Latest / Anlamak+ / Catilina Ayaklanması ve günümüze kadar gelen dersler

Transcript

Catilina Ayaklanması ve günümüze kadar gelen dersler · Anlamak+

0:00
Herkese tekrar merhaba bugün çok önemli bir konuyu ele alacağız.
0:04
Isyanlar tarihinin belki de en önemli bileşenlerinden ve
0:09
günümüze dair en temel öğretileri oluşturan sonraki
0:13
isyanlara da zemin hazırlayan bir kavramdan bahsedeceğiz.
0:17
Biliyorsunuz roma dediğimiz s bq r, dünyanın en gelişmiş
0:21
medeniyetlerinden biri gibi gösterilse de kendi içinde çok
0:25
fazla sorunu vardı ve bu sorunlarda genelde çözüme
0:29
kavuşan sorunlar değildi. Ancak çözüm mekaniğe çözüm
0:33
diyalektiği çok farklı şekilde örünmüştü.
0:36
Ve insanlar genelde isyanlarla taleplerini dile getirmiş
0:41
olsalar da popülist yöneticilerin de siyasi tarihe
0:44
giriş yapmasıyla beraber artık roma devleti proaktif
0:49
yaklaşımdan reaktif yani olduktan sonra gözlemleyen bir
0:53
hale bürünmüştü. Bunlardan bir tanesi tabi ki
0:56
katilenad isyanıdır. Podcastimizin de başlıyor olan
1:00
katilina çok önemlidir. Sonrasında spartaküs'e de
1:03
referans oluşturacak sonrasında. Sezarın meşruiyetiyle beraber
1:07
imparator olmasına giden süreçte de aynı hikayenin paydaşlığını
1:11
katiline yapacak. Ama katilina hikayesini anlamak
1:15
için maruus ile suya arasında veya sula arasındaki fikri o
1:21
kavgayı bilmemiz gerekiyordu. Siz kornelyus sula dediğimiz
1:26
kişi felix 4 ismi var. Kendisini biz sula diyelim,
1:30
sadece gaus marius'la beraber bir siyasi problem içerisinde
1:34
bulurlar kendilerine. Çünkü marius halkın çok isteğini
1:39
dikkate almaya çalışan. Sürekli yoksul kesime yönelik
1:44
aslında siyasal imtiyazlar devşirmeye çalışan ve bu yüzden
1:48
de sadece el zanaatlarıyla gelişim gösterebilecek.
1:51
Zihnini kullanmayan kimselerin savunucusu olduğuyla.
1:56
Itham edilecek biri aslında maryus ve marios'un hikayesinde
2:00
en önemli figür. Tabii ki sular.
2:02
Çünkü sula roma tarihinde bu zamana kadar yapılmamış bir şey
2:07
yapacak ilk defa bir roma generali evet diyecek.
2:10
Bu adam sapkındır ve bizim elit gruptaki aristokrat grubu yani
2:15
roma'yı roma yapan düşünsel unsurları içeren kimselerin
2:19
hakkını elinden almaya çalışan bir derdi. 3 onu devirmeliyiz
2:23
diyecek ve roma'ya yürüyüp marius'u görevden azletmiş
2:27
olacak ve kendi oligark sistemine oligarşisini
2:32
güçlendirecek ve e. Arasında kendi meşrutiyetinde
2:36
sağlamış olacak. Tabii ki bir güç savaşı bu.
2:38
Yani maruzlu arasındaki problem sadece küçük çiftçilerin işte
2:44
onları zenginleştirebilecek veya yaşamını garanti altına
2:48
alabilecek şekilde toprak reformlarının yapılmasını,
2:51
savunmasını engellemek değil, marius'un açısından ya sulanın
2:55
derdi. Bu toprak reformu yapılmasın da
2:58
ama sula da kendi kontrolünü hani devrimi yapacak.
3:02
Evet, belki de ilk. Ve sayılı şekilde zenginlerin
3:06
devrim yaptığı bir zümre içerisinden bir bakacak ki,
3:09
aslında zenginler de farklı, kendi düşündüğünden farklı bir
3:13
dizayn entegrasyonuna girişecek ve sulanın fikirleri de aslında
3:18
roma'da çok vücut bulamayacak. Hatta çok yanlış yerlere
3:21
gelecek. Hatta katilina'nın da kendi
3:25
meşruiyetini sağladığı potansiyel noktalarda buralara
3:28
dayanacak sula bir general de ve naptı geldi.
3:32
Roma'ya yürüdü. Askerleriyle beraber bir devrim
3:36
yaptı ve bu devrimin en önemli isimlerinden bir tanesi de
3:39
cicero'ydu. Hani tarihte çok objektif
3:41
konuşması, devlet diyalektiğini çok iyi kurgulamasiyle
3:44
bildiğimiz içeri. Şimdi çiçero'yu da bu podcast'te
3:47
değineceğiz. Çünkü şero'nun fikirlerinden de
3:49
aslında bir devlet mekanizması nasıl çalışması gerektiğine dair
3:53
de birkaç tane enstantaneyi yakalamış olacağız ama.
3:57
Daha önemli bir şeyden bahsetmek istiyorum.
3:59
Sula evet geldi, toprak reformuna karşı çıktı.
4:03
Marius'un bu herkesi kapsayan potansiyel bir yöneticilik
4:07
adaylığından rahatsız oldu ve bir asker olarak görevini yaptı.
4:11
Bir devrim yaptı ama akabinde şu oldu, elit grup aristokrat grup,
4:16
evet devleti yönetsin dedik. Aklımdan nemalanalım derken
4:19
kendilerini zenginleştiren bir sistemin içerisine düştüler ve
4:24
dolayısıyla. Bu senaryo içerisinde küçük
4:27
çiftçi olarak bildiğimiz roma popülasyonunun çok büyük bir
4:30
çoğunluğunu uyuşturan zümre iyice fakirleşti ve daha
4:34
önemlisi borçlandı. Şimdi borçluluk ekonomisini
4:38
Atina diyalektiğinde okursak biliyorsunuz solon milattan önce
4:43
altınlı yüzyıllarda borca bağlı köleliği kaldırmıştı.
4:48
Evet, kölelik belki diyalektik olarak doğrudan burada çalışan
4:51
bir prensip değil, bir sweatas ekolünde ancak şunu ortaya
4:55
çıkarıyor, toprak sahipleri artık toprağı ele geçiren kimse
4:59
olduğu için bu oligarklar, elit grup aristokratlar, sula
5:03
yönetimle destek verenler ne olacak?
5:06
Fakirliği fakir oluyor ve borç yüzünden aslında.
5:10
Pragmatik bir köleliğe evrildi. Süreç ve tabii ki halk iyice
5:14
fakirleşince sula yönetiminin özellikle ki orada da ayrı bir
5:18
enstantane var. Bu problemi örseleyemediğini
5:22
görünce çözemediğini görünce iyice çıkmaza girecek.
5:26
Siyaset zaten siyasette bu tarz popülist isimlerin ortaya
5:30
çıkması genelde demokratik unsurların işlemediği diyalektik
5:34
içerisinde. Sorunların katmanlaştığı bir
5:37
evrede ortaya çıkar. Bu tarz problemler ve bunları
5:41
çözmek de aslında genel devrimsel bir ekol gerektirir.
5:44
Zaten katiline da burada devreye girecek.
5:47
Şimdi katila akkoyum mu karakoyun mu?
5:50
Tarihin neresinden baktığınıza bağlı katiline'nın tarihi
5:54
sonrasındaki isyanlara referans oluşturmasından da mütevellit
5:58
değil. Katilina döneminde roma'ya dair
6:01
anlamamız gereken 2 tane şey var.
6:03
Katiller çok borçlu bir aristokrat soylu bir aileden
6:06
geliyor. Siyasal olarak güçlü değil ama
6:09
zengin bir aileden geliyor. Peki nasıl borçlandı?
6:11
Şimdi bakın burası çok önemli bir şeydir.
6:13
Roma'da siyaset yapabilmek aynı zamanda zenginlere hasbi
6:17
diyalektiktir. Ya spartaküsü falan öyle
6:20
referans almayın. Roma'da siyasetin içinde bir
6:22
konsül olabilmek için önce para harcamanız gerekir, destek
6:26
almanız gerekir. Halk tabanından güç kazanmanız
6:29
gerekir. Sonrasında bu kazandıklarınızı
6:32
röverseder gibi tekrar paraya çevirmeniz gerekir.
6:35
Siyaset bana döner. Roma'da roma'nın külliyata bu
6:38
şekilde şekillenmiştir. Ve sula döneminde çok etkin bir
6:42
isim olan katiline afrika'da da valilik yapmıştır.
6:45
Yine hakeza çok zengin soylu olmasına rağmen orada işte
6:49
servetini katladığını düşünebilirsiniz.
6:51
Ama afrika'daki dönemlerini de yolsuzluk da dahil olmak üzere
6:55
bu tarihsel kanıtlanabilmiş bir şey değil.
6:57
Ama iddia olabileceği üzere tamamen siyasi kariyerinin
7:02
şekillenmesine yatırmış bir kişiden bahsediyoruz.
7:05
Katiline böyle önemli biri ve katilina bu yatırdığı paraların
7:09
karşılığında sula yön. Herhangi bir konsüllük elde
7:13
edemeyince ki bu milattan önce 63 ve 64 yıllarında tekabül
7:16
eder. Tabii ki bir hayal kırıklığına
7:19
kapılmakla beraber daha büyük bir problemi vardır.
7:22
Artık borçludur. Yani roma'nın gözünde muteber
7:26
biri değildir ve siyasi sahneden silinmesini de ekart etsek bile
7:31
artık ödenmekle yükümlü olduğu çok ciddi bir borcu vardır ve
7:34
katilina için aslında her şey çıkmaza girmiştir.
7:38
Burada gördüğünüz üzere bir güç savaşı diyalektiğinden başlayan
7:41
bir hikayedeyiz aslında. Ama hikaye sonrasında şuna
7:46
kırılacak. Sula döneminde dedik ki küçük
7:48
çiftçilerin malına çöken bir elit gruptan bahsettik.
7:52
Bu elit grup özellikle çeşitli yasaları kendi menfaatleri
7:56
üzerine şekillendirerek çok önemli bir kavram var.
8:00
Roma'da prosripsiyon dediğimiz yani ihanetle.
8:05
Suçlanan kişilerin malına, canına, el koyma, onları ortadan
8:09
kaldırma imha etme, her koşulda ve servetini de servet katmak.
8:14
Bunun en önemli özelliklerinden bir tanesi biliyorsunuz
8:16
kalegulaydı. Örnek daha doğrusu.
8:18
Kaligula da paranın yetmediği yerlerde insanları vatana ihanet
8:22
yasasıyla o pro. Çla suçlayıp paralarına ve mal
8:27
varlıklarına el koyarak kendisinin zenginleştirmişti.
8:29
Zaten kally gula'nın eli düzümle tarafından çok kötü
8:33
addedilmesinin bir basamağı da burasıdır.
8:36
Şimdi sulu döneminin proskripsiyonuyla en çok
8:39
ilgilenen kişi e tabii ki. Anlayacağınız üzere bu zat bu
8:44
katiline. Bu borçları alırken de tabii ki
8:49
daha fazla yatırım yapıyor. Yani bu katiline bir şey
8:51
hazırlanıyor. Bir konsül olmaya mümkün olursa
8:55
imkan dahilinde olursa roma imparatorluğuna kadar yürümek
8:57
üzerine çalışıyor. Aslında katiline ama Rusya usul
9:02
suna ise bu hikayede katiline vadedilen hiçbir şeyi sunmuyor
9:07
ve katila bir anda zengin dışlanmış aristokrat.
9:11
Sınıfına düşüyor ve milattan önce 63 ve 64 yıllarında 2 defa
9:15
konsül adayı olma isteğini. Seneto reddedince katilin
9:21
hikayesi bambaşka bir yere evriliyor.
9:25
Toprak reformuna karşı çıkan su ile yürüyen katilina destek
9:29
bulamadığı tabanda toprak reformunun zarar gördüğü
9:33
kimselere yanına almak gibi bir prensibi benimsiyor ve popülist
9:37
bir söyleme girişiyor. Katilna'nın kendi içinde
9:41
dezavantajları var ama ciceroyla doğrudan bir diyalektiği var.
9:45
Cicero 10'a çıkart bir keresinde.
9:47
Senato'nun gözü önünde herkesin huzurunda şöyle diyecek, senin
9:51
bu şımarıklıklarını senin bu bitmek bilmeyen hız sana daha ne
9:55
kadar şey tahammül edeceğiz. Katilin der ve katiline da
10:00
gerçekten böyledir. Çünkü güç mücadelesi
10:02
içerisindedir ama sonrasında bir taban bulur kendisine ve bu
10:05
taban çok önemlidir. Yani katilina'nın yoksul halkı
10:09
betimle betimleyip sahiplenmeye çalışma prensibi, kendi
10:13
meşruiyetini ve otoritesini sağlamak üzeredir.
10:15
Ama çok büyük bir hata yapar. Ya hazır olmayan birliklerle çok
10:20
sınırlı bir asker. Peki bu askerler kim mesela onu
10:23
da açalım. Slo döneminde sadece katiline
10:25
hayal kırıklığına uğramadı. Onunla beraber yürüyen birçok
10:28
general birçok askerde yine aynı şekilde sula hükümetinden
10:33
beklediğini alamadı ve yoksullaştı ve aslında roma'da
10:37
da dahil bu diğer bütün devrimlerde de inkılaplarda da
10:41
gerçekleşmiş bir şeyler 3 aşağı 5 yukarı.
10:43
Bir paydaş grubu vardır ve kendi içinde de hiyerarşik bir düzende
10:48
mal dağıtımı vardır. Ama birilerinin de malınıp
10:50
bilerek sınırlandırıp. Devrim aksi içerisindeki muhalif
10:54
sesleri susturmak gibi bir kanaat vardır ve katilina ve
10:57
arkadaşları aslında o devrime sahip çıkan sınırlı, aristokrat,
11:01
borçlu aristokrat grubunun da temel problemi buydu.
11:05
Fakirleştirilmişti. Sulaya belki başarıyı belki de
11:08
onlar getirmişti ama hiçbir şekilde namaylanamayıp hatta
11:12
neredeyse proskripsiyon listelerine eklenecek kadar da
11:16
kötü bir. Sosyal hiyerarşik düzene statüye
11:20
erişmişlerdi ve böyle olunca katiline dedi ki, bu yoksul halk
11:25
kölelerden bile kötü kölebiliyorsunuz.
11:27
Roma'da çok yaygın kullanılan bir kavram.
11:30
Işte ııı tamamen mülkiyet kişinin kendisine ait ve onun
11:34
hürriyetinde yaşıyorsunuz. O size temel yaşam giderlerinizi
11:37
karşılayıp her işte kullanabiliyor.
11:39
Size kişisel özgürlüğünüz yok. Mülkiye dedin mi hakkınız yok
11:43
ama en azından yaşama hakkınız var.
11:45
Çünkü kölelere bir şey yapmak diye bir durum yok.
11:48
Yani köle dediğiniz zaman şey gibi düşünmeyin işte onu dövüyor
11:52
falan ya belki dövüyordur ama öldürmüyordur çünkü öldürmek
11:54
diye bir şey yok. O onun hayatını kolaylaştıran
11:57
bir unsur gibi değerlendiriyor. Romalılar ama kölelerden daha
12:01
kötü bir güruh var. Ne bu köylüler şimdi köylüler
12:06
gerçekten özellikle bu sula döneminde çok ciddi şekilde
12:09
fakirleşecekler ve bu fakirleşme hikayesinde artık borçlularda ve
12:14
neredeyse kölelikten daha aşağı bir mertebeye düşmüşler ve hal
12:18
hazırda bu senaryoyu da göz önünde bulundurduğunuz zaman çok
12:23
kısa sürede bir destek bulabilmiş midir?
12:26
Diye sorsanız katilen için evet. Ama, roma'ya yürümek gibi bir
12:29
bed bahlığın içerisine düşmek ki spartaküs isyanlarını da
12:32
hatırlayın. Spartaküs ve arkadaşları roma'ya
12:35
gittikleri takdirde asgari direnişin çok güçlü olacaklarını
12:38
düşündükleri için sicilya bölgesine güney italya'ya
12:41
yollarını çevirmişlerdir. Roma'yı belki de alma
12:44
ihtimalleri varken dahi yönetim devralma ihtimalleri varken dahi
12:49
güney italya'da bir maceraya girişmişlerdir.
12:51
Evet, 100 binden fazla köle. Bir şekilde infaz edilmiştir
12:56
idam edilmiştir. Ne derseniz adına roma hukukunu
12:58
dinlerseniz ve dolayısıyla evet belki de kaybeden taraf olmuş
13:02
adı ama roma'ya gitseler de belki çok daha önceden
13:04
kaybedeceklerdi. Orası ayrı bir konu.
13:06
Dolayısıyla başarıyı almış birilerini yeni yeni gelmiş
13:09
spartaküs ekolünde bile roma'ya gitmek prensip değilken katiline
13:14
onlardan çok daha önce roma'ya gidip roma'yı almak gibi bir.
13:20
Deliliğe girişiyor. Şimdi burada tarihsel okuma
13:23
içerisinde dikkat etmemiz gereken bir isim var.
13:25
Cicero bize buradaki dersleri getirecek kişinin kendisi de
13:29
içeri. Cicero sula hükümeti içerisinde
13:33
etkin rol üstlenmiş bir konsül ve ciçero aynı zamanda sulaya
13:39
destek olurken katiline'nın da karşısında oldu.
13:43
Az önceki söylemlerini anlayacağınız üzere.
13:46
Peki şu önemli bir şey çiçero gibi etik ve ahlak yargıları
13:49
güçlü bir insan nasıl toprak reformunu reddeder de toprak
13:54
reformundan sonra fakirleşmiş halkın hakkını savunduğunu iddia
13:58
eden popülist bir lideri yargılamadan dahi infaz etmeyi
14:03
göz önünde bulunur. Equest dediğimiz bir kavram var,
14:05
euryan da deniyor. Benzer değişik telaffuzlar var.
14:08
Bunlar orta sınıfı oluşturur. Roma'da bu isyanın katiline
14:12
isyanın en önemli sabıkalı kimseleri bunlardır. 1.300 ya da
14:15
1.600. 200 ise doğrudan. Idam ediyor, çişere hiç
14:20
yargılama yok. Şimdi çiçeri gibi ahlak
14:23
yargılarının çok yüksek bir insanın bunu bu şekilde çözmeye
14:26
çalışmasında tarihi doğru okumak gerekiyor.
14:29
Şimdi cicero bir devlet adamıydı.
14:31
Evet, 1.000 yıllık devlet aklı diye demiyorum.
14:34
Bunu sadece cicero'nun örmeye çalıştığı örüntü şu, sula, doğru
14:39
bir zümreyi hani idame eder etsin etmesin ama olağanüstü hal
14:45
değil, Senato 10'a çıkart diktatörlük denilen.
14:49
Roma hukukunda en yüksek mertebeyi bahşetti.
14:52
Dolayısıyla suç meşru olmasa bile şiddet meşru olmasa bile ki
14:58
sula döneminden sonra başlayacaktır.
14:59
Şiddetle bir şeyleri elde etmeye çalışmak çabası.
15:04
Eee şiddetle meşru, hani şiddet meşru bir şey olmasa bile
15:07
kazanan için şiddet meşrudur. Bundan daha doğal bir şey yok.
15:10
Birazcık machiavelli'yi asırlar sonrasındaki machiavelli'ye
15:13
referans gibi ama mesela katilina şiddeti doğru
15:16
kullanmasa bile başarıya ulaşamadığı için şiddet
15:19
yanlıştır gibi bir kavram çıkar içeri çiçeği burada 12 yüzlülük
15:24
yapmıyor aslında ama tabi ki hukuku doğru işletmemesi kimin
15:28
suçlu, kimin suçsuz olduğunu çok fazla irdelememesi.
15:31
Roma'nın zaten çıtırdayan ve iç savaşa doğru giden Cumhuriyet
15:35
prensiplerini ve kurumsal hiyerarşisini korumak ve müdafaa
15:39
etmek için üstlendiği şahsi bir sorumluluk gibi değerlerdirmek
15:42
lazım. Yani cicero katiline'nın
15:45
mücadelesini kendi anlattığı gibi popülist bir tavırla yani
15:50
küçük çiftçilerin hakkını savunan biri olarak değil de
15:53
kendi kazanımlarını elde edememiş, yatırdığı paraların
15:57
karşılığını alamamış ve konsil olamadığı için meşruiyetle
16:01
seçilmiş senetoyu alaşağı etmeye çalışan bir darbeci bir devrimci
16:06
olarak görmüş ve dolayısıyla onu çok hızlı bir şekilde
16:09
yargılamadan idam etmiş bu isyanı da.
16:13
Çok etraflıca büyümeden örselemeye gayret göstermiştir.
16:17
Dolayısıyla cicero sula döneminde.
16:20
Senatörün kararını uygulayıcı ve senatörün kararını destekleyici
16:24
bir kimlik, yani demokrasinin çoğunluğu oy birliği olmasa bile
16:28
oy çokluğu prensibini referans almıştır ve resmi olarak
16:33
seçilmiş bir meclise alaşağı etmek şiddetle beraber alaşağı
16:36
etmek fikrini de. Şöyle yorumlamıştır, zaten bir
16:40
darbe girişimi başarısız olduysa ve halk tabanından yeterli
16:44
desteği alamadıysa cumhuriyetin prensiplerini de zayıflatıcı bir
16:49
unsurdur olarak değerlendirmiştir.
16:51
Şimdi tarihte çok enteresan şeyler var dedik hep diyoruz.
16:55
Sadece dinler tarihinden bugüne ahlak veya etik yargılarını
16:59
getirmek mümkün olmayabilir. Roma tarihi de buna ciddi
17:03
şekilde referanstır. Biliyorsunuz yakın Cumhuriyet
17:06
tarihinde Adnan Menderes dönemi de toprak reformuna.
17:10
Kişi başlamış bir harekettir. Kimin hareketi gibi sula gibi
17:15
halktan destek alabildiği ise eğer bu cicero gibiler için
17:19
meşru bir taleptir ve meşruiyetinin kazanan bir
17:23
sistemi. Ondan sonra neyden dolayı köken
17:26
alıp harekete siyasi. Kadroya giriştiğini irdelemek de
17:31
çok doğru değildir içeriye göre. Çünkü devlet dinamik bir yapıdır
17:35
ve halkın desteğidir muteber olan yani atıyorum. 80 milyonluk
17:39
popülasyonda 50 milyonun evet dediği bir şeyi yanlış olmaz.
17:44
Cicero'ya göre ve cicero hatta karşısındaki anti devrimist veya
17:49
işte toprak reformunu savunan fakir yoksul halk bile olsa onun
17:53
karşısında durmayı, katilin eşyanın da gördüğümüz üzere
17:56
muteber kabul etmiştir. Katilina isyanından referansla
18:02
öğrenmemiz gereken bir tane çok önemli bir başlık var.
18:05
Tabi bir sürü başlık var, bahsedeceğiz ama ilki çok
18:08
önemli. Hırs ve öfkeyle en doğru ve en
18:11
muhteber şeyi savunsanız bile çözüme gitmeniz mümkün değildir.
18:17
Neden? Şimdi sezar de biliyorsunuz
18:19
siyasi tarihe yani daha doğrusu tarih sahnesine bir onbaşı
18:24
olarak başlamıştır. Sezarı galyalı Fethi roma
18:27
imparatoru olmak işte uzun süre olağanüstü hal yetkileriyle roma
18:32
yönetebilecek kadar kudretli hale getirecek ve bugün herkesin
18:36
roma imparatoru sayın dediğiniz zaman ilk sırada söyleyeceği
18:39
isim olma meziyeti. Hız ve öfkeyle başlamıştı ama
18:43
sezar katilana'nın yaptığından farklı olarak halkın desteğini
18:48
popülist söylemlerin ardını boşaltarak değil somut verilerle
18:53
donatarak. Kullanmayı tercih et ve halkta
18:57
giderek daha da güçlenen bir yaklaşımında vücut bulduğunu
19:01
gördü. Dolayısıyla sezer aslında
19:04
fetihlerle beraber ispat ettiği askeri yeteneklerini halk
19:10
tarafından desteğiyle de taçlandırıp konsu üzerine
19:13
senatör, senatörler üzerine ciddi baskı oluşturarak sağladı
19:19
ve hatta işte gücünü o kadar abarttı ki kendisini senatörün
19:23
bile üstünde, hatta senetoyu kendisini yavaşlatan bir
19:27
mekanizma olarak değerlendirmeye başladı.
19:29
Sezarın hikayesinin sonunda herkes biliyor zaten british.
19:33
Ve ekirlerinin yaptığı envarının yaptığı problemleri hepimiz
19:37
biliyoruz zaten. Şimdi sezar da aslında.
19:41
Önemli bir ders aldı burada. Yani katilina hikayesindeki o
19:45
yöomanlara sahip çıkma fikri küçük çiftçilere yiyeoman
19:49
deniyor. O fakir olan halka sahiplendi.
19:53
Bir nebze doğru işler yaptı ama sonrasında klasik tarih
19:56
sahnesinin her perdesinde olduğu gibi güç zehirlenmesiyle
20:00
etrafında ötekileştirdi. Ama roma sadece katiline
20:04
isyanıyla ve ciceronun hızlı bastırmalarıyla bir şey daha
20:07
öğrendi. Istihbaratın güçlülüğünü.
20:10
Şimdi burada çok önemli bir şey var.
20:12
Roba bundan önce istihbaratla uğraşmıyor mu diyor.
20:14
Hayır sula'nın geldiği zaman sula'nın geleceğine dair bir
20:17
emarı bile yoktu. Çok güçlü şekilde ve roma.
20:20
Çünkü pakix Romanya dediğimiz bir durum var.
20:23
Yani roma'nın kendi içinde veya pax roma.
20:27
Kendi içinde kentsel rakip görmediği için zaten oturmuş
20:30
sisteminin ve roma'nın merkezi güçlelet güç gücünü harbi
20:34
ravenna'da da olsa fark etmez. Bu başkent başkentiine
20:38
yünlemeyecek kadar kudretli bir yapı olduğunu düşündüğü için hiç
20:42
bu tarz işlerle bu tarz gizli yazışmalarla ve kendi
20:45
içerisindeki kulis bilgileriyle uğraşmadı.
20:47
Sezar döneminde senatörlerin kendi içerisinde kulis
20:50
mekanizmalarında katiline isyanıyla Özdeş olduğunu da
20:54
kabul etmek gerekir. Şimdi burada gruplaşmalar etkin
20:58
yazışmalar kendi içlerinde yeni bir diyalektik ve diplomasinin
21:01
farklı bir formatını yarattı. Katiline kendisiyle beraber.
21:04
Çünkü cicero, katilina'nın yapacaklarının boyutunu 3 aşağı
21:09
5 yukarı kestirdiği için onun kendi içindeki mektuplaşmalarını
21:12
yakın olan kimselerin onunla beraber düşlediği suikast
21:16
planlarını darbe teşebbüsünü destekleyecek.
21:19
Roma'nın merkezindeki çıkarılması beklenen yangınları
21:22
vesaire. Ciddi anlamda istihbarat
21:25
meziyetiyle beraber öğrenmişti ve hal böyle olunca roma kendi
21:30
merkeziyetini kudretleştirme basamağını sadece askeri
21:34
birliklerin varlığına bağlamadı. Sula dönemindeki askeri gücün
21:39
varlığı ve otoritedeki seçkin azınlık zümresi itibariyle bir
21:44
meşruiyet sağlamış olan askeri kanadın istihbaratla da
21:48
zenginleştirilmesi gerektiğini çok ciddi şekilde öğrendi.
21:53
Ve aslında bu popülist söylemleri şekle şemale çevirme
21:57
aşamasında da çiçero tabandaki popülist söylem karşılığının her
22:03
zaman aynı şekilde destek bulamayacağının da fark
22:06
edilmesine vesile oldu. Yani bugün işte ne dedik?
22:09
Cicero, toprak reformuna karşı çıkan sula'yla yola çıktı ama
22:14
çiçero toprak reformunu savunduğunu iddia eden ve yoğun
22:17
anlarnın desteğine veya borçlu aristokrat sınıfının desteğini
22:21
alma kudretiniz. Kendisinde bulan katilina'nın da
22:24
karşısında durdu. Bugün baktığınız zaman tarihin
22:27
en yanlış yerlerinden bir tanesi bile olsa kazanan şiddetin
22:31
yanında kaldı. Yani şiddetin bir kazanan bile
22:33
kaybeden versiyonu var değil. Çiçeğe göre kazanan şiddetin
22:36
yanında kaldı. Buradaki en önemli şey şu.
22:40
Yönetim anlayışı açısından bazı şeyler çok yanlış gibi örsel
22:43
düşünülse de yani her türlü fikir çok net bir şekilde
22:47
perdelenmiş gibi veya bütün sistem halk tarafından
22:51
mutebermiş gibi anlatılsa da aslında bu örüntünün çok daha
22:56
kudretli şekilde somut verilerle donatılması gerektiğini
22:59
görüyoruz. Dolayısıyla ne demek istiyorum?
23:02
Siyasi arena içerisinde bir kişi çok fazla yanlışlar yapmasına
23:07
karşılık halen halk tabanından destek bulabiliyor.
23:11
Bunu çiçero meşrutiyetle yorumlamış olsa dahi halktaki
23:15
karşılığın aslında şiddetin meşrulaştırılması yani kazanan
23:19
taraf olmasının bir önkoşulu olduğunu fark ediyor, iç içeri.
23:24
Çünkü dediğim gibi çok doğru bir söylemi çok yanlış şekilde
23:27
eyleme geçiren katiline spartaxünün de referansını
23:31
alacağı sezarında uygularken dikkat edeceği bir takım
23:34
yanlışlar silsilesin de beraberinde getirmişti.
23:37
Çünkü katiline farkında olmadan bir şey de yanlış yapmıştı.
23:40
Özellikle aristokrat. Sınıfını gözünden fazlasıyla
23:44
büyütmüştü ve roma'nın diğer tarafında 10'a çıkart destekçi
23:48
olabilecek yoğomenları sadece söylemleriyle doyurabileceğini.
23:54
Düşünmüş ve öyle bir kanaate varmıştı veomanlar da onun
23:58
zannettiği gibi çok usul adamlar olmadığı için uygun adamlar
24:01
olmadığı için ve onun söylemlerini daha doğrusu
24:04
katilanın söylemlerinin de böyle hani çok basit ve yüzeysel
24:08
olduğunun farkında da oldukları için isyana destek vermediler ve
24:12
katiline isyanı roma'nın diğer merkezi yerden uzak olan perel
24:17
bölgesinde uğraşmasına gerek kalmayacak kadar hızlı bir
24:21
şekilde sönümlendi ve cicero'da cumhuriyetin.
24:24
Ve kurumların sağlamlaşması için gerekli olan hiyerarşiyi oldukça
24:29
net bir şekilde ortaya koymuştu ve aslında halkın öfkesinin
24:34
kullanımı aşamasında bir fikir mekaniği beraberinde getirse de
24:38
katilina sosyal eşitsizliğe yaptığı tanımlamayı da ikili bir
24:44
basamakta değerlendirmişti ve burada da samimiyetine ve
24:48
meşruiyetini de kaybetmişti. Aynı zamanda hukuksal bir krizi
24:52
de başlattı. Katiline kendisiyle beraber işte
24:56
anlatmaya çalıştığım, içeri öyküsündeki hikayenin en önemli
24:59
kısmı nedir? Sula rus cornalus sula felix
25:05
haksız bir taleple güçlülerin yanında durarak onların hani
25:11
azını tarafından alınmaya çalışan hakkını savunmak için
25:14
merkeze geldiğinde hukuksal tabanda aslında askeri bir darbe
25:19
yaptığı için senatörünlerinde istemeyeceği bir düzeni tesis
25:24
ettiği için yargılanmalıydı. Ama ne oldu?
25:27
Çiçerre göre baskı altında dahi olsa sulanın korkusundan dahi
25:32
olsa senatörlerin 10'a çıkart diktatörlüğü vermesi prensibiyle
25:36
sulanın aklandığını düşündü. Ama tam tersiyle halkın
25:40
talepleri ve azınlık itilmiş yok sayılan borçlu aristokratların
25:46
hakkını savunan. Katilina ise onun gözünde
25:50
hukuksal açıdan sıkıntı ve ikinci yıl sıkıntı.
25:53
Tabii ki isyana karşı gelenlerin yargılanması, yargılanmaması,
25:59
cicero doğrudan yargılamadanmak istiklal mahkemeleri falan bile
26:02
yok. Yani şey için söylüyorum yani
26:05
hani yav çiçek kimse demedim dümenden bir mahkeme yap mesela
26:10
veya bir mahkemede işte yüzde otuzunu tut yüzde yetmişini az
26:13
demedim demedim. Cicero, devlete karşı kurumların
26:18
zaten zayıfladığı bu dönemde reformun ciddi anlamda ele
26:23
alındığı bu dönemde yargılama diyalektiğini gereksiz bulur.
26:27
Çünkü bunların yargılanıp cezalandırılacak bir hürriyet
26:32
olmadığını ve zaten hırs ve öfkeyle yola çıktıklarını
26:35
düşündüğü için onların bir an ortadan bir an önce ortadan
26:39
kaldırılması gerektiğinde kanaat getirdi.
26:41
Ve burada uzun vadeli etkilerin roma'nın temel hukukuna referans
26:46
oluşturması gerektiğini de söylemek lazım.
26:50
Neden katilina dönemi çok zayıf ve başarısız bir isyan denemesi
26:55
olsa dahi roma'nın çökme döneminin başlangıcı olarak
26:59
kabul edilir. Çünkü roma'da katilin ortadan
27:02
kaldırılmış olsa da problemler halen.
27:06
Herkesin bildiği herkesin konuştuğu herkesin hayatına
27:11
temasta bulunan problemler, yoksulluk, fakirlik, gelir
27:15
eşitsizliğinin artık nirvana ulaşmış olması.
27:18
Toplumda bir avuç insanını roma'nın neredeyse bütün
27:21
servetinin tamamına sahip olması gibi problemler halen
27:24
meydandaydı. O yüzden spartaküs ve sonrasında
27:27
sezar gibi önemli isimlerinde tarih perdesinde bu kadar güçlü
27:31
şekilde yer bulmasında temel sebebi buydu.
27:35
Daha sonrasında 4. Imparator dönemine referans
27:40
oluşturulan anlatılar hani öncesinde referans almış olsa da
27:44
roma'da hikaye artık başka bir yere evriliyordu.
27:48
Çünkü halk evet, belki katiline ciddiye almadı.
27:52
Bu doğru diyorlar onu onun söylediklerini çok muteber
27:56
bulmadıkları için destek de olmadılar ziyadesiyle ama şunu
27:59
fark eder, evet ya bu adam aslında doğru bir şey söylüyor.
28:02
Evet bizi kurtaracak adam katiline değil ama.
28:05
Birileri bizi kurtaracak, hatta bir hareket olacak ve bu hareket
28:09
esnasında biz bu kaybettiğimiz hakları savunmakla mükellef
28:13
olacağız. Kanaati iyice oluşmaya başladı
28:16
ve roma'nın hep övünen hukuksal sisteminin de meşruiyeti
28:21
referanssal olarak. Hukukun temel ilçelerinden değil
28:24
de güç ve başarıdan aldığını ortaya koydu.
28:27
Katilina isyanın en büyük sebep şey sonuçlarından bir tanesi
28:30
budur. Dolayısıyla roma'dan şu artık
28:33
kafada oturmaya başladı ki, seza da bunu kullanmıştır.
28:37
Güç elde ettiysen başarıya ulaştıysan yöntem ne olursa
28:40
olsun sonuç doğruysa hukuksal olarak da haklısın hikayesi
28:45
roma'da daha sonrasında birçok imparatorunda kullanacağı temel
28:49
matematiğin ölümsel yaklaşım oldu ve dolayısıyla.
28:53
Katilina gibi çok başarısız bir isyan denemesi çok çok çok rahat
28:57
bir şekilde sönümlenen bir isyan denemesini akabinde insanoğlu
29:01
çok fazla şey öğrendi ama daha önemlisi bugün dahi çözülemeyen
29:05
bir problem olarak gelir dağılımındaki adaletsizliğin
29:09
arkasındaki güçlü sula ekolü doğru okumak gerekiyor.
29:13
Sulu'nın maruz karşısındaki referansıyla başlayan tarihsel
29:17
hikaye geçişindeki servet transferi oldukça dikkat
29:21
çekicidir. Dolayısıyla halkın uyanık olması
29:24
kimsenin istemeyeceği bir şey anlamak.
29:27
Artık kanalının da uyanıklığı sistemini eden yaklaşımın temel
29:30
prensibi aslında 1.000 kişi değil belki 5.000 kişi değil
29:34
belki işte abone sayımız kadar değil ama daha fazla kişiye.
29:40
Tekabül etmesi gereken kıvılcımların insanlar için
29:44
küçük de olsa yayılım etkisindeki tesirin kudretinden
29:48
kaynaklanıyor. Bugün işte dinler tarihini
29:51
bahsetmemin amacı veya objektif olarak devam ettirmeye
29:54
çalışmamın temel yegane amacı aslında insanların bu örüntüden
29:58
kendine düşen payd payı alıp. Daha aktif, daha.
30:04
Sümülatif bir ortam oluşturmak ve bununla beraber aslında daha
30:08
doğru bir diyalektikte tartışma zemini oluşturmak sadece retorik
30:12
üzerinden bir düzlem yaratmak değil, anlamak arttığın temel
30:17
felsefesi bu tartışma ortamının kalitesini yükseltmek, bir
30:21
katilin olan da isyan ederim demiyorum.
30:23
Bu tartışma diyalektiğini güçlendirip daha doğru normları
30:26
veya belki de aynı konuları daha olgun bir yelpaze içerisinde
30:30
tarihsel kanıtlarla da veya tarihsel anlatılarla da ka.
30:35
Perspektifle zengin bir zemin oluş oturtabilmek bu bizim
30:39
yegane amacımız olması lazım. Katiline isyanından da
30:42
öğrenmemiz gereken elitler her zaman var.
30:45
Elitlerin mücadelesi her zaman başarıya ulaşma gayretine daha
30:48
yakın oldukları için meşru ama meşruiyeti sağlamak için
30:52
aklımızı kullanmaktan başka da bir çaremiz yok gibi gözüküyor.
30:56
Beni dinlediğiniz için çok teşekkür eder herkese iyi
31:00
haftalar dilerim.