. Er
• 31:16
  Speaker 3: zijn kandidaten die Frankrijk heus wel willen hervormen. Alleen de
• 31:22
  Speaker 3: kans is klein dat zij veel stemmen gaan krijgen. Omdat
• 31:25
  Speaker 3: het parlement is lamgelegd. Precies. Dus ja, van onderaf is
• 31:30
  Speaker 3: denk ik inderdaad het beste. Maar het kost natuurlijk wel
• 31:32
  Speaker 3: veel tijd. Ja,
• 31:32
  Speaker 4: dat kost veel tijd.
• 31:33
  Speaker 2: Oké, kunnen wij iets doen? Kunnen we vanuit Europa
• 31:35
  Speaker 3: helpen?
• 31:36
  Speaker 2: Want een sterk Frankrijk maakt een sterk Europa, et cetera.
• 31:40
  Speaker 5: Ja, ik zou zijn voor het ingrijpen door een Europese taskforce. Nou,
• 31:44
  Speaker 5: dat is natuurlijk ontzettend omstreden. Maar je moet denken aan
• 31:47
  Speaker 5: de trojka in Griekenland bijvoorbeeld. Nou, daar zijn de ervaringen
• 31:50
  Speaker 5: niet heel erg positief mee geweest. Het feit is wel
• 31:54
  Speaker 5: dat Griekenland de economie het goed doet. De staatsfinanciën zijn
• 31:58
  Speaker 5: ook goed op weg om gezond te worden. Daar hebben
• 32:01
  Speaker 5: de Grieken natuurlijk een hoge prijs voor betaald. Maar ik
• 32:05
  Speaker 5: zie het met ledenogen aan. Deze hele eeuw is er
• 32:08
  Speaker 5: eigenlijk niemand in Frankrijk geweest... die het land beter heeft
• 32:11
  Speaker 5: kunnen maken. Ik concludeer daaruit dat de Fransen het niet kunnen.
• 32:15
  Speaker 5: En aangezien Frankrijk een regio is in Europa, in de
• 32:18
  Speaker 5: Europese Unie... en daarmee dus een slecht Frankrijk ook. slecht
• 32:22
  Speaker 5: is voor Europa, zouden we moeten ingrijpen. En de boel
• 32:26
  Speaker 5: daarover nemen
• 32:27
  Speaker 2: Dus we gaan van de verbinding naar de houtgreep.
• 32:29
  Speaker 5: Ja, en dan het land opnieuw ontwerpen. En vanaf de kleuterschool,
• 32:33
  Speaker 5: wat ik net ook al zei, andere software.
• 32:35
  Speaker 2: En welke hefbomen hebben we dan
• 32:37
  Speaker 5: Nou ja, kijk, dit gaat te ver wat ik zeg,
• 32:39
  Speaker 5: dat weet ik ook wel. Frankrijk is te groot om
• 32:42
  Speaker 5: te redden, te groot om te laten vallen. Maar Europa
• 32:44
  Speaker 5: kan bijvoorbeeld via de ECB de rente op de Franse
• 32:47
  Speaker 5: schuld drukken. Maar ja, dat is dan weer lastig voor
• 32:50
  Speaker 5: een land dat de begrotingsregels... al bijna de hele eeuw
• 32:53
  Speaker 5: aan zijn laars lapt. Dus dan moet je ook harder optreden,
• 32:56
  Speaker 5: echt meteen dreigen met sancties en eigenlijk niet alleen dreigen,
• 33:00
  Speaker 5: maar alle instrumenten gebruiken die je wil. Het risico daarvan
• 33:03
  Speaker 5: is natuurlijk weer dat je het volk tegen je keert,
• 33:06
  Speaker 5: de Fransen zijn nog geen fan van Europa. Wat ook
• 33:10
  Speaker 5: zou kunnen is in deze oorlogstijd defensiegeld via Europa laten
• 33:16
  Speaker 5: lopen en niet meer via Parijs. maar dan wel een
• 33:19
  Speaker 5: grote investering doet... in de Franse oorlogsindustrie, defensie-industrie. Dat maakt
• 33:23
  Speaker 5: Parijs heel afhankelijk van Brussel. En misschien meer geneigd te hervormen.
• 33:29
  Speaker 5: Maar wat we kunnen doen in deze huidige context... het
• 33:33
  Speaker 5: is behoorlijk weinig.
• 33:35
  Speaker 3: Dus we hebben wat economische instrumenten. Dat is het eigenlijk.
• 33:38
  Speaker 3: Maar eigenlijk is dus samengevat
• 33:42
  Speaker 2: cultuur
• 33:43
  Speaker 3: het allerbelangrijkste. Cultuur is denk ik het allerbelangrijkste. En... Misschien
• 33:48
  Speaker 3: zou je ook in Brussel met Franse bedrijven kunnen praten...
• 33:53
  Speaker 3: om hen meer te laten samenwerken. En inderdaad meer die inter...
• 33:58
  Speaker 3: afhankelijkheid met andere Europese bedrijven... zodat Frankrijk wat minder... dat
• 34:03
  Speaker 3: is een begin om Frankrijk wat minder op zichzelf... ook
• 34:06
  Speaker 3: economisch naar zichzelf te laten kijken... maar ook wat meer
• 34:09
  Speaker 3: naar de rest van Europa... wat meer buiten de grenzen
• 34:12
  Speaker 3: te kijken. Dus dat zou misschien ook nog, als je
• 34:14
  Speaker 3: goede lobbyisten hebt...
• 34:16
  Speaker 2: En haakt Europa af in de strijd met China en
• 34:20
  Speaker 2: de VS... als Frankrijk ziek blijft?
• 34:23
  Speaker 5: Het is een groot risico. Afhaken, dat denk ik niet.
• 34:26
  Speaker 5: Ik ben optimistisch... Maar Frankrijk moet beter worden. En dat
• 34:31
  Speaker 5: geldt voor ons allemaal. Het probleem is ook in Frankrijk
• 34:34
  Speaker 5: dat als je dit gesprek zou hebben met Fransen... en
• 34:37
  Speaker 5: hun duidelijk maakt dat die pensioenleeftijd bijvoorbeeld... maar ook de staatsschuld,
• 34:40
  Speaker 5: dat is geen Frans probleem. Dat is een Europees probleem.
• 34:44
  Speaker 5: En de Europeanen draaien op voor die lage pensioenleeftijd. Dat
• 34:47
  Speaker 5: snappen ze niet. Ze zien die link absoluut niet. Zij
• 34:50
  Speaker 5: zien Frankrijk niet als Europees land. Maar Europa moet wel
• 34:54
  Speaker 5: Frans zijn.
• 34:55
  Speaker 3: Ja, het is voor Europa belangrijk, denk ik, om hier
• 34:58
  Speaker 3: wel iets aan te doen. Al is het maar omdat
• 35:02
  Speaker 3: het niet geloofwaardig is... ook bijvoorbeeld in de oorlog in
• 35:06
  Speaker 3: Oekraïne met Rusland... dat Frankrijk wel de Coalition of the
• 35:08
  Speaker 3: Willing voorzit. Heel vaak op de trom slaat hoe belangrijk
• 35:13
  Speaker 3: het wel niet is... om Oekraïne te redden, maar vervolgens...
• 35:15
  Speaker 3: niet zo heel veel aan Oekraïne geeft. Ook binnen de
• 35:17
  Speaker 3: NAVO worden ze daar toch wel steeds meer op aangekeken.
• 35:21
  Speaker 3: Dus er is ons wel veel aangelegen om Frankrijk een
• 35:24
  Speaker 3: beetje te redden. Maar ze moeten het ook zelf doen
• 35:26
  Speaker 2: Oké, ik kijk uit naar jullie daadwerkelijke presidentschap. En ik
• 35:30
  Speaker 2: wil jullie danken voor de wijsheid die jullie nu hebben ingebracht.
• 35:33
  Speaker 2: Vive la France.
• 35:34
  Speaker 4: Vive la France.
• 35:40
  Speaker 2: Ja, tijd voor PNR's mega-hit. Een cultureel pareltje muziek, film, cultuur. Stefan,
• 35:46
  Speaker 2: je hint al op Omar Sy.
• 35:48
  Speaker 5: Ja, Omar Sy, de hoofdrolspeler uit een hele leuke serie.
• 35:52
  Speaker 5: Iets opbeurend dus, uit Frankrijk. We hebben
• 35:58
  Speaker 6: ons geïnteresseerd
• 36:00
  Speaker 7: We hebben ons niet geïnteresseerd
• 36:02
  Speaker 6: We hebben ons geïnteresseerd. We hebben ons geïnteresseerd. We hebben
• 36:07
  Speaker 6: ons geïnteresseerd. We hebben ons geïnteresseerd.
• 36:11
  Speaker 5: Ja, dit is de trailer. Misschien heb je het herkend, Geert-Jan,
• 36:14
  Speaker 5: van Lupin.
• 36:15
  Speaker 2: Jazeker. Ik heb de eerste delen gezien.
• 36:17
  Speaker 5: Ja? Jij ook, Michal? Nee. Oh, nou, dat is leuk.
• 36:20
  Speaker 2: Maar het lijkt me eigenlijk wel leuk. Ik ga
• 36:22
  Speaker 3: het kijken.
• 36:22
  Speaker 5: Het is de succesvolste Franse serie ooit op Netflix. En
• 36:25
  Speaker 5: laat een ander Frankrijk zien. Het gaat over een zoon
• 36:28
  Speaker 5: van een Senegalese migrant die de held is. In de
• 36:31
  Speaker 5: straten van Parijs als een duche. Gentleman, oplichter, meester. Superdief. Superdief, ja,
• 36:37
  Speaker 5: heel sympathiek. Het geeft wel een rooskleurige beeld van Parijs
• 36:42
  Speaker 5: dan het inderdaad werkelijk is. Maar het is een ontzettend
• 36:45
  Speaker 5: leuke en spannende serie. Prachtig gefilmd, goed geacteerd. Op 23
• 36:50
  Speaker 5: oktober is het nieuwe seizoen beschikbaar op Netflix. Dus Achzene, Lupe.
• 36:56
  Speaker 5: En ik denk dat na een uitzending vol puinhoop en misère...
• 37:00
  Speaker 5: is dit een leuk voorbeeld van hoe fantastisch Frankrijk toch
• 37:03
  Speaker 5: ook wel kan zijn.
• 37:04
  Speaker 2: Ik denk dat ik nu ook weet wie die schatkist
• 37:06
  Speaker 2: heeft leeggeroofd. Ja. Gaat hij hem nog terugbrengen,
• 37:08
  Speaker 3: denk je? Gaat hij hem nog terugbrengen? Gaat hij dat
• 37:10
  Speaker 3: kort een beetje dichten? Ik hoop het. Ik ga eerst
• 37:13
  Speaker 3: de goal kijken en dan daarna lupen.
• 37:15
  Speaker 5: Ja, veel culturele pareltjes.
• 37:17
  Speaker 3: Ja, ik heb
• 37:18
  Speaker 5: veel te doen. Nu de economie nog
• 37:20
  Speaker 2: Daarmee zijn we aan het einde gekomen van Mega XL.
• 37:22
  Speaker 2: Dank jullie wel, Michal van der Toorn en Stefan de Vries.
• 37:24
  Speaker 2: Jij bedankt voor het luisteren. Redactie, Michal Roelen. Mijn naam
• 37:27
  Speaker 2: is Geert Jan Haan. Maandag rond de klok van vier
• 37:30
  Speaker 2: zijn we er weer met de dagelijkse update van Make
• 37:32
  Speaker 2: Europe Great Again. Heel graag. Tot dan.