Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: ChipSoft-hack houdt zorg in de greep
Transcript
- 0:02Speaker 1: Goedemorgen, het is vandaag woensdag 29 april 2026 en het belooft een
- 0:11Speaker 1: mooie lentedag
- 0:11Speaker 2: te worden, maar ja, dat is... Evident, de komende dagen
- 0:20Speaker 2: blijft het gewoon hartstikke mooi weer. En hebben wij heel
- 0:23Speaker 2: veel nieuws, ook in deze podcast. Welkom, Iman, wat gaan
- 0:26Speaker 2: we doen?
- 0:26Speaker 3: Pas, even opletten zometeen als de schoonmaker of schoonmaakster langskomt.
- 0:30Speaker 3: Want wat blijkt, huishoudens betalen hun huishoudhulp massaal niet door
- 0:34Speaker 3: bij ziekte. Terwijl dat jarenlang wel al moet volgens regels,
- 0:38Speaker 3: die al twintig jaar bestaan. Maar eigenlijk niemand doet dat.
- 0:40Speaker 3: Hoor je zometeen meer over. En het is woensdag, dus
- 0:43Speaker 3: een column van Bernard Hollenburg. Zometeen over een kwartiertje ongeveer.
- 0:47Speaker 2: Je krijgt dus inzicht in de dag. Die komt op BNR,
- 0:49Speaker 2: Nederland en het binnenhof, de rest van de wereld. Maar
- 0:51Speaker 2: de vliegende start van je werktag begint eigenlijk bij je
- 0:54Speaker 2: huisarts of bij het ziekenhuis. Want alle gestolen data die
- 0:57Speaker 2: begin deze maand werd gestolen bij Chipsoft. Dat is die
- 1:00Speaker 2: softwareleverancier die met name gebruikt wordt door zorginstellingen, ziekenhuizen, huisartsen.
- 1:05Speaker 2: Al die gegevens die zijn vernietigd en niet gepubliceerd. Tenminste,
- 1:09Speaker 2: dat zegt Chipsoft zelf in een verklaring. Ze hebben niet
- 1:12Speaker 2: bekendgemaakt of er geld betaald is aan die hackersgroep, want
- 1:15Speaker 2: het was mogelijk een ransomware-aanval. We gaan erover praten met
- 1:19Speaker 2: Jort Collery, die is strategisch adviseur bij Orange Cyber Defense. Goedemorgen.
- 1:25Speaker 2: Een hele goedemorgen, Bas. Ja, nou Jort, je kan er
- 1:27Speaker 2: wel van uitgaan dat er toch wel betaald is, of niet?
- 1:31Speaker 2: Of gaat zo'n hackersgroep toch omdat ze denken, nou, we
- 1:33Speaker 2: krijgen voering over tot vernietiging van alles gegevens?
- 1:37Speaker 4: Ik wilde eerst even een lijstje opnoemen van bedrijven die
- 1:40Speaker 4: zijn getroffen... en die steeds langer hoort
- 1:43Speaker 4: Het begint bij Clinical Diagnostics, BasicFit, Booking.com, Hallmark... Rockstar Games,
- 1:49Speaker 4: Universiteit Leiden, Interrail, Eurorail, Rituals... en dan komen we bij
- 1:54Speaker 4: het lijstje, Chipsoft inderdaad. En die hebben mogelijk betaald, zeggen
- 1:58Speaker 4: de experts.
- 1:59Speaker 2: Ja, precies. Ik miste nog even Odido hier, opzomming. Oh ja,
- 2:02Speaker 2: die dood moet ik ook even erbij noemen. Dat is
- 2:04Speaker 2: ook een flink inderdaad. Precies, ja. Maar stel, er wordt
- 2:09Speaker 2: altijd gezegd van ja, in dit soort cybersecurityzaken, ransomware aanvallen,
- 2:14Speaker 2: moet je zo lang mogelijk doen om te zorgen dat
- 2:16Speaker 2: je niet betaalt. Uiteindelijk, als er betaald is, om hoeveel
- 2:21Speaker 2: geld gaat het dan? En vaak gaat het dan niet
- 2:23Speaker 2: om geld, maar om bitcoins, hè?
- 2:26Speaker 4: Ja, het gaat om bitcoins en dan valt het gelijk
- 2:28Speaker 4: al in de miljoenen. Ik denk dat Chipsoft natuurlijk ook
- 2:33Speaker 4: wel wat heeft te verbergen. Zij leveren overigens aan meer
- 2:39Speaker 4: dan 66 zorginstellingen die ook allemaal heel erg nerveus zijn geworden.
- 2:43Speaker 4: Dus het zou heel kritisch zijn. goed kunnen zijn dat
- 2:46Speaker 4: de cybersecurity experts die zij hebben ingehuurd... dat zij ook
- 2:50Speaker 4: de onderhandelingen doen met de criminelen
- 2:52Speaker 2: Ja, Chipsoft zegt ook in de verklaring... onze cybersecurity experts
- 2:57Speaker 2: hebben bevestigd... dat er vernietiging op technisch juiste wijze heeft plaatsgevonden.
- 3:02Speaker 2: Dan zou je inderdaad kunnen impliceren... dat die mensen aan
- 3:04Speaker 2: tafel gezeten hebben met elkaar... en dat ze ook echt
- 3:06Speaker 2: de garantie gekregen hebben... dat die data vernietigd is. Maar ja, garantie,
- 3:12Speaker 2: dat krijgt mijn hacker volgens mij tot de voordeur...
- 3:16Speaker 4: Je hebt met criminelen te maken. Precies. Ik kan bijvoorbeeld
- 3:20Speaker 4: twee kopieën hebben met de data op een harddisk. En
- 3:24Speaker 4: ik zal laten zien dat ik de ene harddisk laat verpulveren...
- 3:27Speaker 4: en dan heb ik nog steeds de andere harddisk. Dus
- 3:29Speaker 4: het zou ook heel goed kunnen zijn dat ze die
- 3:31Speaker 4: data op latere termijn... gaan inzetten om dan nog eens
- 3:36Speaker 4: een tweede keer van afpersing te faciliteren. Leuk dat je
- 3:40Speaker 4: toen hebt betaald, maar het is nu aan de tweede keer.
- 3:42Speaker 4: Dus die claim, die data is vernietigd,
- 3:44Speaker 3: die kan je eigenlijk niet met zekerheid maken?
- 3:47Speaker 4: Nee. Je onderhandelt met criminelen, dus je kan nooit dat
- 3:52Speaker 4: zekerheid hebben.
- 3:55Speaker 2: En dus, als die hackers inderdaad nog een tweede harde
- 3:57Speaker 2: schijf hebben... die niet vernietigd is, waar alles op staat...
- 4:00Speaker 2: zou je dus dat inderdaad voor de tweede keer online
- 4:03Speaker 2: kunnen zetten... zoals je net zegt, en dan opnieuw zeggen van... nou,
- 4:06Speaker 2: betaal maar eventjes
- 4:09Speaker 4: Ja, klopt. Of ze kunnen het verhandelen aan andere criminelen...
- 4:12Speaker 4: die dan misschien interesse hebben om dan over een jaar...
- 4:16Speaker 4: de organisatie weer onder drank te zetten.
- 4:18Speaker 5: Ja
- 4:19Speaker 2: je bent crimineel en dat blijf je ook waarschijnlijk... als
- 4:22Speaker 2: je betaald blijft, hè? Absoluut, ja
- 4:26Speaker 3: Chipsoft zal hopen dat hiermee de kous af is. Maar
- 4:28Speaker 3: dat lijkt me dus niet. Want dit blijft eigenlijk maar
- 4:30Speaker 3: oneindig boven de markt hangen. Dit hele dossier.
- 4:34Speaker 4: Ja, het lijstje wat ik omnoemde... en wat pas inderdaad
- 4:36Speaker 4: een van de belangrijkste aan toevoegde, Odido... dat blijft groeien.
- 4:41Speaker 4: Ik heb zo geteld dat eigenlijk in de afgelopen maanden...
- 4:45Speaker 4: de meeste aanvallen met succes zijn behaald in het begin
- 4:49Speaker 4: van het jaar. En dat lijstje zal alleen maar groeien. Ja.
- 4:53Speaker 4: Er is één constant in onze wereld. Het wordt alleen
- 4:56Speaker 4: maar meer. Dankjewel, Jort Kolderies. Dat tegenstelt het vuur bij
- 4:59Speaker 4: Orange Cyber Defense
- 5:01Speaker 3: Het hooikoortsseizoen is in volle gang. En daar kan je
- 5:04Speaker 3: pillen tegen nemen en sprays. Maar voor een andere oplossing
- 5:07Speaker 3: moeten we zijn op Instagram. En in de yogaklas. En
- 5:11Speaker 3: bij Genzeers. En in Japan. Hoor je over een minuut
- 5:15Speaker 3: of twaalf. Bijna 20 jaar na het invoeren van de regeling
- 5:21Speaker 3: dienstverlening aan huis... blijkt dat bijna niemand zich eraan houdt.
- 0:00Speaker 3: 9 op de 10 huishoudens betalen hun huishoudhulp niet door bij ziekte...
- 5:29Speaker 3: terwijl ze dat wel moeten doen. Stelt socioloog David de
- 5:32Speaker 3: Kort van de Universiteit Utrecht... in een interview met BNR.
- 5:35Speaker 3: Ik praat erover met Elisa Hermanides van de BNR-onderzoeksredactie. Elisa, goedemorgen.
- 5:40Speaker 6: Goedemorgen, Iwan
- 5:41Speaker 3: Die regeling werd in 2007 in het... leven geroepen, de regeling
- 5:46Speaker 3: dienstverlening aan huis. En volgens die regeling moeten huishoudelijke hulpen...
- 5:49Speaker 3: dus zes weken doorbetaald krijgen bij ziekte. Maar wat blijkt
- 5:52Speaker 3: uit dat gesprek? Dat gebeurt helemaal niet
- 5:54Speaker 6: Nee, dat gebeurt inderdaad niet, terwijl dat wel zou moeten.
- 5:57Speaker 6: Mijn collega Eva Henkens heeft zich verdiept in de regelgeving...
- 6:00Speaker 6: en in de praktijk rond huishoudelijke hulpen. Zij sprak daarvoor
- 6:03Speaker 6: onder meer met socioloog David de Kort... en uit zijn
- 6:06Speaker 6: promotieonderzoek blijkt dat slechts één op de tien... huishoudens hun
- 6:09Speaker 6: schoonmaker of schoonmaakster doorbetaalt bij ziekte.
- 6:12Speaker 3: Oké, dan moeten we misschien even schetsen om hoeveel huishoudens
- 6:15Speaker 3: het überhaupt gaat. Want hoeveel mensen of hoeveel huishoudens in
- 6:18Speaker 3: Nederland hebben een hulp in het huishouden?
- 6:20Speaker 6: Dat zijn ongeveer 1 miljoen huishoudens. Die hebben dan een schoonmaakster
- 6:24Speaker 6: of werkster of schoonmaker. Het zijn wel meestal vrouwen. En
- 6:28Speaker 6: dat is van de ongeveer 8 miljoen huishoudens in totaal. Dus
- 6:32Speaker 6: het zijn er toch behoorlijk wat. Oké.
- 6:33Speaker 3: En er kwamen dus in 2007 nieuwe regels voor. Hoe zit
- 6:36Speaker 3: dat daarmee? Wat was de achtergrond daarvan?
- 6:38Speaker 6: Nou ja, huishoudelijk werk valt dus in Nederland onder de
- 6:41Speaker 6: regeling dienstverlening aan huis. En onder deze regeling valt eigenlijk
- 6:45Speaker 6: al het werk wat in en om het huis plaatsvindt.
- 6:48Speaker 6: Maar het moet wel structureel zijn. Dus denk bijvoorbeeld aan schoonmaken,
- 6:51Speaker 6: maar ook aan oppassen of strijken.
- 6:53Speaker 3: Oké, en als iemand af en toe een lampje komt vervangen,
- 6:56Speaker 3: dan is het dat weer niet?
- 6:57Speaker 6: Nee, een klusjesman die één keer komt, dat valt daar
- 7:00Speaker 6: dus niet onder. Dat is niet structureel.
- 7:02Speaker 3: Oké, maar dan, twintig jaar geleden, nieuwe regels. Waarom zijn
- 7:05Speaker 3: die toen er gekomen?
- 7:06Speaker 6: Nou, ze wilden het eigenlijk toen aantrekkelijker maken voor mensen...
- 7:09Speaker 6: om een huishoudelijke hulp wit in te huren. Want jij
- 7:13Speaker 6: en ik weten allebei, heel veel mensen doen dit natuurlijk zwart.
- 7:16Speaker 6: Die hebben zwart een werkster. Maar volgens deze regeling die
- 7:20Speaker 6: toen dus is gekomen... is het huishouden officieel werkgever. Maar
- 7:24Speaker 6: dan net met wat minder werkgeversverplichtingen. Maar er zijn wel verplichtingen.
- 7:29Speaker 6: Wat bijvoorbeeld niet verplicht is, is om een pensioenregeling aan
- 7:32Speaker 6: te bieden... en om premies af te dragen voor bepaalde verzekeringen.
- 7:36Speaker 6: Maar ze zijn wel verplicht om door te betalen bij ziekte.
- 7:39Speaker 6: En ook hebben huishoudhulpen recht op het minimumloon en op vakantiedagen.
- 7:43Speaker 3: Oké. Maar dat doorbetalen bij ziekte gebeurt dus eigenlijk amper.
- 7:47Speaker 3: Een op de tien huishoudens doet dat. Waarom gebeurt het
- 7:50Speaker 3: niet als het wel moet
- 7:51Speaker 6: Nou, het is heel simpel. De meeste mensen weten het
- 7:53Speaker 6: gewoon niet. De regeling bestaat al bijna twintig jaar... maar
- 7:56Speaker 6: is in de politiek en ook in de media... en
- 7:58Speaker 6: we moeten misschien ook naar onszelf kijken... nooit veel aandacht
- 8:01Speaker 6: aan besteed. Mensen zijn hierdoor gewoon niet bekend met die regeling...
- 8:04Speaker 6: en zien het dus ook niet als een werknemer-werkgeversrelatie. En
- 8:08Speaker 6: ze voelen zich dus ook niet verantwoordelijk... voor dit soort
- 8:11Speaker 6: zaken zoals doorbetaling bij ziekte... En ja, Yvonne, laten we
- 8:14Speaker 6: ook helder zijn, er is ook geen handhaving of controle
- 8:17Speaker 6: vanuit de overheid. Het is natuurlijk ook zo dat wat
- 8:21Speaker 6: achter de voordeur gebeurt natuurlijk lastig te controleren is
- 8:24Speaker 3: Ja, en hoe erg is het ook? Sommige van die
- 8:27Speaker 3: mensen zullen dat bijvoorbeeld schoonmaken, bijvoorbeeld als een bijbaantje doen,
- 8:31Speaker 3: een paar uur per week in de avonduren. Is het
- 8:33Speaker 3: dan heel belangrijk dat dit allemaal heel netjes wordt nageleefd,
- 8:37Speaker 3: al deze nieuwe regels?
- 8:38Speaker 6: Nou ja, het is toch waarschijnlijk nadelig voor een grote groep.
- 8:41Speaker 6: Mijn collega Eva Henkens heeft ook gesproken met de FNV.
- 8:44Speaker 6: En inderdaad, soms zou je denken, bijverdiensten naast de studie.
- 8:47Speaker 6: Maar er is ook een grote groep waarvoor dit echt
- 8:49Speaker 6: het hoofdinkomen is. Ze hebben volgens de wet dus allerlei rechten,
- 8:53Speaker 6: maar die worden eigenlijk niet nagekomen. En dan gaat het
- 8:56Speaker 6: ook vaak in deze situatie om vrouwen met een kwetsbare positie.
- 9:00Speaker 3: Stel, ik heb een hulp in de huishouding. Nou, dat
- 9:02Speaker 3: kan best. Dat zullen best veel van onze luisteraars zijn.
- 9:05Speaker 3: Moet ik dan nu vrezen voor een boete of een naheffing?
- 9:08Speaker 3: Moet ik met terugwerkende kracht alsnog ziekte gaan uitbetalen?
- 9:12Speaker 6: Nou, er is geen instantie die dit handhaaft. Dus nee,
- 9:15Speaker 6: daar hoef je eigenlijk niet bang voor te zijn. Het
- 9:17Speaker 6: is wel goed om eens even na te gaan bij jezelf.
- 9:19Speaker 6: Van wat is nou de verhouding, de arbeidsverhouding die ik heb...
- 9:21Speaker 6: met die werkster of schoonmaker? En ja, je te beseffen
- 9:25Speaker 6: dat er ook plichten bij komen kijken.
- 9:26Speaker 3: Ja, en dan kan misschien die schoonmaker ook geld terug
- 9:29Speaker 3: gaan eisen. Dat zou ook wel kunnen, of niet?
- 9:31Speaker 6: Ja, dat kan wel. Wij hebben ook gesproken met een jurist.
- 9:34Speaker 6: En de schoonmaker of werkster kan met terugwerkende kracht... zorgen
- 9:39Speaker 6: dat dat geld toch moet worden betaald, die doorbetaling bij ziekte.
- 9:43Speaker 6: Maar dat gaat waarschijnlijk toch niet gebeuren. Want je moet
- 9:47Speaker 6: je voorstellen, dat zijn mensen in een kwetsbare positie. Die
- 9:50Speaker 6: doen dat vaak niet. Maar desalniettemin, stel dat iemand dat
- 9:54Speaker 6: wel aandurft... dan denkt de jurist die wij hebben gesproken wel...
- 9:58Speaker 6: dat je echt een kans maakt als werkster of als schoonmaker...
- 10:01Speaker 6: om dat geld terug te krijgen.
- 10:03Speaker 3: Ja, maar dan moet je misschien helemaal naar de rechter
- 10:05Speaker 3: toe en dergelijke. Gaat iemand zo'n stap nemen, denk je?
- 10:08Speaker 6: Nee, dat denken wij dus niet. Er is wel een
- 10:11Speaker 6: voorbeeld van een rechtszaak tegen het UWV die er een
- 10:13Speaker 6: beetje aan raakt. En daarvoor kun je meer lezen in
- 10:16Speaker 6: ons achtergrondverhaal op de website. Dat zit net even anders.
- 10:19Speaker 6: Maar je hebt gelijk natuurlijk. Procederen kost één geld. En
- 10:23Speaker 6: schoonmakers zullen gewoon niet de relatie met hun schoonmaakadres op
- 10:26Speaker 6: het spel willen zetten. Dus de kans dat er hulpen
- 10:29Speaker 6: naar de rechter gaan stappen is erg klein.
- 10:31Speaker 3: Nou, dat achtergrondverhaal en het nieuwsverhaal vind je op bnr.nl
- 10:34Speaker 3: en in de BNR-app. Dank je wel, Elisa Hermanides, eindredacteur
- 10:37Speaker 3: van de BNR-onderzoeksredactie in de ochtendspit. Later deze ochtend praten
- 10:40Speaker 3: we nog over dit onderwerp met Jimmy Dijk, fractievoorzitter in
- 10:44Speaker 3: de Tweede Kamer van de Socialistische Partij.
- 10:46Speaker 2: En dan nog dit, want de voormalige directeur van de FBI,
- 10:48Speaker 2: James Comey, is weer eens aangeklaagd. Dit keer voor het
- 10:52Speaker 2: bedreigen van Donald Trump. Volgens CNN is er zelfs een
- 10:54Speaker 2: arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de uitgesproken criticus van de Amerikaanse president.
- 11:00Speaker 2: Vorig jaar plaatste Comey een foto van schelp in het
- 11:02Speaker 2: zand op zijn Instagram-account. En die schelpen vormden de cijfers 8647.
- 11:07Speaker 2: En dat zou verwijzen naar het uitschakelen of doden van
- 11:11Speaker 2: president Trump. Het getal 86 staat in straattaal namelijk voor zich
- 11:15Speaker 2: van iets of iemand ontdoen, terwijl Trump de 47ste president
- 11:19Speaker 2: van Amerika is. Maar ondanks dat Comey de post diezelfde
- 11:22Speaker 2: dag nog verwijderde vanwege de kritiek, ligt er nu toch
- 11:24Speaker 2: een aanklacht. Daarin staat dat hij willens en wetens heeft
- 11:27Speaker 2: gedreigd het leven van de president te nemen en de
- 11:31Speaker 2: man lichamelijk letsel toe te brengen. Nou, Comey werd eerder
- 11:33Speaker 2: ook al aangeklaagd voor het afleggen van valse gedachten. over
- 11:36Speaker 2: zijn rol in het parlementair onderzoek naar pogingen... de presidentsverkiezingen
- 11:40Speaker 2: van 2016 die hem beïnvloeden. Een rechter zette daar vorig jaar
- 11:44Speaker 2: resoluut een streep door. En juridische experts zeggen nu tegen
- 11:47Speaker 2: het CNN... dat deze nieuwe zaak waarschijnlijk ook weinig kans
- 11:51Speaker 2: van slagen heeft. Comey zelf plaatst op social media een
- 11:54Speaker 2: video met zijn reactie. En de voormalige FBI-directeur zegt nog
- 11:58Speaker 2: steeds dat hij onschuldig is.
- 11:59Speaker 5: Ik ben nog steeds onschuldig. I'm still not afraid. And
- 12:03Speaker 5: I still believe in the independent federal judiciary. So let's go.
- 12:08Speaker 5: Zo'n filmpje had hij vorige keer ook ongeveer. Ja, precies.
- 12:11Speaker 5: Iedere keer wordt deze man gezien als de grote kwade genius.
- 12:14Speaker 5: Hij heeft trouwens een geweldig boek geschreven. En dat gaat
- 12:18Speaker 5: over loyalty, over een hogere loyaliteit. Hij kreeg...
- 12:38Speaker 2: Trump nog uit zijn tijd dat hij district attorney was
- 12:41Speaker 2: in de staat New York. En hij heeft in dat
- 12:43Speaker 2: boek ook wel eens gezegd van nou, eigenlijk is Trump
- 12:45Speaker 2: een klassieke maffiabaas. Zo'n man die je apart neemt in
- 12:48Speaker 2: een kamertje en dan zegt I'm gonna make you an
- 12:50Speaker 2: offer you cannot refuse waar niemand bij is. Tot zover
- 12:54Speaker 2: met de komie.
- 12:56Speaker 3: We gaan naar de aankomende beursdag blikken met Milo Brandt
- 12:58Speaker 3: van BNR Beurs. Wat kan je verwachten?
- 13:00Speaker 1: Nou, riemen vast. Er komt namelijk een cijferlawine aan. Met
- 13:03Speaker 1: name in twee grote sectoren. Auto's en tech. En we
- 13:07Speaker 1: beginnen met die laatste. Want vier van de Magnificent Seven
- 13:10Speaker 1: komen met cijfers. Tweede Microsoft, Meta, Alphabet en Amazon. Ook eBay,
- 13:15Speaker 1: chipontwerper Qualcomm doen de boeken open. En dan hebben we
- 13:18Speaker 1: op het gebied van auto's Mercedes-Benz en Ford... Andere cijfers
- 13:22Speaker 1: waar beleggers ook nog op kunnen rekenen... zijn die van
- 13:24Speaker 1: Universal Music Group. Een AIX-aandeeltje, tenminste voorlopig nog... want er
- 13:29Speaker 1: ligt een overnamebod van Bill Eggman. Dus aandeelhouders zullen vooral
- 13:33Speaker 1: benieuwd zijn... of de CEO van UMG daar iets over zegt.
- 13:36Speaker 1: En we sluiten de dag af met de vergadering van
- 13:38Speaker 1: de FED en de VS. Laatste keer dat Powell zijn
- 13:41Speaker 1: rentebesluit kenbaar maakt. Een spoiler, die blijft hoogstwaarschijnlijk ongewijzigd. En
- 13:45Speaker 1: hierna is het aan Kevin Warsh. Dus dat is toch
- 13:47Speaker 1: wel een momentje.
- 13:48Speaker 3: Beursnieuws de hele dag op BNR. Natuurlijk in de ochtendspits,
- 13:51Speaker 3: in de zaken doen, in de avondspits. En we toppen
- 13:53Speaker 3: de dag af met BNR. Beurs vanavond half zeven, live
- 13:55Speaker 3: op BNR. En dat kan je al vinden. Ook terugluisteren
- 13:58Speaker 3: trouwens in de BNR-app.
- 14:01Speaker 2: Gaan we naar de klimaatverandering. Europa blijkt het snelste opwarmend
- 14:05Speaker 2: werelddeel op aarde. Dat is de alarmerende boodschap van honderd weer-
- 14:09Speaker 2: en klimaatonderzoekers. Onder meer van de Europese klimaatdienst Copernicus trouwens.
- 14:13Speaker 2: Iedere tien jaar stijgt de temperatuur met 0,56 graden Celsius. Ruime
- 14:17Speaker 2: halve graad. En dat is ruim twee keer zo hard
- 14:20Speaker 2: als de wereldwijde opwarming bij ons in Europa. En daardoor
- 14:22Speaker 2: krijgen wij hier op dit continent... vaker te maken met
- 14:25Speaker 2: intense hittegolven, verwoestende bosbranden... afname en biodiversiteit en een slinkende sneeuw-
- 14:31Speaker 2: en ijslaag. Allemaal heel fijn nieuws, maar niet heus. In 95
- 14:35Speaker 2: procent van Europa was de jaartemperatuur... en zee op, en
- 14:42Speaker 2: dat komt voor een groot deel door de uitstoot van broeikasgassen.
- 14:44Speaker 2: En daarmee warmen we, zoals gezegd, sneller op dan de
- 14:46Speaker 2: rest van de wereld, want een deel van ons continent
- 14:48Speaker 2: omvat het Arktisch gebied, en dat is nou juist de
- 14:52Speaker 2: snelste opwarmende regio op aarde. Zo was het bijvoorbeeld hier
- 14:55Speaker 2: en daar afgelopen winter in de Noordpool 30 graden Celsius boven nul.
- 15:01Speaker 2: Opvallend genoeg is ook de afname van de luchtvervuilingen reden.
- 15:04Speaker 2: Aerosolen zorgen ervoor dat er minder zonnestralen doorgaan, is de
- 15:11Speaker 2: aantal van dat soort aerosolen in de lucht wel afgenomen.
- 15:14Speaker 2: Dat zorgt voor een schonere lucht. Maar dat betekent ook
- 15:17Speaker 2: dat we meer opwarming krijgen. Dus het ene wat we doen,
- 15:20Speaker 2: denken goed te doen... krijgen we op een andere manier
- 15:23Speaker 2: weer keihard voor de kiezen
- 15:25Speaker 3: En dan naar Oekraïne, want de Amerikaanse ambassadeur in Oekraïne...
- 15:28Speaker 3: Julie Davis, die vertrekt binnenkort. En dat is opvallend, want
- 15:31Speaker 3: ze zat nog maar een jaartje op haar post. Volgens
- 15:33Speaker 3: de Financial Times speelt er achter de schermen frustratie... want
- 15:37Speaker 3: Davis zou moeite hebben met de koers van president Donald Trump...
- 15:40Speaker 3: die de steun aan Oekraïne heeft teruggeschroefd... en aandringt op
- 15:43Speaker 3: concessies richting Rusland. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington...
- 15:47Speaker 3: spreekt dat trouwens tegen en zegt dat er niks aan
- 15:49Speaker 3: de hand is. Davis is nu de hoogste Amerikaanse diplomaat
- 15:52Speaker 3: in Kiev... en ze is de opvolger van Bridget Brink...
- 15:55Speaker 3: die eerder ook opstapte om vergelijkbare redenen. Maar zij deed
- 15:59Speaker 3: dat wel. Openlijk zei uit de toenige kritiek... op de
- 16:01Speaker 3: druk die Washington op Oekraïne zet... terwijl Rusland volgens haar
- 16:04Speaker 3: teveel werd ontzien. Davis is geen volwaardige door de Senaat
- 16:09Speaker 3: benoemde ambassadeur... maar ze vervult de rol tijdelijk als zaakgelastigde...
- 16:13Speaker 3: naast haar functie als ambassadeur op Cyprus. En haar vertrek
- 16:16Speaker 3: komt op een gevoelig moment... want die oorlog gaat maar door.
- 16:20Speaker 3: De mannen die daar moeten onderhandelen... moeten ook eventjes Iran
- 16:23Speaker 3: fiksen voor Donald Trump. Vredesonderhandelingen zitten vast, er wordt niet gesproken.
- 16:26Speaker 3: En Oekraïnse bronnen verwachten bovendien... dat Rusland zich opmaakt voor
- 16:29Speaker 3: een zomeroffensief... En Davies die dus in dat tumult weggaat.
- 16:34Speaker 3: Wie haar gaat opvolgen is nog niet bekend. Ze gaat
- 16:36Speaker 3: de diplomatieke dienst verlaten. Na een loopbaan van zo'n 30 jaar.
- 16:41Speaker 3: Nu dus weg en Trump op zoek naar een nieuw ambassadeur.
- 16:44Speaker 2: We gaan naar de krant. In de financiële telegraaf... de
- 16:46Speaker 2: oorlog met Iran benadrukt opnieuw hoe kwetsbaar... de voedingsindustrie is
- 16:50Speaker 2: door die stijgende energie- en brandstofprijzen. Op korte termijn valt
- 16:53Speaker 2: het nog wel mee. Maar als de energiecontracten later dit
- 16:56Speaker 2: jaar aflopen... want de voedingssector heeft die heel handig... na
- 17:00Speaker 2: het uitbreken van covid laag kunnen inkopen... ja, nu gaan
- 17:04Speaker 2: we dus weer de volle met betalen... En dan krijgt
- 17:06Speaker 2: de sector de prijzen voor de kiezen. En je raadt
- 17:09Speaker 2: al wie dat gaat betalen, schrijft ABN AMRO in een
- 17:11Speaker 2: nieuw rapport.
- 17:12Speaker 3: In het Algemeen Dagblad Gorkum schrijft vandaag geschiedenis... 31.000 kiesgerechtigden in
- 17:17Speaker 3: die gemeente mogen opnieuw gaan stemmen... voor de gemeenteraad. De
- 17:20Speaker 3: uitslag van de verkiezingen van 18 maart, toen we allemaal mochten stemmen...
- 17:24Speaker 3: die is door de raad ongeldig verklaard... omdat er vermoedelijk
- 17:27Speaker 3: fraude is gepleegd, stemmen ronselen. Wel wordt er nu een
- 17:30Speaker 3: lagere opkomst verwacht vanwege de mijnvakantie. Ja,
- 17:32Speaker 2: en straks in de ochtendspit spreken we met stadsbelang Gorkum
- 17:35Speaker 2: over die verkiezingen. Ook in het AD, geheime camera ontdekt
- 17:38Speaker 2: bij belangrijk NAVO-station in Duitsland. Zo schrijft het AD, de
- 17:42Speaker 2: camera is het eerste concrete bewijs... dat belangrijke militaire infrastructuur
- 17:46Speaker 2: in Duitsland wordt geobserveerd. De Duitse politie heeft dan ook
- 17:50Speaker 2: gisterochtend een inval gedaan... in de huis van een man
- 17:53Speaker 2: uit Litouwen. Die wordt verdacht van spionage voor de Russen.
- 17:57Speaker 3: In het financiële dagblad Koers van Spotify beleefde gister zijn
- 18:00Speaker 3: grootste dip in vier jaar tijd. Een paar uur na
- 18:03Speaker 3: opening van Wall Street had het aandeel zo'n 14% verloren. Ja,
- 18:07Speaker 3: zit daar nog wel muziek in? Beleggers waren teleurgesteld in
- 18:09Speaker 3: de verwachtingen van de streamingdienst. Analysten hadden een bedrijfsresultaat van 674
- 18:14Speaker 3: miljoen euro voorspeld. Spotify zelf rekent op een beetje minder, 630 miljoen,
- 18:19Speaker 3: tegenvaller
- 18:20Speaker 2: dus. Dan in trouw nieuwe verkiezingen in Kosovo... omdat het
- 18:23Speaker 2: parlement geen president kiest. Nou, dat is een kop die
- 18:26Speaker 2: je kan blijven halen in Kosovo, schrijft trouw... want de
- 18:29Speaker 2: diep verdeelde parlementsleden kwamen er gisteren opnieuw niet uit... wie
- 18:32Speaker 2: nou hun nieuwe president moet worden. En daarmee stevent Kosovo
- 18:36Speaker 2: af op de derde verkiezingen... voor een president in meer
- 18:39Speaker 2: dan een jaar tijd. En dat is toch wel een
- 18:42Speaker 2: beetje jammer.
- 18:43Speaker 3: NRC dan. Vertrek Emiraten maakt oliekartel OPEC zwakker, kopt de krant.
- 18:48Speaker 3: Dat was gistermiddag in het nieuws. De Verenigde Arabische Emiraten
- 18:50Speaker 3: stappen per aanstaande vrijdag uit de OPEC en OPEC +.
- 18:53Speaker 3: Waardoor ze niet langer gebonden zijn aan productieafspraken. Een flinke
- 18:56Speaker 3: klap voor het kartel, want de VAE waren na Saudi-Arabië
- 19:00Speaker 3: een belangrijk lid. Misschien wel het belangrijkste lid, zegt ook
- 19:04Speaker 3: bij ons bekend Jilles van den Beukel, energieanalyst van het HCSS.
- 19:07Speaker 3: Het vertrek van het land kan zorgen voor meer schommelingen
- 19:10Speaker 3: in de olieprijs.
- 19:11Speaker 2: En dan in de Volkskrant tenslotte. Wetenschappers ontdoen kankercellen van
- 19:14Speaker 2: hun vermomming... met behulp van geluidsgolven, zo ook op die kranten.
- 19:18Speaker 2: Nieuwe combinatie van immuuntherapie en ultrageluid... kan in de toekomst
- 19:22Speaker 2: mogelijk helpen bij de behandeling van uitgezaaide kanker... blijkt uit
- 19:26Speaker 2: een eerste studie van het UMC Utrecht... waar de krant
- 19:28Speaker 2: vandaag over schrijft
- 19:30Speaker 3: En we hebben meer gezondheidsnieuws. Want misschien voel je het
- 19:33Speaker 3: al weer kriebelen... hooi koorts hangt weer in de lucht
- 19:36Speaker 3: en dus wordt er weer getraand, gesnotterd en gezondheid geniest.
- 19:40Speaker 3: Miljoenen Nederlanders hebben er last van en het hooi koortsseizoen
- 19:43Speaker 3: duurt ook steeds langer. En dus is iedereen weer volop
- 19:45Speaker 3: in de weer met pillen en sprays en you name it.
- 19:49Speaker 3: Maar wat ook kan helpen... is matcha. Je Argentijnse thee?
- 19:54Speaker 3: Japanse thee.
- 19:55Speaker 2: Oei, is het Japans?
- 19:56Speaker 3: Ja, ik geloof het wel. En dan niet matcha in
- 19:58Speaker 3: de vorm van een... Starbucks Iced Triple Shot Oat Milk
- 20:01Speaker 3: Vanilla Cloud Swirl Matcha Frappe Breeze... maar gewoon een kop
- 20:04Speaker 3: hete matcha thee. Onderzoekers van de Hiroshima University zagen... dat
- 20:09Speaker 3: muizen met allergieklachten veel minder moesten niezen... als ze matcha kregen,
- 20:14Speaker 3: schrijven ze in hun vakblad... Die muizen kregen een paar
- 20:17Speaker 3: keer per week matcha. En vlak voor de blootstelling aan
- 20:20Speaker 3: een allergeen nog een extra dosis. En toen hoefden ze
- 20:23Speaker 3: dus minder te niezen. Matcha lijkt in te grijpen op
- 20:26Speaker 3: het niestcentrum in onze hersenen. Het dempt eigenlijk het signaal
- 20:31Speaker 3: dat zo'n niest... op gang brengt. En dat is interessant,
- 20:36Speaker 3: zeggen ook allergologen in de Amerikaanse media. Want zij noemen
- 20:38Speaker 3: het een mogelijke nieuwe route. Dat je niet de allergie
- 20:40Speaker 3: zelf aanpakt, maar het symptoom, het niezen, onderdrukt via het zenuwstelsel.
- 20:46Speaker 3: Er is ook een waarschuwtje. Want 1. Dit onderzoek is gedaan
- 20:48Speaker 3: bij muizen. En muizen en mensen, nou ja, sommigen lijken
- 20:51Speaker 3: wel op elkaar... Maar de meeste niet. En de hoeveelheid
- 20:55Speaker 3: matcha die zij kregen... ligt ongeveer tien keer hoger dan
- 20:57Speaker 3: wat je normaal in een kop thee drinkt. Dus je
- 20:59Speaker 3: moet er wel flinke matcha-overdosis voor nemen. Experts zeggen dan ook, ja,
- 21:03Speaker 3: we hebben nog extra onderzoek nodig. En matcha is hoog
- 21:05Speaker 3: uit een soort aanvulling. Andere groene thee schijnt ook te helpen,
- 21:09Speaker 3: is wel eens genoemd. Maar ja, als we binnenkort horen
- 21:11Speaker 3: dat allerlei genziers... en hipsters en yoga-ouders... opeens helemaal geen
- 21:17Speaker 3: hooikoorts meer hebben, nooit meer... dan weten we precies hoe
- 21:20Speaker 3: het moet. Het is de matcha.
- 21:24Speaker 1: De column van Bernard Hammelburg.
- 21:27Speaker 7: Ooit sloten we verdragen of bereikten een akkoord... na een
- 21:31Speaker 7: nacht lang polderen of jaren onderhandelen... over comma's en clausules.
- 21:36Speaker 7: Betekende een overeenkomst, een pakt of een convenant. Maar sinds
- 21:40Speaker 7: Donald Trump de wereldpolitiek betrat met zijn bijbel... The Art
- 21:44Speaker 7: of the Deal, lijkt ons vocabulair te zijn gekrompen... tot
- 21:48Speaker 7: één enkel plat woord. De deal. Het is een linguistische
- 21:53Speaker 7: infectie die via het Witte Huis ook het binnenhof heeft bereikt.
- 21:57Speaker 7: Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie
- 22:02Speaker 7: tussen twee handelaren... doen onze eigen politici nu vrolijk mee.
- 22:06Speaker 7: Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesië of
- 22:11Speaker 7: de Green Deal duurzame zorg... Het is tegenwoordig een goede
- 22:15Speaker 7: deal of een slechte deal. De overheid presenteert zich niet
- 22:18Speaker 7: langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een
- 22:21Speaker 7: behendige koopman. Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst
- 22:27Speaker 7: met Iran in 2015. Trump noemde dit stevast de slechtste deal
- 22:33Speaker 7: ooit en stapte er ook uit. Het was een technisch
- 22:37Speaker 7: en diplomatiek huzarenstukje... waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt...
- 22:42Speaker 7: door honderden specialisten uit de Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk...
- 22:47Speaker 7: het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Iran... om een nucleaire wapenwetloop
- 22:52Speaker 7: te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord.
- 22:56Speaker 7: Het was een waardeloze transactie, waarbij hij vond dat Amerika
- 23:00Speaker 7: te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lang
- 23:04Speaker 7: door ervaren diplomaten te passeren en vastgoeddealmakers uit zijn eigen
- 23:10Speaker 7: vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor
- 23:14Speaker 7: hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar
- 23:18Speaker 7: een spel als CEO. Het probleem is dat een deal
- 23:23Speaker 7: juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een
- 23:26Speaker 7: op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkrechtelijke criteria is opgesteld.
- 23:33Speaker 7: In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling
- 23:37Speaker 7: door de Raad van State. Een deal daarentegen is vaak
- 23:41Speaker 7: niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar
- 23:45Speaker 7: een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een
- 23:49Speaker 7: deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de
- 23:52Speaker 7: volgende verkiezingen weer van tafel kan. In de serieuze politiek
- 23:56Speaker 7: is geen plaats voor het vocabulair van een markthal. Een
- 24:01Speaker 7: verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal
- 24:06Speaker 7: heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de
- 24:09Speaker 7: taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek
- 24:14Speaker 7: is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de
- 24:18Speaker 7: staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij.
- 24:23Speaker 7: En dat is een verdomd slechte deal.