Latest / Anlamak+ / Avrupa aydınlanma fikrinde neler yaşadı ve nasıl başardı?

Transcript

Avrupa aydınlanma fikrinde neler yaşadı ve nasıl başardı? · Anlamak+

• 0:00
  Herkese tekrar merhaba. Bugün avrupa'da aydınlanma
• 0:04
  hareketi olarak bildiğimiz reformu rönesansı ve birtakım
• 0:07
  Fransız ihtilal gibi birtakım olayların yaşanmasına vesile
• 0:11
  olan düşüncelerin nasıl şekillendiğini, nasıl
• 0:14
  geliştiğini konuşacağız. Şimdi avrupa'da aydınlanma
• 0:17
  hareketleri genelde tarih derslerinde çok yüzeysel ve
• 0:21
  birazcık da belki de özensiz anlatılan konuların başında
• 0:24
  geliyor. Genelde dinleyiciler öğrenciler
• 0:28
  bu bağlamı kurmak noktasında büyük problemler yaşayabiliyor.
• 0:32
  Sanki avrupa'da bir anda böyle bir reform yapalım.
• 0:34
  Hadi bir rönesans falan da patlatalım gibi bir anlatı var.
• 0:38
  Ancak avrupa'da hiçbir zaman bu işler bu kadar kolay olmadı. 14.
• 0:44
  Yüzyıl tarihleri çok önemlidir çünkü danteliyeri gibi önemli
• 0:47
  isimlerin italya'da başlatmış olduğu hareketin.
• 0:50
  Devinimsel metodolojisi. Aslında Fransız devrimi devrimi
• 0:55
  olarak bilinen 18. Yüzyılın sonlarına tekabülden
• 0:57
  zaman dilimindeki birçok olayında gelişmesine sebep oldu.
• 1:01
  Bugün avrupa'da seküler bir toplum inşa edilebiliyorsa ve bu
• 1:05
  toplumun aslında bütün diyalektiğini, insani akıl
• 1:10
  üstünden yürütebiliyorsa düşüncelerin oldukça önemi var.
• 1:14
  Birazcık isterseniz çok eskiye dönelim.
• 1:17
  Nasıl bir ortaçağ avrupası vardı?
• 1:21
  Avrupa'nın nerelerde tıkandı ve bu engellerin nasıl aştı?
• 1:24
  Birazcık onun üzerine sorgulama yapalım.
• 1:27
  Şimdi üçüncü yüzyıl krizi diye bir kriz var.
• 1:29
  Roma'da roma 26 kral değiştiriyor.
• 1:32
  Biliyorsunuz buradaki problem şu aslında roma'da bir siyasal
• 1:37
  istikrarsızlık var çünkü. Beşeri normlar artık işlenemiyor
• 1:41
  ve din temelli bir kaideyle kümülatif bir bileşke
• 1:45
  oluşturulamıyor. Konstantin bunu fark edip
• 1:48
  annesiyle beraber çok ciddi bir tarihsel külliyat oluşturup işte
• 1:52
  ne bileyim haçı buluyorlar. Ne bileyim işte nebo dağında
• 1:58
  musa'nın ölüm hikayesiyle ilgili bir bakır.
• 2:00
  Anıt fikriyle beraber musa nasıl yılanı kaldırıp panzehir
• 2:04
  yaptıysa insanın da bu şekilde kaldırmalıdır sözünden
• 2:07
  referansla nebodağını kutsallaştırıyorlar.
• 2:10
  Ve bu anlatılar üzerine bir sistem inşa ediyorlar.
• 2:14
  Dolayısıyla konstantin'in özellikle Milano fermanı ve
• 2:18
  sonrasındaki iznik konsulü ekolüyle geliştirdiği, Hristiyan
• 2:21
  örtülerinin en temelinde zaten avrupa'da iranus gibi önemli
• 2:26
  isimlerin yaymaya çalıştığı lizbonda biliyorsunuz.
• 2:28
  Bir fikir olan hristiyanlığın zaten toplumsal nezle kabulü
• 2:32
  vardı ve bu kabulü devletsel sistematiğe dönüştürenlerin ilk
• 2:37
  basamağı konstantin'dir. Ikincisi ise ikinci teddosdur.
• 2:41
  Üçüncü yüzyıl krizin nakindeki bu konsolidasyonu sağlama
• 2:44
  becerileri hristiyanlık açısından müthiş bir avantajdı
• 2:48
  ve roma hristiyanlığı, kendi öğretileriyle ve birtakım
• 2:52
  helenistik unsurlarla da bezayarak bir mana çıkardı ve
• 2:56
  devleti yönetmek ve insanları konsolide et.
• 2:59
  Için müthiş bir oyun alanı bulmuştu.
• 3:01
  Bu şunu gösterecek bize sonralarında aslında
• 3:05
  imparatorların, kralların veya adına ne derseniz deyin, kendi
• 3:10
  meşruiyetini tanrıdan aldığını ifade etmek ve yaptığı hataları
• 3:14
  tanrıdan aldığı emirle yaptığını ifade ederek, bir kaçamak
• 3:19
  bulabilmek açısından oldukça önemliydi.
• 3:22
  Çünkü dinleri salt mantık da değerlendirdiğiniz zaman aslında
• 3:26
  çok güzel öğretileri olan belki de insanlığa çok.
• 3:29
  Işık tutmuş, çok rehber olmuş, anlatılan ancak buna siyaset
• 3:34
  girince dinler genelde kavramını kaybedip bütünlüğünü kaybedip
• 3:38
  çok kısa hükümlerle, çok insani faktörlerle şekillendirilip
• 3:44
  manayı kaybedebiliyor. Konstantin'in bu hareketlerinden
• 3:47
  sonra roma ve italya adası çok önemli bir problemle daha karşı
• 3:52
  karşıyaydı roma çünkü zaten çok uluslu bir yapıydı ve
• 3:56
  rovenna'nın roma gibi birçok kent roma'ya değişik.
• 3:59
  Önlemlerde başkentlik yapmıştı. Bu romalıların bir arada hareket
• 4:04
  edebilmesinin önündeki en önemli tarihsel engellerden biri olarak
• 4:07
  değerlendirilir ve italya'nın meşru italya olabilmesi için
• 4:10
  geçen süre zarfında bir birlik mücadelesi vermek zorunda
• 4:14
  kalmasıyla da özdeşleşir. Tabii ki kanmis farklı farkları
• 4:18
  var. Ancak bugün güney ve kuzey
• 4:21
  italya arasındaki problemlerin bile aslında roma'nın
• 4:24
  kökenlerine dayandığını anlamak çok zor değil, işte
• 4:28
  venedikliler, cenevizliler biliyorsunuz.
• 4:30
  Kanıtlar aynı bölgeden köken alsalar da farklı topluluklar
• 4:35
  gibi davranmış ve belki de zaman zaman birbirlerine üstünlük
• 4:39
  kurmak için çeşitli savaş seremonilerine sebebiyet
• 4:43
  vermişlerdir. 14. Yüzyıla tarihi takvimleri
• 4:47
  geldiğinde çok önemli bir şey karşımıza çıkacak.
• 4:51
  Bi ankiler yani beyazlar ve nereler yani?
• 4:54
  Siyahlar ikisi arasında çok ciddi bir mücadele olacak.
• 4:56
  Dante aliye ve birtakım önemli düşünürler bir hangileri tercih
• 5:01
  edecek ve beyazlar üzerinden. Papa ile arayı çok açmadan
• 5:06
  reformları da olabildiğince insani ve sınırlı normalde
• 5:10
  tutarak bir sonuca ulaşmaya çalışacaklar.
• 5:13
  Ancak nereler üstün gelecek ve floransa'dan bunların
• 5:17
  yollanmasına, uzaklaştırılmasına karar verilecek ve sürgün hayatı
• 5:21
  bir anketler için başlayacak. Nereler çok daha seküler.
• 5:25
  Eee papa'nın verdiği kararlardan memnun olmayan kimselerdi
• 5:28
  aslında ve fransa'nın ulusal kalkınış hareketinin başlangıcı
• 5:33
  fikir babalarıydı bunlar. Dolayısıyla siyahlar çok hızlı
• 5:37
  süre zarfında italya'nın neredeyse tamamında söz
• 5:40
  sahibiydiler. Çünkü italya'da böyle bir
• 5:42
  refleksle gelişmişti ve birangiler ve nereler arasında
• 5:46
  14. Yüzyıldan başlayan hareket
• 5:47
  aslında rönesansı da tetikledi ve.
• 5:51
  Rönesans'ta da biliyorsunuz çok önemli isimler karşımıza
• 5:54
  çıkacak. Bunlardan bir tanesi tarihsel
• 5:57
  olarak hep yanlış yerden vurulduğu için makyavelliydi.
• 6:00
  Machiavelli'nin çok güzel bir sözü var tabii ki.
• 6:02
  Hani ne yaparsanız yapın işte sonuca gidiyorsanız mübahtır.
• 6:05
  Bu machiavellist bir anlayıştır. Ancak machiavelli'nin bambaşka
• 6:09
  bir iddiası daha var. Kralların buyduğunu tanrıdan
• 6:12
  değil, akıldan aldığını aklında insan ürünü olduğunu söyledi.
• 6:16
  Şimdi diyeceksiniz ki ya arkadaş bunu çok mucize gibi ne
• 6:19
  anlatıyorsun diyeceksiniz ama 14.
• 6:21
  Yüzyıl avrupa'sında özellikle. Ruhba sınıfının bu kadar lider
• 6:28
  olduğu bir coğrafyada bunun söz edilmesi, bundan bahis açılması
• 6:32
  ve kralın meşruiyetinin sorgulanması oldukça radikal bir
• 6:36
  söylemdi. Mc gevelli'nin dışında
• 6:38
  michelangelo gibi çok önemli bir isim var.
• 6:40
  Rönesans'ta biliyorsunuz işte isa'yla tanrının parmaklarını
• 6:44
  değdirdikleri çok ciddi ve eski bir illüstrasyon vardır ve
• 6:47
  Hristiyan dünyasında en önemli listasyonlarından bir tanesidir.
• 6:51
  Oradan anlatılan şey aslında tanrının içinde bulunduğu yere
• 6:54
  bakarsanız bir epifiz bezidir bu.
• 6:56
  Yani insanın hep iddia edildiği üzere üçüncü gözü yani şakak
• 7:00
  kısmında yer alan ve zaman içinde körelmiş zihni temsil
• 7:04
  eder ve michelangelo aslında çok Katolik bir inanç gereği değil,
• 7:08
  daha da eleştirel bir yaklaşımla bunu kullanmasını temel sebebi
• 7:12
  tanrıyı siz zihninizde yarattınız.
• 7:15
  Ve zihninizdeki tanrı gerçek insanla buluştu fikrini ortaya
• 7:19
  koyar. Dolayısıyla rönesans'ta işte bu
• 7:22
  tarz böyle Hristiyan külliyatına geçmiş ve onların sanatsal esir
• 7:26
  olarak çok ciddi kabul ettiği anıntıların da arka planında
• 7:29
  genelde bu tarz eleştirel yaklaşımlar vardır.
• 7:33
  Ve isa'nın rolüyle ilgili ve tanrının anlaşılması ile ilgili
• 7:38
  ciddi eleştiriler bulunmaktır. Michelangelo'nun yanı sıra
• 7:41
  Leonardo da vinci gibi bir isimse altın oranla beraber
• 7:45
  dünyayı matematiksel olarak anlayabileceğimiz ve bütün
• 7:50
  sistematiğin aslında matematiksel bir kurgu üzerine
• 7:53
  inşa edildiğine anlattığı mucizevi bir bilim adamı.
• 7:58
  Sanatçı artık adına farklı isimler verebilirsiniz ve
• 8:02
  Leonardo dawinç'in. Vücuduna atfettiği değer yıllar
• 8:05
  sonrasında inkar edilecek. Bu işte zaten avrupa'nın
• 8:10
  aydınlanma hareketinin öncül hareketlerinden biri olarak
• 8:13
  değerlendirilecek. Leonardo da vinçle tabi ki
• 8:15
  ruhban sınıfıyla araya çok uzak tutmayan ancak çok da ılıman
• 8:19
  olmayan bir isimdi ve bundan dolayı italya'da o dönemi çok
• 8:23
  önemli bir bilim adamı olarak kabul görse de sonrasında
• 8:27
  özellikle kopernik güneş sistemini bularak ve dünyanın
• 8:30
  güneşin merkezinde olmadığını iddia ederek ve bunu da
• 8:33
  kanıtlayarak. Aslında ruhban sınıfının ve
• 8:36
  Katolik kilisesi'nin anlattığı insanın dünyanın merkezinde ve
• 8:39
  dünyanın yaratılmasının temel sebebi olduğuna dair anlatıları
• 8:43
  boşa çıkaracak ve aydınlanma hareketinin temeldeki
• 8:47
  birleşiklerini oluşturacak. Şimdi aydınlanma hareketi
• 8:50
  deyince şunu sakın kaçırmayın, özellikle muhafazakar insanlar
• 8:54
  bunu birazcık kötü niyetli değerlendiriyorlar.
• 8:57
  Ancak kesinlikle kötü niyetli bir hareket değil aksine.
• 9:00
  Kralları. Tanrının buyuruyla hareket
• 9:03
  ettiği gibi mısır firavunlarının anlatısından bezenerek çıkılan
• 9:06
  bir yol haritası var aslında ve bu tanrının kral'la olan
• 9:10
  ilişkisindeki temel diyalektik aslında kralın kusurlarını
• 9:14
  kapatmak ve yaptığı her şeyi meşru kılabilmesi için bir
• 9:17
  dayanak noktası hazırlamaktı ve aydınlanma hareketinin
• 9:21
  temelindeki mekanizma ise buna eleştiri buna bir başkaldırıydı.
• 9:25
  Bu dönem içerisinde john locke gibi önemli isimler diderot gibi
• 9:29
  önemli. Şairler ve ansiklopedi gibi
• 9:32
  önemli eserlere katkı sunan kimseler, montesco gibi isimler.
• 9:37
  Olaya farklı bir bakış getirdi ve devletin.
• 9:40
  Aslında mekanizma olarak insanlardan haktan yani halkın
• 9:45
  kendisinden meşruiyet almakla beraber yöneticisini seçtiğini
• 9:49
  varsaymaya başladı. 14. 16. Yüzyılda başlayan hızlı
• 9:53
  hareketlerle beraber ortaçağa, hristiyanlık tarihinde ve Avrupa
• 9:57
  tarihinde bir canca rousse gerçeği vardır.
• 10:00
  Rusya'nın işte toplum sözleşmesi kitabını öyle detaylı okumanıza
• 10:03
  gerek yok. Buradaki egemenliğin kayıtsız
• 10:05
  şartsız milletindir. Kavramı bizdeki kavram aslında.
• 10:10
  Ulu önderimizin kullandığı kavramında temel diyalektiği can
• 10:13
  cakruso'nun ulusların egemenliğiyle ilgili temel
• 10:17
  varsayımlarına tabi ki bu da kuvvetler birliğini önceliklemiş
• 10:20
  olsa da daha sonrasında kuvvetler ayrılığı ilkesi de
• 10:23
  başka şekilde tartışılacak. Yani kısacası avrupa'daki
• 10:27
  aydınlanma hareketi bu. Bu arada ortası bitmedi.
• 10:29
  Devamı çok daha uzun. Avrupa'daki aydınlanma
• 10:32
  hareketlerinin temelinde kralın artık suiistimal etmeye
• 10:36
  başladığı devlet yönetim mekanizmalarının bir eleştirisi
• 10:39
  var. Peki bu fikir hani böyle bir
• 10:41
  italya'da başladı da sonra mı şekillendi?
• 10:44
  Hayır haçlı seferlerinde özellikle başarısız olunca ve
• 10:48
  papa'nın ruhban sınıfı lider olarak iddia ettiği için çoğu
• 10:52
  şey geçersiz kalınca ve tapınak şövalyeleri gibi bölgede.
• 10:57
  Kendine maddi servet elde edilip sonrasında fransa'da buna afrooz
• 11:00
  edilince aslında ne için uğraşıyoruz?
• 11:03
  Çabası çok ciddi bir şekilde anlam kazandı.
• 11:05
  Avrupa'nın genelinde ve haçlı seferlerinde büyük zaferi
• 11:10
  betimleyen papa'nın bütün sözlerini neredeyse boşa çıkması
• 11:13
  da yeni bir uyanış ve sorgulama metodunu oluşturdu.
• 11:18
  Itiraz hristiyanlığın kökenine değildi.
• 11:20
  Ruhban sınıfın hristiyanlığın öğretilerini kendi için, kendi
• 11:24
  çıkarları için. Şekillendirmesine yönelik bir
• 11:27
  itirazda ve bu itirazlar zaman içerisinde artacak birazdan
• 11:31
  konuşacağız. Şimdi italya'da başlayan bu
• 11:34
  hareket tabii ki italya'da devam edecekti.
• 11:36
  Biz orgento dediğimiz bir hareket var.
• 11:38
  Joseph ve mazine ve cushep bir gariban idi dediğimiz ulusal
• 11:41
  kalkış hareketi gibi Fransız devrimi ile tarihsel olarak
• 11:44
  yaklaşıktır. Bu hareketle beraber italyanlar
• 11:47
  sadece italyan olmanın statü olarak yeterli olduğunu, dini
• 11:51
  saiklerin insan içinde yaşaması gereken bir problem haline
• 11:55
  dönüştüğünü söylüyor. Kamilode kavurdu ne yapıyor?
• 11:58
  Yerleşik ve lokal olarak direniş gösteren birlikleri bir hale
• 12:02
  getirip aslında devletin yönetimini bu ekolün bu
• 12:06
  hareketin liderlerine teslim ediyor ve hal böyle olunca
• 12:10
  italya'da bambaşka bir dönem başlıyor.
• 12:12
  Ve, italya'nın artık papa'nın hazır da merkezinde olduğu için
• 12:15
  vatikan'dan dolayı sürekli siyasete müdahalesine refuz
• 12:20
  etmiş oluyor ve aslında italya'ya ulusal bir bilinç
• 12:24
  üzerine inşa ettikleri bir sistemle şehir krallıklarından
• 12:28
  lokal bir ve tek yönetimsel merkeze getirmeyi başarıyorlar.
• 12:33
  Dolayısıyla restorgento çok önemlidir.
• 12:36
  Riskorgüman ile beraber çıkan kavramlar çok önemlidir.
• 12:39
  Ama bunun kadar önemli bir başka konu ise tabii ki
• 12:42
  protestanlıktır. Yani reform hareketleridir.
• 12:45
  Martin luther king, john calwling gibi önemli isimlerin
• 12:47
  katılımıyla gerçekleşmiş ve zaman içerisinde oluşmuş bu
• 12:50
  külliyat aslında bütün Katolik ruhban sınıfının öğretilerini
• 12:54
  boşa çıkaran da bir anlayışa sahipti.
• 12:57
  Çünkü katoliklere göre tanrıya yakışır bir şekilde yaşamak
• 13:01
  temel diyalektik değildir. Ruhban sınıfıyla arayı tutmak,
• 13:05
  hem günahları çıkarmak, günah temizleme hem de cennetten arsa
• 13:08
  edinmek. Bir temel kaidelerde çok ciddi
• 13:11
  bir motivasyonel araçtı. Hâl böyle olunca protestanlar
• 13:15
  adı üstüne protest kavramından yola çıkarak bir takım
• 13:18
  öğretilere başkaldırmaya başladılar.
• 13:20
  Şimdi bu sorunu çok daha kökenli bir soru biliyorsunuz 1.054
• 13:24
  yılında büyük şizma dediğimiz flok problemi ve dil temelli bir
• 13:28
  takım problemlerin gerçekleşmesiyle beraber batı
• 13:30
  doliselerin ayrıldığını görüyoruz.
• 13:32
  Bu kiliselerin ayrılmasında işte kardinal humberton oraya gidip
• 13:35
  evet belki patrik miha ile aforize etmesi.
• 13:38
  Konunun seremonik kısmıdır. Belki siyasal kayıtlar çok daha
• 13:41
  önemlidir ancak daha önemli bir kavram çıkıyor.
• 13:44
  Buradan günümüz islam coğrafyası içinde çıkarılacak çok önemli
• 13:47
  bir ders vardır. Her ne kadar işte filiok işte
• 13:49
  testsiz tartışması tanrı isa mı isa tanrı mı yoksa i tanrı da
• 13:53
  insan gibi bir şey mi falan gibi tartışmalardan ziyade daha
• 13:57
  önemli bir problem ve anlatılmayan bir problem
• 13:59
  anlatılıyor da üstünkörü. Latince mi okuyacağız.
• 14:02
  Biz bu kitabı grekçe mi Allah Allah kutsal metinlerin dedi.
• 14:06
  Latince inmedi ki zaten latince yani latince'ye sen çevirdin mi?
• 14:11
  Kodex'si aginta kodex'in sen oluşturdun masolitik Metin
• 14:14
  ibranice kökenli olanları museviler oluşturdu.
• 14:17
  Dolayısıyla kitap orijinaline zaten aramice indirince ve kitap
• 14:21
  da inmedi. Aslında havalelerin notları
• 14:23
  vardı ve bu tartışmalar beraberinde batı doğu
• 14:26
  kilisesi'ne ayrılması denilen büyük şizma yani 1.050 dörtteki
• 14:29
  problemi ortaya çıkardı sonrasında.
• 14:31
  Tabi 5 600 yıl kadar sonrasında da birilere çıktı.
• 14:34
  Dedi ki siz bu kitabın içindekilere uydurup uydurup
• 14:36
  ekleyip ekleyip belki de kendi fikirlerinizden nakışı edip
• 14:39
  kendi menfaatlerinize şekillendirebileceğiniz şekilde
• 14:42
  yon tutup bize anlatmaya çalışıyorsunuz.
• 14:43
  Hayır, biz bunu istemiyoruz. Biz sadece soloscript turu
• 14:46
  istiyoruz. Yani bu kutsal metinleri
• 14:48
  kendimiz okuyup kendimiz anlamak istiyoruz, yanlış anlamayın.
• 14:51
  Siz anlıyorsanız biz de anlarız dedi.
• 14:53
  Birileri ve protestanlık bu fikrin akabinde çıktı.
• 14:56
  Martin luther king her zaman. Bu konuda işte 95.
• 15:02
  Kitabı. Yayınlayarak aslında eee
• 15:07
  insanlara vaaz vermekten de öte bir fikir uyanmasına beraberinde
• 15:11
  getirdi ve ruhban sınıfının sadece kendi içerisinde
• 15:15
  bütünleştirmeye çalıştığı bu anlatıyı kodex'in dışına
• 15:18
  taşıyıp, sadece yöresel bir takım doktrinlerle de
• 15:22
  bezedikleri ve. Ister kabul edin ister kabul
• 15:26
  etmeyin. Krallarla olan içli dışlı
• 15:28
  ilişkilerini ve siyasal kararlara da doğrudan
• 15:31
  tesislerini inkar edip dedi ki, hayır prev mesela john kalbin
• 15:35
  dedi ki predeson yani varlıktan önce zaten nerede olacağını
• 15:38
  belli. O yüzden çok kasmayın gibi böyle
• 15:41
  temel doktrinleri ve kötülük mezhebinin bütün anlatırını boşa
• 15:45
  çıkan bir felsefeyi benimsettiler.
• 15:48
  Ve bu ingiltere'de özellikle ingiltere'de ve roma german
• 15:53
  imparatorluğunda çok ciddi hareketlerinde başlamasına
• 15:56
  vesile oldu. Şimdi ben ingiltere kısmında 18.
• 16:00
  Yüzyılın sekülerleşen ingiltere diye bir podcast kaydı yaptım.
• 16:03
  Çok önemli bir kayıptır bu. Bence hakkıyla anlattığını
• 16:07
  anlattığımı düşünüyorum. Eee dinleyenlerin o dönemin
• 16:10
  ingiliz sahiliyle ilgili çok ciddi şüpheleri kalmayacaktır.
• 16:13
  Ancak ve ancak şimdi neydi? Bizim sekülerleşme ve aydınlanma
• 16:17
  hareketindeki temelimiz monarşiyi zayıflatıp, halkın
• 16:20
  iradesinin temsil yeteneğini oluşturabilmekti en önemli
• 16:24
  beklenti buydu ve bu sağlandı mı?
• 16:26
  Evet, ingiltere'nin hem protestanlık anlayışından dolayı
• 16:30
  hem de et of sertlement dedikleri 1.709 yılında
• 16:33
  imzalanmış veraset yasasıyla beraber sadece protestanların.
• 16:38
  Kral olabileceğiyle beraber sınırlandırılan anlayış, ilk
• 16:41
  seçilen kralın ingilizce bilmemesi gibi çok basit ve
• 16:45
  mantıklı bir hareketle beraber Robert val ve onun eşeğindeki
• 16:49
  parti temsilcilerinden dolayı torp torri partisi de çok farklı
• 16:52
  değil ama hani kökensel olarak onlar daha çok taşra ve
• 16:55
  muhafazakar cemiyetler ve katoliklerle arası çok iyi
• 16:58
  hayır. Temsilcileri biliyorsunuz ne
• 17:01
  oldu? Robert barpole, dünyanın ilk ve
• 17:04
  en uzun süreli başbakanlığından biri oldu, ilk kesin en uzun
• 17:07
  süreli Başbakan tartışmadı. Biliyorsunuz şimdi bu
• 17:11
  başbakanlığı dönemi içerisinde Robert bal bol kral'dan da çok
• 17:15
  fazla defans göremediği için ribant görmediği için kendi
• 17:19
  doktrinlerini imzalarken patronun iç dediğimiz patronaj
• 17:22
  diye çevirebileceğimiz türkçe'nin bir sistemi uyguladı
• 17:25
  ve burada aslında uyguladığı tüm sistemde sekülerleşen ve laik
• 17:29
  kav. Kimliğini oturtmaya çalışan bir
• 17:32
  ingiltere'yi görüyoruz. 1.007 yüzlü yılların başında yani 18.
• 17:36
  Yüzyılın başlığında ingiltere bu problemi çok hızlı bir şekilde
• 17:39
  çözüyor ve sail veya north sail company'nin finansal krizinle
• 17:44
  atlattıktan sonra Robert balpal'un yaptığı bütün her şeyi
• 17:47
  aslında tasdiklenmiş onaylanmış oluyor.
• 17:50
  Ve hâl böyle olunca da ne oluyor?
• 17:53
  Kral zayıflamış ve sembolik bir figürana dönüşmüş oluyor ve bu
• 17:57
  da özellikle protestan aradığı kanı protestanlıkta bulup milli
• 18:01
  kimlik üzerine bir sistem inşa etmeye çalışan ingiltere'nin en
• 18:03
  büyük yardımcısı oluyor. Sonrasında 1.700 seksenli
• 18:07
  yıllara geldiğimizde özellikle 76 yılında amerika'da
• 18:09
  bağımsızlık bildirgesi imzalanıyor.
• 18:11
  Amerika bağımsızlık bildirgesi imzalanırken imzalayan kişi
• 18:14
  Thomas jefferson, Thomas jefferson'ın bir avukat olduğunu
• 18:17
  biliyoruz ve bazı eyaletlerde yöneticilik yaptığını da
• 18:20
  biliyoruz. O dönem içerisinde çok önemli
• 18:23
  bir isim olduğunu da biliyoruz ve tek eleştirerek köleliğe
• 18:25
  itiraz etmesine rağmen ve mutluluğu öncelemesine rağmen
• 18:29
  kendisinin 2 ya da 3 adet kölesinin olduğu ama bugünkü
• 18:32
  kölelik anlayışıyla başka bir podcast kaydını anlatmaya
• 18:34
  çalışacağım. Çok detaylı ve konu bir
• 18:35
  sübjektif bir konu. Yani köleler sadece sizin
• 18:38
  anladığınız gibi ırgat tırnak içinde kullanılan kavramlar
• 18:41
  değil, bakmakla yükümlü olduğumuz insanlar kavramına da
• 18:44
  denk düşüyor. Yani bugün bir şirkette çalışmak
• 18:47
  gibi düşünebilirsiniz. Yani size bakmakla yükümlü mü
• 18:49
  değil aslında ama vinwin yani. Veya simbiyotik bi ilişki
• 18:53
  diyebiliriz. Şimdi tamas jefferson bunu
• 18:56
  imzaladığında devlet bakın çok önemli bir kavram.
• 18:59
  Amerikan bağımsızlık bildirgesini böyle çok överler.
• 19:01
  Evet, övülecek yerleri var. Ancak şunu söylememiz lazım,
• 19:05
  Amerikan bağımsızlık bildirgesinde nerelere dikkat
• 19:07
  ettiğiniz bildirgenin kendisinden çok daha kıymetli
• 19:10
  nerelere dikkat etmemiz gerekiyor?
• 19:11
  Peki bizim anlamak artı Amerikan bağımsızlık bildirgesinde çok
• 19:15
  önemli atıflar var. Doğrudan halkın temsili bu çok
• 19:18
  önemli bir kavramdır. Çünkü halk iradesinin kral veya
• 19:21
  bir monarkın ötesinde. Nasıl bir başkanı
• 19:23
  georgewashington'ın önünde olması çok önemlidir. 2 Amerika
• 19:28
  Birleşik devletleri'nin temel kuruluş mekanizmasının
• 19:30
  insanların mutluluğunu sağlamak olması ki bu da çok önemli bir
• 19:34
  kavram olarak karşımıza çıkacak. Üçüncüsü her sınıfta eşitlik
• 19:39
  olmasa bile belki de temel yaşam haklarını doğru bir diyalektikle
• 19:43
  kurgulaması şimdi magna carta çok övülür. 1.210 beşli yıllarda
• 19:48
  yazılmış ve dünyanın ilk. Ancak magna cardo da
• 19:51
  kaçırmamanız gereken bir detay var.
• 19:53
  Magna carta'daki temel amaç halkın daha doğrusu
• 19:56
  aristokratların çok dikkat çekiyorum.
• 19:58
  Buraya biz de varız, sadece kral karar veremez, aristokratlara da
• 20:02
  soracaksınız. Soylulara da soracaksınız,
• 20:04
  itirazını öte değildir ve kırılın yetkilerini hukuken
• 20:07
  kısıtlamak dışında bir anlam ifade etmez.
• 20:09
  Dolayısıyla bugün ingiltere'nin işte magna carta'dan başka
• 20:12
  anayasası yok demek de çok sığ ve bağnaz bir yorumdur ve ne
• 20:16
  oldu? Bütün bunlar yaşanıp işte bu
• 20:19
  Amerikan bağımsız bilgisi olunca tabi ki ve tabi ki Fransız
• 20:22
  ihtilali gelmek üzereydi. Fransa'yı da italya gibi farklı
• 20:26
  okumakla mükellefiz. Çünkü Fransa, tapınak
• 20:29
  şövalyelerine doğrudan referans edip ve kendi Katolik sınıfını
• 20:32
  yaratıp 30 yıl savaşları gibi 1.006 yüzlü yıllarda
• 20:35
  gerçekleşmiş ve bugün nazi rejinin dahi kurulmasına
• 20:39
  sebebiyet verdiği söylenen sosyolojik sonuçları olan
• 20:42
  teolojik bir savaştır. Ve Fransa burada bir sınıf
• 20:45
  lideri olarak kendisini temsil eder ve Katolik sınıfıyla yani
• 20:48
  papalık meşrebiyle doğrudan temas halindedir ve belki de
• 20:52
  Fransa tırnak içinde katolikler için seçilmiş bir ordu
• 20:56
  statüsündedir. Ve hal böyle olunca fransa'daki
• 20:59
  gelişmelerde bambaşka bir şekilde cereyan edecek fransa'da
• 21:04
  bir ne derler. Mali sonuç mali kayıt eee
• 21:10
  dokümanlarına ulaşılacak ve nuuzun %90 sekizinin, daha
• 21:15
  doğrusu nüfusun halk olarak bildiğimiz kitlenin vergilerin
• 21:19
  %90 sekizini ödediğini, geri kalan yüzde ikisinin ise o
• 21:22
  saraylara sığmayan şatafattan hiç ödün vermeyen dünyaya yansa
• 21:27
  da fransa'nın bu zor ekonomisi döneminde bile rahatına pek
• 21:30
  düşkün. Soylular tarafından ödendiğini
• 21:33
  konutlar tarafından ödendiğini görecek ve bu da Fransız
• 21:36
  ihtilalini başlan. Aşaması olarak karşımıza
• 21:40
  gelecek. Fransız devrimi tamamen seküler,
• 21:43
  tamamen laikliği önceleyen ve dinle kralın arasındaki ilişkiyi
• 21:47
  sıfırlamaya çalışan çok teolojik ve gerçekten de önemli bir
• 21:52
  gelişmedir. Çünkü kralın bakın ne dedim
• 21:55
  anlatırken çok bence dikkat çekmeye çalıştım ama belki de
• 21:58
  beceremediğim bir yer var. Kıralım papellara sepi
• 22:01
  dolayısıyla kral bir şey yapınca papay hep onu savunuyor hep
• 22:04
  savunursanız ya bugün düşünün yani muhafazakar insanları ikna
• 22:07
  etmek için dini kullanmanız. Yeterli olur?
• 22:09
  Çünkü hassasiyetleri yüksek insanların ve papa.
• 22:12
  Evet, Fransız kralının yaptığı doğrudur dediği zaman kimse
• 22:16
  sorgulamıyordu ve papa'nın bu tarz iradeleri çok çok farklı
• 22:20
  dönemlerde çok farklı devletlere ve çok farklı krallara karşı
• 22:23
  yapılmış bir durum. Haçlı seferlerinin zaten
• 22:26
  sebeplerini biliyorsunuz. Şimdi hâl böyle olunca bu.
• 22:31
  Ikili ilişkiyi sınırlandırıp halkın yönetimine doğrudan tesir
• 22:34
  edici bir anlayışı benimsemeye çalıştığım Fransa ve bunu
• 22:37
  başarabildim. Evet başardı. 1.789 yılında
• 22:40
  maksimum yani robo beser işte jord dant ne bileyim.
• 22:44
  Honor demiravo dediğimiz gibi önemli isimler bu dönemde çok
• 22:49
  önemli hareketlere imza attılar. Bastılar hapishanesini basıp
• 22:52
  işte kralın muhalif olarak aldığı kimselere.
• 22:57
  Kurtardılar işte kralları oraya tıktılar.
• 22:59
  Kral yandaşların oraya attılar ve aslında sekülerleşmenin ve
• 23:03
  kralın tanrıdan yetki aldığı gibi saçma sapan bir fikri ki o
• 23:08
  dönem çok kabul görmüş bir fikri tamamen refuz ettiler.
• 23:11
  Şimdi kral tanrıdan yetki aldıysa çok basit bir mantık.
• 23:14
  Yani çok düz ve dümdüz, daha doğrusu bir bakış sunacağım size
• 23:19
  kral tanrıdan yetki alıyorsa o zaman hiçbir savaş yedinmemesi
• 23:22
  lazım. Bir savaşta yeniliyorsa kral
• 23:24
  tanrıdan yetki almıyordur. O zaman şey mi diyeceğiz?
• 23:27
  Ya işte bu da ilahi bir sınav değil arkadaşlar.
• 23:30
  Dolayısıyla kralların bu yaptıklarını, bu lüks
• 23:32
  harcamalarını halk yoksulluk içinde kırılırken kendi
• 23:36
  keyiflerine bakmalarının tek bir sebebi var da insan olmaları
• 23:40
  tanrıdan buyur kalmaları vesaire değil, montesquu gibi dediğimiz
• 23:43
  gibi veya işte can, jack rousse gibi diderot gibi isimlerin çok
• 23:48
  önemli bir kavram olarak tanrının değil, kralın tanrıyla
• 23:52
  ilişkiyi tamamen reddederek, kralın tek yetkiyi halktan
• 23:56
  alabileceğini. Ve halkın dinamik olarak bu
• 23:59
  kraldan temel anlamda ortalama olarak memnun değillerse
• 24:03
  değişmesi gerektiğini söylediler ki bu veraset sisteminden tutun
• 24:07
  birçok basamağın değişmesi anlamına geliyordu ve Avrupa tüm
• 24:11
  bunları yaşarken kazanç sürekli kaynıyordu ve hem mezhep
• 24:14
  savaşlarıyla yoğurulan avrupa'nın bir yandan da bu
• 24:18
  sekülerizmle çok ciddi mücadelesi vardı.
• 24:21
  Tabii ki tarihin vurucu 2 ismi vardır.
• 24:24
  Hep söylerim onları biri kopernik'tir.
• 24:26
  Güneşin işte dünyanın gün. Merkezinde güneş yörüngesinde
• 24:30
  bir merkez konumunda olmadığını ve aslında evrenin de onun
• 24:33
  etrafında yaratılmış dizayn edilmiş bir yapı olmadığını,
• 24:36
  matematiksel olarak ispatlamasıyla beraber galile
• 24:39
  gibi dünyanın yuvarlak olmadığı gibi söyleyerek o günkü
• 24:43
  psikolastik düşüncenin tamamen tersini bilimsel normalde de
• 24:47
  kanıtlamış olması hem aforoz edilmesine hem de ölümle
• 24:50
  cezalandırılmasını vesile oldu. Ancak bazı şeyler.
• 24:54
  Sahte pirus zaferidir ve işte kilise o gün işte onları idame
• 24:58
  etmeyi, susturmayı bir başarı gibi gördü belki.
• 25:01
  Ancak arkadan gelen aydınlanma fikri neredeyse 6 veya 700 yıl
• 25:05
  boyunca inşa edilmiş temel doktrinlere dayanıyordu.
• 25:08
  Güçlü bir anlatıydı artık halk nezdinde de kabul buluyordu.
• 25:11
  Çünkü halk egemenliği vadediyordu.
• 25:13
  Kralın meşruiyetine, halkın meşrutiyetiyle Özdeş tutuyordu
• 25:17
  ve bu açıdan hem aristokratları hem de düz sınıftaki herhangi
• 25:21
  kimseleri sürece dahil etmeyi başarabiliyordu.
• 25:23
  Hâl böyle olunca Avrupa bu badireleri de atlatıp modern ve
• 25:28
  aydınlanmış bir toplum inşa edebilmeyi başarmıştı.
• 25:31
  Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
• 25:33
  Herkese iyi haftalar dilerim.