Latest / Zakendoen | BNR / Miriam Heringa (Staedion) over de grootste opgave op de woningmarkt

Transcript

Miriam Heringa (Staedion) over de grootste opgave op de woningmarkt · Zakendoen | BNR

• 0:00
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers,
• 0:05
  Speaker 1: de business software voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages. Je
• 0:11
  Speaker 1: hoeft niet altijd te luisteren.
• 0:12
  Speaker 2: Je kunt ook van je laten horen.
• 0:14
  Speaker 3: Stel je vraag in de BNR app
• 0:16
  Speaker 2: Download de BNR app
• 0:18
  Speaker 4: En
• 0:18
  Speaker 3: blijf scherp
• 0:21
  Speaker 4: BNR Nieuwsradio. Zaken doen.
• 0:27
  Speaker 5: Thomas van Zijl.
• 0:29
  Speaker 6: Dit is BNR Zaken doen voor economisch nieuws en zakelijke inzicht.
• 0:31
  Speaker 6: Zometeen gaat het met het economenpanel. Onder andere over de
• 0:34
  Speaker 6: renteverhoging van de FED. Hedy Moejekitsch komt langs voor het
• 0:37
  Speaker 6: laatste macro-economische nieuws. En om half 1 een gesprek met
• 0:39
  Speaker 6: Mirjam Heringa, bestuursvoorzitter van de BNR. Maar nu eerst naar
• 0:43
  Speaker 6: economisch nieuws van vandaag. 16 grote banken, waaronder ING, vragen
• 0:47
  Speaker 6: in een brief aan de Europese Commissie... om versimpeling van
• 0:50
  Speaker 6: de regels en het niet verder verhogen van de vereiste kapitaalbuffers.
• 0:53
  Speaker 6: Volgens de banken moet er de komende jaren zeker 1,4
• 0:56
  Speaker 6: biljoen euro worden geïnvesteerd... onder andere defensie- en klimaatoplossingen. En
• 1:00
  Speaker 6: die ruimte moeten ze wel krijgen. Harald Benink, hoogleraar verbonden
• 1:04
  Speaker 6: aan de Tilburg University... kan zich niet helemaal vinden in
• 1:06
  Speaker 6: dat pleidooi.
• 1:07
  Speaker 7: Je moet versimpelen, dat ben ik met de banken eens.
• 1:09
  Speaker 7: Maar het zou niet moeten leiden tot een reductie... van
• 1:11
  Speaker 7: de hoeveelheid eigen vermogen die de banken moeten aanhouden. Maar
• 1:15
  Speaker 7: wat zo interessant is, we weten allemaal nog... dat afgelopen
• 1:18
  Speaker 7: jaar hadden banken recordwinsten omdat de ECB... Ondertussen staat de
• 1:22
  Speaker 7: AEX op 1105 punten, betekent een procent in de plus.
• 1:25
  Speaker 7: Even naar een en meer van onze beursneurd.
• 1:45
  Speaker 6: Een nadere analyse van de miljoenennoten en de Federal Reserve
• 1:49
  Speaker 6: laat zijn onafhankelijkheid zien door middel van een renteverhoging. Ik
• 1:52
  Speaker 6: bespreek dat met de leden van het economenpanel. Steven Brackman
• 1:54
  Speaker 6: is hier, hoogleraar internationale economie, verbonden aan de Rijksuniversiteit van Groningen.
• 1:58
  Speaker 6: En Marijn Jongsma, economenredacteur macro-economie van het FD. Welkom.
• 2:04
  Speaker 1: Dat
• 2:04
  Speaker 6: wordt een spraakzaam
• 2:05
  Speaker 1: panel. Ik
• 2:06
  Speaker 6: verheug me op wat er allemaal nog verder komt. De
• 2:08
  Speaker 6: Amerikaanse
• 2:08
  Speaker 1: Centrale
• 2:09
  Speaker 6: Bank. Het stelsel verhoogt de rente van 3,5 tot 3,75 procent...
• 2:12
  Speaker 6: naar 3,75 tot 4 procent. Voor het eerst in ruim
• 2:16
  Speaker 6: drie jaar tijd... dat de rente naar boven wordt bijgesteld...
• 2:18
  Speaker 6: om de inflatie te beteugelen. En Steven, mag dat nog
• 2:21
  Speaker 6: enige verbazing wekken? Of zat het er van een kilometer
• 2:23
  Speaker 6: afstand aan te komen?
• 2:24
  Speaker 8: Het zat er van een kilometer afstand aan te komen.
• 2:26
  Speaker 8: Vorige maand heeft... Er wordt in Jackson Hole aangekondigd dat
• 2:30
  Speaker 8: hij dit ging doen. Dat was een hele brede toespraak.
• 2:34
  Speaker 8: Maar daar kondigde hij aan dat hij dit ging doen.
• 2:36
  Speaker 8: Dus het wekt geen verwachting. En het is ook goed
• 2:38
  Speaker 8: dat hij het doet. Om twee redenen. Er is een inflatiedreiging.
• 2:42
  Speaker 8: Dus het is heel goed dat de korte rente stijgt.
• 2:45
  Speaker 8: En het tweede is, en ik denk dat dat voor
• 2:46
  Speaker 8: hem heel belangrijk is... dat hij toont dat hij onafhankelijk
• 2:49
  Speaker 8: is van Trump. Trump heeft hem daar neergezet in de
• 2:52
  Speaker 8: hoop dat hij een marionet had in het bestuur. Nou,
• 2:54
  Speaker 8: dat blijkt niet zo te zijn. Ze hebben wel meerdere
• 2:56
  Speaker 8: keren voorafgaand aan dit besluit nog met elkaar gesproken, gebeld. Zeker.
• 3:00
  Speaker 8: En Trump nam zijn verlies. Die zei stem maar mee.
• 3:03
  Speaker 8: Maar dat was in feite een manier om zijn verlies
• 3:05
  Speaker 8: te nemen. Maar dat is denk ik heel belangrijk. En
• 3:07
  Speaker 8: het spannende op dit moment wat er gaande is... is
• 3:09
  Speaker 8: dat je dus Bosch hebt die onafhankelijk van Trump de
• 3:13
  Speaker 8: rente verhoogt... maar een minister van Financiën die tegenovergesteld beleid uitvoert.
• 3:18
  Speaker 8: Die koopt de staatsobligaties op in de hoop de lange
• 3:20
  Speaker 8: rente te doen halen.
• 3:21
  Speaker 6: Waarvan we natuurlijk op deze plek al meerdere keren hebben
• 3:24
  Speaker 6: moeten vaststellen... dat dat niet zo werkt
• 3:26
  Speaker 8: Afgezien dat het niet werkt. De kapitaalmarkten hebben veel meer
• 3:29
  Speaker 8: geld dan de Amerikaanse overheid. Maar het is wel opmerkelijk
• 3:33
  Speaker 8: dat je dus twee tegengestelde bewegingen hebt... bij mensen rond Trump.
• 3:38
  Speaker 8: die de rente probeert te verhogen, heel terecht. Er is
• 3:41
  Speaker 8: een inflatiedreiging. En de minister van Financiën die het tegenovergestelde doet.
• 3:45
  Speaker 8: En dat is wel een opmerkelijke situatie.
• 3:48
  Speaker 6: Wordt dat armpje drukken, Marijn
• 3:50
  Speaker 9: Nou ja, kijk, als het gaat om armpje drukken... heeft
• 3:52
  Speaker 9: de FED natuurlijk veel meer macht op de kapitaalmarkt... dan
• 3:57
  Speaker 9: de Amerikaanse overheid. Dus als het gaat om het armpje drukken,
• 4:00
  Speaker 9: dan wint de FED... Alleen het is de vraag in
• 4:05
  Speaker 9: hoeverre Trump op een gegeven moment... invloed wil uitoefenen op
• 4:09
  Speaker 9: de FED. En inderdaad, dit besluit van Walsh is hoopgevend.
• 4:13
  Speaker 9: Want daar zat natuurlijk de vrees van... zou Walsh misschien
• 4:16
  Speaker 9: dan toch... het beleid van Trump volgen.
• 4:19
  Speaker 6: Maar Walsh is natuurlijk in dit comité... maar die ene stem,
• 4:22
  Speaker 6: en daar ging dat gesprek dan ook over... unanimiteit of niet.
• 4:25
  Speaker 6: Je kunt niet in je eentje proberen dat hele comité
• 4:27
  Speaker 6: te overtuigen. Nee, dat
• 4:28
  Speaker 9: klopt. Maar Trump heeft natuurlijk zijn best gedaan... om zijn
• 4:29
  Speaker 9: invloed binnen de Fed te vergroten... en de druk op
• 4:32
  Speaker 9: te voeren. En die roept dan voortdurend de ideale rente...
• 4:35
  Speaker 9: zo het 1%
• 4:36
  Speaker 6: Dat past bij de
• 4:37
  Speaker 9: economie van de VS. Iedereen weet natuurlijk bij een snel
• 4:40
  Speaker 9: groeiende economie... met een inflatie van boven de 3%... wordt
• 4:43
  Speaker 9: natuurlijk een veel hogere rente. En dat is ook wat
• 4:45
  Speaker 9: Walsh nu gedaan heeft... Maar goed, als het dus gaat
• 4:48
  Speaker 9: om de krachtmeting tussen Besant en Warsh... dan trekt Besant
• 4:53
  Speaker 9: wel aan het kortste eind. En ik denk, wat er
• 4:55
  Speaker 9: ook nog een keer bij komt... is dat het ook
• 4:57
  Speaker 9: wat onzekerheid voelt. Want als hij dan op een gegeven
• 4:59
  Speaker 9: moment weer stopt met dit soort acties... ingrepen op de kapitaalmarkt,
• 5:03
  Speaker 9: dan denkt iedereen... oké, kennelijk is het geld op. Dan
• 5:07
  Speaker 9: veroorzaak je dus weer paniek, eigenlijk.
• 5:10
  Speaker 6: En Warsh, zo lijkt het, die is niet van plan
• 5:12
  Speaker 6: om te stoppen. Want ik heb nog even dat statement
• 5:14
  Speaker 6: erop nagelezen en zijn toespraak. van het accommoderende beleid dat
• 5:19
  Speaker 6: hij verwijdert. Dus hij is er niet te begonnen
• 5:22
  Speaker 8: Hij kondigt misschien een volgende renteverhoging aan. Maar ik denk,
• 5:25
  Speaker 8: om even terug te komen op Bessent... die de lange
• 5:28
  Speaker 8: rente omlaag probeert te krijgen... impliciet wijst hij wel op
• 5:31
  Speaker 8: een groot probleem... van de Amerikaanse economie op dit moment.
• 5:34
  Speaker 8: Het grote financieringstekort. Dus waar Trump... zorgelijk naar kijkt, zijn
• 5:39
  Speaker 8: de rentelasten op de begroting. En dat is een groot probleem.
• 5:43
  Speaker 8: Dus in die zin... Er is
• 5:44
  Speaker 6: toch voor een deel zelf verantwoordelijk voor?
• 5:47
  Speaker 8: Ja, dus in die zin wijst hij daar impliciet aan.
• 5:50
  Speaker 8: En Bessent, die in toespraak geeft je ook aan... dat
• 5:52
  Speaker 8: hij daar toch iets aan probeert te doen. Dus hij
• 5:54
  Speaker 8: wil het begrotingstekort omlaag brengen. Alleen hij zegt niet hoe
• 5:57
  Speaker 8: hij dat wil. En hoe hij dat gaat doen
• 5:59
  Speaker 9: Er is natuurlijk wel ruimte voor belastingverhogingen. In theorie, in
• 6:02
  Speaker 9: de VS. Maar ja, ga dat maar eens doen, politiek gezien.
• 6:07
  Speaker 6: Wat gaat het betekenen voor de gewone Amerikaan die binnenkort
• 6:11
  Speaker 6: moet gaan stemmen? Betekent het dat hij toch eens moet
• 6:13
  Speaker 6: gaan kijken naar de rente op zijn creditcard schuld? Een hypotheekrente?
• 6:16
  Speaker 6: Wat betekenen deze stappen
• 6:18
  Speaker 9: Uiteindelijk, kijk of de rente wel of niet verhoogd is.
• 6:22
  Speaker 9: Je zag natuurlijk de lange rente zal oplopen. Omdat gewoon
• 6:24
  Speaker 9: de inflatie een stuk hoger is. En de onzekerheid rond
• 6:28
  Speaker 9: de inflatie ook een stuk hoger. Dus je krijgt dat
• 6:30
  Speaker 9: die inflatiepremie die stijgt op de rente. Waardoor die rentes oplopen.
• 6:36
  Speaker 9: Vijf procent over de tienjaarsrente vorige week volgens
• 6:38
  Speaker 6: mij.
• 6:39
  Speaker 9: En dat is natuurlijk de vloer in de hele rentemarkt.
• 6:41
  Speaker 9: Dus je ziet dus dat hypotheekrentes daardoor stijgen... dat mensen
• 6:45
  Speaker 9: meer kwijt zijn op hun creditcard schulden. Maar als het
• 6:46
  Speaker 9: gaat om die verkiezingen waar je net aan refereert... Zullen
• 6:50
  Speaker 9: natuurlijk ook heel veel Amerikanen kijken naar het gestegen prijspijl.
• 6:54
  Speaker 9: En dat speelt natuurlijk ook een rol in de impopulariteit
• 6:57
  Speaker 9: van Trump op dit ogenblik. Dat hij gewoon door zijn
• 7:01
  Speaker 9: eigen oorlog en zijn eigen handelsheffingen... misschien in mindere mate,
• 7:05
  Speaker 9: maar bijdraagt aan de inflatie. Dus ja, dat is allemaal
• 7:08
  Speaker 9: met dank aan de Donald, zou ik zeggen.
• 7:10
  Speaker 8: Ja, dat is natuurlijk zeker veel belangrijker. Ik denk de
• 7:13
  Speaker 8: gemiddelde Amerikaan die let niet zozeer op de Fed... of
• 7:16
  Speaker 8: op de minister van Financiën, maar die kijken gewoon... wat
• 7:18
  Speaker 8: ze moeten betalen. En de inflatiedreiging waar we het over hebben...
• 7:22
  Speaker 8: die concretiseert zich ook in een feitelijke prijsstijging. En dat
• 7:25
  Speaker 8: zie je aan de pomp. Dus de Amerikanen betalen nu
• 7:28
  Speaker 8: veel meer voor benzine dan een tijd geleden. En dat
• 7:31
  Speaker 8: baat Trump in ieder geval zorgen. Dat zijn herverkiezingen. Of
• 7:34
  Speaker 8: het zijn niet zijn herverkiezingen, maar de midterms. Dat is
• 7:38
  Speaker 8: een meerderheid in congres.
• 7:39
  Speaker 6: 5000 euro krijgen, nee, niet euro,
• 7:41
  Speaker 8: dollars natuurlijk. Ja, maar dat is natuurlijk een bizar plan.
• 7:44
  Speaker 8: Dat gaat ook niet gebeuren. Ja, dat gaat niet gebeuren.
• 7:48
  Speaker 8: Hoe moet je dat financieren? Maar er
• 7:49
  Speaker 9: zit natuurlijk een rare twist in het denken van Trump...
• 7:52
  Speaker 9: dat hij denkt, als Wors nou maar de rente verlaagt,
• 7:55
  Speaker 9: dan komt het wel goed. Maar zo werkt dat natuurlijk niet.
• 7:57
  Speaker 9: Want beleggers willen gewoon een hogere rente... omdat ze die
• 8:00
  Speaker 9: inflatie zien oplopen... omdat ze risico's zien met de Amerikaanse staatsschuld...
• 8:04
  Speaker 9: En die inflatiedreiging wordt alleen maar groter als worst de
• 8:07
  Speaker 9: rente verlaagt.
• 8:07
  Speaker 6: Maar er is toch ook geen enkele reden als je
• 8:09
  Speaker 6: kijkt naar de banenmarkt... als je kijkt naar de Amerikaanse
• 8:11
  Speaker 6: economie om die rente te verlagen
• 8:13
  Speaker 9: Ja, er is wel een grappige redenering die wel wordt
• 8:17
  Speaker 9: gevolgd in het kamp Trump. Die zegt ja, wij investeren
• 8:19
  Speaker 9: nu zoveel in kunstmatige intelligentie... waardoor de capaciteit van de
• 8:24
  Speaker 9: Amerikaanse economie verruimd wordt... En dat betekent dus ook dat
• 8:27
  Speaker 9: we in de toekomst heel hard kunnen groeien zonder inflatie.
• 8:30
  Speaker 9: Omdat de arbeidsproductiviteit enorm gaat stijgen. Maar op korte termijn
• 8:32
  Speaker 9: heb je natuurlijk alleen maar het inventoreffect van die investeringen.
• 8:36
  Speaker 9: De rest, die productiviteitsstijging, die zullen er wel komen... maar
• 8:40
  Speaker 9: dat is voorlopig nog een vogel in de lucht.
• 8:42
  Speaker 8: Nou ja, en die investeringen in artificial intelligence... de AI-investeringen,
• 8:46
  Speaker 8: die drijven de rente sowieso al. Dus de grote vraag
• 8:49
  Speaker 8: naar kapitaal, die komt nu van twee bronnen. De overheid zelf,
• 8:52
  Speaker 8: het grote financiënstekort... dat moet ook gefinancierd worden. En de
• 8:56
  Speaker 8: enorme investeringen in dit soort bedrijven.
• 9:00
  Speaker 6: De vraag naar kapitaal en het investeren van bedrijven... het
• 9:03
  Speaker 6: is een perfect bruggetje naar het volgende onderwerp.
• 9:08
  Speaker 4: BNR Nieuwsradio. Zaken doen. Thomas van
• 9:14
  Speaker 6: Zijl. op het gebied van defensie, infrastructuur en verduurzaming. En
• 9:36
  Speaker 6: zo kwam er toch nog maar weer eens een advies over...
• 9:38
  Speaker 6: hoe deze investeringsinstelling in te rechten, Steven. Wat vind jij
• 9:42
  Speaker 6: van het pleidooi van
• 9:45
  Speaker 8: het CPB? Het aardige hiervan is dat dit een heel
• 9:49
  Speaker 8: klassiek economisch probleem is. Wat is de rol van de overheid?
• 9:52
  Speaker 8: Wat moet de overheid financieren en stimuleren? En wat kun
• 9:54
  Speaker 8: je overlaten aan de private sector? En daar gaat dat
• 9:58
  Speaker 8: document van het Centraal Planbureau... over. Die zeggen dat het
• 10:02
  Speaker 8: Nationaal Investeringsinstituut prima is... als er investeringen tot stand komen
• 10:06
  Speaker 8: die normaal gesproken uitzouden blijven. Je moet financieringsfrictie oplossen. Ja,
• 10:10
  Speaker 8: ze zijn start-ups. Bedrijven die investeren in innovatieve techniek. Die
• 10:16
  Speaker 8: komen moeilijk aan kapitaal. En daar zou zo'n instituut bij
• 10:19
  Speaker 8: kunnen helpen. Waar ze ook op wijzen is dat de
• 10:22
  Speaker 8: andere investeringen in de energietransitie... dat kun je veel beter
• 10:27
  Speaker 8: via andere middelen doen. We weten wel wat daar moet gebeuren.
• 10:30
  Speaker 6: Gaat die in totaal over drie miljard, geloof ik?
• 10:32
  Speaker 8: Ook
• 10:32
  Speaker 6: niet heel
• 10:32
  Speaker 8: veel. Dat soort dingen, infrastructuur, denk aan onderhoud van bruggen...
• 10:37
  Speaker 8: dat kun je veel beter doen door middel van rechtstreeks uitgaven...
• 10:41
  Speaker 8: of door middel van subsidies.
• 10:43
  Speaker 9: Marijn? Ja, dat lijkt me ook typisch een taak van
• 10:46
  Speaker 9: de overheid. Een publieke taak. Dus waarom zou je daar
• 10:48
  Speaker 9: een aparte investering oprichten? Overigens, in dat CPB-verhaal zat ook
• 10:53
  Speaker 9: vrij duidelijk dat... als kritiek van ja, je kunt wel
• 10:58
  Speaker 9: dat financieringsschat verhelpen... maar er zijn veel grotere problemen. Namelijk
• 11:02
  Speaker 9: gebrek aan personeel, netcongestie, een te kleine thuismarkt. Dus je
• 11:08
  Speaker 9: moet ook, denk ik, heel erg Europees denken in dit dossier...
• 11:11
  Speaker 9: We hebben natuurlijk een heel versnipperde thuismarkt binnen de EU.
• 11:15
  Speaker 9: En daar zou je dus werk voor moeten maken. Dat
• 11:17
  Speaker 9: is een heel langdurig
• 11:20
  Speaker 6: traject. Kom nog een keer
• 11:20
  Speaker 9: terug, dan kunnen we het er nog een keer over hebben.
• 11:22
  Speaker 9: Maar goed, je loopt een beetje... Laat ik het anders formuleren.
• 11:25
  Speaker 9: Je loopt het risico dat elke lidstaat nu met financieringsfondsen
• 11:29
  Speaker 9: gaat komen... in de hoop dat wij dan de VS
• 11:31
  Speaker 9: kunnen bijbenen en China... Maar tegelijkertijd onvoldoende in slagen... om
• 11:36
  Speaker 9: onze eigen thuismarkt zo te organiseren... dat dat voordeel van
• 11:39
  Speaker 9: een grote thuismarkt ook in Europa gaat.
• 11:41
  Speaker 6: Maar die landen die met een soortgelijke initiatief komen... die
• 11:44
  Speaker 6: zijn er al, sterker nog. Ik zag oud-minister Dijsselbloem vorige
• 11:47
  Speaker 6: week in een talkshow zeggen... wij hebben dan 3 miljard,
• 11:49
  Speaker 6: kijk eens even over de grenzen. Dan worden we veel
• 11:51
  Speaker 6: groter dan dat bedrag.
• 11:52
  Speaker 9: Maar dan krijg je dus beleidsconcurrentie. Dat lijkt mij niet verstandig.
• 11:55
  Speaker 9: Maar het is er al. Ja, weet ik. Maar dat
• 11:58
  Speaker 9: is nog geen argument op zich om te zeggen... ja,
• 12:00
  Speaker 9: dan moeten wij maar meedoen. En dan gaan we steeds
• 12:01
  Speaker 9: maar optoppen aan beide kanten van de grens. Terwijl je
• 12:05
  Speaker 9: volgens mij... in de eerste plaats moeten kijken naar die
• 12:08
  Speaker 9: Europese thuismarkt. En misschien dit ook wel Europees regelen. Gaat
• 12:10
  Speaker 9: een vingertje omhoog.
• 12:11
  Speaker 8: De discussie kan een andere kant op. Ja, ik wil
• 12:13
  Speaker 8: toch iets positiefs over het instituut zeggen. We zijn nu
• 12:16
  Speaker 8: een beetje heel somber over het instituut... dat het allemaal
• 12:18
  Speaker 8: niet zoveel voorstelt. Dat andere instrumenten wellicht beter zijn. Kijk,
• 12:21
  Speaker 8: het past wel mooi bij het rapport Draghi. We moeten
• 12:25
  Speaker 8: investeren in onze eigen verdiencapaciteiten, innovatief... Nou, dat zijn al
• 12:30
  Speaker 8: die dingen die we weten. Nou ja, kijk nou AI,
• 12:33
  Speaker 8: daar moeten we veel meer in investeren. De energietransitie. Hoe
• 12:36
  Speaker 8: doe je dat nou? Nou, en dat instituut kan daarbij helpen.
• 12:40
  Speaker 8: Dus er zijn investeringen die komen moeilijk van de grond.
• 12:43
  Speaker 8: Mensen die in een garage iets mooi uitvinden en een
• 12:45
  Speaker 8: start-up hebben... die komen lastig aan geld. De banken doen
• 12:47
  Speaker 8: dat niet graag. Nou, daar kan het instituut bij helpen.
• 12:50
  Speaker 8: Er zit nog een andere kant aan, die wil ik
• 12:52
  Speaker 8: toch wel even benadrukken. Volgende maand, dus dat is de
• 12:56
  Speaker 8: internationale kant... waar jij ook op wijst, maar binnen Europa...
• 12:59
  Speaker 8: gaat Europa misschien strafmaatregelen richting China instellen. De Chinezen wijzen
• 13:06
  Speaker 8: heel terecht, mijns inziens... op dat Nationaal Investeringsinstituut, bij wijze
• 13:09
  Speaker 8: van spreken... op dit soort initiatieven, en zeggen... maar jullie
• 13:13
  Speaker 8: verwijten ons wat jullie zelf ook doen. Namelijk het stimuleren
• 13:16
  Speaker 8: en het faciliteren van bedrijven... die normaal gesproken niet aan
• 13:19
  Speaker 8: geld komen. En dat doen de Chinezen ook. Denk aan
• 13:22
  Speaker 8: de elektrische auto-industrie. Ze hebben dat gestimuleerd, 10, 15 jaar geleden...
• 13:27
  Speaker 8: Er zijn heel veel van die fabrieken die toen opgericht zijn,
• 13:31
  Speaker 8: die zijn failliet door de enorme concurrentie op de thuismarkt
• 13:34
  Speaker 8: binnen China. Een paar zijn overgebleven dankzij die startsubsidies. En
• 13:39
  Speaker 8: daar hebben wij nu last van. Maar die Chinezen zeggen
• 13:41
  Speaker 8: dus heel terecht, jullie gaan ons met allerlei vervelende maatregelen
• 13:45
  Speaker 8: om de oren slaan. Kijk eens naar... Dan zouden ze,
• 13:49
  Speaker 8: als ze het CPB-rapport lezen... of de Monuna-nota... dan kunnen
• 13:52
  Speaker 8: ze ook met kracht wijzen op wat wij zelf ook doen.
• 13:56
  Speaker 6: Dus ik vind
• 13:56
  Speaker 8: wel dat je bij China-bashing... dan kun je best een
• 14:00
  Speaker 8: kanttekening bij plaatsen.
• 14:02
  Speaker 6: Omdat we hetzelfde doen. Maar is het dan verstandig dat
• 14:04
  Speaker 6: wij hetzelfde doen
• 14:05
  Speaker 8: Zeker. Maar goed, China, de elektrische auto-industrie is een mooi voorbeeld.
• 14:11
  Speaker 8: Ze hebben terecht geconstateerd... die verbrandingsmotor, daar is Volkswagen heel
• 14:15
  Speaker 8: goed in... dat redden we niet. Dus we moeten iets
• 14:17
  Speaker 8: nieuws bedenken. Wat is dat? Nou, binnen de auto-industrie is
• 14:20
  Speaker 8: dat de elektrische auto. En daar hebben zij dus volop ingezet.
• 14:24
  Speaker 8: En Europa heeft dat niet gedaan. Die zijn blijven hangen
• 14:26
  Speaker 8: aan de dieselmotor en hebben die strijd verloren. Terwijl ze
• 14:30
  Speaker 8: ook zelf een nationaal auto-instituut hadden kunnen oprichten... om die
• 14:35
  Speaker 8: investeringen te stimuleren.
• 14:36
  Speaker 9: Overigens zie je hier natuurlijk ook het belang van stabiliteit
• 14:39
  Speaker 9: van beleid. Want in Europa hebben we op een gegeven
• 14:42
  Speaker 9: moment gezegd... we gaan afscheid nemen van die verbrandingsmotor... maar
• 14:44
  Speaker 9: dan wordt dat toch weer uitgesteld... Er worden toch weer
• 14:47
  Speaker 9: uitzonderingen voor gemaakt. En dat maakt het natuurlijk ook lastig
• 14:51
  Speaker 9: om daar beleid op te voeren. Dus dat speelt ook
• 14:54
  Speaker 9: een rol, denk ik.
• 14:54
  Speaker 8: Maar goed, dat had je kunnen stimuleren met zo'n instituut
• 14:57
  Speaker 8: gericht op de autosector. Dat je zegt, nou, wij zien
• 15:01
  Speaker 8: de dieselmotor, daar moeten we vanaf. Vanwege allerlei redenen. Helpbedrijven
• 15:05
  Speaker 8: die investeren in andere technieken, andere type auto's. Dat hebben
• 15:10
  Speaker 8: wij nagelaten en de Chinezen hebben dat wel gedaan. En
• 15:12
  Speaker 8: het is dan toch wonderlijk, deels is het terecht... maar
• 15:15
  Speaker 8: ook een beetje wonderlijk, dat we ontzettend balen... en met
• 15:20
  Speaker 8: strafmaatregelen dreigen... voor iets wat we eigenlijk zelf van plan
• 15:23
  Speaker 8: zijn ook te gaan doen.
• 15:24
  Speaker 6: Andere vormen van mobiliteit worden duurder, zoals ballonvaarten. Daar gaat
• 15:28
  Speaker 6: de belasting omhoog. Terecht. Ja,
• 15:33
  Speaker 10: het werd een keer tijd, hè? Daar is het uitvoerig over.
• 15:36
  Speaker 6: Waar is het de afgelopen dagen in de nasleep... van Prinsjesdag, Muhunenoten,
• 15:40
  Speaker 6: algemene politieke beschouwingen... onvoldoende overgegaan, wat jou betreft, Marijn?
• 15:44
  Speaker 9: Nou, wat mij vooral intrigeert... ik doe al zelf altijd
• 15:49
  Speaker 9: de MEF... en die koopkrachtplaatjes vind ik dan toch altijd
• 15:52
  Speaker 9: heel interessant... Want er wordt gezegd, nou ja oké, we
• 15:56
  Speaker 9: hebben aan allerlei knoppen gedraaid en daardoor blijft het koopkrachtverlies
• 16:00
  Speaker 9: volgend jaar beperkt tot min 0,1% en het was min 0,3%. Nou,
• 16:05
  Speaker 9: om te beginnen is het natuurlijk al een soort theoretische werkelijkheid,
• 16:07
  Speaker 9: want die huishoudens dat zijn allemaal constructies. Het is een
• 16:11
  Speaker 9: statisch koopkrachtverhaal, dus als mensen hun baan verliezen of juist
• 16:14
  Speaker 9: een baan krijgen, dat zit er allemaal niet
• 16:16
  Speaker 6: in. Dus je weet eigenlijk dat je met het eemde
• 16:17
  Speaker 6: exercitie beter bent? Dat
• 16:19
  Speaker 9: sowieso, maar goed, dat kun je van elk cobraplaatje zeggen.
• 16:21
  Speaker 9: Wat mij vooral interageert in dit geval is dat het
• 16:23
  Speaker 9: CPB zich baseert... op een bepaalde visie op de olie-
• 16:27
  Speaker 9: en gasmarkt. En die visie is zo ongelooflijk wankel op
• 16:32
  Speaker 9: dit ogenblik. En de Rabobank, daar zitten grappig genoeg ook
• 16:35
  Speaker 9: allemaal oud-CPB-mensen... die maken dan weer hun eigen doorrekening. En
• 16:40
  Speaker 9: die zegt, ja, wij hebben een andere kijk op die energiemarkten.
• 16:44
  Speaker 9: Wij denken dat de olie- en gasprijs veel hoger zullen uitpakken...
• 16:48
  Speaker 9: volgend jaar dan de CPB verwacht. Ja, en die komen
• 16:50
  Speaker 9: dan op een koopkrachtverlies van min 0,7 procent. Minder aantrekkelijk
• 16:53
  Speaker 6: scenario
• 16:54
  Speaker 9: Ook dat cijfer moet je met de korrel zout nemen.
• 16:55
  Speaker 9: Maar het gaat er mij even om wat een enorm
• 16:57
  Speaker 9: verschil er zit in die aannames. Dus je zegt eigenlijk,
• 16:59
  Speaker 9: we hebben als... Den Haag hebben wij de koopkracht gered.
• 17:03
  Speaker 9: Maar ja, de externe invloeden zijn zo gigantisch groot. En
• 17:07
  Speaker 9: dan is de vraag, als dat dan inderdaad zich materialiseert...
• 17:10
  Speaker 9: dat somberde scenario, ja, wat ga je dan doen? Ga
• 17:12
  Speaker 9: je dan weer zeggen van, ja, we moeten iets doen...
• 17:15
  Speaker 9: want de koopkracht is nu met min 0,7 gedaald. Ja,
• 17:18
  Speaker 9: een gebed zonder eind, denk ik
• 17:20
  Speaker 8: Jij wijst op koopkrachteffecten die moeilijk te voorspellen zijn. Maar
• 17:24
  Speaker 8: eigenlijk is, als je de miljoenennota een beetje door je
• 17:26
  Speaker 8: oogharen bekijkt... is er iets anders aan de hand. De
• 17:28
  Speaker 8: diagnose die daarin gesteld wordt, die is prima. We hebben
• 17:32
  Speaker 8: te maken met korte termijn financieringproblemen... maar ook lange termijn problemen.
• 17:37
  Speaker 8: Dus denk aan de energietransitie... de internationale onzekerheid waarmee getroffen worden...
• 17:43
  Speaker 8: het stikstoffenprobleem, al die grote problemen... belastingstelsel wat aangepakt moet worden,
• 17:49
  Speaker 8: de pensioenen... die problemen worden allemaal genoemd. Die zijn allemaal
• 17:52
  Speaker 8: heel belangrijk, maar ze doen er niks aan. Dus eigenlijk
• 17:55
  Speaker 8: krijgt de korte termijn een zekere nadruk. Dan kijk je
• 17:58
  Speaker 8: naar die koopkrachtplaatjes. Maar de langere termijn, waar die problemen...
• 18:02
  Speaker 8: eigenlijk de grote problemen die op ons afkomen, denk aan klimaat...
• 18:06
  Speaker 8: Daar wordt weinig aan gedaan. Dus de verandering van belastingstelsel
• 18:10
  Speaker 8: vind ik een mooi voorbeeld. De eeuwige discussie over box 3,
• 18:13
  Speaker 8: dat is dan volgend voorjaar. En op die manier wordt
• 18:16
  Speaker 8: er verdurend een werkgroep ingesteld... over een probleem nagedacht, maar
• 18:20
  Speaker 8: in feite is het uitstel. En dat vind ik toch
• 18:23
  Speaker 8: een
• 18:23
  Speaker 6: nadeel van dit. Jij hebt zelf een mooi journalistiek instrument toegepast...
• 18:26
  Speaker 6: namelijk de rondgang langs verschillende economen... waarin je volgens mij
• 18:29
  Speaker 6: ook constateert... zeggen dat je investeert en de koopkracht repareren
• 18:33
  Speaker 6: in de financiële situatie waarin Nederland verkeert, dat kan eigenlijk niet.
• 18:36
  Speaker 9: Nou ja, de mensen die ik daarover gesproken heb, die
• 18:38
  Speaker 9: zeggen van, kijk, je kunt het al één keer doen,
• 18:40
  Speaker 9: maar als het dan, stel het valt weer tegen, ga
• 18:42
  Speaker 9: je dan weer voor die koopkracht reparatie en je wilt
• 18:44
  Speaker 9: tegelijkertijd investeren, ja, dat gaat natuurlijk steeds meer knellen. Dus
• 18:48
  Speaker 9: er zal iemand moeten zeggen van, jongens, het is even
• 18:50
  Speaker 9: niet anders. We hebben een Een ruilvoetverlies door die duurdere
• 18:54
  Speaker 9: gas en olie uit het buitenland. We kunnen dat niet
• 18:56
  Speaker 9: allemaal vergoeden. Jullie zullen maar de auto moeten laten staan
• 19:00
  Speaker 9: een dag per week. Ik noem maar wat. En we
• 19:02
  Speaker 9: gaan geld vrijmaken voor investeringen... die uiteindelijk Nederland dan weerbaarder maken.
• 19:05
  Speaker 9: Want dat is natuurlijk het hele idee van die energietransitie.
• 19:07
  Speaker 9: Deels ook. dat je minder gevoelig wordt.
• 19:10
  Speaker 8: Ja, als dat lukt is het prachtig... als we ons
• 19:12
  Speaker 8: verdienvermogen kunnen stimuleren. Maar ik denk dat we ons moeten neerleggen.
• 19:15
  Speaker 8: Dus die kooprachtplaatjes gaan op een tiende procentpunt nauwkeurig. Maar
• 19:19
  Speaker 8: we moeten rekening houden dat een aantal dingen op ons afkomen...
• 19:23
  Speaker 8: die geld gaan kosten. Klimaat, infrastructuur. We vergrijzen, dus de
• 19:28
  Speaker 8: productiviteit neemt af. Dat zijn dingen die gaan geld kosten...
• 19:31
  Speaker 8: En als we dat verdienvermogen niet op tijd op peil hebben...
• 19:35
  Speaker 8: dan zullen we toch moeten inleven.
• 19:36
  Speaker 6: Titel van de miljoenennota, welvaart opnieuw verdienen.
• 19:39
  Speaker 8: En dan gaan die koperachtplaatjes er heel anders uitzien. Dan
• 19:42
  Speaker 8: heb je het niet over een tiende procentpunt, maar over procentpunten. Tuurlijk.
• 19:46
  Speaker 9: Succes bij de volgende verkiezingen. We zitten gevangen in een soort.
• 19:50
  Speaker 9: theoretische korte termijn werkelijkheid. Die ons zich, denk ik, vertroebelt
• 19:54
  Speaker 9: op dit soort grote dossiers.
• 19:55
  Speaker 8: Ja, bijziend.
• 19:56
  Speaker 6: Jullie gevangenschap hier in deze studio is weer voorbij. Nu al.
• 20:02
  Speaker 6: Het spijt me. Steven Brankman, nog leraar internationale economie... aan
• 20:06
  Speaker 6: de Rijksuniversiteit van Groningen. En Marijn Jongsma, redacteur macro-economie van
• 20:09
  Speaker 6: het Financiële Dagblad. Het panel is te beluisteren als podcast.
• 20:12
  Speaker 6: Je kunt je abonneren via de app van BNR. Een
• 20:15
  Speaker 6: Chinees bedrijf, daar zijn ze weer, gaat 3D-printers leveren... aan
• 20:19
  Speaker 6: het ministerie van Defensie. En daar is de Nederlandse maakindustrie
• 20:22
  Speaker 6: niet blij mee. Zometeen hoor je op BNR Theo Henraar
• 20:25
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 20:32
  Speaker 1: verzekerd van betalers.
• 20:36
  Speaker 4: BNR Nieuwsradio. Zaken
• 20:43
  Speaker 5: doen. Thomas van Zijl.
• 20:44
  Speaker 6: Het ministerie van Defensie laat twee 3D-printers maken... door een
• 20:47
  Speaker 6: Chinees bedrijf dat ook andere Chinese defensieconcerns bevoorraadt... schrijft het
• 20:52
  Speaker 6: FD vanmorgen. Het gaat om apparaten die metaal kunnen printen...
• 20:55
  Speaker 6: dat dan weer onder meer gebruikt kan worden... voor het
• 20:56
  Speaker 6: snel repareren van gevechtsschade. In contact met Theo Henraar, voorzitter
• 21:00
  Speaker 6: van de brancheorganisatie FME... gaat het over de technologische industrie. Goedemorgen. Goedemorgen.
• 21:06
  Speaker 6: U noemt deze gang van zaken in de krant schokkend.
• 21:08
  Speaker 6: Een klap in het gezicht van de Nederlandse en Europese industrie.
• 21:11
  Speaker 6: Waarom
• 21:14
  Speaker 11: Omdat je eigenlijk niet nakomt van wat je altijd zegt.
• 21:20
  Speaker 11: Er is een Engels gezegde dat heet... Als Defensie zegt,
• 21:26
  Speaker 11: we willen meer strategische autonomie, we zullen meer Europees en
• 21:31
  Speaker 11: Nederlands aanbesteden, en je gaat dan deze spullen in China bestellen,
• 21:37
  Speaker 11: dan maak je jezelf ongeloofwaardig. En ik vind het dan
• 21:40
  Speaker 11: ook onbegrijpelijk dat dit gedaan is
• 21:42
  Speaker 6: Want zijn deze spullen in China besteld? Want als ik
• 21:45
  Speaker 6: het goed begrijp, dan gaat het om onder andere het
• 21:47
  Speaker 6: bedrijf Production. Dat gaat die twee printers leveren. Maakt ze
• 21:51
  Speaker 6: alleen niet zelf, maar laat ze via een Griekse importeur
• 21:53
  Speaker 6: dan bouwen in China. Hoe Chinees zijn wat u betreft
• 21:56
  Speaker 6: dan uiteindelijk die printers waar het over gaat?
• 21:59
  Speaker 11: Nou ja, ik vind dit gewoon een postbusconstructie, production to go,
• 22:03
  Speaker 11: die gaat het in Griekenland bestellen en de Grieken gaan
• 22:06
  Speaker 11: het dan in China bestellen bij Z-Rapid, waarvan duidelijk is
• 22:11
  Speaker 11: als je op hun website kijkt dat ze in het
• 22:15
  Speaker 11: industriële militair complex van China zitten. China is een systeemrivaal.
• 22:20
  Speaker 11: Als wij zeggen we willen meer abesteden in Nederland... en
• 22:24
  Speaker 11: dat schrijft ook Defensie in verschillende nota's... dan zou je
• 22:28
  Speaker 11: dat in Nederland, in Europa moeten doen. En het is
• 22:31
  Speaker 11: hier voorhanden. Dus het is buitengewoon onverkrikkelijk en ongeloofwaardig... als
• 22:36
  Speaker 11: het nu uit China gaat komen
• 22:37
  Speaker 6: Waarom denkt u dan dat het toch zo gelopen is?
• 22:40
  Speaker 6: Is productie hier in Nederland of buiten de grenzen Europa
• 22:44
  Speaker 6: zoveel duurder?
• 22:46
  Speaker 11: Nou, in het verleden heeft natuurlijk Defensie heel moeilijk gezeten.
• 22:51
  Speaker 11: Ze hebben elk dubbeltje niet één keer moeten omdraaien, maar
• 22:54
  Speaker 11: wel tien keer. En dat was vooral op prijs, prijs, prijs.
• 22:59
  Speaker 11: Maar die tijden zijn voorbij. En dat betekent ook dat
• 23:02
  Speaker 11: Defensie beter gecoördineerd moet inkopen. En het kan niet zo
• 23:06
  Speaker 11: zijn als de ene hand zegt... we moeten meer strategische
• 23:10
  Speaker 11: autonomie hebben. We gaan veel meer aanbesteden in Nederland en
• 23:14
  Speaker 11: in Europa. En de andere hand zegt... maar we gaan
• 23:17
  Speaker 11: hier voor dit deze printers uit China halen. Deze technologie
• 23:22
  Speaker 11: en de printers zijn ook voorhanden in Nederland.
• 23:25
  Speaker 6: Dus als de verantwoordelijk staatssecretaris Boswijk... eerder in de Kamer
• 23:29
  Speaker 6: heeft aangegeven... deze aanbesteding is ordentelijk verlopen... en als je
• 23:32
  Speaker 6: kijkt naar de kritieke systemen... dan vindt dat zijn oorsprong
• 23:35
  Speaker 6: in Europa, in Japan... dan zegt u dat is niet voldoende.
• 23:39
  Speaker 11: Nee, dat is niet voldoende en ik waardeer echt alle militairen.
• 23:45
  Speaker 11: Ik heb grote bewondering voor de militairen die zich iedere
• 23:48
  Speaker 11: dag inzetten... voor de veiligheid van Nederland en voor onze NAVO-bondgenoten.
• 23:54
  Speaker 11: Misschien is de procedure zo dat je kan zeggen... nou ja,
• 23:58
  Speaker 11: technisch is het volgens het boekje verlopen... maar dat is
• 24:01
  Speaker 11: niet meer van deze tijd. Wij zitten in enorme geopolitieke spanningen.
• 24:07
  Speaker 11: We willen meer dat die dual use technologie ontsloten wordt
• 24:11
  Speaker 11: van onze industrie. Nou, dan ga je het zeker hier
• 24:14
  Speaker 11: aan besteden. Ik denk gewoon dat ze hier geblunderd hebben.
• 24:17
  Speaker 6: Maar als u zegt, het kan dan misschien technisch gezien
• 24:20
  Speaker 6: volgens het boekje zijn verlopen, dan zegt u het boekje
• 24:22
  Speaker 6: moet dan maar worden aangepast. Of hoef je niet
• 24:24
  Speaker 11: meer aan het boekje te houden? U bent geen staatssecretaris,
• 24:26
  Speaker 11: maar wel voorzitter van de brancheorganisatie FME voor de technologische industrie.
• 24:52
  Speaker 6: Wat gaat u nu doen met deze bevindingen, met hoe
• 24:54
  Speaker 6: dit nu verlopen is?
• 24:57
  Speaker 11: Nou, wij hebben uiteraard, zullen we hierover en hebben we
• 25:00
  Speaker 11: contact hierover met Defensie. Laat de staatssecretaris eerst maar de
• 25:05
  Speaker 11: Kamervragen beantwoorden. Wij zullen erbij op aandringen, in Defport en
• 25:10
  Speaker 11: in Defboard, bij zowel de staatssecretaris als minister, dat er
• 25:15
  Speaker 11: veel meer aanbesteed moet worden in Europa als die technologie
• 25:21
  Speaker 11: hier voorhanden is. Dus daar gaan we zeker op aandringen.
• 25:25
  Speaker 6: Theo Henraar, voorzitter van FME, dank voor dit gesprek.
• 25:28
  Speaker 2: Ongevraagd advies
• 25:32
  Speaker 6: Vermogensbeheerders zien de bedrijfswinst te toenemen... dankzij de inzet van,
• 25:36
  Speaker 6: daar is-ie weer, AI. Ook een bericht van het FD
• 25:38
  Speaker 6: eerder vandaag. Het lijkt erop dat AI daardoor veel van
• 25:41
  Speaker 6: de beloftes... over de winstgevendheid eindelijk kan gaan waarmaken. Althans,
• 25:44
  Speaker 6: dat is de verwachting van JP Morgan Private Bank... Verenigde
• 25:51
  Speaker 6: Staten en zelfs de opkomende markten nog wat achter. Het
• 25:54
  Speaker 6: is tijd voor advies, ongevraagd advies zelfs aan Europese bedrijven.
• 25:57
  Speaker 6: Komt van Feline Hermans, hoogleraar vak didactiek van de Informatica...
• 26:00
  Speaker 6: verbonden aan de Vrije Universiteit en die staat nog steeds
• 26:02
  Speaker 6: in Amsterdam. Goedemorgen, Feline
• 26:05
  Speaker 12: Goedemorgen
• 26:05
  Speaker 6: Jij bent toch een kritiekaster als het aankomt op de
• 26:08
  Speaker 6: inzet van AI. Denk daar nog eens goed over na.
• 26:10
  Speaker 6: Maar ja, als je nu ziet dat de winstgevendheid een
• 26:13
  Speaker 6: flinke impuls krijgt... dan is het hek misschien van de damp.
• 26:17
  Speaker 12: Ja, dan zie ik zo'n grafiekje. Bedrijven die AI gebruiken
• 26:20
  Speaker 12: op 16,4 procent. Bedrijven die geen AI gebruiken op 13 procent.
• 26:24
  Speaker 12: Dan denk ik wel, oei, misschien helpt het toch wel.
• 26:28
  Speaker 12: Zelfs als AI-criticus moet je dan heel goed nadenken. Wat
• 26:31
  Speaker 12: gebeurt hier nu? En kan AI dan misschien toch helpen?
• 26:34
  Speaker 6: Moeten we misschien wel dan dat ook academisch proberen aan
• 26:37
  Speaker 6: te pakken? Er wordt nu het een en ander toegeschreven
• 26:39
  Speaker 6: aan het toepassen van AI. Maar het kan natuurlijk ook
• 26:42
  Speaker 6: nog andere factoren hebben. Externaliteiten kennen.
• 26:46
  Speaker 12: Ja, er zijn natuurlijk allerlei geopolitieke dynamieken aan de hand.
• 26:49
  Speaker 12: Dus als bedrijven nu meer winst maken, waar komt dat door?
• 26:52
  Speaker 12: Is een hele interessante vraag. Maar zelfs als je zegt
• 26:54
  Speaker 12: het komt door AI, dan is nog de vraag wat
• 26:56
  Speaker 12: betekent dat? Als jij gewoon een paar mensen ontslaat, dat
• 26:59
  Speaker 12: scheelt een hele hoop salaris. En als je in plaats
• 27:01
  Speaker 12: daarvan een abonnement op Klot neemt of op ChatGPT, dan
• 27:05
  Speaker 12: zal je zeker in het begin meer winst maken. Die
• 27:08
  Speaker 12: taken die vroeger bij mensen lagen, liggen nu bij AI.
• 27:11
  Speaker 12: Ergo de winst is omhoog. Dan kan je je altijd afvragen.
• 27:14
  Speaker 12: Ten eerste, is de kwaliteit ook omhoog? Of in ieder
• 27:17
  Speaker 12: geval gelijk gebleven? En zo'n abonnement op een chatdienst, wat
• 27:21
  Speaker 12: gaat dat in de toekomst doen? Dus zelfs als je
• 27:23
  Speaker 12: gelooft dat dit door AI komt... zijn er nog wel
• 27:25
  Speaker 12: kritische vragen bij te stellen, gelukkig. Het
• 27:27
  Speaker 6: kan natuurlijk duurder worden. Ik geloof dat er al kantoren
• 27:28
  Speaker 6: op de Zuidas geconfronteerd zijn... met oplopende kosten en medewerkers
• 27:32
  Speaker 6: die toch op een dieet werden gezet.
• 27:35
  Speaker 12: Ja, dus dat is de situatie van AI-bedrijven nu. Ze
• 27:38
  Speaker 12: maken allemaal miljoen miljard verlies. Echt absurde bedragen moeten daarin
• 27:44
  Speaker 12: om het drijvend te houden. Uiteindelijk moeten die winsten van
• 27:47
  Speaker 12: de AI-bedrijven zelf ergens vandaan komen. En ja, dat zal
• 27:51
  Speaker 12: dan toch vooral van abonnementen moeten komen. En als jij
• 27:54
  Speaker 12: negen mensen hebt ontslagen en je hebt vervangen door één AI-abonnement... ja,
• 27:58
  Speaker 12: dan kunnen ze jou in principe ten koste van 8,5...
• 28:01
  Speaker 12: even salarissen, jouw vragen. Want dan is het nog steeds goedkoper.
• 28:06
  Speaker 12: Maar dan wordt het natuurlijk wel heel erg duur. En
• 28:08
  Speaker 12: zeker als je toch ook de human in the loop
• 28:10
  Speaker 12: verantwoordelijkheid hebt... wat in sommige gevallen volgens de AI Act
• 28:13
  Speaker 12: in Europa nodig is... dan moet je die laatste halve
• 28:16
  Speaker 12: FTE nog wel houden... om hun oogje te houden op
• 28:20
  Speaker 12: de AI-systeem. En dan wordt het misschien wel net zo
• 28:22
  Speaker 12: duur of duurder... als de situatie die je had. En
• 28:24
  Speaker 12: we zien ook al bedrijven die daarvan teruggekomen zijn... die
• 28:27
  Speaker 12: mensen eruit hadden gegooid en dachten... oh, maar wacht eens even...
• 28:31
  Speaker 12: Klanten vinden het helemaal niet altijd fijn om met chatbots
• 28:33
  Speaker 12: om te gaan. Maar die kwaliteit gaat omlaag. Toch misschien
• 28:35
  Speaker 12: maar even wat mensen terug inhuren.
• 28:37
  Speaker 6: Overigens, jij zei net dat er een miljoen miljard verlies
• 28:40
  Speaker 6: geleden werd door grote AI-bedrijven. Ik zal je niet pakken
• 28:43
  Speaker 6: op een nulletje. Maar Anthropic bijvoorbeeld heeft volgens mij nu
• 28:45
  Speaker 6: al twee kwartalen op rij winst gerealiseerd.
• 28:50
  Speaker 12: Ja, het lijkt wat beter te gaan. Maar ook zij
• 28:52
  Speaker 12: willen natuurlijk weer betere modellen. We hadden natuurlijk volgende week
• 28:55
  Speaker 12: ook het nieuws gehad over... er moet een stop komen
• 28:58
  Speaker 12: aan de ontwikkeling.
• 29:00
  Speaker 10: Daar ben je toch weer bezig
• 29:02
  Speaker 12: hè? Ja, ook daarvan wordt gezegd dat dat misschien financiële
• 29:05
  Speaker 12: motieven zou kunnen hebben. Als ze willen doorontwikkelen zal dat
• 29:08
  Speaker 12: ontzettend veel geld kosten. De modellen moeten beter en groter.
• 29:12
  Speaker 12: En zeker ook groter dan de concurrent. Dus ja, zo'n
• 29:15
  Speaker 12: reguleringsrem zou ze wel goed uitkomen. Want kunnen ze zeggen,
• 29:18
  Speaker 12: we kunnen stoppen met trainen. We mogen niet meer trainen
• 29:21
  Speaker 12: van wetgeving. De grootste kosten gaan in dat trainen zitten.
• 29:27
  Speaker 12: Dus het zou ze buitengewoon goed uitkomen. Als zij om
• 29:30
  Speaker 12: een reden die niet hun eigen reden is. Kunnen zeggen
• 29:32
  Speaker 12: we gaan stoppen met trainen. Dat zou hun winstgevendheid enorm ondersteunen.
• 29:36
  Speaker 6: Je ziet nu in Europa toch nog wat terughoudendheid. De
• 29:40
  Speaker 6: Human in the Loop en vakbonden zijn ook wel kritisch...
• 29:42
  Speaker 6: over wat er dan met al die winsten gebeurt. Zou
• 29:43
  Speaker 6: dat niet voor een deel ook terecht moeten komen bij medewerkers?
• 29:46
  Speaker 6: Wat is jouw ongevraagde advies aan Europese bedrijven op dit moment...
• 29:50
  Speaker 6: die dus nog aarzelen?
• 29:52
  Speaker 12: Ja, dus aarzel nog even verder is dan mijn advies.
• 29:55
  Speaker 12: Kijk nog even wat er gebeurt. Gaat die AI echt
• 29:58
  Speaker 12: die winst opleveren op de lange termijn? Of moeten bedrijven
• 30:01
  Speaker 12: die die switch maken toch mensen weer terug aannemen? En ook,
• 30:05
  Speaker 12: we hebben het ook steeds over die... die digitale soevereiniteit,
• 30:09
  Speaker 12: die onafhankelijkheid van Amerika. Dus om nu als Europees bedrijf
• 30:13
  Speaker 12: je hele businessmodel... te laten leunen op een Amerikaans bedrijf...
• 30:16
  Speaker 12: die we misschien om allerlei redenen niet echt vertrouwen... en
• 30:19
  Speaker 12: die ook nog eens die prijsknop helemaal naar rechts kan gooien...
• 30:23
  Speaker 12: dat zijn toch wel risico's die je misschien niet... op
• 30:25
  Speaker 12: je core-processen wil gaan zetten op dit moment.
• 30:28
  Speaker 6: Feline Hermans met haar ongevraagde advies aan Europese bedrijven. Dank daarvoor. Politici, sporters, presentatrices,
• 30:39
  Speaker 6: zonder dat ze het wisten... stonden er jarenlang tientallen seksvideo's
• 30:42
  Speaker 6: met hun afbeelding online... gemaakt met AI zonder toestemming. Deze
• 30:46
  Speaker 6: deepfake-porno werd gemaakt en gepubliceerd op MrDeepfake. Dat is een
• 30:50
  Speaker 6: online platform dat miljoenen bezoekers trok... tot het in 2025
• 30:54
  Speaker 6: offline gehaald werd. Het OM heeft bekendgemaakt dat er een...
• 30:58
  Speaker 6: Het gaat om een 74-jarige man uit Noord-Holland. Meer daarover
• 31:04
  Speaker 6: met Lucinda Sterk, cyberkenner, podcaster bij All The Cyber Ladies. Goedemorgen.
• 31:08
  Speaker 13: Goedemorgen.
• 31:09
  Speaker 6: We gaan er geen crime scene van maken, maar wat
• 31:11
  Speaker 6: weten we van de verdachte?
• 31:12
  Speaker 13: Nou ja, het gaat dus om een 74-jarige man uit Noord-Holland.
• 31:16
  Speaker 13: En van alle hobby's die je kan bedenken na je pensionering...
• 31:18
  Speaker 13: heeft hij duidelijk de verkeerde gekozen. Want deze man heeft
• 31:22
  Speaker 13: zich bezighouden met het maken en verspreiden... van nepvideo's, dus
• 31:26
  Speaker 13: deepfake porno... van een heleboel bekende Nederlandse dames
• 31:30
  Speaker 6: Het gaat om verschillende video's. Het gaat om verschillende bekende Nederlanders...
• 31:34
  Speaker 6: en de dames. Dat is allemaal het werk van één man.
• 31:38
  Speaker 13: Nou ja, dat weten we natuurlijk niet precies, want het
• 31:40
  Speaker 13: gaat wel om een platform waar dus dit soort video's,
• 31:44
  Speaker 13: deepfake porno, werd gepubliceerd. Maar waar ook een soort van
• 31:48
  Speaker 13: Reddit forum was, waar tips werden uitgewisseld en waar ongeveer
• 31:54
  Speaker 13: 650.000 creators wereldwijd zaten, die van elkaar wilden leren hoe
• 31:58
  Speaker 13: dit soort video's gemaakt werden. Dus bij
• 32:00
  Speaker 6: het vertak inmiddels. Ja
• 32:01
  Speaker 13: absoluut.
• 32:02
  Speaker 6: En het is ook al een tijdje bekend overigens dat
• 32:05
  Speaker 6: dit de gangbare praktijk was. Het is ook een fluitje
• 32:07
  Speaker 6: van een cent blijkbaar. Het kwam aan het licht in
• 32:10
  Speaker 6: maart 2024. Wij spreken elkaar op de dag dat de
• 32:13
  Speaker 6: herfst binnentreedt in 2026. Waarom heeft het zo lang geduurd?
• 32:18
  Speaker 13: Ja, het is ongelooflijk moeilijk om daders op te sporen...
• 32:21
  Speaker 13: voor dit soort websites. Het is al een tijdje bekend
• 32:24
  Speaker 13: dat die website bestond. Hij is inmiddels ook al offline gehaald...
• 32:28
  Speaker 13: ook na onderzoek van verschillende media- en onderzoeksbureaus. En na
• 32:34
  Speaker 13: aanleiding daarvan heeft dus nu het OM deze man kunnen...
• 32:38
  Speaker 13: die gaat deze man vervolgen. Maar er is jarenlang onderzoek
• 32:41
  Speaker 13: gedaan naar... ja, deze video's heeft deze man deze ook gemaakt.
• 32:44
  Speaker 13: Hij heeft ze alleen gepubliceerd. Hoe heeft hij dat gedaan?
• 32:48
  Speaker 13: Bij wie
• 32:48
  Speaker 6: ligt dan uiteindelijk... Want dat platform, dat is er. Bij
• 32:51
  Speaker 6: wie ligt dan de... Juridische verantwoordelijkheid. Want zonder content heeft
• 32:55
  Speaker 6: dat platform natuurlijk geen nut. Maar dat platform moet wel
• 32:57
  Speaker 6: in de lucht gehouden worden
• 32:58
  Speaker 13: Het moet
• 32:59
  Speaker 6: gefaciliteerd worden.
• 33:00
  Speaker 13: Wie zijn hier dan
• 33:01
  Speaker 6: nog meer de bad guys?
• 33:03
  Speaker 13: Ja, dat gaat over heel veel servers. Zo'n website moet
• 33:06
  Speaker 13: natuurlijk een plekje krijgen online ergens. Die servers staan overal
• 33:10
  Speaker 13: en nergens. Dus die zijn heel moeilijk te achterhalen. Vaak
• 33:13
  Speaker 13: worden die ook betaald met bitcoins. Dat is allemaal anoniem.
• 33:16
  Speaker 13: Dus dat is ongelooflijk moeilijk voor Nederlandse opsporingsdiensten... en OM
• 33:20
  Speaker 13: om dan te achterhalen... waar wat heeft gestaan. En dan
• 33:24
  Speaker 13: heb je ook nog te maken met... de juridictie natuurlijk.
• 33:27
  Speaker 13: Wat in Nederland strafbaar is. Want inmiddels is het maken
• 33:31
  Speaker 13: en publiceren... van deepfake porno in Nederland ook strafbaar. Maar
• 33:34
  Speaker 13: in Canada niet. En
• 33:36
  Speaker 6: daar lijkt het spoor naartoe
• 33:37
  Speaker 13: geloof ik. Ja, en daar leidt het spoor natuurlijk inderdaad.
• 33:38
  Speaker 13: Want het masterbrain achter die Mr. Deepfake website... die zat
• 33:42
  Speaker 13: in Canada. Dat was een Canadese apotheker of all people.
• 33:47
  Speaker 13: Die is zijn baan kwijtgeraakt. Ja, die is inderdaad zijn
• 33:49
  Speaker 13: baan kwijtgeraakt. En onder druk is die website dus ook
• 33:52
  Speaker 13: offline gegaan. Maar daarmee verdwijnen dus ook weer een heleboel sporen.
• 33:57
  Speaker 13: Dus ja, er is nu echt heel goed onderzoek gedaan.
• 34:00
  Speaker 13: En nu heeft het OM dus een zaak om deze
• 34:03
  Speaker 13: man te gaan vervolgen. Maar er
• 34:04
  Speaker 6: is heel veel verkeer geweest. bezig op deze site. Het
• 34:06
  Speaker 6: gaat om miljoenen bezoekers per maand. Een grote speler die
• 34:10
  Speaker 6: er nu mee stopte... of is gestopt, uit de lucht
• 34:13
  Speaker 6: is gehaald. Verdachten in Nederland gevonden. Dat Canadese meesterbrein opgepakt.
• 34:20
  Speaker 6: Is het toch als kakkerlakken dat je nu dit onschadelijk
• 34:22
  Speaker 6: hebt gemaakt... en dat er ergens in een duisterhoekje van
• 34:24
  Speaker 6: het internet
• 34:25
  Speaker 13: ook
• 34:25
  Speaker 6: weer een alternatief zich aandient?
• 34:26
  Speaker 13: Ja, en dan zeg je iets, hij is dus niet
• 34:28
  Speaker 13: opgepakt als meester brein... want het is in Canada dus
• 34:31
  Speaker 13: niet strafbaar. Oh, nog steeds niet? Nee, dus wat in
• 34:34
  Speaker 13: Nederland
• 34:35
  Speaker 10: strafbaar is,
• 34:35
  Speaker 13: is daar dus niet strafbaar. Dus deze man kan dus
• 34:38
  Speaker 13: gewoon eigenlijk nog verder gaan. Dus het is inderdaad net
• 34:41
  Speaker 13: als kakkerlak, dus je sluit één website... maar dit verspreidt
• 34:44
  Speaker 13: zich gewoon als een olievlek over het internet... en her
• 34:47
  Speaker 13: en der verdwijnen of komen dan weer allemaal... nou ja,
• 34:49
  Speaker 13: als champions popt dat dan weer overal op... En je
• 34:52
  Speaker 13: kan je dus voorstellen dat juist omdat het ook een
• 34:55
  Speaker 13: forum was... waarbij creators van elkaar leerden... dat dat dus
• 35:01
  Speaker 13: verder verspreidt allemaal. We
• 35:03
  Speaker 6: gaan er geen hoopgevend einde aan breien
• 35:05
  Speaker 13: aan dit
• 35:05
  Speaker 6: gesprek, nee
• 35:06
  Speaker 13: Nou ja, misschien wel. Ik hoop in elk geval dat
• 35:10
  Speaker 13: dit een signaal afgeeft natuurlijk. En ook dat vrouwen die
• 35:14
  Speaker 13: dit hebben meegemaakt... dat ze dus aangifte gaan doen, want
• 35:17
  Speaker 13: het is gewoon strafbaar. Twee jaar gevangenisstraf
• 35:19
  Speaker 6: hangt hem nu boven het
• 35:20
  Speaker 13: hoofd, geloof ik. Twee jaar, klopt. Ja, dus het is
• 35:23
  Speaker 13: te hopen ook dat het echt tot een veroordeling komt.
• 35:26
  Speaker 13: Maar in elk geval tot een zaak. Dus dat is
• 35:28
  Speaker 13: wel heel belangrijk.
• 35:29
  Speaker 6: Lucina Sterk van de podcast All The Cyberladies. Dank voor
• 35:33
  Speaker 6: je komst.
• 35:33
  Speaker 4: Graag gedaan.
• 35:39
  Speaker 6: Wie denkt dat het slopen van kantoorpanden en woningen al
• 35:41
  Speaker 6: jaren op dezelfde manier gaat, die heeft het mis. Want
• 35:43
  Speaker 6: ook in deze branche wordt volop geïnnoveerd. En om het
• 35:46
  Speaker 6: te laten zien, opende bedrijven tijdens Demolition Day afgelopen zaterdag
• 35:50
  Speaker 6: hun deuren. Bas Steenhuis is eigenaar, mede-eigenaar van Steenhuis Sloopwerken. Goedemorgen. Goedemorgen.
• 35:56
  Speaker 6: Druk weekend achter de rug? Ja, druk weekend, leuk weekend
• 36:00
  Speaker 6: achter de rug, dat klopt. Wat hebben jouw machines allemaal
• 36:03
  Speaker 6: laten zien aan het toegestroomde publiek? Hoe ging het?
• 36:06
  Speaker 14: En wat kunnen deze kranen wat eerdere varianten van zo
• 36:08
  Speaker 14: ongeveer dezelfde kraan niet konden? Want het is een nieuw model,
• 36:12
  Speaker 14: begrijp ik. Ja, het is wel een nieuw model. In
• 36:30
  Speaker 14: die zin is het wat zuiniger geworden. En de hydraulieke
• 36:34
  Speaker 14: functies zijn wat geoptimaliseerd.
• 36:37
  Speaker 6: En wie komt daar dan op af? Want ik heb
• 36:39
  Speaker 6: het gemist. Mijn excuus is daarvoor. Maar wie heb je
• 36:41
  Speaker 6: wel weten te bereiken
• 36:43
  Speaker 14: Nou ja, jong en oud. Machinisten van diverse andere... En
• 36:51
  Speaker 14: is het aantrekkelijk om te werken in de slowbranche? Of
• 36:56
  Speaker 14: is het toch verleidelijk om aan iets te willen werken...
• 37:00
  Speaker 14: waarin je iets opbouwt in plaats van iets afbreekt? Nou ja,
• 37:20
  Speaker 14: ik vind het natuurlijk zeer aantrekkelijk. Ik ben vijfde generatie.
• 37:24
  Speaker 14: En mijn kleine jongen van zes, die zit ook op
• 37:26
  Speaker 14: de kraan. En wat is de grootste verandering? Want je
• 37:30
  Speaker 14: zegt het stroomt eigenlijk door mijn aderen al generaties lang.
• 37:34
  Speaker 14: En mijn zoon is ook bevangen door het virus. Wat
• 37:37
  Speaker 14: is nu de grootste verandering in de afgelopen jaren? De
• 37:51
  Speaker 14: grootste verandering in de afgelopen jaren is dat er veel
• 37:55
  Speaker 14: meer met machines gedaan wordt. En er wordt steeds meer
• 37:59
  Speaker 14: weer gedemonteerd. Vroeger begon het met het demonteren. Daarna is
• 38:04
  Speaker 14: het een tijdje rustiger geweest. En de hoognodige werd gedemonteerd
• 38:08
  Speaker 14: omdat er veel machinaal ging. Dus er gaat heel weinig
• 38:12
  Speaker 14: echt naar de verbrandingsoven? En als we het lokaal bekijken,
• 38:35
  Speaker 14: dan kijk ik naar jouw opdrachtgevers. Je werkt onder andere
• 38:37
  Speaker 14: voor de NAM, voor GasUnie, voor woningbouwverenigingen, ook in het aardbevingsgebied.
• 38:41
  Speaker 14: Levert dat nog specifieke...
• 39:01
  Speaker 6: Klussen op of misschien wel extra voorzichtigheid bij hoe je
• 39:04
  Speaker 6: te werk gaat
• 39:06
  Speaker 14: Nou, extra voorzichtigheid is niet echt van belang. Dat is
• 39:11
  Speaker 14: eigenlijk altijd zo in ons vak. Alleen ja, de werkgelegenheid
• 39:16
  Speaker 14: is op dit moment hier in het noorden wat meer.
• 39:20
  Speaker 14: Dus je hebt klussen zat?
• 39:22
  Speaker 6: Ja, tot op heden mogen wij het niet klagen. Nou,
• 39:24
  Speaker 6: daar gaan we dan geen reclame voor maken. Bas Steenhuis,
• 39:26
  Speaker 6: ik kondig je nog wel even keurig af. Mede-eigenaar van
• 39:28
  Speaker 6: Steenhuis Sloop. Dank je wel. Ben je MKB'er? Wil je
• 39:32
  Speaker 6: meepraten over de actualiteit? Laat het me weten via zaken.bnr.nl.
• 39:37
  Speaker 15: Het MKB Praat Mee wordt mede mogelijk gemaakt door Exact.
• 39:40
  Speaker 15: De bedrijfssoftware voor ondernemers en accountants.
• 39:43
  Speaker 6: Deze rubriek is te beluisteren als podcast. Je vindt hem
• 39:46
  Speaker 6: in je favoriete podcast-app. Dat kan ook zomaar de app
• 39:48
  Speaker 6: van BNR zijn. Zometeen het laatste macro-economische nieuws met Edwin Moeijegiet...
• 39:53
  Speaker 6: en een blik op de wereld dicht bij huis... namelijk
• 39:55
  Speaker 6: de Duitse verkiezingen van afgelopen weekend.
• 39:57
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius.
• 40:04
  Speaker 1: Verzekerd van betaling.
• 40:33
  Speaker 4: Thomas van
• 40:34
  Speaker 5: Zijl
• 40:35
  Speaker 6: Tweede uur van BNR Zaken doen voor economisch nieuws en
• 40:37
  Speaker 6: zakelijke inzicht. Zometeen een uitgebreid gesprek met Birjam Heringa... bestuursvoorzitter
• 40:41
  Speaker 6: van woningcorporatie Stedion... over de kabinetsplannen voor de woningmarkt. Maar
• 40:44
  Speaker 6: nu eerst. Het laatste macro-economische nieuws. Vandaag toegelicht door Edi Moeyegietje. Edi,
• 40:51
  Speaker 6: een goeiemiddag. Goeiemiddag Thomas. Als je AI toepast, dan gaat
• 40:55
  Speaker 6: de geldkraan open. Blijkt uit een onderzoek waarover vandaag wordt
• 40:59
  Speaker 6: bericht door het FD. Het gaat over de grote Amerikaanse bedrijven.
• 41:04
  Speaker 6: En het is onderzocht door vermogensbeheerders?
• 41:06
  Speaker 16: Ja. Wat blijkt, zij zeggen, wij zien nu steeds duidelijker...
• 41:12
  Speaker 16: dat de winstmarges van bedrijven die in toenemende mate AI toepassen...
• 41:18
  Speaker 16: in wat zij doen, dat die winstmarges gewoon hoger liggen...
• 41:21
  Speaker 16: dan bij bedrijven die dat niet doen. Dat geldt dan
• 41:27
  Speaker 16: vooral voor de Amerikaanse bedrijven. En... Ik heb het gelezen
• 41:36
  Speaker 16: uiteraard met mijn pet als belegger op. Dit is de
• 41:39
  Speaker 16: reden waarom ik heel graag onder andere beleg in de VS.
• 41:43
  Speaker 16: Maar met mijn pet als van macro-econom op heb ik
• 41:46
  Speaker 16: het gelezen als een soort bevestiging of een eerste signaal
• 41:50
  Speaker 16: als het ware. Dat dat inburgeren van AI en van
• 41:54
  Speaker 16: de AI technologie en toepassingen daarvan. Je kunt nu denk
• 41:58
  Speaker 16: ik niet meer om de conclusie heen dat dat wel kan.
• 42:01
  Speaker 16: behoorlijk vaart aan het winnen is
• 42:04
  Speaker 6: Ik kan me nog herinneren dat wij het een tijdje
• 42:06
  Speaker 6: terug hebben gehad... over een grote enquête onder CEO's en CFO's.
• 42:10
  Speaker 6: Toen ging het volgens mij meer over arbeidsproductiviteit... en de
• 42:12
  Speaker 6: winsten die op dat vlak geboekt zouden kunnen worden. Die
• 42:15
  Speaker 6: waren er nog niet echt, maar de winst is een
• 42:16
  Speaker 6: ander
• 42:17
  Speaker 16: verhaal. De winst is een ander verhaal. Je kunt je
• 42:19
  Speaker 16: ook voorstellen als je AI-technologieën... en toepassingen daarvan gaat gebruiken...
• 42:24
  Speaker 16: om bijvoorbeeld heel veel processen in je bedrijfsvoering te automatiseren...
• 42:29
  Speaker 16: dat leidt heel vaak... het effect daarvan is dan heel vaak...
• 42:36
  Speaker 16: dat je hetzelfde kunt doen met minder mensen bijvoorbeeld. Dus
• 42:41
  Speaker 16: je ziet gewoon... en deze dames en heren bij grote vermogensbeheerders...
• 42:46
  Speaker 16: die zeggen dat in de loop der tijd... wij zien
• 42:48
  Speaker 16: langzaam maar zeker inderdaad dat effect... gewoon de winstmarges zijn beter...
• 42:53
  Speaker 16: en ook de winsten van de bedrijven... steeds meer met
• 42:57
  Speaker 16: AI doen, zijn gewoon aan de betere hand. In dat
• 43:02
  Speaker 16: opzicht moest ik ook, toen ik dat stuk in het
• 43:05
  Speaker 16: Financieel Dagblad las... moest ik denken aan een ondervraging die
• 43:08
  Speaker 16: ze volgens mij begin september... in Amerika hebben gedaan, in
• 43:12
  Speaker 16: de regio New York. De regionale centrale bank van New
• 43:15
  Speaker 16: York heeft dat gedaan. En die hebben een soort... een
• 43:20
  Speaker 16: standaard vragenlijst die ze al jarenlang sturen naar bedrijven. En
• 43:24
  Speaker 16: wat ze nu concluderen daaruit is dat ze inderdaad ook zien...
• 43:28
  Speaker 16: die toenemende adaptatie van AI bij steeds meer bedrijven. Waarbij
• 43:36
  Speaker 16: dan de interessante vraag is... in hoeverre heeft het effecten
• 43:40
  Speaker 16: op de werkgelegenheid? Dus wat uit die laatste ondervraging blijkt...
• 43:45
  Speaker 16: is dat gebruik van AI onder bedrijven in die regio
• 43:49
  Speaker 16: neemt toe... waarin 25-40% van de bedrijven uit de dienstensector aangaf... nou,
• 43:58
  Speaker 16: wij doen er wel iets mee. Dat is nu 60% geworden.
• 44:01
  Speaker 16: Voor de industrie is dat gestegen van ongeveer 25% naar 50%.
• 44:06
  Speaker 16: Dus steeds meer bedrijven doen daar iets mee.
• 44:08
  Speaker 6: Toch is er ook een vermogensbeheerder die gesiteerd wordt in
• 44:11
  Speaker 6: het FD... die het heeft over kapitaaluitgaven die blijven stijgen...
• 44:14
  Speaker 6: de kosten voor het draaiend houden van AI-modellen... nog altijd
• 44:17
  Speaker 6: hoogtevrije kaststroombaard zorgen. Dus het businessmodel is nog niet altijd
• 44:21
  Speaker 6: en overal
• 44:22
  Speaker 16: even sluitend. Je ziet ook uit die ondervraging van de
• 44:25
  Speaker 16: New York Fed... dat daar ook uit blijkt, het gebruik
• 44:28
  Speaker 16: van de AI neemt dus wel toe... in de zin
• 44:30
  Speaker 16: dat er steeds meer bedrijven daar iets mee doen... Per bedrijf,
• 44:34
  Speaker 16: als je het micro bekijkt... is het nog steeds grotendeels kleinschalig.
• 44:40
  Speaker 16: En op de vraag waarom zetten jullie niet meer daarop in...
• 44:44
  Speaker 16: dan krijg je, als het vaakst genoemde antwoord... heeft te
• 44:48
  Speaker 16: maken met de kosten daarvan. De kosten zijn gewoon ontzettend hoog.
• 44:52
  Speaker 16: Dus bedrijven zijn wel aan het experimenteren. Bedrijven kijken, waar
• 44:56
  Speaker 16: kan ik daar iets mee doen? Maar om daar echt
• 44:59
  Speaker 16: op grote schaal in je bedrijfsvoering... om dat door te
• 45:02
  Speaker 16: gaan voeren, het is gewoon veel te duur.
• 45:05
  Speaker 6: Als je dan van micro naar macro gaat... dan zie
• 45:07
  Speaker 6: je dat Europa zich zo ongeveer bevindt... ter hoogte van
• 45:10
  Speaker 6: de bezemwagen, ergens achterin.
• 45:12
  Speaker 16: Waarom is dat? De treurige conclusie is dat Europa wat
• 45:16
  Speaker 16: dat betreft... niet alleen achter de VS aanloopt, dat wisten
• 45:19
  Speaker 16: we al... Maar wat je ook steeds meer hoort en
• 45:22
  Speaker 16: wat in dat stuk van Financial Dagblad ook staat... wij
• 45:25
  Speaker 16: lopen ook in toenemende mate achter China en zelfs achter
• 45:28
  Speaker 16: opkomende markten aan. Dat je achter opkomende markten aanloopt is
• 45:33
  Speaker 16: eigenlijk niet zo heel vreemd. Landen die we in dat
• 45:39
  Speaker 16: kopje scharen, opkomende landen, dat zijn meestal de... zijn ze
• 45:49
  Speaker 16: eigenlijk in staat om grote stappen te zetten. Ze hoeven
• 45:52
  Speaker 16: niet meer het hele betalingsverkeer... infrastructuur bijvoorbeeld aan te leggen.
• 45:56
  Speaker 16: Je kunt ook gewoon digitaal dat soort dingen gaan doen.
• 45:58
  Speaker 16: Maar het is wel treurig om te constateren... dat wij
• 46:02
  Speaker 16: ook achter die landen aanlopen. Zeker gegeven het feit dat
• 46:06
  Speaker 16: in Nederland en in de Europese Unie... al jarenlang gepraat
• 46:11
  Speaker 16: wordt en allerlei dikke rapporten worden geschreven... over de vraag
• 46:14
  Speaker 16: hoe zorgen we ervoor dat onze economieën wel meegaan... met
• 46:17
  Speaker 16: de tijd en concurrerend en innovatiever worden. Het lukt
• 46:20
  Speaker 6: niet bepaald. Je kunt ook verdienen aan aanpalende sectoren... aan Semicon,
• 46:25
  Speaker 6: aan datacenters, aan energie. Misschien ligt daar dan nog een
• 46:28
  Speaker 6: rol voor Europa?
• 46:29
  Speaker 16: Dat kan, maar ik zou me wel als Europese beleidsmaker...
• 46:32
  Speaker 16: als Nederlandse beleidsmaker wat minder zorgen gaan maken... over allerlei
• 46:37
  Speaker 16: kleine problemen en vooral focus hierop leggen. Want ondertussen, terwijl
• 46:42
  Speaker 16: wij bezig zijn met van alles en nog wat... de
• 46:45
  Speaker 16: werkelijkheid is blijkbaar. Dus dat we niet alleen achter de
• 46:47
  Speaker 16: VS aanlopen... niet alleen achter China aanlopen... Maar dat het
• 46:50
  Speaker 16: tegenwoordig steeds moeilijker is... een regio in de wereld te
• 46:53
  Speaker 16: vinden die achter ons aanloopt wat dit betreft. En dat
• 46:56
  Speaker 16: is de conclusie waar niemand op zit te wachten, denk ik.
• 46:59
  Speaker 16: Edi Mojagic, ik wacht op jou.
• 47:01
  Speaker 6: Een dag of twee, dan spreken we elkaar woensdag weer.
• 47:03
  Speaker 6: Tot woensdag. Tot dan. Gaan we naar Duitsland. Koortsachtig overleg
• 47:10
  Speaker 6: deze ochtend op de burele bij het CDU in Berlijn.
• 47:13
  Speaker 6: Want de nederlagen in twee Duitse deelstaten doen pijn bij
• 47:16
  Speaker 6: de partij van Friedrich Merz. Vooral het verlies van het
• 47:19
  Speaker 6: CDU in Mecklenburg-von Pommern was brisant. Het CDU haalde daar
• 47:22
  Speaker 6: niet eens de kiesdrempel historisch in een negatief opzicht. Kan
• 47:26
  Speaker 6: Merz nog aanblijven? Contact met Marja Verburg van het Duitsland Instituut. Goedemiddag.
• 47:32
  Speaker 17: Goedemiddag
• 47:32
  Speaker 6: Merts heeft er een drukke ochtend op zitten met twee vergaderingen.
• 47:36
  Speaker 6: Heeft het daar, ik neem aan dat je niet aan
• 47:38
  Speaker 6: tafel zat, maar geknetterd
• 47:42
  Speaker 17: Ja, nou, wat je nu ziet... Hij heeft gisteren de
• 47:46
  Speaker 17: vlucht naar voren genomen... door meteen na die nederlage een
• 47:49
  Speaker 17: toespraak te houden... en te zeggen dat hij aanblijft. En
• 47:51
  Speaker 17: daarmee de discussies over zijn positie de kop in te drukken...
• 47:56
  Speaker 17: Nu zijn er dus meerdere overleggen met het bestuur. Morgen
• 48:00
  Speaker 17: is er een overleg met de fractie. Daar zou het
• 48:03
  Speaker 17: best kunnen knetteren. Maar wat je nu naar buiten ziet komen...
• 48:07
  Speaker 17: allemaal CDU'ers uit de partij, uit de deelstaten, uit de fractie...
• 48:12
  Speaker 17: die heel duidelijk hun steun aan Mertz uitspreken. En dat
• 48:15
  Speaker 17: heeft er ook mee te maken dat er eigenlijk niet
• 48:18
  Speaker 17: echt een alternatief is op dit moment. Dus de positie
• 48:22
  Speaker 17: van Merz is natuurlijk heel slecht. Maar je kan in
• 48:24
  Speaker 17: Duitsland niet zomaar een kanselier vervangen. Hij stapt zelf niet op.
• 48:28
  Speaker 17: En als je hem wil vervangen moet je direct een
• 48:29
  Speaker 17: andere kandidaat hebben klaarstaan. En daar wringt het nu. Want A,
• 48:33
  Speaker 17: wie wil het doen? En B, wie kan het beter
• 48:36
  Speaker 17: doen dan Merz op dit moment? Als Merz weggaat zijn
• 48:39
  Speaker 17: de problemen die Duitsland op dit moment heeft niet meteen opgelost.
• 48:42
  Speaker 6: Maar als Mert zelf buiten schot blijft en zichzelf ook
• 48:46
  Speaker 6: buiten schot plaatst... en er vinden wel op talloze terreinen
• 48:49
  Speaker 6: overleggen plaats... en crisisberaden plaats, wat wordt er daar dan
• 48:52
  Speaker 6: wel besproken?
• 48:54
  Speaker 17: Nou, ik denk dat ze nu aan het kijken zijn,
• 48:56
  Speaker 17: wat moeten we op de langere termijn? Want het is
• 48:59
  Speaker 17: sowieso uitgesloten dat Merts bij de volgende verkiezingen gewoon weer aantreedt.
• 49:04
  Speaker 17: Dus eigenlijk is hij wel gewoon al richting uitgang. Maar
• 49:07
  Speaker 17: de vraag is, wanneer vervang je hem dan? Op dit
• 49:09
  Speaker 17: moment is dat heel lastig. Duitsland gaat door een belangrijk transformatieproces.
• 49:14
  Speaker 17: Er zijn heel veel belangrijke economische hervormingen nodig. En als
• 49:17
  Speaker 17: Merz opstapt moet je die nog steeds zien uit te voeren.
• 49:19
  Speaker 17: Het probleem is dat beide regeringspartijen... dus de christendemocraten en
• 49:22
  Speaker 17: de sociaaldemocraten... daar eigenlijk steeds niet over eens zijn. Als
• 49:26
  Speaker 17: je nu een nieuw kanselier aanstelt, heeft hij hetzelfde probleem.
• 49:29
  Speaker 17: Die moet ook zorgen dat hij ze op één lijn krijgt.
• 49:31
  Speaker 17: En je kunt je ook voorstellen dat je Merz nog
• 49:33
  Speaker 17: een tijdje aanhoudt... tot je misschien een iets betere koers
• 49:36
  Speaker 17: hebt gevonden... En dan misschien hem uitwisselt. Eén van de
• 49:40
  Speaker 17: mensen die genoemd wordt als mogelijke kanselier... die hem zou
• 49:43
  Speaker 17: kunnen vervangen, is Hendrik Wüst. Dat is de minister-president van Noord-Rijnwest-Valen.
• 49:48
  Speaker 17: Maar die heeft volgend jaar april verkiezingen in zijn eigen deelstaat.
• 49:50
  Speaker 17: Die zal hij zeker nog willen winnen voor zijn eigen partij.
• 49:54
  Speaker 17: Dus je kan je ook voorstellen dat ze het nu
• 49:56
  Speaker 17: nog een tijdje uitstellen... en dan volgend jaar wellicht de
• 49:59
  Speaker 17: kanselier vervangen... in de hoop dat die hervormingen die zo
• 50:02
  Speaker 17: nodig zijn... dat ze daar nu beter mee op weg raken.
• 50:06
  Speaker 17: Dan is het ook makkelijker voor een nieuwe
• 50:08
  Speaker 6: kanselier om in te stappen. tot een ander inzicht komt.
• 50:10
  Speaker 6: Want als je nu kijkt naar zijn periode als bondskanselier...
• 50:13
  Speaker 6: dan begon dat natuurlijk al met een valse start... en
• 50:15
  Speaker 6: moest hij volgens mij in twee rondes worden benoemd. Dan
• 50:18
  Speaker 6: doen er nu allerlei memes de ronde van ongelukkige uitspraken...
• 50:21
  Speaker 6: die ook nog weer telkens terugkomen in campagnes. Dan zie
• 50:23
  Speaker 6: je nu dat zijn partij ergens de kiesdrempel niet haalt.
• 50:27
  Speaker 6: Je kunt natuurlijk ook
• 50:28
  Speaker 17: Ja, en dat wordt ook een groot deel aan hem toegeschreven...
• 50:30
  Speaker 17: dat de bondvergunning het zo slecht heeft gedaan... en daarom
• 50:34
  Speaker 17: de CDU overal verliest.
• 50:35
  Speaker 6: Ja. Maar dat leidt niet tot een zeldzaam moment in
• 50:39
  Speaker 6: de spiegel... en toch kijken naar waar het probleem dan
• 50:41
  Speaker 6: vandaan komt... en misschien wel de conclusie trekken. Ik ben
• 50:44
  Speaker 6: een deel van het
• 50:44
  Speaker 17: probleem. Ik denk dat Merts ook wel ziet dat hij
• 50:48
  Speaker 17: een deel is van het probleem. Maar ik denk ook
• 50:51
  Speaker 17: dat Merts vindt dat hij dat zelf alsnog kan oplossen.
• 50:53
  Speaker 17: En het gaat niet alleen om Merts, het gaat ook
• 50:55
  Speaker 17: om wat zijn partij nu vindt. Op wat zijn partij
• 50:58
  Speaker 17: denkt het best uit te komen. En wat je nu
• 51:02
  Speaker 17: ook hoort is van die hervormingen die we dan moeten
• 51:04
  Speaker 17: gaan doen... daar moeten we misschien toch... iets andere omstandigheden verzinnen.
• 51:09
  Speaker 17: Of wat de SPD wil is dat die hervormingen wat
• 51:11
  Speaker 17: minder hard zijn. Dus dat je rekening houdt met bepaalde
• 51:14
  Speaker 17: groepen in de samenleving. Dat hoor ik nu vanmorgen ook
• 51:16
  Speaker 17: allemaal CDO'ers zeggen. Dus we zijn kennelijk met z'n allen
• 51:18
  Speaker 17: in een soort koers... van hoe kunnen we ons partij...
• 51:22
  Speaker 17: nu zodanig opstellen dat we er het beste uitkomen. En
• 51:25
  Speaker 17: dat kan nog steeds zijn dat ze Merts alsnog laten vallen...
• 51:28
  Speaker 17: maar dat is dus heel erg ingewikkeld om dat voor
• 51:30
  Speaker 17: elkaar te krijgen. Maar ze willen daar in ieder geval
• 51:33
  Speaker 17: zo snel mogelijk deze week... het moet niet langer boven
• 51:35
  Speaker 17: de markt blijven hangen... want anders kom je maar niet
• 51:37
  Speaker 17: aan regeren toe.
• 51:38
  Speaker 6: Als je het nu iets breder bekijkt dan alleen maar Mertsen,
• 51:41
  Speaker 6: dat is mijn schuld hoor, maar dan zie je dat
• 51:42
  Speaker 6: in het oosten van Duitsland het CDU en de FDP
• 51:45
  Speaker 6: worden weggevaagd. En als je dat door een Nederlandse bril beziet,
• 51:48
  Speaker 6: dan constateer je dat er nauwelijks meer partijen zijn die
• 51:52
  Speaker 6: een conservatief of een liberaal economisch beleid nastreven. Wat gaat
• 51:56
  Speaker 6: dat voor gevolgen hebben?
• 51:59
  Speaker 17: Nou ja, dat is dus voornamelijk in die Oost-Duitse deelstaten zo.
• 52:02
  Speaker 17: In West-Duitsland wint de AFD ook, maar is lang niet
• 52:04
  Speaker 17: zo groot. Nou ja, daar zie je al langer, je
• 52:07
  Speaker 17: zag dat ook twee jaar geleden... in Turingen en Saxen,
• 52:09
  Speaker 17: dat inderdaad een soort maatschappelijk middenveld... van partijen, dus die
• 52:13
  Speaker 17: het midden vertegenwoordigen... steeds verder in een hoek worden geduwd,
• 52:16
  Speaker 17: steeds kleiner. En dat je dus regeringen hebt die dan
• 52:20
  Speaker 17: om de AFD heen willen regeren... en dat is de
• 52:21
  Speaker 17: enige echte grote belangrijke oppositiepartij, de AFD... die dan ook
• 52:25
  Speaker 17: veel macht kan uitoefenen. En inderdaad, de CDU, nou ja,
• 52:27
  Speaker 17: Mecklenburg-Vorpommer is er nu weg. Dat is echt ongekend, dat
• 52:31
  Speaker 17: kun je je misschien niet voorstellen in Nederland... Een ongelooflijke
• 52:34
  Speaker 17: dreun voor de CDU. Dat is echt nog nooit voorgekomen
• 52:37
  Speaker 17: in de geschiedenis van de Bondsrepubliek. En de CDU was
• 52:40
  Speaker 17: toch altijd dé grote volkspartij. De SPD al langer niet meer.
• 52:43
  Speaker 17: Dus dit is een enorme dreun. Maar inderdaad, dat maakt
• 52:49
  Speaker 17: het conservatieve geluid... zeker in die Oost-Duitse deelstaten, dat is
• 52:54
  Speaker 17: eigenlijk gewoon weggevaagd.
• 52:55
  Speaker 6: Marjo Verburg van het Duitsland Instituut... over de Duitse verkiezingen
• 52:59
  Speaker 6: van afgelopen weekend. En meer over de stand van zaken
• 53:02
  Speaker 6: bij de Oosterburen... hoor je vanmiddag in Make Europe Great
• 53:05
  Speaker 6: Again
• 53:08
  Speaker 6: Tijd om belangrijk zakelijk nieuws van dit moment door te nemen.
• 53:11
  Speaker 6: Samen met Mirjam Heringa. Zij is bestuursvoorzitter van woningcorporatie Stedion.
• 53:14
  Speaker 6: En Jos Versteegh van Insinger Gillissen. Jos, goedemiddag. Dag Thomas.
• 53:18
  Speaker 6: Donderdag ontvangt Donald Trump de Chinese Xi Jinping. In de
• 53:22
  Speaker 6: VS gaat dat gebeuren en ze gaan daar onder andere spreken...
• 53:27
  Speaker 6: Wie zijn er allemaal genodigd
• 53:29
  Speaker 19: Ik heb geen idee wie er allemaal zijn... maar ik
• 53:31
  Speaker 19: denk in ieder geval dat Xi Jinping en Donald Trump...
• 53:34
  Speaker 19: samen in een kamertje gaan zitten. Het zou heel mooi
• 53:38
  Speaker 19: zijn als daar in ieder geval gesproken wordt over... ik
• 53:41
  Speaker 19: zou het liefst willen dat er een toezichthouder komt op AI.
• 53:45
  Speaker 19: Er komt een AI-tsaar, toch? Ja, dat weet ik niet
• 53:48
  Speaker 19: helemaal zeker of dat al zo is aangekondigd. Ik las
• 53:51
  Speaker 19: het in de krant en dan ben ik meteen redloos verloren.
• 53:53
  Speaker 19: Dan denk ik dat het klopt. Dus ik dacht dat
• 53:55
  Speaker 19: er een discussieplatform of zo zou komen. Ja, dat klinkt
• 53:59
  Speaker 19: wel ook even. Ja, precies, daar kan ook een zaar
• 54:01
  Speaker 19: bij zitten. Maar ja, ik hoop dat er iets komt
• 54:04
  Speaker 19: op het gebied... wat we ook kennen bijvoorbeeld van kernenergie.
• 54:08
  Speaker 19: Dat er een soort toezichthoudende instantie komt... die kijkt of
• 54:11
  Speaker 19: het allemaal een beetje netjes gaat. Maar is dit een
• 54:15
  Speaker 19: reactie op die
• 54:15
  Speaker 6: waarschuwingen... van die AI-topbestuurders vorige week? Die zeiden, het is
• 54:18
  Speaker 6: toch tijd voor regulering...
• 54:20
  Speaker 19: Het speelt al een tijdje, maar echt grote regulering komt
• 54:24
  Speaker 19: er denk ik niet. Want dat heeft Trump al heel
• 54:25
  Speaker 19: duidelijk gezegd. En zeker niet het afremmen waar Dario Amudai
• 54:30
  Speaker 19: op doelde. Ook vanuit China is er heel veel over gezegd.
• 54:35
  Speaker 19: Er is ook gezegd van afremmen, dat komt eigenlijk alleen
• 54:38
  Speaker 19: maar Amerika... die ons dwars wil zitten en onze achterstand
• 54:42
  Speaker 19: groter wil maken. Dus wat dat betreft verwacht ik er
• 54:44
  Speaker 19: niet zo heel erg veel van. Maar op het gebied
• 54:47
  Speaker 19: van AI hoop ik wel dat er in ieder geval
• 54:49
  Speaker 19: wat meer toezicht komt. Want zeker als je bijvoorbeeld kijkt
• 54:53
  Speaker 19: naar wat er met de pandemie gebeurd is. Ik geloof
• 54:56
  Speaker 19: dat de Amerikanen officieel zeggen dat het virus uit Wuhan kwam.
• 55:00
  Speaker 19: Uit een laboratorium uit Wuhan kwam. Maar ja, de Chinezen
• 55:05
  Speaker 19: kunnen nog wel eens heel onverantwoord met dingen omgaan. Dus
• 55:08
  Speaker 19: wat dat betreft zou het wel mooi zijn als er
• 55:09
  Speaker 19: wat meer toezicht komt. En verder moet er natuurlijk veel
• 55:12
  Speaker 19: gesproken worden over die tijdelijke deal. Die duurt tot 10 november.
• 55:17
  Speaker 19: En er zou voor die tijd toch wel een verlenging
• 55:20
  Speaker 19: komen van die deal. Daar hebben ze nog wel even
• 55:22
  Speaker 19: de tijd voor. Maar tot nu toe is daar niet
• 55:24
  Speaker 19: veel bereik nog.
• 55:25
  Speaker 6: Dus die twee gaan samen in een hokje zitten. Toch
• 55:27
  Speaker 6: nog eventjes met jouw bril van belegger op. Als AI
• 55:30
  Speaker 6: een belangrijk gespreksonderwerp is... dan weten we dat er verschillende
• 55:33
  Speaker 6: grote AI-bedrijven... nu al beursgenoteerd zijn. En andere grote AI-bedrijven
• 55:37
  Speaker 6: overwegen op zeer korte termijn... een beursnotering. Hoe belangrijk is
• 55:41
  Speaker 6: dit gesprek dan voor het sentiment?
• 55:44
  Speaker 19: Ik denk niet dat dat echt heel veel invloed gaat hebben.
• 55:47
  Speaker 19: Dit wordt puur een gesprekje voor de show, ben ik bang.
• 55:50
  Speaker 19: En er zal niet zo heel veel uitkomen, vrees ik inderdaad.
• 55:53
  Speaker 19: Ik ben blij dat jij ons even inlegt. Ja, dat
• 55:56
  Speaker 19: is mijn verwachting. Maar binnenkort zeg jij, gaan die grote
• 56:00
  Speaker 19: bedrijven naar de bus. Ik zag ook al snel uit
• 56:01
  Speaker 19: een ooghoek dat Entropic nu een maand uitstel heeft gevraagd. Dus...
• 56:06
  Speaker 6: Wordt het dan toch nog net 2026?
• 56:08
  Speaker 19: Het zou zo maar kunnen. Het zou me niet verbazen
• 56:11
  Speaker 19: als dat gebeurt, inderdaad.
• 56:12
  Speaker 6: En
• 56:12
  Speaker 19: OpenAI heeft ook iets minder haast, geloof ik. Ja, die
• 56:15
  Speaker 19: heeft al gezegd dat het volgend jaar gaat worden. Dus ja,
• 56:17
  Speaker 19: het hangt natuurlijk ook al af van het sentiment. Het
• 56:19
  Speaker 19: sentiment is op dit moment, als je puur naar de
• 56:21
  Speaker 19: beurs kijkt, wel heel erg goed. En ik denk ook
• 56:24
  Speaker 19: dat een deel van dat gesprek over de risico's van AI,
• 56:28
  Speaker 19: de 10% kans is dat de mensheid wordt uitgeroeid, dat
• 56:32
  Speaker 19: dat ook te maken heeft met die beursnotering, omdat je
• 56:34
  Speaker 19: daar je risico's heel goed moet beschrijven. En dan moet
• 56:37
  Speaker 19: je dat er wel inzetten. Als dat er niet in
• 56:38
  Speaker 19: staat en er gebeurt een groot ongeluk... dan kun je
• 56:40
  Speaker 19: enorm claims verwachten. Dus dat zal ermee te
• 56:43
  Speaker 6: maken hebben, denk ik. We gaan naar wat er allemaal
• 56:44
  Speaker 6: borrelt in de Nederlandse samenleving. Mirjam, goedemiddag.
• 56:47
  Speaker 20: Goedemiddag,
• 56:47
  Speaker 6: Thomas
• 56:47
  Speaker 6: Dan gaat het over homoseksualiteit en de acceptatie daarvan. Want
• 56:50
  Speaker 6: uit onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos Instituut...
• 56:54
  Speaker 6: blijkt de acceptatie onder jongeren tussen de 12 en de
• 56:56
  Speaker 6: 16 jaar gedaald te zijn. Bij jongens kijkt maar 22
• 57:00
  Speaker 6: procent positief naar homoseksualiteit. Bij meisjes is dat overigens nog
• 57:03
  Speaker 6: weer aanzienlijk hoger. Dat percentage op 51 procent. Maar toch...
• 57:06
  Speaker 6: Het is al met al misschien een conclusie om van
• 57:09
  Speaker 6: te gaan huilen
• 57:10
  Speaker 20: Ja, nee, absoluut. Ik schrok me rot toen ik die
• 57:12
  Speaker 20: cijfers zag. Ook omdat het gaat om een keldering van
• 57:16
  Speaker 20: dusdanig formaat... dat je denkt, wat is hier gaande? En
• 57:19
  Speaker 20: met name die jongens vielen natuurlijk echt op. Die gingen
• 57:21
  Speaker 20: iets van 44 procent naar inderdaad
• 57:24
  Speaker 6: 22. En wat is hier gaande?
• 57:25
  Speaker 20: En wat is hier gaande? Ja, nou ja, los van
• 57:27
  Speaker 20: het feit dat je dit natuurlijk niet moet willen... want
• 57:29
  Speaker 20: je wil met elkaar in een open maatschappij leven... denk
• 57:32
  Speaker 20: ik dat... De politieke discussies die er zijn gevoerd, de
• 57:36
  Speaker 20: social media... en de verharding van het debat, dat dat
• 57:41
  Speaker 20: ook die kinderen raakt... en dat ze daar onder de
• 57:43
  Speaker 20: indruk zijn. En met name de manosfeer is natuurlijk echt
• 57:46
  Speaker 20: wel interessant hierbij... als je dat afzet tegen wat er
• 57:48
  Speaker 20: met die cijfers om die jongens gebeurt.
• 57:51
  Speaker 6: Maar je wijst naar verharding van het debat. Je wijst
• 57:53
  Speaker 6: naar social media. Je wijst
• 57:55
  Speaker 20: naar
• 57:55
  Speaker 6: zo'n oprukkend fenomen als de manosfeer
• 57:57
  Speaker 6: Dat betekent ook dat als je dat allemaal samenraapt... dat
• 58:00
  Speaker 6: ook jij dit niet morgen hebt opgelost. Waar begin je
• 58:02
  Speaker 6: dan
• 58:02
  Speaker 20: Het begint denk ik wel bij een gesprek erover. Dat
• 58:06
  Speaker 20: je er allemaal toe doet. En dat je verliefd mag
• 58:09
  Speaker 20: worden op wie je wil. En dat de hele tijd
• 58:11
  Speaker 20: herhalen is denk ik cruciaal van belang. Wie voert
• 58:14
  Speaker 10: dan een
• 58:14
  Speaker 20: gesprek met wie? De gesprekken met de leraren in de
• 58:17
  Speaker 20: klas bijvoorbeeld... Of het nou een paarse trui is. Of
• 58:20
  Speaker 20: hoe heette die actie over de Vlindertjesweek. Dat eigenlijk alles
• 58:25
  Speaker 20: ertoe doet. Omdat je onderbeeld bent van de maatschappij. Die
• 58:29
  Speaker 20: week over
• 58:29
  Speaker 6: secuele voorlichting. Dat was ook al een stenen
• 58:31
  Speaker 20: aanstoot
• 58:32
  Speaker 6: voor sommigen.
• 58:33
  Speaker 20: Precies. Ja, maar daar zit ook een voorbeeldgedrag bij vanuit
• 58:37
  Speaker 20: de Tweede Kamer. En als je zag hoe dat debat
• 58:39
  Speaker 20: daar al ging... en mensen elkaar daar nogal scherp te
• 58:42
  Speaker 20: lijf gingen... Het ging
• 58:43
  Speaker 6: er bij de algemene politieke beschouwing... is in ieder geval
• 58:45
  Speaker 6: de afdronk iets
• 58:46
  Speaker 20: normaler aan toe. Het was rustiger, ja. We zijn begonnen
• 58:50
  Speaker 20: aan het voorbeeldgedrag.
• 58:52
  Speaker 6: Jos, we gaan nog even terug naar het belangrijke onderwerp AI.
• 58:55
  Speaker 6: Want steeds meer portefeuillebeheerders hebben moeite met AI. En de
• 58:58
  Speaker 6: risico's daarvan, dat heb je uit Bloomberg gepikt. Ja, ik
• 59:00
  Speaker 6: zag dat
• 59:01
  Speaker 19: in Bloomberg vanochtend staan. Want AI is niet meer echt
• 59:04
  Speaker 19: een sector. Vroeger keek men vooral naar technologie. Maar het
• 59:08
  Speaker 19: loopt over sectoren heen. Maar alleen als je bijvoorbeeld naar
• 59:10
  Speaker 19: technologie kijkt, dan is de subsector semiconductors de grootste sector
• 59:15
  Speaker 19: binnen de S & P 500. Die is 20% van
• 59:16
  Speaker 19: de index. En als je technologie neemt, plus een aantal
• 59:21
  Speaker 19: van die mediafondsen... dan heb je meta en alfabet erbij,
• 59:24
  Speaker 19: dan zit je al op ruim 40 procent. En het
• 59:28
  Speaker 19: mooiste is nog, als je zegt van nou weet je wat...
• 59:31
  Speaker 19: we gaan naar emerging markets, dan heb je drie fondsen... TSMC,
• 59:34
  Speaker 19: Samsung en SK Hynix, die maken al bijna 30 procent uit...
• 59:38
  Speaker 19: van de emerging market index, omdat ze zo enorm groot zijn.
• 59:41
  Speaker 19: Dus ja, ik heb altijd wel een beetje moeite mee
• 59:43
  Speaker 19: om ruksigloos... maar emerging markets te noemen of regio's te noemen...
• 59:49
  Speaker 19: Je moet eigenlijk goed kijken door die sectoren heen. Energie
• 59:52
  Speaker 19: is natuurlijk nu ook al behoorlijk afhankelijk... van artificiële intelligentie,
• 59:56
  Speaker 19: omdat ze zoveel energie leveren. Het is steeds moeilijker om
• 59:58
  Speaker 19: te
• 59:58
  Speaker 6: diversificeren... omdat ze zo'n grote slok uitmaken van het geheel.
• 1:00:02
  Speaker 19: Precies, en het punt is als je overwogen zit... dan
• 1:00:05
  Speaker 19: loop je dus een enorm risico. We hebben dat bijvoorbeeld
• 1:00:08
  Speaker 19: in juli gezien... toen die Magnificent Seven nog veel van
• 1:00:10
  Speaker 19: die technologiefonds... een flinke douw kregen, die gingen bijna 15%.
• 1:00:13
  Speaker 19: en naar beneden. Was kort hè? Ja, was maar kort.
• 1:00:15
  Speaker 19: Nou ja, inmiddels nu rond deze tijd is het ongeveer
• 1:00:18
  Speaker 19: weer ingehaald. Dus het heeft allemaal een tijdje geduurd als
• 1:00:21
  Speaker 19: je het zo bekijkt. Maar ja, op de sterrenkunde is
• 1:00:25
  Speaker 19: het een heel kort moment. En wat is dan nu
• 1:00:27
  Speaker 6: precies jouw Het is niet de tijd om te adviseren.
• 1:00:30
  Speaker 6: Maar wat moet je hier nu mee met deze waarneming
• 1:00:32
  Speaker 19: Ik denk ten eerste dat je het heel goed moet
• 1:00:34
  Speaker 19: uitleggen aan je klanten. Als je dus overwogen zit in
• 1:00:37
  Speaker 19: artificiële intelligentie... dat je dus zegt, je loopt dus wel
• 1:00:39
  Speaker 19: het risico... dat je tijdelijk af en toe een flinke
• 1:00:41
  Speaker 19: dip krijgt. Dat is hoge volatiliteit, zoals dat dan heet.
• 1:00:44
  Speaker 19: Dat is één. En het tweede is... Ik denk wel
• 1:00:46
  Speaker 19: dat je goed onderzoek moet doen. In het artikel van
• 1:00:48
  Speaker 19: Bloomberg stond ook dat er een aantal instanties zijn... die
• 1:00:50
  Speaker 19: dat ook echt doen, van ook echt goed meten... van
• 1:00:53
  Speaker 19: hoe afhankelijk ben je ervan. Bijvoorbeeld het bedrijf als Alphabet.
• 1:00:56
  Speaker 19: Dat is niet alleen heel erg groot in de index...
• 1:00:58
  Speaker 19: maar ook op de obligatiemarkt zijn ze heel groot. Ze
• 1:01:00
  Speaker 19: hebben 130 miljard aan schulden. En ook leveren zij de
• 1:01:03
  Speaker 19: infrastructuur voor 30 datacentren. Dus als er wat gebeurt, dan
• 1:01:07
  Speaker 19: is er ook fysiek een groot probleem. Dus ik denk
• 1:01:10
  Speaker 19: dat het goed is dat je dat goed in kaart hebt...
• 1:01:11
  Speaker 19: van hoe groot
• 1:01:13
  Speaker 6: die bedrijven zijn... Jos Versteegh, de grote Jos Versteegh, mag
• 1:01:16
  Speaker 6: zich volgende week weer melden... in dit programma van Insignia Gilles.
• 1:01:19
  Speaker 6: Dank voor je komst. Ik kijk nog even naar de
• 1:01:21
  Speaker 6: stand van de AEX op dit moment... en ik zie
• 1:01:23
  Speaker 6: een fikse plus van bijna een procent. Dat betekent dat
• 1:01:25
  Speaker 6: hij op 1105 punten staat. En even na een en
• 1:01:29
  Speaker 6: nog weer meer hierover van onze beursnerd. Straks een uitgebreid
• 1:01:33
  Speaker 6: gesprek met Mirjam Heringa... bestuursvoorzitter van woningcorporatie Stedion... over hoe
• 1:01:36
  Speaker 6: de woningmarkt weer van het slot komt. En we spreken
• 1:01:38
  Speaker 6: elkaar op de dag dat het kabinet met plannen komt...
• 1:01:41
  Speaker 6: om die 100.000 woningen ook daadwerkelijk te gaan bouwen
• 1:01:44
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 1:01:50
  Speaker 1: verzekerd van betaling. BNR
• 1:01:56
  Speaker 4: Nieuwsradio. Zaken doen.
• 1:02:02
  Speaker 5: Thomas van Zijl.
• 1:02:08
  Speaker 4: De top van Nederland
• 1:02:12
  Speaker 6: Een groeiend woningtekort, toename van het aantal dak- en thuislozen...
• 1:02:15
  Speaker 6: en een grote verduurzamingsopgave. Woningcorporatie Stedion staat in de regio
• 1:02:19
  Speaker 6: Den Haag voor grote uitdagingen. Het kabinet kondigt aan miljoenen
• 1:02:22
  Speaker 6: vrij te maken... om de woningcrisis echt aan te pakken.
• 1:02:25
  Speaker 6: Maar krijgt Stedion met een aantal andere... nog in maanden praten,
• 1:02:35
  Speaker 6: want jij bent in mei begonnen. Ja, dat klopt. Mei
• 1:02:37
  Speaker 6: dit jaar. Wat is de belangrijkste beslissing die je sindsdien
• 1:02:40
  Speaker 6: genomen hebt
• 1:02:41
  Speaker 20: Ik denk een goede afweging maken tussen... wat ga je renoveren,
• 1:02:45
  Speaker 20: wat ga je verduurzamen... en wat ga je nieuwbouw plegen.
• 1:02:49
  Speaker 20: En daar was de organisatie ook wel aan toe. Dus
• 1:02:51
  Speaker 20: daar hebben we de afgelopen maanden ons hart voor gemaakt.
• 1:02:54
  Speaker 6: We gaan niet heel veel over die organisatie intern spreken...
• 1:02:56
  Speaker 6: maar er is een nieuw bestuursmodel... met naast jou ook
• 1:02:59
  Speaker 6: nog een financieel directeur. Er is een onderzoek verricht door
• 1:03:03
  Speaker 6: KPMG niet heel erg lang geleden... over hoe er binnen
• 1:03:06
  Speaker 6: die organisatie met elkaar werd gewerkt. Was het roerig
• 1:03:09
  Speaker 20: Ja, het was denk ik best wel een hele roerige tijd...
• 1:03:11
  Speaker 20: met daarna ook een interimbestuur. En de organisatie snakte eigenlijk
• 1:03:15
  Speaker 20: heel erg naar een tweehoofdig bestuur... wat er blijft en
• 1:03:19
  Speaker 20: wat met hen samen gaat optrekken... om deze toch wel
• 1:03:21
  Speaker 20: hele grote uitdaging met elkaar aan te gaan.
• 1:03:24
  Speaker 6: Wat maakt het dan uit dat dat een tweekoppig bestuur
• 1:03:26
  Speaker 6: is
• 1:03:26
  Speaker 20: Nou ja, het is zo'n ingewikkelde markt geworden... dat mijn
• 1:03:30
  Speaker 20: profiel is wat meer generiek. En ik ben ook boegbeeld
• 1:03:32
  Speaker 20: naar buiten toe. Maar je hebt eigenlijk echt een penningmeester nodig.
• 1:03:36
  Speaker 20: En dat is mijn collega. Die gepokt en gemazeld is
• 1:03:38
  Speaker 20: in alle risicomodellen. Ik dacht dat er altijd van
• 1:03:41
  Speaker 6: miljarden omgingen... in de
• 1:03:42
  Speaker 20: wereld van de woningbouwcorporaties. Zeker, maar de regels zijn nog
• 1:03:45
  Speaker 20: ingewikkelder geworden. Nu
• 1:03:46
  Speaker 6: beëindelijk iemand die op het
• 1:03:47
  Speaker 20: geld let. Ja. Nou, en nog beter, want de druk
• 1:03:50
  Speaker 20: van buitenaf is gigantisch groot om goede keuzes te maken.
• 1:03:53
  Speaker 20: En dat moet je dan voor de lange termijn doen,
• 1:03:55
  Speaker 20: op een financieel verstandige manier. Dus ik ben heel blij
• 1:03:58
  Speaker 20: dat we dat samen aangaan.
• 1:03:59
  Speaker 6: Jij hebt een heel ander profiel, jij komt ook min
• 1:04:02
  Speaker 6: of meer van buiten. Je kent de woningcorporaties wel, je
• 1:04:04
  Speaker 6: was actief in de zorg. Je hebt dus ook afspraken
• 1:04:07
  Speaker 6: moeten maken met al die woningcorporaties, ook in deze regio. Ja.
• 1:04:10
  Speaker 6: Wat vond jij van Stedion voordat je er werkte? En
• 1:04:12
  Speaker 6: wat vonden zij denk je van jou
• 1:04:15
  Speaker 20: Ja, dat is een grappige vraag. Dat waren soms best
• 1:04:17
  Speaker 20: wel hele ingewikkelde gesprekken. Omdat je voor onze doelgroep in
• 1:04:22
  Speaker 20: de zorg... en de laatste plek waar ik werkte was
• 1:04:24
  Speaker 20: het ook veel GGZ... en cliënten die in de war waren,
• 1:04:27
  Speaker 20: maar ook dak- en thuisloze zorg... wat niet altijd een
• 1:04:29
  Speaker 20: populaire doelgroep is bij woningbouwcorporaties... daar best voor wil uit onderhandelen.
• 1:04:34
  Speaker 6: En wel doelstellingen toch die de meeste
• 1:04:35
  Speaker 20: woningcorporaties vaststellen? Ja, en die onderdeel uitmaken van alle afspraken
• 1:04:40
  Speaker 20: die we maken. Maar dan nog zie je dat de
• 1:04:43
  Speaker 20: ene woningbouwcorporatie... daar anders mee omgaat dan de ander. Dus
• 1:04:45
  Speaker 20: dat waren wisselende gesprekken met wisselend succes. Maar wel een
• 1:04:49
  Speaker 20: die ik altijd heel belangrijk vond. En toen ik ook overstak,
• 1:04:52
  Speaker 20: toen heb ik ook uitgelegd... dat ik die doelstelling ook...
• 1:04:54
  Speaker 20: ook aan de andere kant dat ik daar wel verder
• 1:04:56
  Speaker 20: aan ga werken
• 1:04:56
  Speaker 6: Jij gaat er niet iets van afveilen. Heb je
• 1:04:58
  Speaker 20: nu
• 1:04:58
  Speaker 6: inmiddels wel begrip voor het feit... dat dat inderdaad niet
• 1:05:00
  Speaker 6: altijd de populairste doelgroepen zijn... die je toch moet bedienen
• 1:05:03
  Speaker 6: en dat je daar misschien toch ook... wel een klein
• 1:05:04
  Speaker 6: beetje wil minderen in plaats van
• 1:05:07
  Speaker 20: Ja, nou minderen pleit wel echt heel erg voor goede samenwerkingsafspraken.
• 1:05:11
  Speaker 20: En dat zie je toch wel als je aan de
• 1:05:12
  Speaker 20: andere kant zit. En wat je ook niet zo ziet
• 1:05:15
  Speaker 20: als zorgpartij... is hoe die woningbouwcorporaties echt vanaf dag één
• 1:05:18
  Speaker 20: worden belobbyd. Ik werd zelfs achtervoegd op het voetbalveld... door
• 1:05:22
  Speaker 20: een ouder die een belang had. En zo gaat het
• 1:05:24
  Speaker 20: eigenlijk maar door. Je komt er nu buiten de prioriteiten
• 1:05:28
  Speaker 20: over zich heen... en je moet daar toch wel keuze maken.
• 1:05:32
  Speaker 20: Iedereen heeft wel een belang voor een pand of een woning...
• 1:05:35
  Speaker 20: of soms een baan. En als eenvoudige zorgbestuurder zie je
• 1:05:40
  Speaker 20: dat toch niet helemaal.
• 1:05:42
  Speaker 6: Dus het besturen van een woningcorporatie is eindeloos veel complexer
• 1:05:46
  Speaker 20: Is nog breder, vind ik, ja.
• 1:05:48
  Speaker 6: En het is een nationale prioriteit. Voor jullie dan specifiek
• 1:05:53
  Speaker 6: in de regio Den Haag. Maar het is zeker iets
• 1:05:54
  Speaker 6: wat politiek de aandacht op zich weet. En terecht, want
• 1:05:57
  Speaker 6: het woningtekort is er al lang. En die ambitie om
• 1:05:59
  Speaker 6: 100.000 woningen te bouwen is er misschien nogal langer. Op
• 1:06:02
  Speaker 6: Prinsjesdag is er het nodige bekendgemaakt. Vandaag komt er een
• 1:06:05
  Speaker 6: ambitieus woningplan naar voren... om die 100.000 woningen ook daadwerkelijk
• 1:06:08
  Speaker 6: te realiseren. Hoewel, nieuw, niet helemaal. Het zijn 50 punten
• 1:06:11
  Speaker 6: die allemaal voortkomen... uit eerdere afspraken en intenties. Heb jij
• 1:06:15
  Speaker 6: er toch nog iets in gelezen waarvan je dacht... ja,
• 1:06:17
  Speaker 6: hiermee verzetten we de bakens?
• 1:06:21
  Speaker 20: Ja, zeker. En het was ook lekker praktisch af en toe.
• 1:06:25
  Speaker 20: Zelfs de troonrede van de koning was praktisch. Die had
• 1:06:27
  Speaker 20: het over prefab woningen in zijn troonrede. Dat is niet
• 1:06:30
  Speaker 20: eerder voorgekomen dat de koning zo in de uitvoering gaat.
• 1:06:34
  Speaker 20: Dus dat 50 actiepunten plan is dat ook. Er zit
• 1:06:37
  Speaker 20: ook veel herhaling in van hoe kunnen we het beter
• 1:06:40
  Speaker 20: doen en samen en samen. Nou ja, die generieke tekst
• 1:06:43
  Speaker 20: kennen we wel. En het komt telkens op een paar
• 1:06:46
  Speaker 20: punten neer. En die mogen sneller en krachtiger wat mij betreft.
• 1:06:50
  Speaker 20: En dan heb je er eigenlijk geen 50 nodig.
• 1:06:51
  Speaker 6: Jouw verlanglijstje dan, hoe ziet dat eruit?
• 1:06:54
  Speaker 20: Ja, die zit eigenlijk toch op financiering heel plat. We
• 1:06:57
  Speaker 20: moeten sneller. Wij zeggen als woningbouwcorporatiebestuurders... dat wij een marathon
• 1:07:02
  Speaker 20: lopen met één been vast. Als wij geen zicht hebben
• 1:07:06
  Speaker 20: op die financiering voor die langere termijn... die nog veel
• 1:07:08
  Speaker 20: verder gaat dan wat de overheid nu toezegt... dan zitten
• 1:07:12
  Speaker 20: we toch met onze handen op onze rug. Maar die
• 1:07:13
  Speaker 6: overheid komt toch gewoon in corporaties wel voor een deel tegemoet.
• 1:07:16
  Speaker 20: Dan
• 1:07:16
  Speaker 6: gaat het over uitzonderingen, over winst, belastingen... en hoe je
• 1:07:19
  Speaker 6: dat wel of niet moet afrekenen. Dus in dit geval
• 1:07:21
  Speaker 6: niet meer moet afrekenen. Volgens mij komen er vanuit Europa
• 1:07:24
  Speaker 6: soepeler leenregels om...
• 1:07:27
  Speaker 20: Hou in de
• 1:07:27
  Speaker 6: middenhuur te realiseren
• 1:07:29
  Speaker 20: Ja, ik ben ook positief gestemd. Het is voor het
• 1:07:32
  Speaker 20: eerst zo. Je bent nog
• 1:07:33
  Speaker 6: maar een paar maanden bezig.
• 1:07:34
  Speaker 20: Precies, hoe mooi is dat? Dat je verbetering ziet. Je
• 1:07:39
  Speaker 20: ziet wat veranderen. Maar als je kijkt naar de opgave
• 1:07:43
  Speaker 20: die wij te maken hebben. Je zegt het zelf al,
• 1:07:44
  Speaker 20: die 100.000 woningen. Dat gaat natuurlijk om gigantische aantallen. En
• 1:07:48
  Speaker 20: alleen Den Haag heeft al 7000 dak- en thuislozen. Dus
• 1:07:52
  Speaker 20: als je dan bekijkt dat Stedion, die de grootste is...
• 1:07:54
  Speaker 20: waaruit in Den Haag 500 woningen per jaar oplevert... dan
• 1:07:58
  Speaker 20: is het toch nog maar een druppel op de gloeiende plaat.
• 1:08:00
  Speaker 6: Want jullie leveren er nu 500 op. In de ideale
• 1:08:03
  Speaker 6: wereld zijn dat er
• 1:08:04
  Speaker 20: Ja, dan is dat echt een viervoudige. En dan weet
• 1:08:07
  Speaker 20: je dat je te maken hebt met stikstofproblemen... netcongestie, bezwaarprocedures...
• 1:08:12
  Speaker 20: Maar een hele belangrijke is nu dat je je financiële weerbaarheid...
• 1:08:16
  Speaker 20: in de gaten moet houden. En die zakt op dit
• 1:08:18
  Speaker 20: moment door de bodem. En je hebt gelijk, de overheid
• 1:08:21
  Speaker 20: gaat er wat in doen. Hartstikke mooi. Maar dat is
• 1:08:24
  Speaker 20: sowieso niet morgen. En het is ook nog niet genoeg.
• 1:08:26
  Speaker 6: Ik heb geprobeerd jullie eigen financiële kerncijfers te doorgronden... op
• 1:08:30
  Speaker 6: basis van het jaarverslag van 2025. En dan zie ik
• 1:08:33
  Speaker 6: in ieder geval dat jullie... die de autoriteit woningcorporatie stelt.
• 1:08:38
  Speaker 6: Dus hoe fragiel is het nu werkelijk
• 1:08:41
  Speaker 20: Ja, dat vertekent het een beetje omdat je bouwt voor
• 1:08:43
  Speaker 20: lange termijn. Dus je bouwt voor 60 jaar en je
• 1:08:45
  Speaker 20: hebt telkens bouwprojecten voor een jaar of tien. Maar je
• 1:08:48
  Speaker 20: weet dat die bouwkosten niet nemen alles maar toe. De
• 1:08:50
  Speaker 20: inflatie neemt toe. En de inflatie was nu 30 procent. Nou,
• 1:08:55
  Speaker 20: dat ten opzichte van de gestegen huurprijzen die 6 procent waren...
• 1:08:58
  Speaker 20: zie je toch nog een gigantisch verschil. Dus je stuurt
• 1:09:02
  Speaker 20: eigenlijk wat wij noemen soms blind... omdat je niet weet
• 1:09:05
  Speaker 20: hoe die kosten precies gaan toenemen. En dat maakt het
• 1:09:08
  Speaker 20: zo onvoorspelbaar en dat maakt ook... dat je meer financiële
• 1:09:11
  Speaker 20: slagruimte nodig hebt
• 1:09:11
  Speaker 6: Tot nog even naar de staat van de corporatiesector... ook
• 1:09:14
  Speaker 6: opgesteld door die eerder genoemde autoriteit... Daar zeggen ze dat
• 1:09:17
  Speaker 6: corporaties de huur meer in lijn moeten brengen... met de
• 1:09:19
  Speaker 6: kwaliteit van de woning. Mijn vraag zou dan zijn, vragen
• 1:09:23
  Speaker 6: jullie te weinig nu
• 1:09:24
  Speaker 20: Nou ja, als je kijkt naar wat heel veel bewoners
• 1:09:28
  Speaker 20: van ons verdienen... dan denk ik niet dat wij te
• 1:09:30
  Speaker 20: weinig vragen. Dus een huur zit ongeveer op de 800
• 1:09:33
  Speaker 20: euro per maand. Dat is voor heel veel mensen nog
• 1:09:36
  Speaker 20: steeds heel veel geld. Voor de middeninkomens vragen wij bijvoorbeeld
• 1:09:39
  Speaker 20: 1200 euro per maand. Je kan daar toch niet zo
• 1:09:42
  Speaker 20: heel veel in doen. Dat willen wij ook niet. Ik
• 1:09:45
  Speaker 20: denk dat het wel heel belangrijk is om bijvoorbeeld te
• 1:09:47
  Speaker 20: kijken naar draagkracht. Dus als mensen iets meer verdienen, dan
• 1:09:50
  Speaker 20: zou je bijvoorbeeld ook iets meer kunnen vragen. Dat model
• 1:09:53
  Speaker 20: hebben we nu niet in Nederland. En dat zou een
• 1:09:56
  Speaker 20: goed gesprek
• 1:09:57
  Speaker 6: zijn. Als jij een financieringsgat constateert en je zegt... wij
• 1:10:01
  Speaker 6: sturen nu blind, we weten niet precies hoe dat er
• 1:10:03
  Speaker 6: over een paar jaar uitziet. Hoe dicht je dan dat financieringsgat?
• 1:10:07
  Speaker 20: Nou, daar continu over in gesprek te gaan. Dus nogmaals,
• 1:10:10
  Speaker 20: wat de overheid nu gaat doen, gaat echt wel een
• 1:10:11
  Speaker 20: beetje helpen. Wij kunnen daar de komende tijd 1200 extra
• 1:10:14
  Speaker 20: woningen verbouwen. Maar dan weten we nog dat we in
• 1:10:17
  Speaker 20: Den Haag die 30.000... of landelijk die 30.000 woningen willen. Ja,
• 1:10:22
  Speaker 20: daar hebben we vele miljarden voor nodig met elkaar. Dus
• 1:10:25
  Speaker 20: daar de hele tijd het gesprek over voeren. En de
• 1:10:28
  Speaker 20: regels die jij net noemt, die komen er waarschijnlijk aan.
• 1:10:31
  Speaker 20: Maar die zijn nog steeds niet zeker. Als
• 1:10:32
  Speaker 6: je meer zou kunnen bouwen voor de middenuur... Verandert het
• 1:10:35
  Speaker 6: dan heel erg de financiële positie van Stadion
• 1:10:38
  Speaker 20: Dat maakt het ietsje beter, want dan krijg je natuurlijk
• 1:10:40
  Speaker 20: iets hogere huuropbrengsten. Maar wij zijn natuurlijk in het leven
• 1:10:45
  Speaker 20: geroepen voor mensen met een hele kleine beurs. Dus dat
• 1:10:48
  Speaker 20: bij uitstek staat echt op één voor mij. En ja,
• 1:10:51
  Speaker 20: de middeneenkomsten vinden we ook heel belangrijk. Maar we vinden
• 1:10:53
  Speaker 20: ook de ouderen heel
• 1:10:54
  Speaker 6: belangrijk. Maar als je nu kijkt naar de hele portefeuille,
• 1:10:56
  Speaker 6: naar de hele voorraad. Hoeveel huizen zijn er dan van Stadion?
• 1:11:00
  Speaker 20: In Den Haag?
• 1:11:01
  Speaker 6: Ja,
• 1:11:01
  Speaker 20: in de
• 1:11:01
  Speaker 6: regio Den Haag. Dus in
• 1:11:02
  Speaker 20: jullie verzorgingsgebied? Een op de zeven.
• 1:11:04
  Speaker 6: Een op de zeven. En dat zijn dan, in orde
• 1:11:06
  Speaker 6: van grootte, hoeveel appartementen zijn dat? Hoeveel mensen wonen
• 1:11:09
  Speaker 20: er? Dat zijn ongeveer 41.000 woningen. Ja, inclusief parkeerplekken en
• 1:11:14
  Speaker 20: bedrijfspanden en dat soort dingen.
• 1:11:16
  Speaker 6: Waarvan het leeuwendeel sociale huur is? Ja
• 1:11:18
  Speaker 20: nee, ja. En dan heb je
• 1:11:19
  Speaker 6: nog middenhuur?
• 1:11:20
  Speaker 20: En dan heb je nog middenhuur. Particulier? Ja, de vrije
• 1:11:23
  Speaker 20: sector noemen we dat. Ja, de
• 1:11:24
  Speaker 6: vrije sector
• 1:11:24
  Speaker 20: Ja.
• 1:11:25
  Speaker 6: En vind je dat Stadion toch ook daar weer meer
• 1:11:28
  Speaker 6: zijn entree zou moeten maken? Want er is een poos
• 1:11:30
  Speaker 6: geweest dat woningcorporaties terug in hockey moesten... en vooral moesten
• 1:11:33
  Speaker 6: doen waartoe zij op aard zijn, wat jij net al aangaf.
• 1:11:35
  Speaker 20: Precies, en dat was denk ik ook echt heel goed...
• 1:11:37
  Speaker 20: dat de woningbankcorporaties even door elkaar zijn geschud... van waarvoor
• 1:11:40
  Speaker 20: zijn jullie er ook alweer, waarom werken jullie hier? We
• 1:11:42
  Speaker 20: hebben één doel en dat is voor die mensen met
• 1:11:44
  Speaker 20: de laagste inkomens. Maar we zijn wel wat overgereguleerd. We
• 1:11:48
  Speaker 20: hebben dus bijvoorbeeld ook gescheiden administraties moeten voeren... voor de
• 1:11:54
  Speaker 20: vrije sector en voor de betaalbare woningen, zoals wij dat noemen. Ja,
• 1:12:00
  Speaker 20: en dat is heel ingewikkeld geworden. Nou mogen we dat
• 1:12:02
  Speaker 20: waarschijnlijk wel weer allemaal een beetje gaan versoepelen.
• 1:12:04
  Speaker 6: Je komt op een goed moment binnen.
• 1:12:07
  Speaker 20: Maar dat is ook tijd. Dus dat we kijken welke
• 1:12:09
  Speaker 20: regels gaan we gebruiken. En wat is er nou echt
• 1:12:12
  Speaker 20: nut en noodzaak. Dat is wel belangrijk
• 1:12:14
  Speaker 6: En hoe lang moeten mensen nu gemiddeld wachten op zo'n
• 1:12:17
  Speaker 6: sociale huur?
• 1:12:17
  Speaker 20: In Den Haag is dat toch al snel zeven tot
• 1:12:19
  Speaker 20: acht jaar. En je moet voorstellen dat er nu 95.000
• 1:12:24
  Speaker 20: mensen actief aan het zoeken zijn naar een woning. En
• 1:12:27
  Speaker 20: dan heb ik het dus ook nog ooit over die dak-
• 1:12:29
  Speaker 20: en thuisloos. Het zijn er 7.000 in Den Haag. Dus
• 1:12:31
  Speaker 20: het gaat echt over gigantische aantallen
• 1:12:34
  Speaker 6: Voel je dan niet ook als je dit soort... periodes noemt,
• 1:12:38
  Speaker 6: dit soort aantallen noemt... voel je dan een factor van
• 1:12:40
  Speaker 6: betekenis of maakt het ook nietig?
• 1:12:43
  Speaker 20: Nee, je voelt een factor van betekenis. Want naast dat
• 1:12:46
  Speaker 20: opleveren van die 500 woningen, ook al is het veel
• 1:12:48
  Speaker 20: te weinig, ben je heel actief bezig in renoveren en
• 1:12:52
  Speaker 20: verduurzamen en onderhoud. Wij doen 47.000 onderhoudsverrichtingen per jaar. Dus
• 1:12:59
  Speaker 20: daarmee ben je toch enorm van belang. Als je
• 1:13:02
  Speaker 6: zegt we leveren te weinig woningen op naar onze zin,
• 1:13:04
  Speaker 6: is dat dan inderdaad een doelstelling die je zelf niet haalt?
• 1:13:07
  Speaker 6: Of haal je bepaalde prestatieafspraken niet? Zouden er eigenlijk veel
• 1:13:10
  Speaker 6: meer moeten zijn?
• 1:13:12
  Speaker 20: Waar je je volgens mij voor moet waken... is dat
• 1:13:14
  Speaker 20: je afspraken gaat maken die niet realistisch zijn. En dat
• 1:13:17
  Speaker 20: is in het verleden wel een beetje gebeurd. En dat
• 1:13:19
  Speaker 20: moeten we denk ik niet doen. We moeten het echt
• 1:13:21
  Speaker 20: met elkaar gaan doen. En niet afspraken maken waarvan je
• 1:13:26
  Speaker 20: op voorhand al zegt... dat gaan we nooit halen
• 1:13:28
  Speaker 6: En
• 1:13:29
  Speaker 20: dat zijn soms die prestatieafspraken. Ik heb met mijn organisatie afgesproken...
• 1:13:32
  Speaker 20: we gaan echt opschrijven wat we kunnen doen... En daar
• 1:13:35
  Speaker 20: zijn we heel reëel over. En wat ook nieuw is,
• 1:13:38
  Speaker 20: is dat we met die woningbouwcorporaties... met mijn collega-bestuurs, dat
• 1:13:41
  Speaker 20: we gaan zitten... en kijken hoeveel geld hebben jullie nou.
• 1:13:43
  Speaker 6: Maar je gaat dus eigenlijk formeel terugschalen... terwijl wij het
• 1:13:46
  Speaker 6: hier hebben over de bittere noodzaak om juist te versnellen.
• 1:13:49
  Speaker 20: Ja, dus je kan zeggen, nou, we moeten versnellen... maar
• 1:13:52
  Speaker 20: dan put je jezelf financieel uit... En je kan ook zeggen,
• 1:13:55
  Speaker 20: ik ga mezelf financieel uitputten... maar dan kom ik tegemoet
• 1:13:57
  Speaker 20: aan die woningbouwopgave. En die balans proberen we te vinden.
• 1:14:01
  Speaker 20: Maar je
• 1:14:01
  Speaker 6: zegt net, er zijn duizenden mensen, tienduizenden mensen... die wachten
• 1:14:04
  Speaker 6: op een woning, gemiddelde wachttijd zeven, acht jaar. Dat wil
• 1:14:09
  Speaker 6: zeggen niet meer geloven in aantallen die je toch niet
• 1:14:12
  Speaker 6: meer gaat realiseren.
• 1:14:14
  Speaker 20: Dat is
• 1:14:14
  Speaker 6: wel een harde boodschap.
• 1:14:15
  Speaker 20: Dat is een harde boodschap waar ik wel in geloof.
• 1:14:17
  Speaker 20: En als je goede afspraken maakt over die lange termijn financiering...
• 1:14:20
  Speaker 20: kan je ook heel goed uitleggen wat kan je dan
• 1:14:22
  Speaker 20: daar aan boven doen. En dan kan je daar een
• 1:14:24
  Speaker 20: eerlijk verhaal over houden. En er zijn ook dingen die
• 1:14:27
  Speaker 20: raar zijn in het systeem. Wij betalen bijvoorbeeld nog winstbelasting.
• 1:14:30
  Speaker 6: Ja, maar dat is iets van het verleden, toch? Nou
• 1:14:33
  Speaker 20: ja, maar dat is nog niet zeker. Ja, nee, dat
• 1:14:37
  Speaker 20: is een ambitie. Dus ook daarvoor geldt, die ambities zijn supermooi...
• 1:14:40
  Speaker 20: en ik ben heel blij dat ze er zijn, maar
• 1:14:42
  Speaker 20: we moeten nu over tot actie
• 1:14:44
  Speaker 6: We gaan naar een dilemma in dit gesprek. Ik wil
• 1:14:47
  Speaker 6: zeggen dat je moet kiezen, achteraf mag je het dan nuanceren.
• 1:14:51
  Speaker 6: Stadion investeert de komende jaren het geld het liefste in
• 1:14:54
  Speaker 6: het bouwen van extra nieuwbouwwoningen. Of nee, wij steken het
• 1:14:57
  Speaker 6: geld liever in het versneld verduurzamen van de bestaande voorraad.
• 1:15:01
  Speaker 20: Achteraf de nuance. Daar wil ik natuurlijk niet tussen kiezen.
• 1:15:05
  Speaker 20: En dat doen we nu ook niet. Maar
• 1:15:07
  Speaker 6: je kan het geld maar één keer uitgeven.
• 1:15:09
  Speaker 20: Je kan het maar één keer uitgeven, maar als voorbeeld
• 1:15:11
  Speaker 6: Je mag het echt achteraf toelichten. Maar wat zeg je nu?
• 1:15:13
  Speaker 6: Er moeten dus vooral nieuwe woningen bij? Of zeg je nee,
• 1:15:15
  Speaker 6: wat we hebben, dat moet echt
• 1:15:16
  Speaker 20: een goed leven krijgen? Als ik echt moet kiezen met
• 1:15:19
  Speaker 20: geweren op het hoofd... dan kies ik voor nieuwbouw.
• 1:15:21
  Speaker 6: Word je dreigend?
• 1:15:22
  Speaker 20: Ja.
• 1:15:23
  Speaker 6: Nieuwbouw is de keuze van Mirjam Heringa. Maar dat wordt
• 1:15:26
  Speaker 6: nu dan toegelicht, bestuursvoorzitter van Stadium.
• 1:15:29
  Speaker 20: Ja, want als het bijvoorbeeld gaat over verduurzaming... of een
• 1:15:32
  Speaker 20: maatregel zoals alle woningen van het gas af... wat we
• 1:15:34
  Speaker 20: heel graag in Den Haag willen... dan betekent dat iets
• 1:15:37
  Speaker 20: voor de energiekosten van onze huurders. Dus wat ik dan doe,
• 1:15:40
  Speaker 20: is eerst bepleiten dat die hogere energiekosten... als die er zijn,
• 1:15:44
  Speaker 20: worden gedekt door bijvoorbeeld de provincie. En op die manier
• 1:15:47
  Speaker 20: kan ik het toch allebei doen.
• 1:15:49
  Speaker 6: Hebben jullie nog veel echte boosdoeners? Label E, F, G,
• 1:15:53
  Speaker 6: hoe ver gaat het?
• 1:15:54
  Speaker 20: Ja, dit gaat tot en met G. En wij hebben
• 1:15:57
  Speaker 20: nu de helft aangepakt. Daarmee liggen we iets voor op
• 1:16:00
  Speaker 20: de corporatie. Maar dat vinden we ook heel, heel, heel
• 1:16:03
  Speaker 20: erg belangrijk
• 1:16:04
  Speaker 6: Maar het is ook een afspraak. Want in 2028 moet
• 1:16:08
  Speaker 6: dat in zijn totaliteit zijn uitgefaseerd. Gaat dat lukken?
• 1:16:12
  Speaker 20: Ja, dat gaat voor ons lukken. Of het in de
• 1:16:14
  Speaker 20: hele regio Haaglanden gaat lukken, dat weet ik niet zeker.
• 1:16:17
  Speaker 20: Maar ook daar kijken we dus met elkaar... hoe kunnen
• 1:16:19
  Speaker 20: we daar samen in optrekken? En als het jullie niet lukt,
• 1:16:21
  Speaker 20: kunnen wij daar dan niet iets in doen. En als
• 1:16:24
  Speaker 20: jullie investeren in die
• 1:16:25
  Speaker 6: woning... en zorgen dat dat label omhoog gaat, dat dat A,
• 1:16:28
  Speaker 6: B of C wordt... zie je dat dan ook terug
• 1:16:30
  Speaker 6: in de huur die je per maand betaalt?
• 1:16:32
  Speaker 20: Nee, dat doen we nu dus niet. Maar dat is
• 1:16:33
  Speaker 20: bijvoorbeeld een gesprek waar je het over kan hebben. Of
• 1:16:35
  Speaker 20: bijvoorbeeld over je vierkante meters. Of wat ik al zei,
• 1:16:39
  Speaker 20: betalen naar draagkracht. Dat je kijkt, wat verdien je nou eigenlijk?
• 1:16:42
  Speaker 20: En wat zou je daarin kunnen missen?
• 1:16:44
  Speaker 6: Dus er staat wel degelijk op een kier voor... een
• 1:16:46
  Speaker 6: beter appartement betekent een hogere huur. En met wie ga
• 1:16:48
  Speaker 6: je dan in gesprek? Met de bewoners?
• 1:16:50
  Speaker 20: Ja, of met de branche of met de overheid. En
• 1:16:52
  Speaker 20: dat je daar ook gewoon zakelijke afspraken over maakt. Dat
• 1:16:55
  Speaker 20: mag de sector nog wel verder leren, vind ik.
• 1:16:57
  Speaker 6: Veel van die bewoners vinden hun eigen huis, ook al
• 1:17:00
  Speaker 6: valt er misschien wat op aan te merken, een paradijs.
• 1:17:02
  Speaker 6: Ik kwam sloop- en renovatieplannen tegen in Noordorp. Iemand die
• 1:17:07
  Speaker 6: de deur opendeed en tegen de krant zei... ik ga
• 1:17:09
  Speaker 6: hier pas weg tussen zes plankjes. En wat ze werden
• 1:17:11
  Speaker 6: van plan zijn, het zal maar worst wezen. Dit is
• 1:17:13
  Speaker 6: mijn huis, ik woon hier, blijf er met je poten
• 1:17:16
  Speaker 20: vanaf.
• 1:17:17
  Speaker 6: Wat vind jij van dat soort sentimenten?
• 1:17:20
  Speaker 20: Ik snap heel goed dat als je ergens lang woont...
• 1:17:22
  Speaker 20: dat dat helemaal je thuis wordt. En dat als je
• 1:17:26
  Speaker 20: niet heel veel geld hebt... ofwel, je hebt wel wat geld,
• 1:17:29
  Speaker 20: maar er is helemaal geen ander huis... dat je daar
• 1:17:31
  Speaker 20: heel voorzichtiger wordt, dat begrijp ik. Maar wij proberen door,
• 1:17:36
  Speaker 20: dat noemen wij een programma Beter Benutten... toch te kijken
• 1:17:39
  Speaker 20: naar je eigen keten. Dus met ouderen actief in gesprek van... Goh,
• 1:17:43
  Speaker 20: u woont in een best wel groot huis. Daar zou
• 1:17:45
  Speaker 20: ook een gezin in kunnen. Zou u bereid zijn om
• 1:17:48
  Speaker 20: over een x-periode te gaan verhuizen... zodat er een ander
• 1:17:52
  Speaker 20: gezin in kan komen? En zo proberen we onze eigen
• 1:17:55
  Speaker 20: mobilisatie op te houden
• 1:17:56
  Speaker 6: Want de populatie past niet meer helemaal bij jullie voorraad.
• 1:17:59
  Speaker 20: Precies. En daar zijn woningbouwcarparatjes nooit zo goed in geweest...
• 1:18:02
  Speaker 20: dat je kijkt wat heb ik hier nou voor huurder...
• 1:18:03
  Speaker 20: en welk huurhuis past daar best bij
• 1:18:06
  Speaker 6: Veel gezinswoningen en relatief weinig... wat past voor iemand
• 1:18:11
  Speaker 20: die alleen woont of met z'n tweeën. Ja, en we
• 1:18:12
  Speaker 20: krijgen steeds meer alleenstaanden. Dus waar we nu achterkomen is
• 1:18:16
  Speaker 20: dat we ook veel meer... alleenstaande woningen moeten bouwen... afgezet
• 1:18:18
  Speaker 20: tegen de populatie en de vraag die er is
• 1:18:21
  Speaker 6: En als je het hebt over die verduurzaming... dan kan
• 1:18:23
  Speaker 6: ik me voorstellen dat je voor punten komt te staan...
• 1:18:25
  Speaker 6: waarin het aantrekkelijke is om iets te slopen... uitleggen aan
• 1:18:31
  Speaker 6: degene die ergens wonen. Wanneer vind je daar begrip voor
• 1:18:34
  Speaker 6: en wanneer is dat toch onbegonnen werk?
• 1:18:35
  Speaker 20: Ja, als je dat heel voorzichtig en heel goed doet.
• 1:18:38
  Speaker 20: Over een jarenlang traject. Ik was gisteren op een buurtfeest
• 1:18:40
  Speaker 20: van een van onze grote bouwontwikkelingen.
• 1:18:43
  Speaker 6: En het bleef feestelijk.
• 1:18:44
  Speaker 20: En het bleef feestelijk. Wij gaan er vijfduizend woningen neerzetten.
• 1:18:49
  Speaker 20: Maar er waren buurtmoeders actief en er waren hapjes en
• 1:18:52
  Speaker 20: er was muziek. En het is een gesprek wat je
• 1:18:54
  Speaker 20: toch moet voeren. Maar als je dat heel eerlijk en
• 1:18:57
  Speaker 20: transparant doet... en je bent heel duidelijk over wat het
• 1:18:59
  Speaker 20: betekent voor je vervangende woning... en dat je ook weer
• 1:19:02
  Speaker 20: terug mag... dan zijn mensen toch wel genegen om daarover
• 1:19:05
  Speaker 20: na te denken. En iedereen ziet dit maatschappelijke probleem
• 1:19:08
  Speaker 6: Sommige woningen, en dat kan misschien ook niet anders... als
• 1:19:10
  Speaker 6: je er duizenden hebt in een bepaalde regio... daarvan zou
• 1:19:12
  Speaker 6: je kunnen zeggen dat dat niet helemaal door de keuring komt.
• 1:19:14
  Speaker 6: Als je op Omroep West een beetje je best doet...
• 1:19:16
  Speaker 6: dan struikel je over de schimmelwoningen, over tochten... over lekkages, betonrot,
• 1:19:20
  Speaker 6: bepaalde flats met een hele slechte reputatie... en niet helemaal
• 1:19:24
  Speaker 6: ten onrechte. Dit is nu een moment om verantwoording af
• 1:19:28
  Speaker 6: te leggen. Hoe komt dat?
• 1:19:30
  Speaker 20: Je ziet dat woningbouwcorporaties eigenlijk al jaren hiermee kampen met
• 1:19:34
  Speaker 20: dit probleem. En dat er ook wel is bezuinigd hier
• 1:19:37
  Speaker 20: en daar op onderhoud. Wat Stedon heeft gedaan is altijd
• 1:19:40
  Speaker 20: periodiek die controle zelf al doen.
• 1:19:42
  Speaker 6: Dit gaat
• 1:19:42
  Speaker 20: ook specifiek wel
• 1:19:43
  Speaker 6: over een flat van Stedon. Stedon is niet zonder zonde,
• 1:19:46
  Speaker 6: denk
• 1:19:46
  Speaker 20: ik. Nee, dat is natuurlijk nooit zo. Met onze aantallen
• 1:19:49
  Speaker 20: zou ik ook niet ervoor willen pleiten dat alles spik
• 1:19:51
  Speaker 20: en span is. Want... Er wonen heel veel mensen in
• 1:19:54
  Speaker 20: onze woningen al jarenlang. En niet iedere controle is even periodiek.
• 1:20:00
  Speaker 20: Dus zeker is het bij ons ook niet perfect. Maar
• 1:20:03
  Speaker 20: er is bezuinigd op onderhoud. Er is bezuinigd op onderhoud
• 1:20:05
  Speaker 20: bij sommige corporaties in de afgelopen jaren. En sommigen hebben
• 1:20:08
  Speaker 20: daar een inhaalslag te maken bovenop die grote nieuwbouwopgave.
• 1:20:12
  Speaker 6: En dan wordt
• 1:20:12
  Speaker 20: het natuurlijk extra ingewikkeld. En dan wordt het
• 1:20:14
  Speaker 6: natuurlijk extra ingewikkeld. Dus dat het een vrij lastige opgave
• 1:20:20
  Speaker 6: is om daar helemaal gelijk in tred te houden... met
• 1:20:21
  Speaker 6: wat er misschien nodig is
• 1:20:23
  Speaker 20: Ervaren jullie dat ook? Ja, dat ervaren wij ook. En
• 1:20:25
  Speaker 20: dat is een enorme kostenpost. Maar wel een bij uitstek natuurlijk.
• 1:20:27
  Speaker 20: Dit is je fundament, dus hier moet je nooit op bezuinigen.
• 1:20:31
  Speaker 20: En dat doen we dan ook niet
• 1:20:33
  Speaker 6: We begonnen dit gesprek met jouw verleden in de zorg.
• 1:20:36
  Speaker 6: Dat roept ook de vraag op, zeker nu jij benoemd bent.
• 1:20:39
  Speaker 6: Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van een woningcorporatie? Is dat
• 1:20:43
  Speaker 6: tot de voordeel? Is dat erachter? Hoe stel jij in
• 1:20:46
  Speaker 6: die discussie
• 1:20:47
  Speaker 20: Ik ben daar natuurlijk in gekleurd als oud-zorgbestuurder. Want ik
• 1:20:50
  Speaker 20: zag heel erg wat onze doelgroep nodig heeft. Maar ik
• 1:20:54
  Speaker 20: zag dus ook dat woningbouwcorporaties... soms best wel lang met
• 1:20:57
  Speaker 20: ingewikkelde materiekampen... wat je beter aan zorginstellingen kan overhandigen... omdat
• 1:21:02
  Speaker 20: daar de expertise zit. Dus ik denk in die samenwerking
• 1:21:05
  Speaker 20: dat er nog veel in te bereiken is. En vooral
• 1:21:08
  Speaker 20: omdat woningbouwcorporaties natuurlijk in een heel vroeg stadium... al achter
• 1:21:11
  Speaker 20: de voordeur komen bij onze bewoners... en al eerder zouden
• 1:21:15
  Speaker 20: kunnen escaleren... en dan hoef je een uithuiszetting of andere
• 1:21:19
  Speaker 20: problematische toestanden... helemaal aan het einde van de rit, kan
• 1:21:22
  Speaker 20: je soms voorkomen.
• 1:21:23
  Speaker 6: Laten we een beetje aan het einde van onze rit samen...
• 1:21:25
  Speaker 6: toch nog even duiken in een zaak van afgelopen zomer.
• 1:21:28
  Speaker 6: Een dodelijke steekpartij in een appartement van Stedion in Den Haag.
• 1:21:31
  Speaker 6: Een bewoonster probeert weer huiswaarts te keren. Jullie proberen daar
• 1:21:36
  Speaker 6: volgens mij via de rechter een stokje voor te steken.
• 1:21:38
  Speaker 6: Het gaat om een bewoonster die... haar pand ter beschikking
• 1:21:41
  Speaker 6: stelde aan drugscriminelen?
• 1:21:43
  Speaker 20: Ja, of in ieder geval huurders of onderhuurders... waarvan wij
• 1:21:46
  Speaker 20: dachten dat het niet toelaatbaar was... en waarvan de buurt
• 1:21:50
  Speaker 20: ook heel erg bang werd. En wij zijn continu bezig eigenlijk...
• 1:21:53
  Speaker 20: en daar hebben we het in dit gesprek nog helemaal
• 1:21:55
  Speaker 20: niet zo over gehad... over de leefbaarheid in de wijk
• 1:21:58
  Speaker 20: te proberen te verbeteren. En soms, in dit soort gevallen,
• 1:22:01
  Speaker 20: is zo'n wijk gewoon bang. En is het dus onverstandig.
• 1:22:05
  Speaker 20: En dit is ook zo'n situatie waarin je met zorgenstellingen
• 1:22:07
  Speaker 20: en met wijkagenten... al veel eerder op de bal moet zitten.
• 1:22:10
  Speaker 20: Omdat zo'n wijk vaak wel weet waar het aan schort.
• 1:22:13
  Speaker 6: Maar er wordt veel gevraagd uiteindelijk. Misschien hebben we het
• 1:22:15
  Speaker 6: niet over alles even uitgebreid gehad van woningcorporaties. Bij het
• 1:22:18
  Speaker 6: jubileum van Stedion, vorig jaar bestonden jullie 25 jaar, werd
• 1:22:21
  Speaker 6: er gezegd... hartstikke mooi dat we weer terug zijn in
• 1:22:23
  Speaker 6: de wijk en op straat. Maar we moeten ook voorkomen
• 1:22:26
  Speaker 6: dat wij een duizend dingen doekje worden. Want we moeten veel,
• 1:22:30
  Speaker 6: we hebben veel verplichtingen, we hebben relatief weinig geld. Dus
• 1:22:33
  Speaker 6: waar ligt dan onze prioriteit? Dat is ook een rode
• 1:22:35
  Speaker 6: draad door dit gesprek. Als je zegt leefbaarheid, verduurzaming, betaalbaar wonen.
• 1:22:39
  Speaker 6: En überhaupt zorgen dat er voldoende daken zijn waar mensen
• 1:22:42
  Speaker 6: onder kunnen slapen. Hoe maak je daar dan toch de
• 1:22:45
  Speaker 6: juiste afweging in?
• 1:22:46
  Speaker 20: Ja, door die keuzestelling die ik net al vertelde... om
• 1:22:49
  Speaker 20: die heel nauw te prioriteren en daar heel eerlijk over
• 1:22:51
  Speaker 20: te zijn. En dat onderhoud, dat riep ik al tegen je...
• 1:22:54
  Speaker 20: dat is iets waar je nooit aan moet tornen. En
• 1:22:56
  Speaker 20: die investeringen in de leefbaarheid in de wijk zijn oké.
• 1:22:59
  Speaker 20: Waar
• 1:23:00
  Speaker 6: ga je dan wel aan tornen? Want dat kan dus
• 1:23:01
  Speaker 6: niet allemaal. Je zei, we sturen blind op financiën waar
• 1:23:04
  Speaker 6: we niet helemaal zicht op hebben. Dan zijn er dingen
• 1:23:06
  Speaker 6: die je niet gaat doen
• 1:23:07
  Speaker 20: Nee, maar er zijn minder dingen die ik niet ga doen.
• 1:23:10
  Speaker 20: Er zijn vooral dingen die ik wel ga doen. En
• 1:23:11
  Speaker 20: dat is die lobby over de verdere financiering. Absoluut verder verharden. Oh,
• 1:23:15
  Speaker 20: jij gaat ook het voetbalveld op
• 1:23:16
  Speaker 6: begrijp ik. Jij gaat nu andere mensen belobbyen
• 1:23:19
  Speaker 20: Om voor dit longen veel meer zekerheid te krijgen. En
• 1:23:21
  Speaker 20: tegemoet te kunnen komen aan de opgave waarvoor we staan
• 1:23:24
  Speaker 6: Mirjam Herinkra was hier van Stadion Bestuurs. Wil je meer
• 1:23:29
  Speaker 6: gesprekken luisteren met de top van het bedrijfsleven... of andere
• 1:23:32
  Speaker 6: leiders van dit moment? Bijvoorbeeld het gesprek van afgelopen vrijdag...
• 1:23:35
  Speaker 6: met Vincent Braams van Vendis Capital. Abonneer je dan op
• 1:23:38
  Speaker 6: de Top van Nederland om geen aflevering te missen. Straks.
• 1:23:46
  Speaker 6: De beursnerd is ook de waarzegger van de dag... en
• 1:23:48
  Speaker 6: doet een greep naar hoe het jaar zal eindigen. Het
• 1:23:50
  Speaker 6: is net herfst geworden. Blijf luisteren naar BNR Zaken doen.
• 1:23:53
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius.
• 1:24:00
  Speaker 1: Verzekerd van betaling. Naast zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt
• 1:24:04
  Speaker 1: door Atradius en Numbers. Numbers. De business software voor facturatie, boekhouding,
• 1:24:11
  Speaker 1: salaris en rapportages. Je hoeft niet altijd te luisteren.
• 1:24:14
  Speaker 2: Je kunt ook van je
• 1:24:15
  Speaker 1: laten horen
• 1:24:16
  Speaker 3: Stel je vraag in de BNR-app.
• 1:24:18
  Speaker 4: Download de BNR-app
• 1:24:23
  Speaker 4: En blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Zaken doen.
• 1:24:29
  Speaker 5: Thomas van Zijl.
• 1:24:31
  Speaker 6: Laat het al vuur van benen er zaken doen. Dus
• 1:24:33
  Speaker 6: tijd voor een analyse van de financiële markten. En die
• 1:24:37
  Speaker 6: komt van onze beurs nu van vandaag. Economie-redacteur Sam van Zuilen. Sam, goedemiddag.
• 1:24:42
  Speaker 6: Goedemiddag Thomas. We beginnen maar eens traditiegetrouwd met de stand
• 1:24:45
  Speaker 6: van de AEX.
• 1:24:46
  Speaker 21: Ja, 1105 punten. Een stijging van 0,9 procent. Hartstikke mooi.
• 1:24:53
  Speaker 21: Met stijgers onder andere ASML, ASM en Exor. En de
• 1:24:57
  Speaker 21: grootste dader van de dag is Inpost met 2,1 procent
• 1:25:01
  Speaker 21: in de min. Ik wil er ook nog even twee
• 1:25:03
  Speaker 21: andere cijfers uitlichten. Lotus en Novo. Koekjes. Ja, van de koekjes.
• 1:25:09
  Speaker 21: Heerlijke koekjes. Ook een van de duurste aandelen ter wereld.
• 1:25:12
  Speaker 21: Heeft niks met elkaar te maken. Nou, heeft vast wel
• 1:25:14
  Speaker 21: wat met elkaar te maken trouwens. Maar die wint er
• 1:25:16
  Speaker 21: vandaag dus 6% bij. Komt omdat beurshuis Jefferies het koersdoel
• 1:25:19
  Speaker 21: heeft verhoogd naar 15.000 euro. Vrijwel onbereikbaar voor Jan Modaal.
• 1:25:24
  Speaker 21: Maar Lotus wil niet doen aan een stoksplit om het
• 1:25:26
  Speaker 21: aandeel betaalbaarder te maken. En Novo, de afgeslankte naam van
• 1:25:30
  Speaker 21: Novo Nordisk... daalt dan weer met 6 procent vandaag. Vandaag
• 1:25:33
  Speaker 21: worden de nieuwe plannen aangekondigd... maar het is niet genoeg
• 1:25:36
  Speaker 21: om beleggers te overtuigen. Novo is natuurlijk van grote hoogtes gevallen...
• 1:25:40
  Speaker 21: door Chinese namaak en concurrentie vanuit Lilly... Je weet wel,
• 1:25:45
  Speaker 21: de afgeslankte naam van Eli Lilly. Oké,
• 1:25:48
  Speaker 6: verder nog nieuws uit Europa
• 1:25:50
  Speaker 21: Ja, de beurzen openen over het algemeen positiever vandaag. We
• 1:25:52
  Speaker 21: zien dat in de Europese stok 600. Ook de Nasdaq
• 1:25:55
  Speaker 21: en S & P 500 futures zijn voor ons nog groen.
• 1:25:59
  Speaker 21: De Amerikaanse natuurlijk. Dat wordt grotendeels veroorzaakt door de dalende olieprijs.
• 1:26:03
  Speaker 21: Die daalt nu al vier dagen op rij. En even kijken,
• 1:26:05
  Speaker 21: ik had hem er net bij. We zitten net op
• 1:26:08
  Speaker 21: de 100 euro. Net aan op de 100 euro voor
• 1:26:11
  Speaker 21: een vat Brent. 100 euro en 50 cent. Ik zie
• 1:26:14
  Speaker 21: er zeker fanatisme mee. Ik had graag gehoopt dat hij
• 1:26:17
  Speaker 21: nu dan zo naar de 99 zou gaan. Maar hij 100,48.
• 1:26:19
  Speaker 21: En dat is nu al vier dagen op rij. Komt
• 1:26:24
  Speaker 21: omdat de VS en Iran de diplomatie weer wat opleiken
• 1:26:26
  Speaker 21: te zoeken. Ze gaan met een Trumpiaanse waarschijnlijk... Elkaar zien
• 1:26:31
  Speaker 21: bij de VN deze week. En er gaat volgens de
• 1:26:34
  Speaker 21: US Central Command meer olie door de straat voor een
• 1:26:37
  Speaker 21: hormoes dan in de afgelopen zes maanden. Hoeveel dat meer
• 1:26:40
  Speaker 21: olie is, dat weten we niet. Dat is niet duidelijk,
• 1:26:42
  Speaker 21: maar het is in ieder geval meer. Wat er ook gebeurt,
• 1:26:45
  Speaker 21: de olieprijs zal niet volgende week ook weer laag zijn.
• 1:26:48
  Speaker 21: Dus die 99 moeten we nog even wachten. Want er
• 1:26:50
  Speaker 21: zijn natuurlijk structurele problemen om de olietoevoer weer op pijl
• 1:26:53
  Speaker 21: te krijgen. Infrastructuur verwoest. Ja, precies. Infrastructuur verwoest, de pijpleiningen,
• 1:26:58
  Speaker 21: raffinaties een stuk. De mijnen zijn wel weg uit de
• 1:27:00
  Speaker 21: straat van Armoes, dus dat is
• 1:27:01
  Speaker 6: positief. Wat we wel zeker weten is dat er een
• 1:27:05
  Speaker 6: ontmoeting op het programma staat tussen Trump en Xi. Hij
• 1:27:09
  Speaker 6: staat op het programma, dat weten we zeker. En hij
• 1:27:10
  Speaker 6: zal toch ook wel doorgaan, donderdag is dat?
• 1:27:13
  Speaker 21: of bevestigd door de Chinezen dat het in ieder geval
• 1:27:16
  Speaker 21: gaat gebeuren. Er staat ook van alles op de agenda
• 1:27:18
  Speaker 21: voor ze. Onder andere natuurlijk de energiemarkt... maar ook de
• 1:27:21
  Speaker 21: handelsoorlog en kunstmatige intelligentie. Afgelopen zondag kwamen afgevaardigden van beide landen...
• 1:27:26
  Speaker 21: al bijeen in New York om te praten over AI.
• 1:27:29
  Speaker 21: Daarvan was de aftronk ook positief. En er staat ook
• 1:27:31
  Speaker 21: een state dinner tussen Trump en Xi op de agenda.
• 1:27:33
  Speaker 21: Daar schrijven Tim Cook en Sam Altman natuurlijk ook aan.
• 1:27:36
  Speaker 21: Die gaan er weer voor meer over AI. Hij vroeg
• 1:27:38
  Speaker 21: er ook nog aan toe dat Softbank nog 11 miljard dollar...
• 1:27:41
  Speaker 21: wil investeren in open AI... Met junkponds dan wel, maar
• 1:27:45
  Speaker 21: daarover meer later in BNR Beurs. En het is dan
• 1:27:48
  Speaker 21: ook niet zo vreemd dat de chipaandelen ook overtuigend groen
• 1:27:50
  Speaker 21: zijn
• 1:27:51
  Speaker 6: Hoe kwetbaar zijn beleggers inmiddels midden in al die geopolitieke ontwikkelingen?
• 1:27:55
  Speaker 6: En hoe verloopt dat de rest van het jaar? Nog
• 1:27:58
  Speaker 6: drie maanden? Ja,
• 1:27:59
  Speaker 21: nog
• 1:27:59
  Speaker 6: drie maanden
• 1:28:00
  Speaker 21: En het kan alle kanten opgaan. Morgan Stanley heeft vanochtend
• 1:28:04
  Speaker 21: een uiteenlopende scenario's gezet... over de S & P 500
• 1:28:07
  Speaker 21: en hoe zich de komende maanden gaat ontwikkelen... En dan
• 1:28:10
  Speaker 21: ga ik even klinken als een waarzegger. Dus ik pak
• 1:28:12
  Speaker 21: de glazen bol van Morgan Stanley er even bij. Voor
• 1:28:15
  Speaker 21: het eind van het jaar kan de S & P
• 1:28:18
  Speaker 21: 500 zomaar met 7% dalen. En zult u veel tegenslag ervaren.
• 1:28:22
  Speaker 21: Door hoge energieprijzen en rentestijgingen tikt de S & P
• 1:28:25
  Speaker 21: 500 de 7100 punten misschien wel aan. Daarna gaan we
• 1:28:29
  Speaker 21: door een turbulente tijd in november. Door verkiezingen in de
• 1:28:32
  Speaker 21: VS die de Republikeinen best wel eens zouden kunnen verliezen.
• 1:28:35
  Speaker 21: Maar aan het eind van het jaar zult u al
• 1:28:37
  Speaker 21: een geluk vinden. En raakt de S & P 500
• 1:28:40
  Speaker 21: 8000 punten. Een stijging van 500%. 500%? Van 5%? Dat
• 1:28:43
  Speaker 21: durf ik niet eens in een waardzegger personage te zeggen. 5%.
• 1:28:48
  Speaker 21: Heb
• 1:28:49
  Speaker 6: je een bijbaantje waar je me nooit iets over verteld hebt?
• 1:28:51
  Speaker 21: Als
• 1:28:52
  Speaker 6: waardzegger bij het carnaval, jazeker. Sam van Zuilen is tussen
• 1:28:56
  Speaker 6: de bedrijven door ook nog beursnerd. Dank voor al jouw
• 1:28:59
  Speaker 6: inzichten op de financiële markt. Wil je er meer van weten,
• 1:29:02
  Speaker 6: dan kun je je abonneren op de podcast Beursnerd. Daar
• 1:29:04
  Speaker 6: staan namelijk alle afleveringen. Het laatste macro-economische nieuws. Vandaag toegelegd
• 1:29:12
  Speaker 6: door Edi Moejegietje. Edi, een goeiemiddag. Goeiemiddag Thomas. Als je
• 1:29:15
  Speaker 6: AI toepast, dan gaat de geldkraan open. Blijkt uit een
• 1:29:19
  Speaker 6: onderzoek waarover vandaag wordt bericht door het FD. Het gaat
• 1:29:22
  Speaker 6: over de grote Amerikaanse bedrijven. En het is onderzocht door vermogensbeheerders.
• 1:29:29
  Speaker 16: Wat blijkt, zij zeggen, wij zien nu steeds duidelijker... dat
• 1:29:34
  Speaker 16: de winstmarges van bedrijven die in toenemende mate AI toepassen
• 1:29:40
  Speaker 16: in wat zij doen... dat die winstmarges gewoon hoger liggen
• 1:29:43
  Speaker 16: dan bij bedrijven die dat niet doen. Dat geldt dan
• 1:29:48
  Speaker 16: vooral voor de Amerikaanse bedrijven. En... Ik heb het gelezen
• 1:29:58
  Speaker 16: met mijn pet als belegger op. Dit is de reden
• 1:30:01
  Speaker 16: waarom ik heel graag onder andere beleg in de VS.
• 1:30:04
  Speaker 16: Maar met mijn pet als van macro-econoom op... heb ik
• 1:30:07
  Speaker 16: het gelezen als een soort bevestiging... of een eerste signaal
• 1:30:12
  Speaker 16: als het ware... dat dat inburgeren van AI en van
• 1:30:15
  Speaker 16: de AI-technologieën... en toepassingen daarvan... je kunt nu denk ik
• 1:30:20
  Speaker 16: niet meer om de conclusie heen dat dat wel... behoorlijk
• 1:30:24
  Speaker 16: vaart aan het winnen
• 1:30:25
  Speaker 6: is. Ik kan me nog herinneren dat wij het een
• 1:30:27
  Speaker 6: tijdje terug hebben gehad... over een grote enquête onder CEO's
• 1:30:31
  Speaker 6: en CFO's. Het ging volgens mij meer over arbeidsproductiviteit... en
• 1:30:34
  Speaker 6: de winsten die op dat vlak geboekt zouden kunnen worden.
• 1:30:36
  Speaker 6: Die waren er nog niet echt, maar de winst is
• 1:30:38
  Speaker 6: een ander verhaal.
• 1:30:39
  Speaker 16: De winst is een ander verhaal. Je kunt je ook
• 1:30:41
  Speaker 16: voorstellen als je AI-technologieën... en toepassingen daarvan gaat gebruiken... om
• 1:30:46
  Speaker 16: bijvoorbeeld heel veel processen in je bedrijfsvoering te automatiseren... dat
• 1:30:51
  Speaker 16: leidt heel vaak... het effect daarvan is dan heel vaak...
• 1:30:57
  Speaker 16: dat je hetzelfde kunt doen met minder mensen bijvoorbeeld. Dus
• 1:31:03
  Speaker 16: je ziet gewoon... en deze dames en heren bij grote vermogensbeheerders...
• 1:31:07
  Speaker 16: die zeggen dat in de loop der tijd... wij zien
• 1:31:10
  Speaker 16: langzaam maar zeker inderdaad dat effect... gewoon de winstmarges zijn beter...
• 1:31:14
  Speaker 16: en ook de winsten van de bedrijven... steeds meer met
• 1:31:19
  Speaker 16: AI doen, zijn gewoon aan de betere hand. In dat
• 1:31:24
  Speaker 16: opzicht moest ik ook, toen ik dat stuk in het
• 1:31:26
  Speaker 16: Financieel Dagblad las, moest ik denken aan een ondervraging die
• 1:31:30
  Speaker 16: ze volgens mij begin september in Amerika hebben gedaan, in
• 1:31:33
  Speaker 16: de regio New York. De regionale centrale bank van New
• 1:31:36
  Speaker 16: York heeft dat gedaan. En die hebben een soort standaard
• 1:31:42
  Speaker 16: vragenlijst die ze al jarenlang sturen naar bedrijven. En wat
• 1:31:46
  Speaker 16: ze nu concluderen daaruit is dat ze inderdaad ook zien...
• 1:31:50
  Speaker 16: die toenemende adaptatie van AI bij steeds meer bedrijven. Waarbij
• 1:31:57
  Speaker 16: dan de interessante vraag is... in hoeverre heeft het effecten
• 1:32:02
  Speaker 16: op de werkgelegenheid? Dus wat uit die laatste ondervragingen blijkt...
• 1:32:06
  Speaker 16: is dat gebruik van AI onder bedrijven in die regio
• 1:32:10
  Speaker 16: neemt toe... waarin 25-40% van de bedrijven uit de dienstensector aangaf... nou,
• 1:32:20
  Speaker 16: wij doen er wel iets mee. Dat is nu 60% geworden.
• 1:32:23
  Speaker 16: Voor de industrie is dat gestegen van ongeveer 25% naar 50%.
• 1:32:27
  Speaker 16: Dus steeds meer bedrijven doen daar iets mee
• 1:32:30
  Speaker 6: Toch is er ook een vermogensbeheerder die gesiteerd wordt in
• 1:32:32
  Speaker 6: het FD... die het heeft over kapitaaluitgaven die blijven stijgen...
• 1:32:35
  Speaker 6: de kosten voor het draaiend houden van AI-modellen... nog altijd
• 1:32:38
  Speaker 6: hoogtevrije kaststroombaard zorgen. Dus het businessmodel... nog niet altijd en
• 1:32:43
  Speaker 6: overal even sluitend
• 1:32:44
  Speaker 16: Je ziet ook uit die ondervraging van de New York Fed,
• 1:32:47
  Speaker 16: dat daar ook uit blijkt, het gebruik van de AI
• 1:32:50
  Speaker 16: neemt dus wel toe, in de zin dat er steeds
• 1:32:52
  Speaker 16: meer bedrijven daar iets mee doen. Maar per bedrijf, als
• 1:32:55
  Speaker 16: je het micro bekijkt, is het nog steeds grotendeels kleinschalig.
• 1:33:02
  Speaker 16: En op de vraag, waarom zetten jullie niet meer daarop in,
• 1:33:06
  Speaker 16: dan krijg je, als het vaakst genoemde antwoord, heeft te
• 1:33:09
  Speaker 16: maken met de kosten daarvan. De kosten zijn gewoon ontzettend hoog.
• 1:33:13
  Speaker 16: Dus bedrijven zijn wel aan het experimenteren. Bedrijven kijken, waar
• 1:33:17
  Speaker 16: kan ik daar iets mee doen? Maar om daar echt
• 1:33:21
  Speaker 16: op grote schaal in je bedrijfsvoering door te gaan voeren,
• 1:33:25
  Speaker 16: het is gewoon veel te duur
• 1:33:27
  Speaker 6: Als je dan van micro naar macro gaat, dan zie
• 1:33:29
  Speaker 6: je dat Europa zich zo ongeveer bevindt ter hoogte van
• 1:33:31
  Speaker 6: de bezemwagen, ergens achterin.
• 1:33:33
  Speaker 16: Waarom is dat? De treurige conclusie is dat Europa wat
• 1:33:37
  Speaker 16: dat betreft niet alleen achter de VS aanloopt. Dat wisten
• 1:33:40
  Speaker 16: we al. Maar wat je ook steeds meer hoort en
• 1:33:43
  Speaker 16: wat in dat stuk van Financial Taglot ook staat... wij
• 1:33:46
  Speaker 16: lopen ook in toenemende mate achter China en zelfs achter
• 1:33:49
  Speaker 16: opkomende markten aan. Dat je achter opkomende markten aanloopt is
• 1:33:55
  Speaker 16: eigenlijk niet zo heel vreemd. Landen die we in dat
• 1:34:00
  Speaker 16: kopje scharen, opkomende landen, dat zijn meestal... de AI, zijn
• 1:34:10
  Speaker 16: ze eigenlijk in staat om grote stappen te zetten. Ze
• 1:34:13
  Speaker 16: hoeven niet meer het hele betalingsverkeer... infrastructuur bijvoorbeeld aan te leggen.
• 1:34:17
  Speaker 16: Je kunt ook gewoon digitaal dat soort dingen gaan doen.
• 1:34:20
  Speaker 16: Maar het is wel treurig om te constateren... dat wij
• 1:34:24
  Speaker 16: ook achter die landen aanlopen. Zeker gegeven het feit dat
• 1:34:28
  Speaker 16: in Nederland en in de Europese Unie... al jarenlang gepraat
• 1:34:32
  Speaker 16: wordt en allerlei dikke rapporten worden geschreven... voor de vraag
• 1:34:35
  Speaker 16: hoe zorgen we ervoor dat onze economieën... wel meegaan met
• 1:34:38
  Speaker 16: de tijden en concurrerend en innovatiever worden. Het lukt
• 1:34:40
  Speaker 6: niet bepaald. Je kunt ook verdienen aan aanpalende sectoren... aan Semicon,
• 1:34:46
  Speaker 6: aan datacenters, aan energie. Misschien ligt daar dan nog een
• 1:34:49
  Speaker 6: rol voor Europa? Dat kan
• 1:34:51
  Speaker 16: maar ik zou me wel als Europese bank... als Nederlandse
• 1:34:54
  Speaker 16: beleidsmaker wat minder zorgen gaan maken over allerlei problemen. kleine
• 1:34:59
  Speaker 16: problemen en vooral focus hierop leggen. Want ondertussen, terwijl wij
• 1:35:04
  Speaker 16: bezig zijn met van alles en nog wat... de werkelijkheid
• 1:35:07
  Speaker 16: is blijkbaar. Dus dat we niet alleen achter de VS aanlopen...
• 1:35:10
  Speaker 16: niet alleen achter China aanlopen... maar dat het tegenwoordig steeds
• 1:35:13
  Speaker 16: moeilijker is... een regio in de wereld te vinden die
• 1:35:15
  Speaker 16: achter ons aanloopt wat dit betreft. En dat is de
• 1:35:18
  Speaker 16: conclusie waar niemand op zit te wachten, denk ik. Eri Mojagic,
• 1:35:21
  Speaker 16: ik wacht op
• 1:35:22
  Speaker 6: jou
• 1:35:22
  Speaker 6: Een dag of twee, dan spreken we elkaar woensdag weer.
• 1:35:24
  Speaker 6: Tot woensdag. Gaan we naar Duitsland. Koortsachtig overleg deze ochtend
• 1:35:32
  Speaker 6: op de burele bij het CDU in Berlijn. Want de
• 1:35:35
  Speaker 6: nederlagen in twee Duitse deelstaten doen pijn bij de partij
• 1:35:38
  Speaker 6: van Friedrich Merz. Vooral het verlies van het CDU in
• 1:35:40
  Speaker 6: Mecklenburg-von Pommern was brisant. Het CDU haalde daar niet eens
• 1:35:44
  Speaker 6: de kiesdrempel historisch in een negatief opzicht. Kan Merz nog aanblijven?
• 1:35:49
  Speaker 6: Contact met Marja Verburg van het Duitsland Instituut. Goedemiddag. Goedemiddag.
• 1:35:54
  Speaker 6: Merts heeft er een drukke ochtend op zitten met twee vergaderingen.
• 1:35:57
  Speaker 6: Heeft het daar, ik neem aan dat je niet aan
• 1:36:00
  Speaker 6: tafel zat, maar geknetterd?
• 1:36:03
  Speaker 17: Ja, nou, wat je nu ziet... hij heeft gisteren de
• 1:36:08
  Speaker 17: vlucht naar voren genomen... door meteen na die nederlaag een
• 1:36:11
  Speaker 17: toespraak te houden... en te zeggen dat hij aanblijft. En
• 1:36:13
  Speaker 17: daarmee de discussies over zijn positie de kop in te drukken.
• 1:36:18
  Speaker 17: Nu zijn er dus meerdere overleggen met het bestuur. Morgen
• 1:36:21
  Speaker 17: is er een overleg met de fractie... Daar zou het
• 1:36:24
  Speaker 17: best kunnen knetteren. Maar wat je nu naar buiten ziet komen...
• 1:36:29
  Speaker 17: allemaal CDU'ers uit de partij, uit de deelstaten, uit de fractie...
• 1:36:34
  Speaker 17: die heel duidelijk hun steun aan Mertz uitspreken. En dat
• 1:36:37
  Speaker 17: heeft er ook mee te maken dat er eigenlijk niet
• 1:36:39
  Speaker 17: echt een alternatief is op dit moment. Dus de positie
• 1:36:43
  Speaker 17: van Merz is natuurlijk heel slecht. Maar je kan in
• 1:36:45
  Speaker 17: Duitsland niet zomaar een kanselier vervangen. Hij stapt zelf niet op.
• 1:36:49
  Speaker 17: En als je hem wil vervangen, moet je direct een
• 1:36:51
  Speaker 17: andere kandidaat hebben klaarstaan. En daar wringt het nu. Want A,
• 1:36:55
  Speaker 17: wie wil het doen? En B, wie kan het beter
• 1:36:57
  Speaker 17: doen dan Merz op dit moment? Als Merz weggaat, zijn
• 1:37:01
  Speaker 17: de problemen die Duitsland op dit moment heeft niet meteen opgelost.
• 1:37:04
  Speaker 6: Als Mert zelf buiten schot blijft en zichzelf ook buiten
• 1:37:07
  Speaker 6: schot plaatst... en er vinden wel op talloze terreinen overleggen plaats...
• 1:37:12
  Speaker 6: en crisisberaden plaats, wat wordt er daar dan wel besproken?
• 1:37:16
  Speaker 17: Nou, ik denk dat ze nu aan het kijken zijn...
• 1:37:18
  Speaker 17: wat moeten we op de langere termijn? Want het is
• 1:37:21
  Speaker 17: sowieso uitgesloten dat Merts... bij de volgende verkiezingen gewoon weer aantreedt.
• 1:37:25
  Speaker 17: Dus eigenlijk is hij wel gewoon al richting uitgang. Maar
• 1:37:28
  Speaker 17: de vraag is, wanneer vervang je hem dan? Op dit
• 1:37:31
  Speaker 17: moment is dat heel lastig. Duitsland gaat door een belangrijk transformatieproces.
• 1:37:35
  Speaker 17: Er zijn heel veel belangrijke economische hervormingen nodig. En als
• 1:37:38
  Speaker 17: Merts opstapt, moet je die nog steeds zien uit te voeren.
• 1:37:40
  Speaker 17: Het probleem is dat bij de regeringspartijen... dus de christendemocraten
• 1:37:44
  Speaker 17: en de sociaaldemocraten... daar eigenlijk steeds niet over eens zijn.
• 1:37:48
  Speaker 17: Als je nu een nieuw kanselier aanstelt, heeft hij hetzelfde probleem.
• 1:37:50
  Speaker 17: Die moet ook zorgen dat hij ze op één lijn krijgt.
• 1:37:53
  Speaker 17: En je kunt je ook voorstellen dat je Merts nog
• 1:37:54
  Speaker 17: een tijdje aanhoudt... tot je misschien een iets betere koers
• 1:37:58
  Speaker 17: hebt gevonden. En dan misschien hem uitwisselt. Eén van de
• 1:38:01
  Speaker 17: mensen die genoemd wordt als mogelijke kanselier... die hem zou
• 1:38:05
  Speaker 17: kunnen vervangen, is Hendrik Wüst. Dat is de minister-president van Noord-Rijnwest-Valen.
• 1:38:09
  Speaker 17: Maar die heeft volgend jaar april verkiezingen in zijn eigen deelstaat.
• 1:38:12
  Speaker 17: Die zal hij zeker nog willen winnen voor zijn eigen partij...
• 1:38:16
  Speaker 17: Dus je kan je ook voorstellen dat ze het nu
• 1:38:18
  Speaker 17: nog een tijdje uitstellen... en dan volgend jaar wellicht de
• 1:38:21
  Speaker 17: kanselier vervangen... in de hoop dat die hervormingen die zo
• 1:38:24
  Speaker 17: nodig zijn... dat ze daar nu beter mee op weg raken.
• 1:38:27
  Speaker 17: Dan is het ook makkelijker voor een nieuwe kanselier om
• 1:38:29
  Speaker 17: in te sturen.
• 1:38:30
  Speaker 6: dat Merts nog tot een ander inzicht komt. Want als
• 1:38:32
  Speaker 6: je nu kijkt naar zijn periode als bronskanselier... dan begon
• 1:38:34
  Speaker 6: dat natuurlijk al met een valse start... en moest hij
• 1:38:36
  Speaker 6: volgens mij in twee rondes worden benoemd. Dan doen er
• 1:38:40
  Speaker 6: nu allerlei memes de ronde van ongelukkige uitspraken... die ook
• 1:38:43
  Speaker 6: nog weer telkens terugkomen in campagnes. Dan zie je nu
• 1:38:45
  Speaker 6: dat zijn... ergens de kiesdrempel niet haalt. Je kunt natuurlijk
• 1:38:49
  Speaker 6: ook
• 1:38:49
  Speaker 17: toch zeggen... Ja, en dat wordt ook een groot deel
• 1:38:50
  Speaker 17: aan hem toegeschreven. Dat de bondvergunning het zo slecht heeft gedaan...
• 1:38:54
  Speaker 17: en daarom de CDU overal verliest
• 1:38:57
  Speaker 6: Maar dat leidt niet tot een zeldzaam moment in de spiegel...
• 1:39:00
  Speaker 6: en toch kijken naar waar het probleem dan vandaan komt...
• 1:39:03
  Speaker 6: en misschien wel de conclusie trekken. Ik ben een deel
• 1:39:05
  Speaker 6: van het
• 1:39:06
  Speaker 17: probleem. Ik denk dat Merts ook wel ziet dat hij
• 1:39:10
  Speaker 17: een deel is van het probleem. Maar ik denk ook
• 1:39:12
  Speaker 17: dat Merts vindt dat hij dat zelf alsnog kan oplossen.
• 1:39:15
  Speaker 17: En het gaat niet alleen om Merts. Het gaat ook
• 1:39:17
  Speaker 17: om wat zijn partij nu vindt. Op wat zijn partij
• 1:39:19
  Speaker 17: denkt het best uit te komen. En wat je nu
• 1:39:23
  Speaker 17: ook hoort is van die hervormingen die we dan moeten
• 1:39:25
  Speaker 17: gaan doen. Daar moeten we misschien toch... nou ja, iets
• 1:39:29
  Speaker 17: andere omstandigheden verzinnen. Of wat de SPD wil is dat
• 1:39:32
  Speaker 17: die hervormingen wat minder hard zijn. Dus dat je rekening
• 1:39:34
  Speaker 17: houdt met bepaalde groepen in de samenleving. Dat hoor ik
• 1:39:36
  Speaker 17: nu vanmorgen ook allemaal CDO'ers zeggen. Dus we zijn kennelijk
• 1:39:39
  Speaker 17: met z'n allen in een soort koers van... hoe kunnen
• 1:39:41
  Speaker 17: we onze partij... nu zodanig opstellen dat we er het
• 1:39:45
  Speaker 17: beste uitkomen. En dat kan nog steeds zijn dat ze
• 1:39:48
  Speaker 17: Merts alsnog laten vallen. Maar dat is dus heel erg
• 1:39:50
  Speaker 17: ingewikkeld om dat voor elkaar te krijgen. Maar ze willen
• 1:39:53
  Speaker 17: daar in ieder geval zo snel mogelijk deze week... het
• 1:39:56
  Speaker 17: moet niet langer boven de markt blijven hangen. Want anders
• 1:39:58
  Speaker 17: kom je maar niet aan regeren toe.
• 1:39:59
  Speaker 6: Als je het nu iets breder bekijkt dan in mijn mertsen,
• 1:40:02
  Speaker 6: dat is mijn schuld hoor, maar dan zie je dat
• 1:40:04
  Speaker 6: in het oosten van Duitsland het CDU en de FDP
• 1:40:07
  Speaker 6: worden weggevaagd. En als je dat door een Nederlandse bril beziet,
• 1:40:10
  Speaker 6: dan constateer je dat er nauwelijks meer partijen zijn die
• 1:40:13
  Speaker 6: een conservatief of een liberaal economisch beleid nastreven. Wat gaat
• 1:40:17
  Speaker 6: dat voor gevolgen hebben?
• 1:40:20
  Speaker 17: Nou ja, dat is dus voornamelijk in die Oost-Duitse deelstaten zo.
• 1:40:23
  Speaker 17: In West-Duitsland wint de AFD ook, maar is lang niet
• 1:40:26
  Speaker 17: zo groot. Nou ja, daar zie je al langer, je
• 1:40:28
  Speaker 17: zag dat ook twee jaar geleden... in Turingen en Saxen,
• 1:40:30
  Speaker 17: dat inderdaad een soort maatschappelijk middenveld... van partijen, dus die
• 1:40:34
  Speaker 17: het midden vertegenwoordigen... steeds verder in een hoek worden geduwd,
• 1:40:37
  Speaker 17: steeds kleiner. En dat je dus regeringen hebt die dan
• 1:40:41
  Speaker 17: om de AFD heen willen regeren... en dat is de enige,
• 1:40:44
  Speaker 17: echt de grote belangrijke oppositiepartij, de AFD... die dan ook
• 1:40:46
  Speaker 17: veel macht kan uitoefenen. En inderdaad, de CDU, nou ja,
• 1:40:49
  Speaker 17: Mecklenburg-Vorpommer is er nu weg. Dat is echt ongekend, dat
• 1:40:52
  Speaker 17: kun je je misschien niet voorstellen in Nederland... Een ongelooflijke
• 1:40:56
  Speaker 17: dreun voor de CDU. Dat is echt nog nooit voorgekomen
• 1:40:59
  Speaker 17: in de geschiedenis van de Bondsrepubliek. En de CDU was
• 1:41:01
  Speaker 17: toch altijd de grote volkspartij. De SPD al langer niet meer.
• 1:41:05
  Speaker 17: Dus dit is een enorme dreun. Maar inderdaad, dat maakt
• 1:41:11
  Speaker 17: het conservatieve geluid... zeker in die Oost-Duitse deelstaten, dat is
• 1:41:15
  Speaker 17: eigenlijk gewoon weggevaagd.
• 1:41:17
  Speaker 6: Marjo Verburg van het Duitsland Instituut... over de Duitse verkiezingen
• 1:41:20
  Speaker 6: van afgelopen weekend. En meer over de stand van zaken
• 1:41:23
  Speaker 6: bij de Oosterburen... hoor je vanmiddag in Make Europe Great Again.
• 1:41:28
  Speaker 6: Mark Beekhuis en Niels Heithuis presenteren vandaag de avondspits. Mark,
• 1:41:33
  Speaker 6: het wordt een mooie opgave, want wanneer ga jij je
• 1:41:36
  Speaker 6: dan inlezen... voor het programma dat je morgen weer presenteert,
• 1:41:38
  Speaker 6: namelijk BNR Zaken doen? Dit duurt tot half zeven
• 1:41:41
  Speaker 22: en dan ga ik heel even wat eten. En dan
• 1:41:43
  Speaker 22: de hele avond doorwerken. Het is je hobby of niet, hè?
• 1:41:47
  Speaker 6: Het is mijn hobby
• 1:41:48
  Speaker 22: Onze hobby vanmiddag is denk ik Duitsland. Laten we het
• 1:41:50
  Speaker 22: maar in één woord samenvatten, hoe het daar verder moet. Ja,
• 1:41:54
  Speaker 22: je had het er net al over. Ja, maar er
• 1:41:56
  Speaker 22: is
• 1:41:56
  Speaker 6: het laatste nog niet over gezegd.
• 1:41:58
  Speaker 23: De laatste vergadering is er ook nog niet over geweest. Nee,
• 1:42:00
  Speaker 23: de laatste CDU-vergadering is er ook nog niet over geweest.
• 1:42:03
  Speaker 23: We vragen ons af, maken de economen in Duitsland zich
• 1:42:07
  Speaker 23: inmiddels zorgen... ook over de opkomst van de AFD? Partijen
• 1:42:10
  Speaker 23: van het type dat er niet bekend om staat... dat
• 1:42:12
  Speaker 23: ze gezond economisch beleid voert. Maar het kan verkeren. En
• 1:42:17
  Speaker 23: zover is het ook nog niet. Dus benieuwd naar die achtergrondbeschouwing.
• 1:42:20
  Speaker 23: Duitsland als blakel van
• 1:42:21
  Speaker 6: rust wordt daar wel ordentelijk begoten
• 1:42:24
  Speaker 6: Naar onrust
• 1:42:24
  Speaker 22: inderdaad. Dat geeft hier misschien ook wel wat ruimte. Als
• 1:42:27
  Speaker 22: het in Duitsland ook niet meer zo strak hoeft. We
• 1:42:29
  Speaker 22: proberen altijd met Duitsland mee te gaan. Wie zal zeggen
• 1:42:31
  Speaker 22: wat er gebeurt. En we gaan aan de slag met
• 1:42:33
  Speaker 22: het internationaal strafhof. Waar natuurlijk Amerika nu voor bedacht heeft.
• 1:42:36
  Speaker 22: Dat dat niet alleen gewoon lastige gevallen moet worden. Maar
• 1:42:39
  Speaker 22: daadwerkelijk volledig gesaboteerd. Daar gaan we met Geert-Jan Knoops, de topadvocaat,
• 1:42:43
  Speaker 22: over praten... die daarmee verbonden is. We gaan het hebben
• 1:42:45
  Speaker 22: over Chinese 3D-printers. Heel veel dingen gaan we het over hebben.
• 1:42:49
  Speaker 6: Chinese 3D-printers, daar heb ik een kort gesprek over gehad
• 1:42:52
  Speaker 6: met Theo Henraar... van FME, de branchevereniging voor de Nederlandse
• 1:42:56
  Speaker 6: technologische industrie.
• 1:42:57
  Speaker 22: Die was teleurgesteld
• 1:42:57
  Speaker 6: gok ik zo. Nou, niet alleen teleurgesteld, hij was geschokt. Ja.
• 1:43:01
  Speaker 6: Verbijsterd
• 1:43:02
  Speaker 6: Hij
• 1:43:03
  Speaker 22: zegt, dat kan ook in Nederland. Dat kan ook, maar
• 1:43:06
  Speaker 22: kennelijk waren wij te duur, denk ik dan. Meneer Henraar. Ja,
• 1:43:09
  Speaker 23: bovendien
• 1:43:11
  Speaker 23: Moet je als krijgsmacht dingen uit China gaan aanschaffen? De
• 1:43:16
  Speaker 6: vraag is hoe Chinees die printers zijn. Als je dan
• 1:43:19
  Speaker 6: de staatssecretaris vraagt, zegt hij... nee, het is een printer
• 1:43:22
  Speaker 6: met kritieke onderdelen uit Europa en Japan... geassembleerd in China.
• 1:43:27
  Speaker 23: Ik wens jullie een heel goed gesprek daarover. Maar interessant voorstel,
• 1:43:31
  Speaker 23: althans een conceptadvies van de SER... over het afschaffen van toeslagen.
• 1:43:37
  Speaker 23: Daar gaan we het ook over hebben. Want dat hangt
• 1:43:40
  Speaker 23: al lang in de lucht. De Kamer wil ook graag
• 1:43:42
  Speaker 23: van de toeslagen af. Natuurlijk naar aanleiding van de toeslagenaffaire.
• 1:43:45
  Speaker 23: Het schandaal. Maar daar staat wel tegenover dat dan in
• 1:43:50
  Speaker 23: het voorstel... de inkomstenbelasting omhoog gaat voor de middengroep... en
• 1:43:54
  Speaker 23: de hogere inkomens. En de rekening lag al bij de werkenden. Ja,
• 1:43:57
  Speaker 23: daar is net rekening in de jongste begroting... die nog
• 1:44:00
  Speaker 23: door de Kamer moet, may I remind you... die ook
• 1:44:05
  Speaker 23: al verhoogd. Maar wel een interessant voorstel... omdat iedereen graag
• 1:44:08
  Speaker 23: van die toeslagen af wil. Dus komen we daar nu
• 1:44:09
  Speaker 23: een stapje dichterbij.
• 1:44:10
  Speaker 22: Als ik daar meer voor belasting van moet betalen... weet
• 1:44:12
  Speaker 22: ik dat nog niet zo neger. Maar goed, wat ook
• 1:44:14
  Speaker 22: in de lucht hangt zijn kamikaze drones. Daar gaan we
• 1:44:16
  Speaker 22: het ook over hebben. Nou
• 1:44:18
  Speaker 6: er staat van alles te gebeuren. De laatste woorden zijn
• 1:44:20
  Speaker 6: nog lang niet gezegd. En daar mede verantwoordelijk voor zijn
• 1:44:23
  Speaker 6: Niels Heithuis en Mark Beekhuis. Mark Beekhuis hoor je morgen
• 1:44:25
  Speaker 6: ook in dit programma. Dan praat hij met Geert-Jan Zandbergen
• 1:44:27
  Speaker 6: over bolletje. Veel meer dan alleen beschuit. Want die beschuiteter, ja,
• 1:44:32
  Speaker 6: dat wordt een zeldzaam fenomeen. Na de nieuwsupdate Boekestein en
• 1:44:37
  Speaker 6: de wijk. Veel plezier en in mijn geval tot overmorgen.
• 1:44:40
  Speaker 6: Morgen veel plezier met Mark Beekhuis.
• 1:44:41
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius.
• 1:44:48
  Speaker 1: Verzekerd van betaling.