Latest / 8. Gün 25. Saat / Atatürk’ün bile karşısında şapka çıkardığı o büyük anarşist - Neyzen Tevfik

Transcript

Atatürk’ün bile karşısında şapka çıkardığı o büyük anarşist - Neyzen Tevfik · 8. Gün 25. Saat

0:09
Sekizinci gün 25 saatten hepinize selamlar.
0:13
Ben Fırat umarım iyisinizdir bu bölümde hani bazı insanlar
0:17
vardır ya dünyaya sanki böyle yanlış kapıdan girmişler gibi
0:21
hissederiz. Ne bu zamana aittirler ne de o
0:24
söylediğim mekana sarlar işte. Bu bölümde o kapıdan içeri
0:28
girdiği andan itibaren ortalığı birbirine katan beyin de neyiyle
0:33
göklere çıkan diğer elindeki kadehiyle yerin dibindeki
0:37
hakikatleri toplayan, türk edebiyatının ve.
0:40
Çiğ tarihinin en arızalı ama bir o kadar da dahi ruhunu neyzen
0:46
tevfik'i konuşacağız. Abi olayımız sadece bir
0:48
biyografi anlatmak değil. Bugün bu bölümde hiçliğin nasıl
0:52
bir racon olduğunu, bir insanın nasıl hem bu kadar kirli hem de
0:56
nasıl bu kadar berrak kalabildiğini deşeceğiz.
0:58
Hazırsanız hikayenin en başına rüzgarlı bodrum sokaklarına
1:03
gidelim. Aslında her şey 1.870 dokuzda.
1:23
O zamanlar şimdiki beach clubların lüks otellerinde değil
1:26
de sadece rüzgarın ve iyot kokusunun hüküm sürdüğü bir
1:31
bodrumla başlıyor. Tevfik kolaylı namı diğer neyzen
1:35
öyle uslu uslu büyüyen çocuklardan değil, daha çocukken
1:38
içine bir kurt düşmüş sanki babası Hasan Fehmi bey adamın
1:42
adı bu aslında okumuş yazmış kültürlü bir adam bir rüş diye
1:46
öğretmeni. Ama keyfiğin içindeki o
1:48
fırtınayı dindirmeye ne babasının.
1:50
Sesi yetiyor ne de o dönemin disiplini bodrum'un o dar
1:54
sokaklarında denizin sesine karışan başka bir ses duyuyor.
1:57
Küçük Tevfik, bir kamışın içinden yükselen insanı hem
2:01
biraz hüzünlendiren hem de yakardeş burada ne işin var diye
2:04
sorgulatan mistik bir inildi. Ney sesiyle ilk çarpışması böyle
2:09
oluyor. Hani birine aşık olursunuz da
2:11
dünyanız tam tersi kararır ya teypin ki de o hesap o sesi
2:15
duyduğu an mevzuya uyanıyor. O kamışın içindeki boşluk, kendi
2:19
ruhundaki boşlukla bir anlamda böyle rezonansa giriyor.
2:23
Tabii işler öyle duydum, sevdim, üfledim tadında pembe bir dizi
2:27
gibi ilerlemiyor abi teypin çocukluğu modern tıbbın bugün
2:32
epilepsi dediği ama zamanında halk ağzıyla sara denilen hatta
2:36
bugün bile kullanılan biterim o ağır nöbetlerle geçiyor.
2:40
Tabii bir yandan bu nöbetler Tevfik için sadece bir hastalık
2:43
değil, bir bakıma onun sanatının da yakıtı nöbetler sırasında
2:47
sanki dün. Bağı kopuyor, başka bir boyuta
2:49
geçiyor. Adam o ara bölgede gördükleri
2:52
hissettikleri, onun karakterinin o melankolik ve mistik dokusunu
2:56
oluşturuyor. Hani derler ya delilikle dahilik
2:59
arasında ince bir çizgi vardır diye Tevfik o çizgide ip
3:03
cambazlığı yapıyor. Resmen o sarsıntılar onun
3:06
zihnindeki o bir anlamda rasyonel duvarları yıkıyor ve
3:09
yerine o bitmek bilmeyen, bazen hırçın, bazen dingin hiçlik
3:13
felsefesinin temellerini atıyor. Tabii babası Hasan Fehmi bey
3:17
durumun farkında ve asl. Korkuyor oğlunun bu kadar
3:20
hassas, bu kadar uçlarda bir çocuk olması adamı korkutuyor,
3:23
abi müziği yasaklıyor. Mesela neden derseniz o dönemde
3:27
ney ve müzik insanı dünyadan koparan melankoiye sürükleyen
3:31
bir tehlike gibi görülüyormuş. Teypin zaten o sarsıcı nöbetleri
3:36
varken bir de üstüne bu derin musiki eklenirse iyice elimizden
3:40
kayıp gider diye düşünüyorlar herhalde ama işte yasak dediğin
3:43
şey Tevfik gibi bir ruh için sadece bir yakıt hani yasak olan
3:47
daha cazip gelir olayı burada da.
3:49
Çarli siz bir adama yapma derseniz o adam o işin kitabını
3:53
yazmaya niyetlenir. Teyfikte gizli gizli o kamışın
3:56
peşinden koşmaya devam ediyor. Bodrumdaki o küçük mevlevi
3:59
hanenin çevresinde dolanıyor. Pencerelerin altından o sesi
4:03
emiyor adeta mevlevilik kültürüyle o sessiz tanışma,
4:07
teypin hayatındaki ilk büyük dönemeç düşünsenize bir anda
4:11
denizin hırçınlığı bir anda sara nöbetlerinin yarattığı o
4:15
zihinsel fırtına diğer yandaysa dervişlerini o sakin hu.
4:20
Diyen vaa kur duruşu Tevfik bu zıtlıkların içinde yoğurulan
4:23
birisi. O yaşta bir çocuğun ben bu
4:26
kamışın içindeki nefesten başka bir şey değilim demesi.
4:29
Olayı ne kadar ciddiye aldığını gösteriyor.
4:31
Babasının yasakları aslında onun neye olan tutkusu bir ibadete
4:35
dönüştürüyor. Tabii o dönemde bodrum sadece
4:38
bir sürgün yeri değil, Tevfik için bir kuluçka merkezi.
4:41
Evet, bodrum o dönemlerde sürgün yeriymiş.
4:43
Bu arada hatta halikarnas balıkçısı da yani Cevat Şakir
4:48
kabaaşı da oraya sürülüyor. Mesela 3 seneliğine.
4:50
Tabii o dönemde ulaşımı zor oldukça gelişmemiş bir balıkçı
4:54
kasabası. Bu adamdan sonra da zaten bir
4:56
cazibe merkezi haline de yavaş yavaş dönüşüyor.
4:59
Bodrum yani bir sürgün yerinde var olan birisi.
5:03
Neyzen Tevfik dediğim gibi bir anlamda da üretim yeri onun
5:07
için. Peki bu çocuk sadece üflemekle
5:10
mi kalıyor? Tabi ki hayır o kamışın içindeki
5:12
o yanık sesi böyle kendi içindeki o isyanla
5:15
birleştiriyor. Daha o zamanlarda bile
5:17
çevresindeki o 2 yüzlülüğü insanların maskelerini fark.
5:21
Etmeye başlıyor çocuk deyip geçmeyin abi hani bazı çocuklar
5:24
vardır ya gözlerinin içine baktığınızda ya bu çocuk ne
5:27
kadar çok şey biliyor dersiniz işte Tevfik tam olarak o yani
5:32
dönemin filozof atakanı o sana nöbetleri gelip geçtiğinde
5:35
geriye kalan o bitkinlik ve hüzün adamın sanatının o meşhur
5:40
kirli ama abi bir yandan da berrak tonunu oluşturuyor.
5:43
Yani o sesi sadece dudaklarıyla değil, bütün o acılarıyla, o
5:47
sarsıntılarıyla üflüyor. Bodrum'un o dar sokak.
5:51
Bineyin peşinden sürüklenen bu çocuk, aslında o kamışın
5:55
içindeki delikler gibi böyle kendi ruhunu da delik deşik
5:58
etmeye başlıyor bile. Ailesine kadar baskı yaparsa
6:01
yapsın o çoktan o mübarek azerbay talip olmuş olayı
6:06
paketleyip rafa kaldıracak bir tip değil.
6:08
Tevfik o mevzuyu sonuna kadar zorlayacak biri babası sonunda
6:12
pes ediyor. Yani pes ediyor galiba ya da
6:15
belki de kaderin önüne geçilemeyeceğini anlıyorlar.
6:18
Çünkü bu tutku öyle gelgeç bir heves değil, bir varoluş sancısı
6:21
çocuk. Bir insanın daha 11 12
6:24
yaşlarındayken hayatını adayacağı şeyi bulması büyük bir
6:27
lütuf olduğu kadar büyük bir lanette.
6:29
Çünkü artık geri dönüşü olmayan bir yola girmişsiniz.
6:32
Yani Tevfik de o yola giriyor. O bodrum rüzgarın içine çekip
6:36
neyin deliğinden o melankoli yi dışarı vermeye başladığın da
6:41
aslında sadece bir enstrüman çalmıyor.
6:43
Kendi cenazesini ve düğününü aynı anda kutluyor gibi.
6:46
Tabii rüzgar onu oradan alıp çok daha büyük bir kazana payitahtın
6:51
o tozlu aman bir o kadar da göz alıcı.
6:53
Sokaklarına savurmaya yavaş yavaş hazırlanıyor.
6:55
Bodrum artı kadar geliyor abi babasının tayini veya eğitim
6:59
bahanesi ne dersiniz? Deyin.
7:01
Yol istanbul'a düşüyor. Istanbul o dönemde sadece bir
7:04
şehir değil, bir imparatorluğun son dönemlerinin son demlerinin
7:09
yaşandığı her köşe başında bir entrika'nın döndüğü bir anda
7:13
ihtişamın diğer yanda sefaletin kol gezdiği bir devasa labirent
7:17
ve Tevfik bu labirent'e daldığı an elindeki neyi bir kılıç gibi
7:22
kullanmaya başlayacağından. Henüz habersiz tabii istanbul'un
7:25
ağır bir havası. Onun o bodrum'da filizlenen
7:28
isyanını nasıl bir yangına dönüştürecek?
7:30
Orası tam bir muamma. Tabii bu büyük şehre istanbul'a
7:33
adımını attığında Tevfik aslında sadece bir öğrenci olarak değil
7:37
bir arayış olarak giriyor o kapıdan.
7:39
Ama bu arayış onu öyle klasik medrese sıralarına değil
7:43
bambaşka bir yere galata'nın o gizemli ve bir o kadar da
7:47
entelektüel atmosferine mevlevi hanenin o huzurlu ama bir yandan
7:52
da. Sorgulatan gölgesine doğru yavaş
7:54
yavaş sürüklüyor. Tabii az önce de dediğim gibi
7:56
istanbul'un o dönemki hali şimdiki gibi gri beton yığını
8:00
değil arkadaşlar. Her köşe başında bir tütün
8:03
dumanı her sokakta ayrı bir hikaye ama bir yandan da tepede
8:07
o meşhur istibdatın ağır kurşun gibi havası var.
8:11
Tevfik adımını atıyor. Aslında aradığı o başka dünyayı
8:15
Galata mevlevi hanesinde buluyor.
8:17
Hani bugün beyoğlu'nda o istiklal gürültüsünden kaçıp
8:21
içeri girdiğinizde bir sessizlik çöker ya işte o sessizliğin o
8:24
dönemki mimarı şeyh atavullah efendi atavlah efendi öyle
8:29
sıradan bir hoca değil, tevfik'teki o arıza pot.
8:32
Sinyalini görüp ya gel bakalım kardeş gel evladım senin derdin
8:36
başka diyen bir gönül adamı Galata mevlevi hanesi o zamanlar
8:39
resmen bir entelektüel kurtarılmış bölge gibi Tevfik
8:43
burada sadece ne üflemiyor aynı zamanda o müthiş zekasını
8:47
kelimelerle bilemeye başlıyor Farsça öğreniyor.
8:50
Edebiyatın dibine vuruyor ama tabii bizimki uslu durmuyor.
8:54
Mevlevihanenin o bağ kur havası bile onun içindeki o fırlama
8:58
ruhu dizginlemeye yetmiyor. O dönemde istanbul'a nefes almak
9:02
bile bir mesele hafiyeler her yerde herkes birbirini kolluyor.
9:06
Yanlış bir kelime etsen soluğu fizan'da alabilirsin.
9:09
Tevfik de tam tersine sanki inadına o ateşe yürümek istiyor
9:13
gibi. Galata'da bir yandan o mistik
9:15
hava'nın içinde işte hu çekiliyor, bir yandan da akşam
9:19
oldu mu o dönemin bohem? Onun içine, meyhanelere, salaş
9:23
mekanlara dalıyor işte tam burada ikili devreye giriyor.
9:26
Neyi ve kadeh bu ikili arasındaki o meşhur paradoks
9:30
burada kemikleşmeye başlıyor, insanlar şaşırıyor tabi ya bu
9:34
çocuk gündüz derviş gibi ne üflüyor, akşam neden masada
9:38
racon kesiyor diye ama Tevfik için bunlar ayrı dünyalar değil,
9:41
adam hayatı bütün zıtlıklarıyla bütün o pisliği ve saflığıyla
9:45
bir bütün olarak kabul ediyor. Açıkçası o dönemdeki o baskıcı
9:49
ortam keyfiğin o hiceyi yani o. Bu yediğine koyan tarafını
9:53
resmen kaşıyor abi derken teypin hayatındaki en büyük belalardan
9:59
biriyle, yani şair eşrefle yolları kesişiyor.
10:02
Şairi eşref'i bilen bilir. Adamın deli tam anlamıyla bir
10:05
engerek yılanı kimseye eyvallahı yok.
10:08
Padişaha bile ayar veren bir tip tabi edebi anlamda Tevfik ile
10:12
eşrefin tanışması, 2 at onun çarpışması gibi bir şey
10:15
arkadaşlar. Eşref teyfiye 10 meşhur hiciv
10:18
sanatının yani. Sözle adam dövmenin
10:21
inceliklerini öğretiyor. Bizim Tevfik o güne kadar
10:24
derdini sadece neyle anlatırken artık yanına bir de sözüm
10:28
zehrini alıyor. Ali bazen birine öyle bir laf
10:31
söylersiniz de adamın hayatı kararır ya işte Tevfik bu işin
10:35
kitabını yazmaya başlıyor. Eşref 10'a çıkart diyor ki
10:37
resmen bak evladım bu dünyada seni anlamayanlara neyi üfleme
10:42
onlara lafın en okkalısını fırlat adam burada her şeyi
10:46
paketliyor. Abi Tevfik artık sadece bir
10:49
müzisyen değil, bir söz suikastçısına dönüşüyor.
10:53
Bir anlamda tabi bu kadar sivri dilli olunca sarayın radarına
10:56
girmen de çok uzun sürmüyor. Düşünün yani bir yandan mevlevi
11:00
terbiyesi alıyorsunuz ama diğer yandan meyhanede devletin en
11:03
tepesindekilere ne içmiş, bunlar tadında ayar veriyorsun.
11:07
Diyeler peşinde hafiyeler ensende ama Tevfik de bir hiçlik
11:12
kafası var ki sormayın adamın kaybedecek bir şey yok.
11:15
Beni hapse mi atacaksınız diyor zaten bu dünya bir hapishane
11:18
modunda geziyor. Tabii bu korkusuzluk onun
11:21
efsanesini istanbul sokaklarında yaymaya başlıyor.
11:24
Şehrin o entelektüel tayfası arasında neyzen diye bir çocuk
11:28
var. Hem neyle ruhuna alıyor.
11:31
Hem lafıyla feliğini şaşırtıyor diye böyle fısıltılar
11:34
yükseliyor. Istanbul'un o tozlu yolları
11:37
tifiğini o isyankâr ruhunun ilk büyük arenası oluyor.
11:41
Tabii bu bilinme olayı neyzen diye biliniyor ve benim bir
11:44
arkadaşım var. Geçenlerde tabi neyzenin çok
11:47
değişik şiirleri var, illaki denk gelmişsinizdir.
11:50
Arkadaş ortamında bunun konusu açılınca.
11:53
Bu adamın adını neyzen Tevfik biliyormuş yani neyzen i ismi
11:56
soyadını Tevfik biliyormuş bu şey gibi.
11:58
Yani sait faik'in abası yanık kitabı tadında bir bilgi
12:02
eksikliği aslında neyzen ney çalıyor olmasından gelen bir şey
12:07
bu parantezi de kapatayım bu dönemde tabi neyzen Tevfik
12:12
yazdıklara aslında birer şiirden ziyade toplumsal birer protesto
12:17
gibi. Hani bugün twitter'da birini
12:18
ayar verirsiniz de binlerce retweet alır ya.
12:22
Ben kimseye vermedim ama verenler var.
12:24
Tevfik o işi 1.009 yüzlerin başında kahvehanelerde el
12:27
yazması kağıtlarla yapıyor. Toplumun 2 yüzlülüğünü dincilik
12:31
taslayıp her türlü naneyi yiyenleri makam mevki peşinde
12:34
koşan o küçük adamlara öyle bir tasvir ediyor ki okuyan oha bu
12:39
kadar da söylenmez diyor ama Tevfik söylüyor çünkü onun için
12:44
doğruyu söylemek bir tercih değil, bir zorunluluk.
12:46
O dönemdeki o baskı rejimi Tevfik susturmak yerine onun
12:50
sesini daha da. Hâle getiriyor.
12:53
Sözün zehri onun hem kalkanı hem de kılıcı oluyor abi.
12:57
Fakat her güzel hikayenin bir kaçış noktası da var.
12:59
Yani istanbul'daki bu hırçın hayat bir yerden sonra patlak
13:03
veriyor, baskılar artıyor. Öyle bir noktaya geliyor ki,
13:05
sadece neyi üfleyerek veya hiciv yazarak kurtulmak mümkün değil.
13:09
O dönemde tevfik'in hapis korkusu ve sürekli takip edilme
13:13
hali adamı iyice köşeye sıkıştırıyor ama köşeye
13:16
sıkıştıkça daha da parlayanlardan birisi
13:19
istanbul'un o ağır havası payi tahtın boğucu atmosferi nefes.
13:23
Kaldıramıyor bu adama aklına bir fikir düşüyor ya burada bu tozun
13:27
dumanın içinde boğulacak ya da bu diyardan gidip kendi
13:31
özgürlüğünü başka topraklarda arayacak.
13:33
O dönemde birçok jöntürk ve muhalif aydın için bir liman
13:37
olan yer var. Mısır Tevfik de bakıyor ki
13:40
istanbul'da artık onu ekmek yok. Doğrusu.
13:43
Daha doğrusu huzur da yok. Neyini ve o keskin dilinin
13:47
yanına alıp bir gemiye atlıyor abi ama bu gidiş öyle bir kaçış
13:50
değil. Nevi stratejik bir geri çekilme
13:53
istanbul'un o tozunu üstünden silkeliyor.
13:56
Nin nehri'nin kıyısında bambaşka bir coğrafyada o meşhur
14:00
yalnızlığını ve arayışını sürdürmeye niyetleniyor.
14:03
Mısıra varıyor. Onu neyin beklediğini kendisi de
14:06
tam kestiremiyor herhalde. Ama orada öyle bir isimle
14:09
yolları kesişecek ki, edebiyat tarihinin en garip en paradoksal
14:13
ve en samimi dostluklarından biri filizlenecek.
14:16
Bir yanda her cümlesi isyan, her nefesi kadeh kokan bir neyzen
14:21
diğer yan. Inancın, ahlakın, milli
14:24
mücadelenin timsali olacak bir isim.
14:27
Tabii mısır kavurucu bir sıcağa sahip nilin kenarında Tevfik
14:31
neyinden dökülen nameler sadece bir gurbet hikayesi değil, aynı
14:35
zamanda o meşhur istiklal ruhluğunda habercisi olacak
14:38
dostlukların temelini atıyor dedik ya hakikaten öyle yani
14:42
düşünsenize, istanbul'da tepenize binen o istibdat
14:45
havasından kaçıp kahire'ye gelmişsiniz.
14:48
Cebinizle 5 kuruş yok ama ruhunuzda koca bir
14:51
imparatorluğun yükü var. Tevfik mısıra vardığında hani
14:54
böyle turistik bir geziye geldin modunda değil resmen bir firari
14:58
olarak giriyor o topraklara. Ama o firarilik hali onda bir
15:02
ezikliğe değil aksine daha büyük bir hırçınlığa ve özgürlüğe
15:06
dönüşüyor. Kahire sokaklarında neyini
15:08
üflüyor? Etrafındaki o arap edebilerinden
15:11
tutun da oradaki Osmanlı aydınlarına kadar herkes peşinde
15:14
adamın iyi anlamda yani. Çünkü adam da öyle bir büyü var
15:18
ki neyinin. Liglerinden sadece ses değil,
15:21
resmen bir hayat hikayesi akıyor.
15:22
Tam bu noktada türk edebiyatı tarihinin belki de en garip yok.
15:27
Artık dedirten dostluğu başlıyor, söyleyeceğim isim çok
15:30
aykırı bir isim Mehmet Akif Ersoy abi geçtiğimiz günlerde de
15:34
istiklal marşının 105. Kabul yıldönümünü kutladık.
15:39
Onu da buradan almış olalım. Yani Mehmet Akif Ersoy, Mehmet
15:42
Akif ersoy'la bir araya geliyorlar.
15:45
Yani bu ikiliyi yan yana koysanız bir tarafta disipline
15:48
abidesi, ahlak timsali her adımı ölçülü namazından yazında bir
15:53
Tevfik demeyi isterdim. Ama Mehmet Akif Ersoy yani akif
15:57
diğer taraftaysa nerede? Akşam orada sabah elinde kadeh
16:01
ağzında küfür neyini böyle ruhuna sanki bir mızrak yapmış
16:05
bir Tevfik bir yanda kütüphane sessizliği diğer yanda fırtınalı
16:09
bir deniz ama işte gönül dediğin şey öyle mantıkla falan
16:12
çalışmıyor. Akif tevfikin o hırpani gör.
16:15
Üstünün o alkol dumanının arkasındaki saf, pırlanta gibi
16:20
ruhu görüyor. Tevfik de akif'in o sarsılmaz
16:22
duruşundaki samimiyete vuruluyor.
16:24
Sanki bir aşk gibi bahsettim değil mi?
16:27
Yani mevzu dış görünüş ya da yaşam tarzı değil, mevzu o
16:30
özdeki dürüstlük akif teyfiye şiir yazmayı arzu o sözün
16:35
matematiğini öğretiyor. Teyfik de akif'e belki de
16:38
hayatın o hiç girmediği o karanlık ama gerçek sokaklarını
16:42
fısıldıyor bazen akif teyfi o meyhane masalarından.
16:46
Toplayıp getiriyor. Bazen de oturup saatlerce onun
16:49
neyini dinliyor? Hatta bir gün akif teyin o
16:52
halini görünce dayanamayıp 10'a çıkart biraz çeki düzen vermeye
16:55
çalışıyor ama nafile Tevfik bu yani kimsenin kalıbına girmiyor
16:58
adam ama aralarındaki o bağ o kadar derin ki Mehmet Akif gibi
17:02
bir adam bile teypğin o ruhundaki racona saygı duyuyor.
17:06
Hani derler yazıt kutuplar birbirini çeker.
17:09
Bu ikisi o çekimin en canlı kanıtı akifin o ağır başlığı
17:13
teypin o delifişekliğiyle birleşince ortaya.
17:17
Zamb i entelektüel derinlik çıkıyor.
17:19
Tabii mısır sadece akiften ibaret değil.
17:21
Tevfik orda bektaşilik dergahlarına da girip çıkıyor.
17:25
Yani bakınız bu bektaşilik meselesi tevfik'in o hiçlik
17:28
felsefesine çok kritik bir yer tutan bir konu.
17:32
O dergâhlardaki can muhabbeti insanın kendi kusurlarıyla
17:36
yüzleşmesi, o hoşgörü iklimi, teypin ruhuna ilaç gibi geliyor.
17:40
Ama Tevfik nasıl kafayı taktığı mevzu melamilik yani kınanmışlık
17:45
yolu nedir bu derseniz iyiliğini gizleyip kusurunu başkalarının
17:49
gözüne sokma hâli yani Tevfik resmen bu felsefenin ete kemiğe
17:53
bürünmüş hali gibi geziyor mısır sokaklarında.
17:56
Peki insanlar onu dışlıyor mu? Gelsinler diyor sarhoş diye how
18:00
mu görüyorlar? Daha çok hor görün diyor.
18:02
Çünkü adam insanın özündeki o saflığın ancak tüm bu
18:07
maskelerden kurtulunca ortaya çıkacağına inanan bir tip.
18:10
Bizimkinin mısır'da geçirdiği yıllar keyfi o rind karakterini
18:15
iyice perçinliyor. Rint dediğimiz o dünya malına
18:20
mülküne eyvallahı olmayan bir okuma, bir hırka felsefesini
18:25
bile fazla bulunan, sadece anı yaşayan o bilge kişi modeli.
18:29
Kahire'nin tozlu sokaklarında nil'in kenarındaki o salaş
18:33
kahvelerde keyfi neyi yankılanırken aslında.
18:37
Sadece bir gurbetçinin acısını değil, bütün bir insanlığın o
18:41
bitmek bilmeyen sancısını üflüyor.
18:43
Adam, Mısırlı zenginler tevfikî köşklerine çağırıyor, önüne
18:47
altınlar döküyorlar ama ne yapıyor?
18:49
Çoğu zaman parayı elinin tersiyle itip gidip biz sokak
18:53
köşesinde neyini üflemeye devam ediyor?
18:55
Çünkü özgür adam için özgürlük o altına sahip olmak değil, o
18:58
altını reddedebilme gücü yani açıkçası arkadaşlar keyfi mısır
19:03
dönemi, onun hayatındaki en saf olduğu dönemlerden biri
19:07
istanbul'un o politik entrikalarından boğucu
19:09
havasından uzaklaştıkça kendi içine daha çok dönüyor.
19:12
Ama bir yandan da bu sürgün hayatı o vatan hasreti içten içe
19:16
onu kemiriyor. Akif ile yaptıkları o uzun gece.
19:20
Sohbetlerinde memleketin halini konuşurken ağlıyorlar.
19:23
Keyfin o hırçın hecivlerinin altındaki o yufka yüreği ortaya
19:27
çıkıyor. Düşünsenize bir anda nil akıyor.
19:29
Diğer yanda 2 koca adam, 2 büyük ruh, 1.000 ney sesinin
19:33
gölgesinde istanbul'u konuşuyorlar.
19:35
Anadolu'yu yaklaşan büyük fırtınayı yani milli mücadeleyi
19:39
hayal ediyorlar. Tabii mevzu şu ki, mısır sürgünü
19:43
teypi susturmak yerine onun sesini daha evrensel bir tona
19:47
ulaştırıyor. Artık sadece istanbullu bir
19:50
hicivci ya da bir müzisyen değil.
19:52
Doğunun o kadim bilgeliğiyle batının o bireysel isyanını
19:56
birleştirmiş bir hiç. Evet, hiç melamilik felsefesiyle
20:00
o kadar iç içe geçiyor ki artık kimin ne dediği, kimin onu nasıl
20:05
yargıladığı zerre umrunda olmuyor.
20:07
O kendi dünyasını 10 neyin o incecik deliğinden içeri
20:11
sığdırmış durumda abi ama tabi kader ağlarını örüyor ve
20:14
anadoluda bir güneş doğmaya başladığında teypin o gur.
20:19
Macerası da yavaş yavaş sona ermeye başlıyor.
20:21
Peki bu koca rint az önce açıkladığım bu hiçbir yere
20:25
sığmayan ruh geri döndüğünde nasıl bir Türkiye bulacak?
20:28
Hani eski çamlar bardak oldu derler ya Tevfik döndüğünde
20:31
imparatorluk gitmiş, yerine yepyeni gıcır gıcır bir
20:35
Cumhuriyet kurulmuş olacak ama bizim neyzen için sistemin adı
20:39
çok da önemli değil çünkü. Adam, her türlü otoriteye her
20:43
türlü kalıba karşı olan anarşist ruhunu mısır'dan cebinde
20:48
getiriyor. Cumhuriyetin o heyecanlı, o
20:50
disiplinli 10 modernleşme telaşındaki yeni elitlerine
20:54
karşı takınacağı o sarkastik tavır aslında onun mısır'daki o
20:59
sessizliğinin fırtına öncesi sessizliği olduğunu bir anlamda
21:03
gösterecek. Tabii Cumhuriyet ilan ediliyor,
21:06
her şey değişiyor. Şapkalar, kıyafetler, alfabe ama
21:10
bir adam var ki o hala. Eski hırpalanmış ceketiyle aynı
21:15
neyiyle ve aynı o hiçliğin verdiği o korkunç ama bir yandan
21:19
da böyle hayranlık uyandırıcı öz güveniyle sokaklarda milli
21:23
mücadele sonrası türkiye'ye dönüşü Tevfik için aslında bir
21:26
nevi kendi krallığına dönüş gibi olacak.
21:29
Ama o krallık ne saraylarda ne de meclis binalarında o krallık
21:33
beşiktaşın arkası sokaklarında meyhanelerin o isli masalarında
21:37
kurulacak bir krallık. Tabii dediğim gibi herkes bir
21:41
inşa telaşı içinde milli mücadele kazanmış yepyeni bir
21:44
devlet kuruluyor. Ankara bozkır'da yükseliyor.
21:47
Istanbul bir anlamda kabuk değiştiriyor ama bizim neyzen
21:50
aynı ne izlen. Tabi herkes bir yerlere gelmeye,
21:53
makam mevki sahibi olmaya, o yeni rejimin fiyakalı
21:56
koltuklarına oturmaya çalışırken Tevfik resmen ben gelmedim.
22:00
Dava için benim işim sevi için modunda ama o sevginin içine
22:05
biraz da zehir katılmış vaziyette.
22:07
O dönemde ankara'da istanbul'da. Yeni bir elit tabaka oluşuyor.
22:11
Hani o fraklı silindir şapkalı salon beyefendileri falan Tevfik
22:16
de bu manzaraya bakıp bıyık altından gülüyor adam için rejim
22:20
değişse de isimler değişse de o sonradan görmelik ve 2 yüzlülük
22:25
baki ama burada teyfiye şunu hatırlatmak da lazım.
22:28
Baskısından kurtulup kaçmak istediğin bir rejim değişti ve
22:32
yerine seni kendine kabul eden bir rejim geldi.
22:35
Yani bunun da ayırdına varmalıydı Tevfik tabii ki
22:38
farkında bunların ama. Ruhunda bir hiciv sanatı
22:42
yatıyor. Bunu dışarıya kusmaya çalışıyor
22:45
sürekli. Bizimki hicivleri yani o meşhur
22:49
taşlamaları biz savunma mekanizmasından çıkarıyor.
22:52
Resmen bir toplumsal cerrahi müdahaleye dönüştürüyor.
22:55
Yeni rejimin bazı elitlere hani dün padişahın önünde eğilirken
22:59
bugün en sıkı Cumhuriyetçi kesilen dönen tipler var ya her
23:03
şeyde her yerde vardır. Her toplumda vardır.
23:06
Keyfin en büyük hedefi onlar keskin bir zeka var, adamda öyle
23:10
bir lafı yediğine koyuyor ki adamın bütün o fiyakası bir anda
23:13
sönüveriyor. Tabii Tevfik için bu saniyeler
23:16
sürüyor. Kimin samimi olduğunu, kimin
23:18
sadece rüzgara göre yelken açtığını adamın neyinin
23:21
deliklerinden süzülen hava gibi hemen anlıyor abi toplumsal 2
23:25
yüzlülüğe karşı aştığı bu savaşta silahı sadece kelimeler
23:29
değil, aynı zamanda bizzat kendi yaşam tarzı yani her şeyi
23:33
reddederek aslında en büyük protestoyu gerçekleştiriyor.
23:37
Yani düşünün bir anda modernleşen, zenginleşen,
23:40
Avrupalı olmaya çalışan bir sınıf var.
23:43
Diğer yanda Beşiktaş. Tütüncü dükkanının arkasında
23:47
belki bim meyhane köşesinde üzerinde doğru dürüst bir ceketi
23:51
bile olmadan yaşayan bir dahi maddi dünyayı öyle bir reddediş
23:55
ki bu hani ya kardeşim bu adam neden kendine bakmıyor diyenlere
24:00
ben kendim de değilim. Hakikate bakıyorum der gibi bir
24:03
duruş hiçlik felsefesi onun için bir kitaptan okunmuş bir ders
24:07
değil. Bizzat her sabah uyandığında
24:09
giydiği eski bir gömlek abi parmağında gümüş bir yüzük var.
24:13
Neyzen tevfik'in üzerinde de sadece hiç yazıyor.
24:16
Düşünebiliyor musunuz? Parmağındaki yüzük'te dünyaya
24:20
senin bana verebileceğin hiçbir şey benim ruhumu doyurmaya
24:23
yetmez demenin bence en radikal yolu teyf'in bu anarşist ruhu
24:28
aslında o dönemin düzen kurma çabasına karşı bir nevi.
24:32
Subabı da görüyor. Herkesin bir kalıba sokulmaya
24:35
çalışıldığı o yıllarda o kalıba girmeyi reddeden sokaklarda
24:39
yatan neyini üfleyen bu adam aslında özgürlüğün ne kadar ağır
24:45
bir bedeli olduğunu da hatırlatıyor.
24:47
Herkese bazıları keyfi serseri diyor.
24:49
Bazıları ayyaş deyip geçiyor ama teyfik o meşhur kahkahasıyla
24:54
aslında hepsinin içindeki o korkuyu ve esareti görüyor.
24:58
Hiciv sanatı onun elinde bir intikam aracı değil, bir ayna
25:01
insanlar o ayn. Baktıklarında kendi hırslarını,
25:04
kendi küçük hesaplarını görüp rahatsız oluyorlar.
25:07
Tevfik de tam olarak bunu istiyor.
25:09
Zaten rahatsız etmek, uyandırmak, o konfor alanlarını
25:13
başlarına yıkmak. Peki bu kadar reddediş bu kadar
25:16
hiçlik bir insanı nereye götürür abi tabi ki toplumun normal
25:21
kabul ettiği sınırların dışına Tevfik o sınırları öyle bir
25:25
zorluyor ki artık beden de ruhta bir yerden sonra bir dakika
25:28
demeye başlıyor ama. Tevfik bu durumu bile biz sanata
25:32
bir felsefeye dönüştürüyor. Maddi olan her şeyi elinin
25:35
tersiyle itmesi aslında keyfin o içindeki o bitmek bilmeyen
25:39
fırtınayı dindirme çabası, kendi tabiriyle azabı mukaddes yani
25:44
kutsal bir azabın peşinde. Bu azap onu hem yok ediyor hem
25:48
de efsanileştiriyor. Cumhuriyetin o parlak ama bazen
25:52
de soğuk disiplini içinde Tevfik o hırpani haliyle aslında bir
25:56
sıcaklık resmen, bir sıcaklık, bir insani arıza olarak kalıyor.
26:01
Açıkçası arkadaşlar teyfin bu anarşist duruşu sadece sisteme
26:04
değil, bizzat insanın kendi doğasındaki o bencilliğe karşı
26:08
da bir başkaldırı. Siz ne kadar toplasanız da
26:11
biriktirseniz de sonunda hiç olacaksınız.
26:14
Ben şimdiden o hiç olmayı seçiyorum diyor.
26:17
Tabii bu felsefeyi bir yaşam biçimi haline getirmesi teyfi
26:21
halkın gözünde de bambaşka bir yere koyuyor.
26:23
Zengin fakir okumuş, cahil demeden herkes ne izeni tanıyor,
26:28
herkes ondan bir parça taşıyor içinde.
26:30
Çünkü adam hepimizin söylemek isteyip de o konforlu
26:33
hayatlarımızdan dolayı söyleyemediğimiz her şeyi bir
26:37
ney sesiyle veya 2 satırlık bir taşlamayla suratımıza çağırıyor.
26:41
Tabi bu hırçın yaşam bu sürekli uçlarda dolaşma.
26:45
Ali haliyle o hassas zihnini ve yorulun bedenini bazen öyle bir
26:49
noktaya getiriyor ki artık sığınacak bir liman.
26:52
Böyle biraz sessizlik. Biraz da profesyonel bir elin
26:55
dokunuşu gerekiyor, keyfin 10 meşhur hiçlik yolculuğu bazen
27:00
onu sokaklardan alıp beyaz koridorlara o dönebin en ünlü
27:04
psikiyatristlerinin masasına kadar götürüyor.
27:07
Ama bizimle izlen için orası bile bir sahne orası bile o
27:11
muazzam zekasını konuşturacağı bir kürsü işte tam burada.
27:15
Bembeyaz hastane odalarının o ilaç kokulu koridorların içinde
27:19
teypin hayatındaki bir başka devasa karakterle hani o
27:23
efsanevi dostluklardan bir diğeriyle karşılaşacağız.
27:26
Bakırköyün o yeşil bahçelerinde delilikle dahiliğin kol kola
27:30
girdiği o tuhaf dünyada tevin 21 koğuş macerası başlıyor.
27:35
Şimdi Bakırköy ruh ve sinir hastalıkları hastanesinin
27:39
getirin gözünüzün önüne ama öyle soğuk gri korkutucu bir yer gibi
27:43
değil. Teypin 21 koğuşunu düşünün,
27:46
hastane odasından ziyade o dönemin en fiyakalı en
27:49
entelektüel tabiri caizse en cool sanat maafili haline
27:54
geliyor. Mazhar Osman hani o türk
27:57
psikiyatrisinin babası tevfik'i o kadar iyi tanıyor ki. 10'a
28:01
çıkart hasta bu adam muamelesi yapmak yerine onu bu dünyanın
28:05
kahrından korumaya çalışan bir dost gibi yaklaşıyor.
28:08
Tevfik için Bakırköy aslında dışarıdaki o büyük tımarhaneden
28:13
kaçıp sığındı. Bir özgürlük adası yani düşünün
28:16
adam o kadar aykırı ki normal hayatın içinde delirmemek için
28:19
delillerin arasına sığınıyor. Bu da aslında ne zenin
28:22
hayatındaki o en büyük paradokslardan biri.
28:26
Asıl deliler dışarıda ben burada emniyetteyim der gibi bir hali
28:30
var mazhar Osman. Aralarındaki o efsanevi dostluk
28:34
resmen bir dahi ile bilgenin satranç maçı gibi masar Osman
28:38
onu her türlü toleransı gösteriyor.
28:40
Içkisini neyini o bitmek bilmeyen ziyaretçi akının
28:44
hoşgörüyor. Peki niye?
28:46
Çünkü o da farkında. Keyfi o 4 duvar arasına
28:49
hapsetmek imkânsız o ruhu ancak sevgiyle ya da anlayışla orada
28:54
tutabilirsin. Tevfik orda zorunlu bir mesaide
28:56
değil aslında o koğuşta bir nevi gönüllü inzivada tabii bizimki
29:00
boş durmuyor 21. Koğuşun kapısında resmen
29:04
kuyruklar oluşuyor. Kimler gelmiyor ki?
29:06
Dönemin ünlü yazarları, şairleri, hatta devlet adamları,
29:10
sanatçıları herkes neyzen ne demiş ne üflemiş diye soluğu
29:14
bakırköy'de alıyor. Bu oda bu koğuş demin dediğim
29:18
gibi bir edebiyat salonuna dönüşüyor.
29:20
Tabii bir de alkol meselesi var. Teyp kadehle kurduğu 10
29:25
melankolik kopmaz bir bağ bu birkaç iş mi yoksa bir protesto
29:29
mu? Açıkçası bence her ikisi de abi
29:32
Tevfik için alkol. Keskin zekâsının yarattığı
29:35
ağrıları dindiren bir anestezi gibi bu kadar saçmalığa bu kadar
29:39
2 yüzlülüğe ayık kafayla nasıl dayanılır sorusunun cevabı o
29:43
kadehte saklı teyfik için ama bir yandan da o içki masası onun
29:48
hiçlik felsefesini icra ettiği bir sahne sarhoşken söylediği o
29:52
laflar aslında en ayık adanın bile cesaret edemeyeceği kadar
29:57
berrak gerçekler. Hani derler ya invino veritas
30:00
yani şarapta gerçek vardır diye Tevfik o ger.
30:04
Peşinden giriyor ama bu durum onu yiyip bitiriyor mu?
30:07
Evet, ama bu eriyişi bile bir sanat formu olarak kabul eden
30:11
birisi. Mazhar Osman bazen 10'a çıkart
30:13
takılıyor, Tevfik şu zıkkım biraz azaltsan diye Tevfik de
30:17
hemen o fırlama cevabını yapıştırıyor.
30:20
Onun içine hayat o neyin deliğinden geçen nefesle kadehin
30:24
içindeki o ateş suyunun birleştiği yerde anlam kazanıyor
30:28
demişler. 21 koğuşta geçen günler aslında teyfin en verimli
30:33
en derinleştiği zamanlar duvarlara şiirler yazıyor.
30:36
Gece yarıları neyinin sesi hastanenin bahçesinde
30:40
yankılanıyor. Oradaki diğer hastalarla olan
30:42
iletişimi bile ders niteliğinde onlara deli gözüyle değil,
30:46
dünyayı başka bir yerden görenler gözüyle bakıyor.
30:49
Belki de kendisini onlara daha yakın hisseden birisi toplumun o
30:53
normal kalıplarından o kadar bıkmış ki, bakırköyün o sıra
30:57
dışı atmosferi adama ilaç gibi geliyor.
30:59
Hastane odası Tevfik için sadece bir barınak değil, bir
31:02
laboratuvar, insan ruhunun en derin en karanlık ve en saf
31:07
hallerini burada gözlemliyor ve bunu sanatına yansıtıyor.
31:10
Yani koğuş aslında onun azabı mukaddesine giden yolun en
31:15
önemli duraklarından biri tabi ziyaretçiler geliyor dedim.
31:18
Bunların getirdiği hediye veri paraları, saniyeler içinde
31:21
ihtiyacı olanlara dağıtıyor. Kendisi için hiçbir şey
31:24
istemiyor. Bakıyorsunuz üzerinde yine o
31:26
eski hırka elinde yine o eski ney yani?
31:30
Mülkiyet bazında değil, ruh bazında yapmış adam bu tür
31:33
şeyleri 10'a çıkart üstat diye hitap edenlere gülüp geçiyor.
31:36
Ya kardeşim ben bir hiçim diyor ya biraz abartmış bence ama ama
31:40
o hiçliğin içindeki o devasa varlık herkesi büyürüyor abi
31:44
mazhar Osman bazen keyfin o halini görünce yağı Tevfik seni
31:48
buraya biz mi yatırdık, yoksa sen mi bizi buraya hapsettin
31:51
diye düşünmeden edemiyor. Çünkü neysen o sınırlı alanı
31:55
öyle bir genişletiyor ki, hastane odası resmen bir kainat
31:59
oluyor açıkçası sev. Dinleyenler nezenin Bakırköy
32:02
yılları aslında modern insanın o uyum sağlama sancısına verilmiş
32:07
en büyük cevaplardan biri uyum sağlamayı değil, kendi dünyasını
32:10
kurmayı seçiyor. 21 koğuş bir kaçıştan ziyade bir meydan okuma
32:14
mekanı dışarıda parlak, gürültülü dünya sizin
32:18
gerçekliğiniz bana dar geliyor demenin en dürüst yolu bu
32:22
dünyaya bunu söylüyor. O dönemde yazdığı şiirlerindeki
32:25
o keskinlik, ruhsal derinlik, hep o koğuşun sessizliğinden o
32:29
gece yarıları dökülen ney seslerinden.
32:31
Deniyor masa rosmanın o korumacı kanatları altında neyizen
32:35
aslında hayatının en özgür dönemini yaşadı.
32:38
Belki de dışarıdan bakıldığında hiç özgür görünmeyecek bir
32:41
ortamda ama tabi her yolculuk gibi bu hırpalayıcı ve görkemli
32:45
yaşamda yavaş yavaş o kaçınılmaz sona büyük sessizliğe doğru
32:49
evrilmeye başlıyor. Yılların yorgunluğu, kutsal
32:52
azabın ağırlığı ve o hiç dinmeyen fırtına ruh artık son
32:57
perdeye sanatının zirvesi olan o eserine ve o meşhur vedasına
33:01
hazırlanıyor. Azap diyorsunuz yani acı keder
33:05
sıkıntı ama yanına mukaddesi koyuyorsunuz yani kutsal bizim
33:09
Tevfik için acı çekmek, öyle alelade bir bahtsızlık değil.
33:13
Bu acı insanı hamlıktan kurtaran pişiren, onu hiçliğe hazırlayan
33:18
büyük ateşin ta kendisidir. Bu eser sadece bir şehir kitabı
33:21
değil, bir ömrün olması çöllerinden istanbul
33:24
meyhanelerine, Bakırköy koğuşlarından, saray sofralarına
33:28
kadar uzanan o devasa savruluşun raporu, resmen şiirlerine
33:32
baktığınızda en başta da dediğim gibi kirli ama berrak dediğimiz
33:36
şeyi iliklerinize kadar hissediyorsunuz.
33:39
Yani hem o sokağın tozunu, küfrünü isyanlı duyuyorsunuz hem
33:43
de en saf en duru tanrısal bir aşkın namelerini aradaki o
33:48
dengeyi kurmak her baba yiğidin harcı.
33:50
Yani Tevfik o ipin üzerinde bir ömür boyu elinde neyiyle dans
33:55
etmiş bir adam. Teknik olarak da baktığınızda
33:58
hani edebiyat hocaları arzus şöyledir, kafiye böyledir diye
34:01
anlatır. Ya Tevfik o kuralların canını
34:04
okuyor ama bir yandan da o kuralları en iyi kullanan kişi
34:07
şiirinde bir racon var dili bazen bir bıçak gibi keskin,
34:11
bazen bir anne kucağı kadar şefkatli bu azabı mukaddesi
34:14
okurken sanki o an yanınızda ne üflüyormuş gibi bir rüzgar eser
34:18
yüzünüze meşhur hicivleri toplumsal.
34:21
Değiştirileri aslında birer nefs mücadelesi kendine de acı bu ya
34:25
adam en çok kendine vuruyor. Kendi hatalarıyla, kendi
34:28
sarhoşluklarıyla alay ediyor. Tabii bu dürüstlük, o çıplaklık
34:33
onu neyzen yapıyor yani maske yok filtre yok.
34:36
Neyse o bugünün o sahte parlatılmış dünyasında neyizenin
34:40
hırpani dürüstlüğü resmen yüzümüze tokat gibi iniyor abi
34:44
adanın sanatı bir teknik meselesi değil bir var olur.
34:47
Sancısı 1.953 yılına geliyoruz. Tabi bedeni artık yorgun.
34:52
Bu sözüm 10'a çıkart kutsal azabı taşıyamaz hale geliyor.
34:55
Beşiktaştaki o mütevazı evinde hani her zaman olduğu gibi
34:59
eşyadan, gösterişten uzak, sadece neyi ile baş başa kaldı?
35:04
O son demlerinde Tevfik aslında ölümü de bir hiçlik provası gibi
35:07
karşılıyor. 28 ocak günü 1.950 üçte son nefesini verdiğinde
35:12
kamışın içindeki ses su suyu ama o sessizlik öyle bir
35:16
yankılanıyor ki tüm istanbul'da yer yerinden oynuyor.
35:19
Cenaze günü Beşiktaş sokaklarını bir hayal edin.
35:22
Yani öyle bir manzara ki dünya tarihinde bir benzeri zor
35:25
bulunur. Cenaze töreni başlıyor.
35:27
Abi bir anda devletin en üst kademesi, bakanlar, valiler,
35:31
profesörler o dönemin en jantti elitleri diğer yanda kimler var
35:36
biliyor musunuz? Meyhanelerden fırlayıp gelmiş
35:39
üstü başı perişan. Cebinde son kuruşuyla neznin
35:43
arkasından ağlayan sarhoşlar evsizler hayatın sillesini
35:47
yemiş. Gariban takımı tarihçiler
35:50
anlatır. O tabutun bir ucundan bir bakan
35:52
tutuyorsa diğer ucundan o geceyi parkta geçirmiş bir aylak
35:56
tutuyordu. Tevfik hayatı boyunca
35:59
birleştiremediğimiz o 2 dünyayı ölümüyle omuz omuza getirmiş bir
36:03
adam o tabutun arkasında yürüyen o mahşeriyi kalabalık aslında
36:06
neyzennin ne kadar? Herkes ve ne kadar hiç kimse
36:09
olduğunun kanıtı. Beşiktaştan kartal'daki
36:12
mezarlığa kadar o tabut elden ele değil, bir anlamda da
36:16
sınıflar arası gönülden gönül'e taşınıyor.
36:19
Yani Tevfik cenazesiyle de bir mesaj veriyor.
36:23
Toplumun en tepesiyle en dibini aynı hüznünde eşitliyor.
36:27
O gün beşiktaşta ne sınıf farkı kalıyor, ne makam ne de mevki.
36:32
Sadece bir insan gidiyordu ve o insan.
36:35
Hepimizin içindeki o bastırılmış isyanın gizli melankolinin o
36:39
arayışın sesi mezarı başında dökülen yaşlar sadece bir
36:43
sanatçıya veda değil, bir yandan da bizim olamadığımız kadar
36:46
dürüst biriydi ve bu dürüstlük abidesine biz saygı duyuyoruz
36:51
mesajıydı. Bugün kartal'da mütevazı mezar
36:53
taşında sen surette bakmakla hüküm verme sakın gelsireti gör
36:58
hakkı temaşa ediyor. Hep neyizeni sarhoş görüyorsan
37:02
ne çıkar meyhanede bak. Kabe'yi inşa ediyor bu yazıyor
37:06
mezar taşında. Yani burada bize şunu diyor,
37:08
aynı divan edebiyatındaki gibi bir hal takınmış ve diyor ki sen
37:14
dışıma bakma benim içime bak sen sanıyorsun ki dışarıda sarhoş
37:18
bir neyzen var ama içeride Allah aşkını taşıyan biri var.
37:23
Burada da aslında tasavvufi bir anlatım söz konusu.
37:27
Yani aslında bana mezar taşında kocaman bir hiç yazsa aynı
37:31
hissiyatı verirdi. Bu taş aslında bize çok şey
37:35
söylüyor. Siz neyi dert ediyorsunuz?
37:37
Neyin peşinde koşuyorsunuz diyor.
37:39
Sanki modern Türkiye edebiyatında ve musiki
37:42
dünyasında bıraktığı miras, öyle süslü püslü steril bir miras
37:45
değil arkadaşlar. En başından beri kirli ama
37:48
berrak diyorum ya tam olarak bu hayatın bütün pisliğinin
37:52
acısının alkolün yok. Onun içinden süzüp gelen
37:55
tertemiz ama bir anlamda da küçük bir ilahi ses bugün hala
38:00
bineyi sesi duyduğumuzda içimiz cız ediyorsa o cızırtının içinde
38:04
neyzinin o hırçın nefesi vardır. Bize mükemmel olmanın değil,
38:08
sahici olmanın ne kadar kıymetli olduğunu öğretmiş.
38:12
Birisi bir elinde kadeh, diğer elinde ney bir ayağı meyhanede,
38:16
diğeri derviş sofrasında bu uçurumun kenarında yaşayarak
38:19
bize aslında dengenin ne olduğunu gösterdi.
38:23
Öyle bir araftaymış ki adam. 2 tarafı cenazesinde
38:26
birleştirebilmiş. Tabii adamın mirası sadece
38:29
notalar ya da kafiyeler değil bir duruş da var.
38:32
Kimseye eyvallahı olmayan güce tapmayan parayı pulu hadi oradan
38:36
deyip elinin tersiyle iten anarşist derviş ruhu.
38:40
Hani bugün hepimiz bir şeylerin ködesi olmuşuz ya kariyerin
38:44
sosyal medyanın el alemin ne diyeceğinin neyzen Tevfik bütün
38:48
bunları elinin tersiyle eğitip ben bir garip kuşum.
38:52
Ben bir hiçim diyerek aslında en büyük özgürlüğü ilan ediyor.
38:56
Olayı paketleyip gidiyor abi ama o paket hâlâ açılmayı bekleyen
39:01
bir hazine gibi orta yerde duruyor tabi şimdi merak da
39:06
edilen bir karakter veda etmeden bölümü kapatmadan önce şöyle bir
39:10
toparlamak istiyorum. Fakat değişik bilgilerle adam
39:14
kendi hesaplarına göre hayatı boyunca.
39:17
Tam 1.868 okka yani 2 buçuk tona yakın rakı tüketmiş.
39:21
Yani Guinness rekorlar kitabına girecek cinsten bir istatistik
39:25
abi 2 buçuk ton rakı ve hayatı boyunca da tam 14 kez Bakırköy
39:31
ruh ve sinir hastalıkları hastanesine yatırılmış birisi.
39:33
Neden alkol bağımlısı neden toplum dışı yaşam tarzı
39:38
nedeniyle? Dediğim gibi Mehmet Akif
39:43
ersoy'la da garip bir şekilde çok yakın dost akif dediğim gibi
39:47
10'a çıkart Arapça Farsça öğretiyor.
39:49
Neyzen de 10'a çıkart hayatın gerçeklerini ve neyi üflemeyi
39:53
mısır'da bulunurken de şöyle bir şey oluyor, ben detayları
39:56
atladım ama ikinci Abdulhamit aleyhine bir şiir yazıyor ve
40:00
hakime hakaret suçlamasıyla idama mahkum ediliyor.
40:04
Ama son anda kurtuluyor, ilk şiir kitabının adı da hiçti o
40:08
yüzden hiç kelimesinin üzerine vurgu yaptım.
40:11
Dünya malına ve rüt. Karşı takındığı meşhur
40:14
felsefesinin en net özeti bu ilk şiir kitabı ve Atatürk ulu Önder
40:19
Mustafa Kemal Atatürk, neyiznin hem sanatına hem de zekasına
40:23
hayranlık duyan birisiydi. Bir keresinde sofrasına neyzen
40:26
tevfik'i ağırlıyor. Neyzen o gece atatürk'e neyi
40:29
çalıyor ve sohbetiyle de söylenti odur ki, herkesi
40:33
büyülemiş birisi ve en başta söylediğim bir şey vardı.
40:37
Bodrum'dayken bir ney sesi duyuyor ve etkileniyor.
40:41
Hayatı boyunca ömür boyu bir. Akuruyor bununla bu öyle
40:45
yalandan bir bağ değil. Epilepsi yani sara nöbeti de
40:48
olduğu için küçük yaşlarda duyduğu ney sesiyle yığılıp
40:52
kalıyor. Neyzen Tevfik bayılıyor?
40:54
Evet ve ömür boyu da ömürlük bir bağın başlangıcı olarak kabul
40:59
ediliyor budur. Evet, sekizinci gün 25 saatin bu
41:02
bölümünü burada oktalıyorum. Umarım bir başka arızalı
41:05
dahiliyle sizlerle birlikte oluruz.
41:08
Kendinize iyi bakın, minik bir takibinizi de alırım, hoşça
41:12
kalın.