Latest / Derin Detay / 🎧 GÜNDEM #10 | İran Dosyası: Sert Güç, Rejim Değişikliği ve Küresel Hesaplaşma

Transcript

🎧 GÜNDEM #10 | İran Dosyası: Sert Güç, Rejim Değişikliği ve Küresel Hesaplaşma · Derin Detay

0:04
Burası derindiler. Gündemin arkasındaki akıl.
0:11
Detayın içindeki. Allah.
0:23
Elbette hâli dostlar. Bugün derin detayın 10.
0:29
Gündem bölümünde çok ama çok önemli bir meseleyi masaya
0:35
yatılacağız ve derinlemesine analiz edeceğiz.
0:40
Bugün konuşacağım konu sizlerle beraber.
0:42
Amerika Birleşik Devletleri ve israil'in önce iran'a saldırması
0:49
ve iran'ın da buna. Karşılık vermesi ama tabii çok
0:54
önemli bir başka olay daha oldu ve ABD ile israil'in yaptığı bu
1:00
saldırıda iran'ın. Dini lidere Ayetullah ali
1:05
Hamaney öldü ve tabii ki bu ölümden sonra iran bu olaya.
1:13
Çok sert tepki gösterdi ve özellikle Orta Doğu
1:18
coğrafyasında ABD üstlerine ve israil üslerine saldırmaya
1:25
başladı. Şimdi bunların elbette ki
1:27
küresel sonuçlarına aşama aşama sizlerle paylaşacağım ve tabii
1:33
ki bundan sonra hem orta doğu'yu hem amerika'yı hem de israil'in
1:39
neler bekliyor? Ve tabii ki türkiye'yi ne
1:43
bekliyor? Sorularını da burada cevabını
1:48
vermeye çalışacağım ama şunu söylemek isterim ki gerçekten
1:53
son dönemin belki de en kanlı günlerine yaşadığımız bir
2:00
sürecin içerisinden geçiyoruz. Yani 2.026 da aslında kanla
2:06
geldi diyebiliriz. Şimdi öncelikle bu noktaya nasıl
2:11
gelindi? ABD ve israil bu zamanda neden
2:17
iran'a sert güç? Uyguladığını yani askeri olarak
2:22
saldırdığına isterseniz bir analiz edelim.
2:27
Öncelikle bildiğiniz üzere çok popüler olarak hem uluslararası
2:32
kamuoyunda hem de ulusal basında sıklıkla geçen işte iran'ın
2:39
nükleer silahı var açıklaması. Daha doğrusu iran'ın nükleer
2:45
silah geliştirme olasılığının çok arttığının hem AB d'ye
2:51
basınında hem israil basınında ve elbette ki Avrupa basınında
2:57
çok ciddi bağlamda söylenmesi durum.
3:01
Bu bir aslında ABD ve israil'in saldırısının ana rıza kolunu
3:10
oluşturuyor. Yıllardır derli dostlar Amerika
3:13
Birleşik Devletleri ve hatta israil iran'ın uranyum
3:17
zenginleştirme çalışmalarının bir gün nükleer silaha
3:22
dönüşeceği varsayımını bir genel söyleme dönüştürecek.
3:27
Politik iddiaları dünya kamuoyuna duyuruyordu ve hatta
3:32
deniliyordu ki işte nükleer müzakereler başladı, işte iran
3:36
şöyle kabul etti, şu maddi reddetti gibi bir sürü konu
3:41
söyleniyordu ve her gün neredeyse dünya kamuoyunda
3:46
israil'in ve özellikle de Amerika Birleşik devletleri'nin
3:50
diğer Avrupa ülkeleriyle beraber iran'a askeri olarak durdurma
3:56
planlamaları. Çarşaf çarşafsın yayınlanıyor.
4:01
Hatta ali dostlar iranın bu yönde çalıştığı söylenen nükleer
4:06
fizikçilerine yapılan nokta, istihbarat operasyonlarıyla
4:11
nükleer gücünün azaltıldığı yönünde de hem avrupa'da hem de
4:16
ABD de hani 2 tırnak koymak gerekirse heyecan verici
4:20
açıklamalar yapılıyordu. Yani diyorlardı ki işte Avrupa
4:24
ve ABD kamuoyunda işte biz şöyle durduduk, böyle durdurduk.
4:28
Artık iran bu saatten sonra nükleer işte üretemez gibi
4:32
birtakım şeyler söyleniyordu ve bugün aslında durum nereye
4:36
geldi? Bunu muhtemelen zamanla
4:39
göreceğiz ve aynı zamanda bu dünya kamuoyunda bir gün
4:44
iran'dan gelecek olası saldırıya karşı manipüle edilerek
4:51
gelecekte yapılacak bir saldırıya karşı da toplumun yani
4:55
uluslararası kamuoyunun. Rızası aranmaya ve en
4:59
nihayetinde de alınmayan çalışılıyordu.
5:02
Yani deniliyordu ki ya arkadaş işte bir şekilde bunların sonu
5:06
çok ama çok kötü olacak. Dolayısıyla da çok ama çok
5:09
dikkat etmek lazım. Iranlılara gibi bazı
5:13
açıklamalarla olay bambaşka bir noktaya doğru götürüyordu.
5:20
Şimdi bir taraftan da elbette ki böyle bir psikolojik harbi biz
5:26
nerede gördük? Geçmişte irak'ta ve suriye'de ne
5:30
deniyordu mesela irak'ta? Işte efendim, sadda Hüseyin bir
5:35
kimyasal silah sahibi olmuş. Dolayısıyla da işte irak
5:39
rejiminin böyle bir saldırıdan uzak tutulması lazım.
5:43
Ama direkt saldıramadıkları için de buna nasıl bir bahane
5:48
söylüyorlardı işte demokrasi getireceğiz.
5:51
Biz irakı diyerek böyle bir hani derler ya toplumsalınıza
5:56
oluşturulmaya. Çalışılıyor.
5:58
E suriye'de ise bu argüman tamamı ile esadın zulmü anlayışı
6:05
özeyine şekillenmişti. Yani deniliyordu ki işte esad
6:09
suriye'de işte çok farklı bileşenler yaşıyor.
6:12
Bu bileşenlere işte demokratik hak vermiyor.
6:16
Buradaki bir sürü bileşen demokratik hak talep ediyor.
6:20
E bunu vermiyorsa Suriye bunun rejimini değiştirelim ve kime
6:25
sunsanız daha demokratik biri rejim ortaya çıkartalım
6:31
diyorlardı. Tabii bu aslına bakarsanız 1.000
6:35
psikolojik harp mekanizmasının ana çerçevelerini belirleyen bir
6:41
stratejinin de arka planını bizlere gösteriyordu ve burada
6:46
bu arka plan belirtilirken, toplumsal fay hatları meselesi
6:52
ortaya çıkartılıyor ve mezhebi etnik bazda birçok vurgular
6:57
yapılıyor. Ve 6.
6:59
Bunların çizilerek önce bölünmelerin sonrasında da
7:03
parçalanmaların önü açılıyor. Ve orta doğu'daki zeminin
7:08
oldukça kırılgan hale getirildiği ve aslında bugün de
7:13
bunun devam ettiğini de biz zaten basından okuyoruz.
7:18
Şimdi bu tabii ki iran meselesine doğru giderken hani
7:22
derler ya işte cehennemin yolu iyi niyet taşlarıyla döşenmiştir
7:28
diye. Tabii ki bu 2 ülkenin başına
7:31
gelenler asla bir iyi niyet taşı olarak düşünülemez bu tabii ki.
7:36
Doğru bir tarif olmaz ama hani deyim olarak söylemek gerekirse
7:41
bu feci atmosfere biz gelene kadar böyle bir süreçten Orta
7:47
Doğu ülkelerinin geçtiğini görüyoruz.
7:50
Şimdi Türkiye elbette ki tam manasıyla bir Orta Doğu ülkesi
7:55
benim için bugün bu kadar yaşanana rağmen hala değil ama
7:59
öyle ya da böyle ortadoğu'ya. Sınırı olan bir ülke olarak
8:04
düşündüğümüzde türkiye'yi aynı süreçlerin türkiye'nin de başına
8:09
getirilme olasılığı bugün geçmişe göre çok daha yüksek bir
8:15
ihtimal. Peki şimdi şunu söyledik işte
8:19
bir tarafta irakın başına gelenler, öteki tarafta
8:22
suriye'nin başına gelenler, burada 2 ülkenin devlet
8:28
tweetinin ortadan kaldırıldığını gördük.
8:31
Peki acaba iran devleti neden çözülemedi?
8:35
Şimdi herkes şunu söylüyor işte efendim bu süreç eğer
8:39
uzatılırsa. Velayeti, faki sistemi ve irani
8:44
gelenek çok ciddi zarar görecek. Evet, zarar göreceği içindir ki
8:49
bir şekilde tıpkı suriye'nin ve irakın başına gelenler iran'da
8:55
başına gelecek diyor. Tabii ki ben buna kati suretle
9:00
katılmıyorum. Çünkü iran değerli dostlar her
9:04
ne kadar Orta Doğu ülkeleri gibi ihtimali bakımdan kırılgan bir
9:09
hafızaya. Sahip olsa da şii teolojisinin
9:13
muhteriyatı yani içeriği ve teolojik açıdan tarihsel
9:18
birikimlere böyle bir parçalanmanın en kışasına
9:23
müsaade etmez. Çünkü niye böyle bir iddiada
9:27
bulunuyorum? Şundan dolayı kurumsal bakımdan
9:30
40 yılı aşkın bir zaman diliminde ihtimali geleneklerin
9:35
en derin zervelerine yani en diplerine sirayet etmiş olan bir
9:42
israil anlayışının kadim iran geleneğinin tarihi bel kemiği
9:49
güçlendirdiğini. Ve taz idare sisteminde de
9:53
oturaklı bir politik kültür zemini inşa ettiğini de
9:59
görüyoruz. Yani tamam, elbette ki kadim
10:02
iran geleneği sadece koyu koyu isna şeri geleneğine haiz bir
10:08
yapıda elbette ki değil. Ama burada şunu unutmamak lazım,
10:12
40 yıllık bir süreç birtakım kökleşmelerinde.
10:17
Hem toplumsal bağlamda hem de devlet bağlamında.
10:22
Önünü açık. Çıkmaktadır.
10:24
O yüzden de buna bir nevi bir kültürel zemin ihtasının da
10:29
olduğunu söyleyebiliriz ve elbette ki burada şöyle önemli
10:35
bir başka noktada, hava 1.900. 70 dokuzda kurumlaşan ama köken
10:42
itibarıyla de direniş gücü çok kesin ve keskin olan irani
10:48
gelenek velayeti fakih sisteminin bürokratik açıdan
10:53
teşekkülünü sağlamıştır. Zaten burada önemli olan hususta
10:57
tam olarak eğer siz bir devletin içindeki bürokratik alanlarda.
11:03
Böyle bir egemenliği kabul ettirirseniz ne kadar dışarıdan
11:08
fiziki yani askeri saldırıda bulunulursa bulunsun.
11:13
Bunun sonucu her daim hüsranla sonuçlanır ve bu hakimiyet
11:18
alanının da bugün hala ayetullahlar rejimine ait
11:23
olduğunu da rahatlıkla söyleyebilirsin.
11:26
Bir de bir başka. Bir şey daha söylemek istiyorum.
11:29
Şu çok tartışılıyor, kamuoyunda, işte efendim.
11:32
Eğer teklevi gelirse ayetullah'lık hiçbir zaman iran
11:38
açısından önemli olmayacaktır. Çünkü hıza pehlivi iran'ın
11:43
teokratik yapısını daha laik bir yapıyla değiştirecektir.
11:48
Böyle bir iddia da bulunuyor. Ben de diyorum ki bu analizi
11:52
yapanların büyük bir çoğunluğu ya bir takım gruplarda.
11:57
Talimat alıyorlar ya da gerçekten iran'ın kültürünün
12:02
nasıl tarihsel bakımdan bu günlere geldiğini iyi analiz
12:06
etmiyorlar. Burada diyelim ki hani öyle bir
12:10
durum hasıl olmaz ama diyelim ki peklevi geldi, ben size olacak
12:16
ola da şimdiden söyleyeyim, ayetullahlar yapısının
12:20
içerisindeki. En güvercin ayetullahı peklevi
12:25
bulacaktır. Onu bir şekilde Ayetullah har
12:29
rejiminin başına geçirmek için siyasi girişimlerde
12:33
bulunacaktır. Ama şunu da sesli tek başına
12:37
böyle bir girişimde elbette bulunmayacaktır.
12:40
Peki kimle hareket edecektir? Hiç şüpheliyiz olmasın ki
12:44
Amerika ve israil'le beraber bu girişimi.
12:50
Ortaya koyacaktır. O yüzden tüm bunları konuşurken
12:53
önce iran'ın tarihsel gelişimine ortaya koymanın önemli olduğunu
13:00
düşünüyorum. Bir taraftan da sevgili dostlar
13:04
40 yılı aşkın süredir. Iran teokratik zemini belli dini
13:10
tahakkümlerle gücünü arttırmıştır ve bulunduğu
13:15
jeopolitikle beraberde çok ama çok ciddi bir güç olma yoluna
13:22
ilerlemişti. Şu anda hem orta doğu'da hem de
13:27
küçük asya'da bu tarz jeopolitik ve jeostratejik konuma sahip
13:32
olan. Toplam 2 devlet var.
13:36
Bunlardan zaten bir tanesi. Şu anda anlattığım iran,
13:40
ikincisi de kendi ülkemiz olan Türkiye yani 2 ülkede 2 devlet
13:47
de çok önemli toprakların üstünde bulunuyorlar.
13:52
O yüzden kendi topraklarını muhafaza etmeleri ve muhafaza
13:57
ederken de geliştirmelere. Son derece önemli bir yaklaşımın
14:04
oluşması gerekliliğini bizlere. Gösteriyor tabii iranın
14:09
jeopolitiğinin şöyle bir önemi söz konusu, bir taraftan
14:14
kızıldeniz'e açılan hürrümüz boğazında egemen bir devlet iken
14:19
asya'ya açılması asabiyle de kafkasya'daki etkisi son derece
14:25
önemlidir ve böyle bir coğrafi yapının üstünde oturması iran'a.
14:33
Çeşitli açılardan kendi kendisine yetebilen bir devlet
14:37
olmasının önünü açıyordu. Eğer mesela irak ve Suriye gibi
14:43
daha coğrafi olarak stratejik bir noktada olmamış olsaydı.
14:50
Size çok net bir şey söylerim ki o da bugün iran'ın başına bu
14:57
kadar fazla saldırı gelmezdi. Bunu ortaya kesinlikle ve
15:03
kesinlikle koymamız lazım. Yani bazı insanlar diyorlar ya
15:06
işte iran sadece dini yapısından ötürü hedeftir.
15:11
Böyle bir şey söz konusu değil. Elbette ki iranın kendi dini
15:16
yapısı kendisine belki de saldırılmasının önünü açan bir
15:21
alan elbette ki yaratıyor. Ama burada önemli olan konu
15:28
jeopolitik ve jeostratejiktir. Bunu bunun üzerinden
15:34
değerlendirmenin önemli olduğunu düşünüyorum.
15:37
Ve biraz daha bunu açmamız gerekirse de hürmüz boğazı
15:43
enerji bakımından iran'a oldukça stratejik bir avantaj sunuyordu
15:52
ve rusya'dan sonra da Türkiye açısından da ikinci ana doğalgaz
15:58
tedarikçisi olması da hem zenginleşmesine sağlıyordu hem
16:03
de gücüne. Güç katıyordu, şimdi son kısımda
16:07
Türkiye burada ne yapmalı? Sorusuna da elbette ki cevap
16:11
vermeye çalışacağım ama burada böyle bir durumun ne kadar hem
16:17
Türkiye açısından önemli olduğunu hem de bölge ülkeleri
16:22
bakımından ne kadar değerli olduğunu da görünmesinin önemli
16:27
olduğunu düşünüyorum. Mesut bu durum batı emperyalizmi
16:32
ki bu da batı emperyalizmi ne şöyle açmak istiyorum,
16:35
çoğunlukla ben bu konuda konuşurken batı emperyalizmini
16:41
daha çok Amerika üzerinden değerlendirmenin önemli olduğunu
16:45
düşünüyorum. Ve tabii ki de israil bunun ana
16:49
berkevin oluşturuyor. Peki diyeceksiniz ki batı
16:53
emperyalizmini konuşurken neden avrupa'yı bu sürecin içerisine
16:59
katmıyorsun? Bunu biraz sonra sizlere.
17:03
Anladım, özellikle arap ülkeleri tarafından çevrelenmiş olan
17:08
israil için iranın bulunduğu coğrafi hafıza son derece
17:14
önemliydi. Şimdi niye bu kadar önemliydi?
17:18
Çünkü israil için sadece iran, tarihsel ve ideolojik bakımdan
17:25
ortadan kaldırılması gereken bir kadim devleti değil, aynı
17:30
zamanda müttefiklerinin yaşam alanı içinde çok ciddi bir
17:34
tehditti. Bunu şöyle anlatmadı isterim.
17:39
Bugün aslında her ne kadar kısmi itirazlarda bulunsa da iran'a
17:44
yapılan saldırılarla ilgili hem arap ülkeleri ki mesela işte
17:48
Suudi Arabistan olsun, mısır olsun, diğer bazı ülkeler olsun.
17:54
Öyle ya da böyle israil'in adeta.
17:58
Çevrelemiş durumda bir pozisyonda bulunuyor.
18:03
Yani bugün isteseler aslında arap ülkeleri bir araya gelerek
18:08
israil'i ortadan kaldırabilir ama bunu yapamıyor.
18:13
Çünkü burada sadece israil ve amerika'nın bu kadar etkin bir
18:19
istihbarat faaliyeti yönetmesi değil, aynı zamanda avrupa'nın
18:25
da belli artık ölçülerde. Ciddi bağlamda ulusal
18:30
çıkanlarının olmasından kaynaklanıyor.
18:34
Ve bir taraftan da iran şu anda ne yapıyor?
18:38
Arap ülkelerindeki bazı Amerikan üslerine bazı israil üslerini
18:42
saldırıyor. E tabii ki bu otomatikman bütün
18:47
arap ülkelerinde israil'e ve abd'ye daha da yakınlaştırıyor.
18:53
O yüzden bence ben şunu düşünüyorum, iran elbette ki
18:58
belli arap ülkelerindeki özellikle israil ve Amerikan
19:02
üslerine saldırmaya devam edecek.
19:06
Ama yalnızlaşmaması için ve sadece çin'e bağımlı kalmaması
19:12
için bu saldırıları biraz önümüzdeki dönemde azaltacaktır.
19:18
Çünkü azaltmazsa öyle ya da böyle kendisine ortadoğu'da
19:23
yalnız bir ülke olarak konumuna sen e hiç siz iran için bir beka
19:30
meselesi olarak karşımıza çıkar e zaten bugün de baktığımızda.
19:35
Tahran'a yapılan salgınlar ıvan'daki önemli kentlere
19:39
yapılan saldırılar zaten iran açısından bir beka problemi
19:44
olarak bugün dahi ortaya çıkmış. Durum.
19:49
Burada şunu da belirtmek gerekiyor ki.
19:54
Tüm arap ülkelere mezhebi saiklerden iran'a karşı
19:59
ötekileştirici bir siyasi hat oluşturmakta ve 10'a çıkart
20:04
karşı askeri harekatı ve toplumsal yapıyı meşru zemine
20:10
oturtacak çeşitli faaliyetlerde bulunuyorlardı.
20:14
Yani hem bir taraftan iran şii hilal'i projesi çerçevesinde.
20:19
Arap ülkelerine karşı bir takım faaliyetlerde bulunurken, öteki
20:24
taraftan da arap ülkelerine iran karşıtı grupları, bölgede israil
20:30
ve AB d'nin desteği ile. Destekleyerek bir şekilde kendi
20:36
egemenlik havzalarını muhafaza etmeye devam ediyorlardı ve
20:42
özellikle Arapların ABD ile beraber yaptıkları ortak askeri
20:49
operasyonlar ki buna zaman zaman israil'e katılıyordu.
20:53
Bunun en önemli işaretlerini ortaya koyuyor.
20:58
Fakat Trump yönetimiyle beraber Amerika Birleşik Devletleri daha
21:04
izolasyonist bir dış politika anlayışı ortaya koymaya başladı
21:10
ve tıpkı batıda Avrupa Birliği ve nato'yla belli politik
21:17
amaçlar içinde, daha doğrusu belli politik amaçlar üzerinde
21:20
yaşanan ve genelde iktisadi gelirler başta olmak üzere
21:25
genişlemeciliğin önünü alan. Yeni Amerikan dış politik doktor
21:30
ne? Doğuda da benzer sorun
21:34
alanlarının cereyan etmesine sebebiyet vermiştir.
21:38
Bunu hiç unutmamamız lazım. Yani Trump yönetimiyle beraber
21:44
hem Avrupa Birliği ile yaşanan problemler hem de nato'yla
21:49
yaşanan sorunlar iktisadi bağlamda amerika'yı zorlar bir
21:55
noktaya gelmiştir. Zaten çin'in bu belli işte
22:00
yumuşak gücü kullanarak bir şekilde hem arap ülkelerine
22:06
sızması hem de iran'la çok yakın hareket etmesi Trump yönetiminin
22:12
aslında yeni dış politik anlayışının bir sonucudur.
22:17
Yani bank of china'yla işte arap ülkelerine ucuz krediler
22:22
vererek. Ve bir şekilde onların
22:25
kolaylıkla ihracat yapmasının önünü açacak bir takım ucuz
22:31
paralar vererek hem bir taraftan kendi egemenliklerine
22:36
ortadoğu'da tahkim etmeye çalışıyor.
22:39
Çin hem de bir taraftan ABD ve israil'e karşı arap ülkelerini
22:46
konumlandırmaya çalışıyor. Mesela son zamanlarda.
22:50
Suudi arabistan'la Amerika Birleşik Devletleri arasında
22:53
yaşanan problemler. Bunun en önemli süreçlerinden
22:58
bir tanesini ortaya koyuyor. Tabii burada mevcut prensin
23:04
Suudi arabistanı biraz daha ulus devlet pozisyonunda getirmesi
23:09
elbette ki var ama bu son dönemde yaşanan mesela bu Suudi
23:15
Aramco şirketine yapılan iran tarafından silahlı dron
23:19
saldırıları yani siha saldırıları bir şekilde Suudi
23:24
arabistan'la Amerika Birleşik devletleri'nin tekrardan
23:28
yakınlaşmasına vesile olabilecek politik.
23:31
Bir de tezahür etmesine bence gösterecektir.
23:35
Bunu da zamanla zaten göreceğiz ve aynı zamanda yıllar büyüyünce
23:41
başta Amerika Birleşik Devletleri ve israil enerji
23:45
şirketlerinin bu arap coğrafyasına bir kalkınma sahası
23:51
olarak kullanması ve bunun için hem önemli arap iş insanlarını
23:57
kullanması ve bunun dışında arap kabilelerinin.
24:02
Geri kalmışlığı kendi emperyal araçlarına bir kalkan yapması,
24:08
bölgede bir takım silah şirketleri kurarak orta doğu'da
24:14
yıllar boyunca yerleşik grupların göçerliliğini
24:19
tetiklemesi birçok sıkıntıyı beraberinde getirdi ve bence
24:24
önümüzdeki günlerde. Bu bu şekilde devam edecek.
24:29
Çünkü şunu görüyoruz ki. Iran'dan korkan arap aşiretleri
24:34
açık konuşalım, kimin kucağına oturuyor, israil'in kucağına
24:37
oturuyor ve bir şekilde israil'de bunun yarattığı
24:42
konforla kendi egemenliğini ortadoğu'da aşama aşama inşa
24:49
ediyor ve iran'da böyle bir yapı olmamış olsa da hem pehlevinin
24:55
hem de humeyni'nin c ı a mossad eksenli bir kimlik altında
25:00
yetiştirilmesi. Elbette ki, Amerika Birleşik
25:03
devletleri'nin hem de israil'in iran için sert güç kullanma
25:08
projeksiyonunun ötelenmesine vesile oldu.
25:12
Ideolojik ve kültürel çatışmalar, kimlikler üzerinden
25:18
devletler arası kamuoyuna satıldı ve elbette ki çok ama
25:24
çok ciddi bazı problemler, bazı sorunlar ortaya.
25:29
Çıktı e bir taraftan da belli gruplar hala iran tarafından
25:35
orta doğu'da faal hale getirmeye çalışılıyor.
25:40
Birçok alanda buna dair girişimler gözüküyor ama bir
25:45
taraftan da bu mesela ABD. Iç siyasetinde yaşanan
25:50
gelişmeler ebu appstein dosyalarının çok ciddi dünyada
25:56
ses getirmesi, avrupa'yı temkinli olmaya itti.
26:00
Bakın bu çok önemli. Mesela şu söyleniyor işte
26:02
efendim, Avrupa bakmayı siz çok fazla işte ses çıkartmıyor.
26:08
Çünkü trumpın yağın öbür gün hem bu iran'da yapılan.
26:14
Bu kongreden izinsiz yaptığı saldırılar.
26:17
Hem de efstein dosyasından ötürü mahkum edileceği azledileceği.
26:23
Sorunu avrupa'yı daha temkinli bir çizgiye doğru.
26:29
Ve tabii ki Hamaney ortadan kaldırılması bir şekilde bölge
26:34
dinamiklerinin çok daha fazla radikalize olmasına sebebiyet
26:40
verdi. Çünkü herkes şöyle sonuçta
26:42
efendim hamileyin öldürülmesiyle bambaşka bir iran profili ortaya
26:49
çıkacak. Benim düşüncem.
26:52
Şu, bu konuda bildiğiniz üzere. Iran şii geleneğinin tarihsel
26:58
çıktığı yer kumdur. Kum ekolü.
27:03
Şiiliğin en şahin pozisyonunda. Bulunduğu bir ekolü ortaya
27:10
koyuyor. Ama şunu unutmamak lazım, aynen
27:15
kum ekolü kadar önemli bir başka şii ekolü de var.
27:20
O da nedir necef ekolü? Nejf ekolünün şu anki lidere ki
27:27
hem Avrupa birliği'nin önemli temsilcilerinin ziyaret ettiği,
27:32
hem bu barzani'nin filan. Ziyaret ettiği Ayetullah ali
27:38
sidani. Şimdi önümüzdeki dönemde
27:41
hamaney'in öldürülmesiyle ben şahin grupla biraz geri çekilme
27:48
olacağını düşünüyorum ve necef ekolünün hem israil hem de
27:54
Amerika tarafından bir şekilde destekleneceği ve bu desteklenme
28:01
sürecinde de iran içinde bir. Mezhebi bölünmenin fitilinin
28:07
ateşleneceğini de zannediyorum. Tabii bu benim kendi tahminim
28:12
ama sitaniye sadece destek şiir yapıları içerisinden değil
28:18
aslında bugün iran'da çok fazla konuşulmayan ama bence
28:23
önümüzdeki dönemde ciddi bağlamda konuşulacak olan ve
28:27
bunun türkiye'ye de ciddi. Tesirlerinin olacağı bir bölücü
28:34
terör örgütü meselesi ortaya çıkacak.
28:38
O da ne Hamaney gitti şii teookosisinde ciddi bir zarar
28:45
var. Bunların elbette ki silahlı
28:47
güçlerinin de çok ciddi zarar gördüğü zaten aşkıvane bir
28:52
şekilde karşımıza çıkacak. Böyle bir durumda ne yapalım?
28:57
Biz bölücü terör örgütü işte pejak PKK bu grupları tekrardan
29:03
kuvvetlendirelim ve Ayetullah rejimine karşı konumlayalım.
29:09
Şimdi böyle bir konumlamanın. Türkiye açısından da büyük bir
29:14
bölgesel istikrarsızlık oluşturacağını ve tabii ki
29:20
sadece göç değil aynı zamanda çok ama çok önemli.
29:26
Hem etnik hem mezhebi hem de elbette ki güvenlik riskleri
29:33
oluşturacağını da açık bir şekilde görmenizin.
29:37
Önemli olduğunu düşünüyorum, çünkü eğer.
29:41
Bu oluşursa mesela ekranlarda izliyorsunuz.
29:45
Ev onun tercihimler hoca ne diyordu?
29:48
Türkiye'nin böyle bir süre sonucunda bölünmesi ve
29:52
parçalanması birkaç saattir bakın.
29:56
Bunun olmaması için. Özellikle Erdoğan hükümetinin
30:01
üstüne çok ama çok ciddi görevler düşüyor.
30:05
Ama ben. Kamuoyunda da takip ediyorum.
30:09
Soğukkanlı ve serin kanlı açıklamalar yapılıyormuş gibi
30:13
gözükürken içeride kime hizmet ettiği belli olmayan bir takım
30:19
mahfiler tarafından zımni olarak hem israil'e hem de amerika'ya
30:26
büyük desteklerin verildiğini biz görüyoruz.
30:29
Şimdi bu elbette ki trumpın ve netanyahu'nun işine geliyor.
30:35
Ama, Türkiye cumhuriyeti'ni ulus üniter ve elbette ki laik
30:41
niteliğine çok ama çok ciddi riskler ve tehditler
30:46
bulunduruyor. Yani hep şu söyleniyor ya işte
30:50
bu oluşacak ortadoğu'da her savaşta bir takım hem fırsatlar
30:57
hem de riskler vardır diye ben size çok açık ve net söyleyeyim,
31:01
bugün fırsatlar Türkiye açısından çok düşük risklerse
31:06
bir hayli yüksek bir noktadadır. O yüzden bu konuları
31:12
değerlendirirken. Her daim fırsat penceresini daha
31:16
açık yoksa risk kapısını daha açık, bunu iyi karşılaştırmak
31:23
iyi mukayese etmek lazım. Çünkü hani bir taraftan Amerika
31:28
ile çin, iran üzerinden örtülü bir savaşın içerisindeyken
31:34
burada en büyük zararı gören ülke Türkiye oluyor.
31:39
Türkiye'nin öncelikle denizlerinde tekrardan gücü
31:44
eline alması lazım. Kıbrıs'a özellikle Kuzey Kıbrıs
31:48
Türk cumhuriyeti'ne çok ciddi destek vermesi lazım ve bana
31:53
sucuk olursanız da böyle bir savaşın elbette ki bir parçası
31:59
olmamalı. Ama iran'la türkiye'nin belli
32:05
süreçlerden dolayı. Kadevinde bir ortaklaşma bugün
32:10
görüyoruz. Umuyorum ve diliyorum ki
32:13
türkiye'nin başına da iran başına gelenler gelmez zaten
32:18
Türkiye böyle bir şeyin oluşmasına bence zaten müsaade
32:23
etmez. Çünkü buna dair hem silahlarımız
32:27
mevcuttur. Hem kendimizi koruyabileceğimiz
32:30
bir istihbarat ağımız elbette ki mevcuttur ama.
32:35
Türkiye'nin. En büyük bugün yaşadığı tehdit,
32:40
göçmen tehdididir ve bugün bu göçmenler üzerinden tıpkı
32:45
iran'da olduğu gibi birçok ne üdüğü belirsiz kimlik ve kişilik
32:53
yaşamaktadır. Ben şimdi aleni bir isim vererek
32:57
bir ayrımcılık yapmak istemiyorum ama şunu da söylemek
33:03
lazımdır ki böyle bir tehdit sonrasında türkiye'de çok büyük
33:09
problemler oluşabilir ama izninize bu problemlerin ne
33:13
olduğunu da burada açmak çok fazla istemiyorum.
33:18
Şunu şunu söyleyerek konuyu. Nihayetlendirmek istiyorum.
33:23
Böyle bir savaşın uzaması halinde çok açık söyleyeyim,
33:27
size iran ve çin, israil ve ABD ikisine karşı büyük bir zafer
33:35
kazanabilir ve böyle bir zaferi. Kazanılmasıyla da beraber
33:41
dünyada yeni bir siyasi denge oluşabilir.
33:46
Hani derler ya kaos ve düzelt sürekli konuşuyoruz.
33:50
Bu detay bölümlerimizde şu anda büyük bir kaos görüyoruz.
33:56
Orta doğu'da bu kaosu hem tam hem Netanyahu el ele çıkar ve.
34:02
Hani buna şunu söylüyorlar işte Netanyahu ve arkasındaki güçler
34:07
tarafından tehdit ediliyor diye bu ne kadar böyledir, ne kadar
34:11
dildir bunu bilmek mümkün değil. Ben böyle olduğunu zannediyorum
34:15
ama şunu görmek lazım, hem tam hem Netanyahu uluslararası
34:21
bağlamda meşruiyetlerini kaybetmiş olan 2 lider olarak
34:27
tarihe geçmiştir. Netanyahu zaten filistin'de
34:32
yaptıklarıyla zaten tarihi kötü bağlamda geçtiği gibi aynı
34:38
zamanda tuhaf da böyle bir sürecin.
34:43
Birinci domino taşı olarak. Ortada olduğu için o da
34:49
netanyahu'yla aynı kara sayfanın bir parçası olmuştur ve bence
34:56
önümüzdeki dönemde de bu konuda her ikisi de belki de lail
35:02
adalet divanında büyük bir bedel ödeyecektir.
35:07
Çünkü ortadoğu'daki ülkelere ödettikleri bedel tüm bu.
35:13
Süreçlerin zaten fersah fersah üstündedir.
35:16
Kendilerini aklayabilmek için ortaya koydukları bir işte savaş
35:22
atmosfere şu anda görülüyor. Ama bu önümüzdeki dönemde kendi
35:28
aleyhlerine dönecektir. Çünkü görüldüğü gibi Almanya
35:33
dışında benim şu anda avrupa'da ne ingiltere tarafında ne Fransa
35:39
tarafında hem netanyahuya hem de şampa bir ciddi desteğin
35:45
gelmediğini. Görüyoruz.
35:47
Hani bugün şu da söylemiyor işte ingiltere'deki bazı lobiler.
35:53
Tanp'ın yanında olunması gerekliliğine ortaya koyuyorlar
35:57
ama öte taraftan. Trumpın hani daha Topal ördek
36:02
olmadan Topal ördek olması durumu bambaşka süreçlerinde.
36:08
Masada olduğunu bence bize gösteriyor ve avrupa'da
36:13
görebildik. Kadarıyla bunu şu ana kadar iyi
36:17
okudu. Bakalım böyle bir durum bu
36:20
saatten sonra nasıl olacak? Ama türkiye'nin önümüzdeki
36:24
dönemde işleri çok daha fazla zor.
36:28
Bu zorluğun altından kalkabilmesi için de içeride onu
36:32
bunu hapse atmak yerine. Bir sivil kanlı, soğukkanlı
36:39
bütüncül bir. Tutum ortaya koyarak bir millet
36:45
bütünleşmesi türk milleti kavramını ortaya koyması ve
36:50
birlik ve beraberliği, emperyalizme karşı Atatürk
36:55
çatısı altında göstermesi lazım. Bunu yapabilecek.
36:59
Bir devlet aklı bugün var mı bunu zamanla göreceğiz.
37:05
Burada ne pozitif, ne negatif bir cevap verebilirim buna.
37:10
Ama şu çok netki böyle bir durum hasın olmadığında başımıza
37:16
gelecek şeylerin aslında bir fragmanı ne?
37:19
Bugün iran'da yaşamam gelişmeler olmuştur.
37:23
O yüzden bunu da bu şekilde. Ortaya koymamızın önemli
37:27
olduğunu. Düşünüyorum ve izninizle bugün
37:31
bu gündem programımızın onuncusunda.
37:35
ABD ile israil'in iran'a saldırısının ve iran'ın elbette
37:40
verdiği tepkinin ve bundan sonra getireceği küresel sonuçların.
37:45
Acaba. Neler olabileceğini.
37:49
Masaya yatırdık denilemesine analiz ettik.
37:53
Hiç farkındaysanız bu sosyal medyada işte yok o 10'a çıkart
37:56
füze attı. Bu buna füze attı işte yok işte
37:58
taleb ve füze düştü, kulise füze düştü gibi böyle.
38:03
Savaşı popülize edecek ve savaşı aslında meşru gösterecek her
38:07
türlü propagandadan uzak duran bir analiz ortaya koymaya
38:12
çalıştım. Umuyorum ve diliyorum ki siz de
38:15
bu benim yaptığım tetkik hattan feyyazsınız ve bunu kendi
38:20
dostlarınızla arkadaşlarınızla paylaşırsınız diye ümit ediyorum
38:25
sevgili dostlar. Bir sonraki cumartesi günü
38:29
yepyeni bir detay programında. Beraber olmayı arzu ediyorum
38:35
kendinize çok ama. Çok iyi bakın.
38:45
Derin detaycı dediniz gündemin ötesinde.
38:50
Yatayım derinliğinde. Yeniden görüşmek üzere.