Latest / 8. Gün 25. Saat / Aristoteles'e göre ikna sanatının sarsılmaz sırrı - Retorik

Transcript

Aristoteles'e göre ikna sanatının sarsılmaz sırrı - Retorik · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 20 beşten sekizinci gün 25 saatten hepinize merhabalar
0:14
sevgili dinleyenler ben Fırat bu bölümdeki konumuz retorik.
0:18
Hani şu adını duyunca herkesin burun kıvırdığı ama aslında
0:22
hepimizin fark etmeden kullandığı o sihirli şey ya bu
0:26
da laf ebeliği işte siyasetçilerin ağzından
0:29
düşürmediği şey dediğinizi duyar gibiyim, haklısınız bir yerde.
0:32
Çünkü günümüzde retorik deyince akla ilk gelen şey genelde
0:36
kıvırmak. Lafı dolandırmak, manipülasyon
0:40
yapmak falan oluyor yani. Laf cambazlığı diye özet
0:44
geçebiliriz ama işin aslını belki bilenler bilir.
0:47
Bu iş öyle sadece göz boyama ile olmuyor.
0:51
Hadi biraz geçmişe gidelim taa antik yunan'a, orada da durum
0:55
çok farklı değilmiş. Bu arada retorik o zaman da
0:58
insanların duygularının sömürme sanatı gibi görülüyormuş.
1:01
Hani bugün sosyal medyada gördüğümüz duygu sömürüsüyle
1:05
like kasanlar var ya onun biraz daha entelektüel versiyonu ama
1:08
sonra biri çıkıyor aristoteles demiş ki.
1:12
Ya kardeşim bir durum bakalım bu işin bir asaleti var.
1:15
Adam resmen retoriyi yerden alıp parlatmış cilalamış, sanat
1:20
mertebesine çıkarmış. Gerçekten etkileyici bir konuşma
1:24
manipülasyondan değil, erdemden ve doğruluktan doğar diye
1:28
yazmış. Yani diyor ki milleti kandırmak
1:30
yerine dürüst sol samimi ol canımı ye bilgiyle konuş.
1:34
Çünkü en sağlam ikna hakikatten gelir.
1:37
Şimdi bu bölümde sizler öyle uzun uzadıya bir hitabet dersi
1:41
vermeyeceğim ne haddime ama konuşmalarınızı ikna
1:44
yeteneğinizi bir tık değil, bir kaç tık yukarı çıkaracak bazı
1:47
numaralardan bahsedeceğim. Kaynağımda aristoteles olacak
1:51
anlatacaklarım sadece sahneye çıkıp konuşacak olanlara değil
1:55
hayatında. Birilerini ikna etmek zorunda
1:58
kalan herkese hitap ediyor. Yani aslında hepimize çünkü
2:02
bazen patrona kendini anlatman gerekir.
2:04
Bazen sevgiliye derdini bazen de işte dolmuş cibüsçüye abi oradan
2:10
bir kişi inecek, beni şurada tükür diye sesini duyurman
2:13
gerekebiliyor. Peki bu bölümde ne var, konuşma
2:16
nasıl yazılır, nasıl aktarılır, hangi laf nereye gider onu
2:19
konuşacağız. Saygı nasıl kazanılır?
2:22
Insanlar seni niye ciddiye alsın, onu kurcalayacağız ve
2:25
bazen evet bazen kitleyi arkanıza nasıl alırsınız?
2:29
Öfkeyi nasıl yönlendirirsiniz, işin o stratejik tarafına
2:34
dokunmaya çalışacağız. Alırsanız çayınızı, kahvenizi
2:37
kapın. Gelin burada sizi bekliyor
2:39
olacağım. Millet şimdi sahne antik Atina
2:59
zaman klasik dönem, yani demokrasiye yeni yeni ayar çeken
3:03
halkın kendi kendini yönettiği her köşe başına bir tartışma
3:06
dönen o deli dolu çağ. Şimdi bakın Atina o dönemde öyle
3:10
bir yer ki her vatandaş sadece oy kullanmakla kalmıyor, kendi
3:13
davasını da kendi savunuyor. Avukat yok düşünsenize bugünkü
3:17
gibi avukatıma danışayım deme lüksün yok.
3:19
Adamlar doğrudan kürsüye çıkıyor.
3:22
Ey ahali ben suçlu değilim diye savunma yapıyor.
3:25
Hal böyle olunca düzgün. Konuşmak lafı etkili çevirmek,
3:29
kullanmak bir nevi hayat memat meselesi işte tam bu ortamda
3:33
ortaya çıkıyor. Bizim kelime ustası aristo diyor
3:36
ki ya kardeşim bu iş rastgele olmaz.
3:39
Her konuşmanın kendi havası vardır.
3:41
Düşünsene bir yandan cepheye asker gönderiyorsun, gaza
3:44
getirmen lazım, öbür yandan vergi indirimi istiyorsun.
3:47
Mantıklı konuşman lazım. Aynı nutukla 2 iş yapamazsın
3:51
değil mi işte? Bu yüzden adam konuşmanın
3:54
bağlamını ortamını hesaba katıyor. 10'a çıkart göre diyor
3:57
retorik yani hitabet bulunduğun durumu lehine çevirme sanatıdır.
4:01
Bu kadar net. Aristoteles'in hitabetin yapı
4:05
taşları dediği 3 temel teknik var.
4:07
Hadi onları bir masaya yatıralım.
4:08
Bunlardan ilki ethoz bu senin karizmanın dinleyenler senin
4:13
sözüne neden inansın, bilgili misin, dürüst müsün, güvenilir
4:16
misin? Mesela bir profesör gelip aşı
4:19
olun derse daha inandırıcı olur. Çünkü etosu yüksek karizması
4:22
yüksek patos ikinci şey burada kalbi oynuyorsun.
4:26
Duygulara dokunmak, dinleyeni heyecanlandırmak, öfkelendirmek,
4:29
belki ağlatmak yani bildiğin damardan girme yöntemi.
4:33
Hani şu klasik konuşmalar var ya.
4:35
Bu çocuklar bizim geleceğimiz işte o logos üçüncü olan
4:40
zurnanın zırt dediği yer mantık delil ispat bak kardeşim şu
4:45
şöyle oldu, bu böyle oldu. O zaman şunu yapmamız lazım
4:47
diyorsun. Aristoteles'e göre bu üçünün en
4:50
kuvvetlisi. Çünkü duygular geçer, karizma
4:53
sarsılır ama mantık baki kalıyor ama öncesinde retorik ustaları
4:58
hep patos peşindeydi. Yani nasıl ağlatırız, nasıl
5:00
acındırırız, nasıl? Yüreklere, vicdanlara oynarız.
5:04
Kitapları yazılmış resmen sanki konuşma değil de oscarlık dram
5:08
sahnesi hazırlıyorlar işin aslı o dönem retorik eşittir.
5:12
Manipülasyon. Aristo işte burada topa giriyor
5:15
ve retoriye ahlak kazandırıyor. Kardeşim doğru söylersen erdemli
5:20
olursun zaten inandırıcısın. Yani yalan dolan ile değil
5:24
gerçekle kazan derdinde toparlarsak sevgili dinleyenler
5:28
aristoteles'e göre retorik kandırmak değil, hakikati
5:32
avantaja çevirmek. Yani hayatın sana verdiği
5:36
malzemeyle en iyi yemeği yapmak gibi düşünün.
5:39
Malzeme, dürüstlükse sonuç zaten leziz olur diyor.
5:42
Bir anlamda aristoteles şimdi gelelim kim söyledi, ne söyledi
5:47
kısmına yani etosa, çünkü arkadaşlar bazen ne dediğinizden
5:50
çok kimin dediği daha baskın gelir.
5:53
Tanıdık geldi mi? Hani aynı lafı sen söylersin,
5:55
kimse sallamaz ama bir influencer bir tweet atar, bir
5:59
reals çeker, bir hikaye paylaşır.
6:01
Millet ayakta alkışlar ya tam olarak işte o şöyle düşünün,
6:06
savaşa gidiyorsun karşında 2 kişi var, bir yılların kurdu
6:09
gözünü cephede açmış, diğeri daha çadırda yolunu bulamıyor.
6:13
Hangisinin lafına güvenirsin, hangisinin peşinden gidersin?
6:16
Ya da bir çocukluktan beri yanında diğeri bakışlarından
6:19
koltuğuna göz dikmiş belli. Kimi dinlersin cevaplar belli
6:24
aslında işte aristoteles diyor ki, etkili bir konuşma için önce
6:28
senin kim olduğun önemli. Buradaki kilit kelime ethos,
6:32
yani senin karakterin duruşun ne kadar güvenilir olduğun insanlar
6:36
seni bilgili, dürüst samimi olarak görmezse istediğin kadar
6:41
notu kat boş teneke gibi tınlar. Ama güzel haber şu, bu güveni
6:45
yaratmak mümkün. 3 altın kuralı var.
6:47
Burada aristonun birincisi zeka ve bilgi konuya hakimsen kimse
6:52
sana kolay kolay çalım atamaz. O yüzden sahneye çıkmadan önce
6:55
iyice çalış ne anlatacağını bil du.
6:58
Bir bakayım dedin mi? Güven biter 2 karakter bu biraz
7:02
uzun vadeli tabi dürüstlük, tutarlılık, kendi değerlerini
7:05
kaybetmeden konuşmak lafla peynir gemisi yürümez ama sağlam
7:09
duruş yürütür. Iyi niyet yani dinleyene senin
7:13
iyiliğini istiyorum, hissini geçirebilmek bu işte sihirli
7:17
dokunuş gibi bir şey göz devirmeden ukalalık yapmadan
7:20
anlatmak ve tabi bir diğer püf nokta kime konuşuyorsan 10'a
7:24
çıkart göre konuş, gençlerle konuşuyorsan biraz daha coşkulu,
7:27
ateşli ol yaş almış bir kitleye hitap ediyorsan daha ağır başlı
7:31
temkinliğiyle yani konser alanında bağırmak başka düğünde
7:35
mikrofona saygıdeğer misafirler diye girmek başka.
7:38
Aristoteles bunu da çözmüş zamanında diyor ki, genç kitleye
7:42
biraz ateş lazım. Ihtiyarlara biraz denge özetle
7:45
millet kimsenin gözünün içine aynı cümleyi kopyala yapıştır
7:49
yapmayın. Iletişim biraz da ayar işidir.
7:52
Ve geldik patosa yani duygulara şimdi şöyle bir düşünün, biri
7:57
size aklı başından mantıklı belgelerle konuşuyor ama sesi
8:00
buz gibi ifadesi donuk öte yanda biri var.
8:03
Aynı şeyleri biraz daha heyecanla biraz daha hissederek
8:07
anlatıyor. Hangisi sizi daha çok etkiler?
8:10
Genelde ikinci değil mi işte patos dediğimiz mesele burada
8:13
devreye giriyor. Antik yunan'da da çok iyi
8:15
biliyorlarmış. Bunu özellikle mahkeme
8:17
salonlarında hani bizim dizilerde olur ya jüri
8:20
gözyaşlarına boğulur. Herkes vahzavalı kadın diye iç
8:23
çeker işte o sahnelerin tohumları o zamanlar atılmış.
8:27
Çünkü eğer jüri ya da ne bileyim jüriden kastım, mahkeme
8:31
görevlileri hakimdir, savcıdır. Vesaire öfkeli ise zamya
8:36
acımıyor ama bir bakıyorsun hafif bir duygu sömürüsü 12
8:39
dramatik vurgu, o jüri dediğimiz karar verici mekanizma
8:43
yelkenleri suya indiriyor. Masum musun suçlu musun?
8:46
O da artık pek önemli değil. Duygu varsa mantık biraz arka
8:50
sıralarda oturuyor. Aristobu durumdan pek memnun
8:53
değil diyor ki, yahu bu insanlar neden duygularla bu kadar kolay
8:57
yönlendiriliyor ama bir yandan da kabul ediyor.
8:59
Evet kardeşim, insanlar robot değil, duygu her zaman devrede
9:03
ve sen de konuşmacıysan bu gerçeği bilmek zorundasın hatta
9:06
kullanmayı da öğrenmek zorundasın ama bakın duygular
9:10
tamamen düzensiz. Saçma sapan şeyler değil, her
9:13
birinin bir tetikleyicisi var. Mesela öfke, aristoteles'e göre
9:17
öfke küçümsenmiş hissetmekten geliyor.
9:20
Birisi seni küçümsedi mi, seni hiçe saydı mı?
9:23
Bir de üstüne pişkin pişkin sırıttı mı?
9:25
Al sana kocaman bir öfke paketi. Hadi bakalım şimdi sakin kal bu
9:30
bilgiyi al diyelim ki savcı oldun hakimi öfkelendirmek
9:33
istiyorsun, ne yaparsın dönersin sanığın jüriye.
9:37
Yani hakime ya da topluma saygısızlığını anlatırsın,
9:40
pişmanlık göstermediğini söylersin.
9:42
Hakim birdenbire ya bu herif bize hakaret ediyor olabilir mi
9:46
acaba diye düşünmeye başlayabilir, içten içe bir hınç
9:49
oluşur. Dava o anda başka bir yöne
9:52
evrilebilir. Aynı şey korku için de geçerli
9:54
insanlar yaklaşan bir tehdidi fark ettiğinde korkar eğer bu
9:58
kişi ceza almazsa yarın hepimizin başına gelebilir
10:01
dersen seyirci tedirgin olur ve tedirginlik yön değiştirir
10:05
kararlarını etkilemeye başlar. Bir de acıma duygusu var.
10:09
O da benzer aslında birinin başına kötü bir şey mi gelmiş?
10:12
Ama bu onun suçu değilse orada da acıma hissi baş gösterir.
10:16
Yani senin yapman gereken şey şu başına gelen şeyin haksızlık
10:20
olduğunu göstermek ya ben elimden geleni yaptım ama.
10:23
Beni ezdi dediğin an insanlar içgüdüsel olarak sana sempati
10:28
duyar. Yani sevgili dinleyenler
10:30
arkadaşlar duygular rastgele esen rüzgarlar değilmiş.
10:34
Her biri belli bir sebeple oluşuyor.
10:36
O sebebi bulursan duyguyu da yönetebilirsin.
10:39
Bu işin sırrı hangi duygunun, hangi tuşla çalıştığını
10:43
bilmekte. Burada çok kilit bir şey
10:45
söyleyeceğim. Günlük hayatta bazı insanlar der
10:48
ya hani twitter'da falan da yazar, bazı gurmeler ilişki
10:52
gurmeleri, sözüm 10'a çıkart şey derler ya birinin neden kötü
10:56
üzgün olduğuna odaklanmayın. Sebebini boşverin 10'a çıkart
11:00
üzgün olduğunda yanında olabilecek biri olduğunuzu
11:03
gösterin, o kişinin yanında olun, sırtını sıvazlayın.
11:06
Birlikte bu yolu yürüyeceğiz deyin.
11:08
Sebebi boşverin işte bu iş böyle yürümüyor abi.
11:12
Çünkü insan mekanizması, insan haklı o şeyi merak ediyor çünkü
11:16
tavrını ve atıcağı adımı o nedene bağlı olarak yapacak
11:21
atacak. Neyden bahsediyorum.
11:22
Aklımıza tam oluşsun. Şimdi gördünüz arkadaşınızı bir
11:26
köşede böyle üzgünüz gün oturuyor diyelim ki lise
11:29
yıllarına dönün. Hadi bakalım daha böyle
11:31
heyecanlı, meraklı dedikoducu olduğumuz zamanlara dönelim.
11:35
Baktık arkadaşımız köşede oturuyor, gittik yanına kanka
11:39
neyin var dedik inatla söylemiyor.
11:41
Var bir şeyler falan. Burada siz bu ilişki ve
11:44
arkadaşlık ne bileyim iletişim gurmelerini dinlerseniz,
11:48
yapmanız gereken şu olacak, onların dediğine göre neyse
11:51
kanka boş ver nedenini ben senin yanındayım, elbet geçer demeniz
11:55
ve çok güzel. Tamam okey, karşıdaki insan
11:58
bunun nedenini anlatmak istemiyor.
12:00
Siz sırladınız yanında olduğunu belirttiniz.
12:02
Ama bu iş öyle pratikte öyle olmuyor işte.
12:05
Kanka farklı bir şey var işin içerisinde ne var merak ve
12:10
meraktan ziyade aslında niye merak ediyoruz o nedeni o nedene
12:14
göre tavrımızı belirleyeceğiz. Sorduk kankamız nedenini söyledi
12:18
işte dedi ki ya dedi annemle babam tartıştı ve ben kendimi bu
12:23
durumdan dolayı çok üzgün hissediyorum.
12:25
Bir durduk şimdi sıra geldi neye?
12:28
Bu duyguyu yani üzüntüyü kontrol etmeye nasıl kontrol edeceğiz?
12:33
Arkadaşımız da mutlu sevinçli bir öfke yaratarak.
12:36
Peki konuşmalarımızı ne yapacağız?
12:38
O kavganın da nedenine inerek neden kavga ettiler diye sorarak
12:42
ve nedenleri öğrenerek farklı örnekler senaryolar ya da ne
12:46
bileyim yaklaşımlar üzerinden arkadaşımıza sunacağız.
12:49
Pratikte ve realitede böyle oluyor ne yazık ki o iletişim
12:53
gurmelerinin dediği gibi bir hayat yok.
12:56
Ve geçelim, aristoteles'in göz bebeğini mantığın, aklın,
13:00
deliliğin şanlı sahnesine logos'a yani o meşhur ben sana
13:05
duyguyla değil, bilgiyle geliyorum havası şimdiye kadar
13:08
karakterleri konuştuk. Duygulara dokunduk ama her zaman
13:11
öyle gözyaşı dökerek ya da güven telkin ederek insanları ikna
13:15
edemiyoruz. Bazen sadece mantıklı konuşmak
13:18
yeterli. Tabi karşındaki azıcık aklı
13:21
Selim biriyse logos dediğimiz bu yöntem de olay net veriyorsun
13:25
gerçekleri. Mantıklı çıkarımları, sonra da
13:29
hadi bakalım buradan buyurun diyorsun beyin bedava bedavaya
13:32
taşıyorum. Niye hamallık yapayım?
13:34
Şöyle bir düşün biri, sana gelip ya bak komşu ülkede sınırı asker
13:38
yağıyor. Yani bu işin sonu ya geç kalmak
13:41
ya da hazırlıklı olmak derse öyle duygusaldırama yapmasına
13:45
gerek kalmaz. Çünkü mantık çalışıyor.
13:47
Lan evet ya hakikaten biz de hazırlanalım dersin.
13:50
Aristo bu tarz mantıksal çıkarımları 2 şekilde ayırıyor.
13:54
Ilki örneklerle ikna etmek bu biraz dolaylı bir yol ama
13:58
etkili, ikincisi ise daha doğrudan entim dediği şey, yani
14:02
mantıksal yapı kurmak. Hani şu klasik formül bu oldu,
14:06
şu da var. O zaman şöyle yapmalıyız, klasik
14:09
mantık ama dikkat edin. Bu çıkarımlar %100 kesin değil,
14:12
büyük oranda olasılığa dayalı. Mesela diyorsun ki komşu ülke
14:16
asker yığmış. Daha önce böyle bir durumda
14:18
savaş çıkmıştı. Demek ki bu sefer de çıkabilir.
14:20
Biz en iyisi orduyu hazır edelim.
14:22
Burada net bir mantık, yürütme var ama garantili bir kehanet
14:26
değil. Bu bu bir tahmin ama iyi bir
14:28
tahmin işte buna aristoteles entim diyor ve diyor ki, güzel
14:33
kardeşim. Bu zaten bizim günlük hayatta
14:35
sürekli yaptığımız şey sahnede de aynısını yap.
14:39
Ama bazen bu mantık yürütmeleri yetmiyor.
14:41
Dinleyen kafasında hala bir ama taşıyorsa işte o zaman örnek
14:45
devreye giriyor. Geçmişten bir olay yaşanmış bir
14:47
vaka tarihi bir örnek mesela. Zamanında filanca falanca
14:51
hükümdara özel koruma verilmişti.
14:54
Sonra adam diktatör oldu. Şimdi biri yine koruma istiyorsa
14:58
örnek elinin altında aynı filmi tekrar izlemeyelim dersin.
15:02
Hem logos var hem hafif bir korku dokunuşuyla patosa da göz
15:06
kırpılmış oluyor işte. Bu yüzden arkadaşlar mantık
15:08
yürütme yeteneği sadece avukatlara ya da filozoflara
15:12
lazım değil günlük hayatta. Toplantılarda ikili ilişkilerde
15:16
bile işinize yarar. Yani bence böyle demek yerine
15:18
bak. Neden böyle düşündüğümü
15:20
anlatayım dersen işin rengi değişiyor.
15:23
Ikna gücün katlanıyor ve unutmamamız gerekiyormuş.
15:26
Mantıklı konuşmak ukalalık değil, bilgini sade net ve
15:31
yerinde kullanırsan insanlar seni dinliyor.
15:34
Bazen ağlamaktan, bazen bağırmaktan daha çok işe
15:37
yarıyor. Şimdi sevgili dinleyenler etosu
15:40
konuştuk. Patosu içselleştirdik, logosla
15:43
mantık trenine bindik ama iş bu üçlüyle bitmiyor.
15:46
Çünkü ne söylediğin kadar, nasıl söylediğin de önemli.
15:50
Hatta bazen daha önemli sahneye çıkıp dünya tarihinin en
15:54
mantıklı cümlelerini kursan da sesi titreyen bir kaz gibi
15:58
konuşuyorsan geçmiş olsun yani düşünsene Martin lodur king o
16:02
efsanevi konuşmasında şöyle diyor, i evrim deadwan day,
16:06
disneyation wriesap endward trening ofis bir de bu
16:10
konuşmanın orijinalini dinliyorum.
16:16
Wonday. Diyorsun national wisesap.
16:23
Live attı, queen'in gibi cuil. Bir hollywood'a biz souf ebeden
16:29
ferah olmayan akıyor 7. Yani kısaca burada devreye 2 şey
16:33
giriyor, üslup ve sunum. Ya bırak, şimdi bu üslup ayağını
16:38
bana ver üslubuna şimdi terif yani konuşmanın makyajı ve sahne
16:44
aşı düşünsene aynı replik biri gülerek canlı bir ifadeyle
16:47
söylüyor, diğeri yüzü düşmüş robot gibi okuyor.
16:50
Yani hangisi akılda kalır, hangisi etkiler?
16:53
Aristo aslında diyor ki ya keşke sadece gerçekler önemli olsa da
16:58
şu görsellik işi olmasa ama sonra dönüp itiraf ediyor.
17:02
Yok kardeşim öyle olmuyormuş insanlar şekle bakıyor ve haklı.
17:06
Çünkü halk konuşmayı sadece bilgi almak için değil, biraz da
17:10
gösteri gibi izliyor. Yani bu işin içinde bir sahne
17:12
var. Bir performans var işte.
17:14
Bu yüzden bir konuşmada ilk amacın net olmak, açık ve sade
17:19
konuşacaksın cümlelerin süslü püslü olmasın diye demiyormuş
17:23
bunu aristo. Ama önce insanların ne dediğini
17:26
anlamalı, çünkü anlaşılır olmak kendi başına bir ikna gücü, sade
17:30
ve şık bir üslup hedeflememiz gerekiyormuş.
17:33
Lafı uzatıp boğmayacağız. Gramer düzgün olacak ama çok da
17:37
kasmayacağız. Öyle akademik Metin okuyormuş
17:40
gibi durmaması lazım. Araya 12 metafor
17:42
serpiştirebiliriz, okey metafor iyidir.
17:45
Resmi daha canlı yapar ama dikkat et yanlış bir metaforda
17:49
çorbayı berbat eder diyor. Mesela Şafak vakti gökyüzü,
17:53
pembe parmaklı. Dersen romantik bir tablo çıkar
17:57
Şafak vakti gökyüzü kırmızı parmaklı dersen sanki katliam
18:02
çıkacak gibi olur. Birisi van gogh, diğeri korku
18:05
filmi afişi gibi ve tabi bir de sunum meselesi var.
18:08
Aristoteles diyor ki ne söylediğin değil, nasıl söyledi,
18:12
nasıl mesele ve bunda da haklı konuşurken kelimeleri
18:15
yutmayacaksın cümleleri arka arkaya dizip milletin benim
18:19
yaptığım gibi. Başını döndürmeyeceksin dur
18:23
nefes al kelimeleri vurgula araya bir es ver.
18:27
Öyle bir eski salondaki herkes merakla şimdi ne gelecek desin
18:32
ama her şeyden önemlisi doğal olmak.
18:34
Bakın burası çok önemli, çok kritik yapmacık tonda tiyatro
18:38
sahnesinde replik ezberlemiş gibi konuşan biri karikatür gibi
18:42
gelir ama doğal içten sanki arkadaş grubuna anlatıyormuş
18:46
gibi konuşan biri işte o inandırır, o kişi bağ kurar
18:50
çünkü. Millet shakespeare dinlemeye
18:52
gelmedi sana geldi senin kelimelerine senin samimiyetine
18:56
yapmacıklık güveni yiyor ama doğallık bağ kuruyor ve bağ
19:00
kurulan her konuşma etkili oluyor ve geldik.
19:04
Son perdeye sevgili arkadaşlar dinleyenler retorin mutfağına
19:08
girdik, malzemeleri tanıdık, ethos dedik, patos dedik, logos
19:12
dedik cips isimleri gibi birazda süsleyip sunumla şenlendirdik
19:16
ama şimdi sorunun en canı alıcı kısmına geldik.
19:19
Peki bu konuşman nasıl kur? Kullanır.
19:22
Hani lafın nereden alacağız, nereye bağlayacağız?
19:24
Aristoteles bu konuda öyle 100 sayfa anlatmıyor aslında diyor
19:28
ki 2 şey yeter ne diyorsun ve bunu nasıl ispatyorsun?
19:32
Ama tabi konuşma biraz uzun sürecekse o zaman giriş ve sonuç
19:36
da olsun diyor. Yani toplamda 4 parça.
19:39
Giriş, anlatım anlattığının kanıtladığın kısım ve sonuç
19:43
giriş dediğin yer seyirciyi yakaladığın yerdir.
19:46
Orada konuya niye girdiğini anlatırsın, merak uyandırırsın.
19:50
Dinleyicinin kulağı sende mi onu test edersin burası ethosun
19:54
sahneye çıktığı ilk yer mesela sofokles diye bir abi var.
19:57
Hepiniz biliyorsunuz yaşlı başlı bir adam zamanında bir suçla
20:01
suçlanıyor. Mahkemede savunmasına ben
20:04
yaşlıyım, aklım karışık öyle şeyleri yapacak halim mi kaldı
20:08
diyerek başlıyor. Daha adam lafı bitirmeden
20:11
seyirci. Yazık biz de yedik, moduna
20:14
giriyor ilk izlenim al sana etki sonra geliyor.
20:18
Olayın anlatımı bu kısımda senin olayların nasıl gördüğünü
20:21
anlatıyorsun ama dikkatli olmak lazım.
20:24
Fazla uzatmamak gerekiyor. Sonra bu oldu sonra da bu, sonra
20:27
da o geldi sonra da sonra da diye devam edersen.
20:30
O konuşanlar programındaki gibi seni hızlandıra hızlandıra
20:34
konuşturup geçerler. Yani kimse senin derdini
20:37
anlamaz. Burada patos devrede duygulara
20:40
oynuyorsun, doğru yerden bassın mı?
20:42
Seyircinin kalbini yakaladın. Üçüncü bölüm kanıtlama burası
20:46
tam olarak logosun kendisi elindeki malzemeyi koyarsın
20:50
ortaya. Bakın ben bunu anlattım,
20:52
anlattım da şimdi delilleri de veriyorum dersin.
20:55
Gerekirse rakibin argümanlarını çürütürsün.
21:00
Çıkar göster doğu ben göstereceğim.
21:03
Burada nasıl adam ya o öyle diyor ama bakın aslında şöyle
21:07
tarzı bir savunma geliştirirsin. Bu kısım işin bel kemiği.
21:11
Çünkü patos seni dinletir ama logos ikna eder.
21:15
Son olarak da geldik. Final kısmına uzun bir konuşma
21:18
yaptıysan burada toparlarsın. Arkadaşlar ben ne dedim?
21:21
Neden dedim ve neden haklıyım? Şimdi ben buraya neden çıktım,
21:26
niçin çıktım, nasıl çıktım bunu izaha gerek yok, gördünüz,
21:30
yürüdüm, çıktım gibi bir özet geçersin ve bitirişi öyle
21:35
sıradan bir teşekkür ederim. Ne yapmazsın şöyle bir duygu
21:38
patlamasın bir vay be dedirtecek hadi be.
21:43
Hadi be, çünkü bu senin son kartın insanlar salonu terk
21:47
ederken seni o son cümleyle hatırlayacak.
21:49
Ha bir de aristoteles'in sevdiği bir numara var asin detone hani
21:53
cümlede ve ama gibi bağdaşları bilerek atlıyorsun.
21:57
Mesela şöyle bir kapanış düşün söyledim, kanıtladım kararı siz
22:02
verin, hem ritmik hem net bağlaç yok.
22:05
Vurgu çok yani toparlarsak millet konuşma yaparken elinde
22:09
sihirli bir tarif var. Girişte dikkat çekeceksin,
22:11
anlatımda duyguya dokunacaksın ne dedik kanıtla mantığı
22:15
koyacaksın. Finalde de akılda kalacaksın.
22:18
Aristoteles'ten bugüne değişmeyen bu 4 adım iyi bir
22:21
konuşmanın temel iskeleti ha bir de benim önerim tetiks
22:25
konuşmalarını bol bol dinleyin. Eğer sahne performansınızı yani
22:29
sahnede konuşacaksanız sahne performansınızı geliştirmek için
22:32
tetiks konuşmaları çok yardımcı olabilir sizlere.
22:35
Ve geldik finalin finaline sevgili dinleyenlerin bütün bu
22:39
konuştuklarımızı şimdi kısaca bir toparlamak istiyorum.
22:42
Yani bir nevi aristoteles'in bize 100 yıllar öncesinden yazıp
22:45
bıraktığı konuşma sanatı 101 özetini verelim.
22:47
Ikna etmenin 3 temel yolu var ya ben bu işin ehliğim havası
22:52
vererek ethosla ya insanların yüreğine dokunarak patosla ya da
22:56
aklını çalıştırıp mantıklı argümanlarla ikna ederek logosla
23:00
konuşursun ve işlerinde en sağlamı tabii ki logos çünkü
23:04
akıl bir kere inandı mı gerisi? Olay hatta öyle ki konuşmayı
23:08
mantıklı konuşmayı başaran biri zaten karakter olarak daha
23:11
güvenilir görünmeye başlıyor insanlar seni daha ciddiye
23:14
alıyor ve bu da duygusal etkiyi artırıyor.
23:17
Yani logos diğer ikisinin de kapısını açıyor aslında.
23:20
Yani tam bir anahtar. Peki işin pratiği bir şüpheye
23:23
düştün mü? Lafı kısa kes.
23:25
Lafı uzatmak maharet değil uzadıkça dağılır, dağılınca
23:28
etkisini kaybeder. 21 konuşmanın 2 amacı var, bir bir fikrini
23:32
ortaya koymaktır, 2 onu kanıtlamaktır.
23:34
Gerisi büyük ihtimalle gereksiz detay sor kendine ya benim bu
23:39
söylediğim şey fikrimi destekliyor mu?
23:41
Cevap hayırsa at gitsin 2 ne anlatıyorsan bilerek
23:45
anlatacaksın. Bilgiyle destekleyeceksin
23:47
mantığını oturtacaksın. Dinleyen kişi lan evet ya bu
23:51
adam bu kadın haklı desin. 3 ne kadar sade o kadar net kardeşim
23:56
süslemek güzeldir ama tadında insanlar önce ne dediğini
24:00
anlamak istiyor. Sonra nasıl dediğine hayran
24:02
oluyor ve 4 doğal olacaksın. Sahici olmayan hiçbir konuşma
24:07
kalbe inmiyor laf havada kalıyor ama içten gelen bir söz
24:11
dinleyenin içine işliyor. Sonuç olarak millet iyi bir
24:14
konuşma yapmak için mükemmel bir ses tonuna Hollywood diksiyonuna
24:18
falan ihtiyacın yok. Bir fikrin olacak, 10'a çıkart
24:21
inanacaksın ve onu doğru şekilde anlatacaksın işte bu kadar ben
24:25
sizleri okuduklarımı özetliyor. Böyle bir üslup ile anlatmaya
24:28
çalışıyorum. Umarım keyif alıyorsunuzdur.
24:31
Benden bugünlük bu kadar konuştuk.
24:33
Güldük düşündük ama en önemlisi konuşmanın nasıl bir sanata
24:38
dönüştüğünü birlikte keşfettik. Bir sonraki bölümde görüşürüz
24:41
diyelim kendinize iyi bakın sek. 20 beşten iyi dileklerimde.