Latest / Bartosz Czekała i podcast "The Universe of Memory" / Robisz 10 000 kroków? Nauka podaje zupełnie inną liczbę
Transcript
- 0:00Cześć, tu Bartek Czekała ze strony universeofmemory.pl i.com. Dzisiaj poważny temat, bo będziemy mówić o kłamstwie 100 000 kroków. Tak jak mówiłem ma być poważnie, bo tak naprawdę te mit poniekąd, jak zobaczycie poniekąd mit 10 000 kroków jest niesamowicie mocno rozpowszechniony w powszechnej świadomości nawet osób, które nie bardzo interesują się w żaden sposób zdrowiem, fitnesem, medycyną, jakkolwiek nie chcielibyśmy tego ująć.
- 0:32Dochodzi nawet do sytuacji po prostu, że w momencie, w którym ktoś nie wykonuje tych 10 000 kroków, to inni zaczynają mu mówić: "Daj spokój, stary, rodzina się o ciebie martwi, albo bardziej agresywnie, śmierdzisz skisłą kapustą. Jak śmiesz?" Więc chciałbym trochę szerzej właśnie omówić dlaczego to jest mit, ale nie do końca. Czyli kiedy rzeczywiście warto wykonywać 10 000 kroków, przy jakiej minimalnej ilości kroków zaczynają pojawiać się już korzyści. Jeśli ktoś ma dużo czasu, co warto wykonywać innego zamiast trzaskać kolejne kroki? A więc będą różnego rodzaju plusy, minusy oraz szersze omówienie całego tematu.
- 1:13Zapraszam serdecznie. Zacznijmy z tak zwanej głubej łuy, czyli dlaczego jest to mit. Przynajmniej tak, jak mówiłem, częściowo. Generalnie 10 000 kroków może by się wydawać, bo i czas jest to aż tak głęboko zakorzenione w świadomości pochodzi z jakichś badań, na pewno niesamowicie szeroko zakrojonych badań.
- 1:32Dokładnie tak jak słynne pó5t litra wody dziennie. I okazuje się, że nie. Tak samo jak ta liczba dotycząca wody, tak i ta liczba dotycząca kroków jest najzwyczajniej w świecie bzdurką, bo liczba ta pochodzi, mówiąc konkretnie, z kampanii marketingowej firmy Yamasa. To była japońska firma, która w roku, uwaga, 1965 wypuściła na rynek miernik kroków, który się nazywało mam pokoj. Mam pokoj. Nie mam pojęcia, jakby mówić to po japońsku.
- 2:01Przepraszam wszystkich, którzy kończyli ten kierunek albo znają język. Tak czy siak ten miernik mam pokoj, on podobno tłumaczy się to jako miernik 10 000 kroków. Innymi słowy, ta liczba została wybrana, bo brzmiała fajnie. Ona była okrągła, była łatwa do zapamiętania, co historia pokazała bardzo, bardzo wyraźnie i tym samym jak wirus przeniosła się do świadomości ludzkiej i jak widać 60 lat później wciąż tam pozostaje, szczepiło się już z naszym DNA. Innymi słowy, pochodzenie tego to nie jest żadne badanie, żadna literatura naukowa. To jest po prostu hasło marketingowe dosłownie z miernika kroku, który został wypuszczony w roku 65 w Japonii. Czy to oznacza, że jesteśmy skazani na domysły? No nie, na szczęście przeprowadzanie takich eksperymentów dotyczących kroków jest relatywnie łatwe. Mamy więc jakąś póę badań naukowych, z których możemy wysnuć wnioski, gdzie leży jakaś granica kroków, które trzeba wykonać dziennie, gdzie zaczynają się pojawiać korzyści i również gdzie zaczynają znikać. To znaczy, że możemy potem łupać tych kroków jeszcze więcej niż ta minimalna dawka efektywna tak zwana. I tych korzyści specjalnie już dużo nie będzie.
- 3:18Zacznijmy od badania prospektywnego z roku 2019. Przypominam, że ten rodzaj badań to jest po prostu badanie obserwacyjne, gdzie sprawdza się właśnie obserwując, czyli bez żadnej randomizacji konkretniej jakiś interwencji innych. jak dana interwencja, w tym przypadku pokonywanie jakiejś ilości kroków będzie wpływać właśnie na dany punkt końcowy. I w tym badaniu wzięło udział 16741 kobiet. Średnia wieku wynosiła 72 lata.
- 3:49Rozstrzał wiekowy to było od 62 do 101 lat. I kobiety te pokonywały przez 7 dni z przyczepionym akcelerometrem do biodra około 5500 kroków dziennie. Celerometr to jest po prostu taki ładne urządzonko, które będzie przede wszystkim właśnie mierzyć ilość wykonywanych kroków. I obserwowano przez właśnie 7 dni je pokonywali kroków. Samo badanie trwało obserwacyjne 4,3 roku i na podstawie tego okresu próbowano właśnie robić ekstrapolację na ten dłuższy okres badania. Jakie były tam wyniki? Trzeba podkreślić, że pierwotnym punktem końcowym w tym badaniu była liczba zgonów, która wystąpi właśnie w różnych grupach, które są podzielone ze względu na ilość wykonywanych kroków. W czasie obserwacji zmarły 504 kobiety. Mediana kroków w czterech grupach wynosiła 2718, 4363, 5905 i 8442.
- 5:00W porównaniu z około 2718 kroków, czyli tą najmniejszą absolutnie ilością kroków, które stanowiły punkt odniesienia, kobiety, które wykonywały 4300 kroków z hakiem miały 41% niższe ryzyko zgonu. Przypominam, że chodzi o współczynnik ryzyka w tym przypadku, czyli współczynnik, który pokazuje jak w czasie będzie zmieniało się ryzyko występowienia wystąpienia konkretnego punktu końcowego. Oczywiście w tym przypadku jest to zgon, więc to ryzyko było mniejsze zgonu o 41% w grupie, która wykonywała 4300 kroków. W grupie, która wykonywała ponad 5900 kroków ryzyko to było nisze o 46% zgonu. I w grupie, która wykonywała 8400 kroków z haczykiem, ryzyko zgonu w tym okresie było mniejsze o 58%. Czyli widać wyraźnie, że w grupie, która wykonywała już do 4000 kroków, w porównaniu do tej grupy, która wykonywała tych kroków, najmniej widać już znaczące zmniejszenie ryzyka wystąpienia zgonu. W tym badaniu ryzyko właśnie zgonu z dowolnego powodu zaczęło się wypłaszczać w okolicy 7000,5 kroków, czyli 7500 kroków. Tam oczywiście korzyści dalej jeszcze jakieś były po przekroczeniu tej liczby kroków, ale szczerze mówiąc różnice już były absolutnie minimalne i zawsze warto patrzeć na to przez pryzmat przede wszystkim czasu. Czyli jeśli ktoś chciałby na przykład spędzić większą ilość spacerując, wierząc, że to da mu niesamowite korzyści, to nie jest to czas dobrze wykorzystany w porównaniu do na przykład spędzenia tego czasu na innych czynnościach czy też na wykonywaniu innego rodzaju aktywności fizycznych, do czego niedługo dojdziemy. Kolejne badanie pochodzi z roku 2020. Wzięło w nim udział tym razem 4840 osób. W średniowie wieku to było prawie 57 lat, bo 56,8 roku i osoby te były obserwowane przez okres 10,1 roku, więc powiedzmy 10 lat i ponownie sprawdzano jak ilość kroków pokonywana przez nich wpływała na zgon z dowolnego powodu. W tym przypadku dzielono to szczególnie na zgony z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego i chorób nowotworowych i średnia ilość kroków pokonywana przez nich mierzona znowu akcelerometrem wynosiła 9200 kroków. I jakie były wyniki obserwacji ich przez 10 lat? odnotowano 1165 zgonów, w tym 406 sercowo-naczyniowych, 283 osoby zmarły na nowotwory. W porównaniu z grupą, która pokonywała 4000 kroków dziennie, czyli to był nasz punkt odniesienia, 8000 kroków, które się pokonywało dziennie oznaczało 51% niższe ryzyko zgonu z dowolnego powodu i 12000 kroków z kolei pokonywanych dziennie dawało 65% mniejsze ryzyko zgonu z dowolnego powodu. Porównując więc osoby, które pokonywały 8000 kroków do osób, które pokonywały 4000 kroków, mieliśmy 51% mniejsze ryzyko zgonu z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego i 33% mniejsze ryzyko zgonów z powodu nowotworów w grupie osób, która oczywiście pokonywała więcej kroków. I największa różnica była właśnie między grupą, która pokonywała 4000 a 8000 kroków. między grupą, która pokonywała 8000 a 12000 kroków, różnica była już znacząco mniejsza. I ponownie przypominam, że to było również badanie obserwacyjne, bo tylko to nam zostaje.
- 8:32Nikt nie będzie biegać za grupą osób przez 10 lat i sprawdzać, czy one rzeczywiście pokonują tyle kroków, ile mówią, że pokonują. Idąc dalej z kolei mieliśmy w roku 2022 metaanalizę, która objęła 15 międzynarodowych, czyli z różnego rodzaju krajów badań kohortowych, które objęły 47471 uczestników i oni byli średnio obserwowani 7,1 roku, więc powiedzmy 7 lat. Ponownie ten główny punkt końcowy to był zgon z dowolnej przyczyny. I wyniki już
- 9:07przechodząc do konkretów były takie: 5801 kroków oznaczało 40% mniejsze ryzyko zgonu w porównaniu do grupy, która pokonywała 3500 kroków. Ci, którzy pokonywali 7800 kroków mieli 45% mniejsze ryzyko zgonu niż ta grupa z która pokonywała 3500 kroków. I na koniec grupa, która pokonywała 10900 kroków dziennie, miała 53% mniejsze ryzyko wystąpienia zgonu z dowolnego powodu niż ta grupa, która ponownie pokonywała 3500 kroków dziennie. Tutaj w metanalizie skupię się na dwóch rzeczach, które celowo pominąłem w pierwszych dwóch badaniach. mianowicie czy jest różnica między płciami, czyli czy na przykład kobiety albo mężczyźni mają większe korzyści z pokonywania większej ilości kroków oraz czy ta ilość pokonywanych kroków jest zależna od wieku. No bo to jest bardzo ważne pytanie i okazuje się, że nie ma różnicy specjalnej między mężczyznami a kobietami, tak? Czyli generalnie jeśli są korzyści to obie płci będą odczuwać je właściwie w identyczny sposób.
- 10:15przechodząc do konkretów były takie: Natomiast okazało się w tej metaanalizie, że jest różnica, jeśli chodzi o wiek. Mianowicie korzyści u osób, które miały co najmniej 60 lat z pokonywanych kroków wypłaszczały się w okolicy 6 do 8000 kroków dziennie. Czyli generalnie jeśli byłeś już w tym rejonie to tak miałeś większość korzyści, które można odnieść jeśli chodzi o, mówiąc ogólnie szeroko, zdrowie w porównaniu do pokonywania większej ilości tych kroków.
- 10:39przechodząc do konkretów były takie: Przypominam, wypłaszczanie znaczy, że nie jest tak, że nie ma potem korzyści.
- 10:43przechodząc do konkretów były takie: Jeśli ktoś robi 15000 kroków dziennie, one wciąż będą, natomiast są już po prostu naprawdę bardzo, bardzo małe w stosunku do tego, ile czasu się wkłada w wykonywanie, nie wykonywanie nawet czynności, tylko po prostu w spacerowanie. No bo nie oszukujmy się, chodzi tutaj właśnie o zwykłe chodzenie.
- 11:00przechodząc do konkretów były takie: Natomiast u osób, które miały mniej niż 60 lat, te korzyści wypłaszczały się w okolicy 8 do 10 000 kroków. Zróbmy więc na ten moment podsumowanie. Jeśli chodzi o samą ilość kroków, to jak widać liznęliśmy tej liczby 10 000 kroków. I właśnie dlatego na początku mówiłem, że jest to poniekąd mit, bo tak liczba ta wzięła się najzwyczajniej w świecie z dupy. Ciężko to inaczej ująć, bo jeszcze raz przypominam, jest to slogan firmy, która wymyśliła krokomiesz ponad 60 lat temu, ale jednocześnie widać, że te 100 000 kroków rzeczywiście pojawia się w badaniach. A więc jeszcze raz 8 do 10 000 kroków. Tu korzyści zaczynają się wypłaszczać dla osób, które mają mniej niż 60 lat. Dla osób, które mają więcej niż 60 lat korzyści wypłaszczają się przy 6 do 8000 kroków dziennie.
- 11:47przechodząc do konkretów były takie: Natomiast mówiąc ogólnie korzyści już pojawiają się naprawdę spore. Jeśli oczywiście porównując to do albo mniejszej ilości kroków, albo bez ruchu przy wykonywaniu od trj kroków. Innymi słowy, tak jak sobie mówiliśmy o tych 10 000 krokach, że to jest zaczepione gdzieś tam w świadomości, na pewno warto dodać do tego trochę niuansów, jak zauważyliście.
- 12:12przechodząc do konkretów były takie: Natomiast jeśli ktoś chciałby mieć taką absolutnie minimalną ilość kroków, którą warto wykonać w ciągu dnia, która bazuje rzeczywiście na literaturze naukowej, to bym powiedział tak, te 3 do 4500 kroków już rzeczywiście daje całkiem duże korzyści. To wciąż oznacza, że jeśli pójdziemy dalej, to tak patrząc na te badania korelacyjne korzyści wciąż są.
- 12:37przechodząc do konkretów były takie: Natomiast jak zaraz będę omawiać, to wcale nie znaczy, że trzeba inwestować ten czas w chodzenie, bo moim zdaniem nie dość, że nie trzeba, to najczęściej nawet nie powinno się, chyba że ktoś jest uczulony po prostu, czyli nim słowy, nie ma ochoty, nie chce wykonywać innych rodzajów aktywności fizycznej.
- 12:54przechodząc do konkretów były takie: Warto sobie jeszcze doprecyzować właśnie to wypłaszczanie korzyści. O jakich korzyściach tutaj mówimy? No mówimy oczywiście o jakieś poprawie ogólnej wydolności choćby tlenowej. Ta poprawa nie jest gigantyczna. Yyy, oczywiście będzie widoczna, szczególnie jeśli ktoś specjalnie wcześniej się nie ruszał.
- 13:10przechodząc do konkretów były takie: Mówimy tutaj też o kontrolowaniu wydatków energetycznych czy też kontroli masy ciała. Więc wypłaszczanie oznacza, że potem te korzyści są minimalne. I to jest temat od razu. Wiecie, ja jak bardzo lubię dawać różnego rodzaju ciekawostki, więc muszę podpowiedzieć już teraz, że u osób, które bardzo mocno bazują spadki wagi ciała na tak zwanej aktywności aerobowej, czy innymi słowy, no właśnie to może być bieganie, to może być chodzenie nawet intensywniejsze, nie wiem, rower, basen i tym podobne, następuje patrząc na badania spadek wydatkowania energetycznego organizmu, czyli to jest widoczne między innymi w śnie. Czyli osoby, które są bardzo aktywne fizycznie, ciało okazuje się, że próbuje to kompensować na różne sposoby.
- 13:53przechodząc do konkretów były takie: Jeden z tych sposobów to jest zwiększanie apetytu. Oczywiście na szczęście akurat jeśli chodzi o chodzenie to zwiększenie apetytu nie jest tak mocno widoczne jak choćby przy bieganiu. Ale kolejnym takim podchwytliwym punktem jest właśnie to, że między innymi to tempo podstawowe przemiany materii zaczyna spadać uwaga, podczas snu. Insłowie organizm stwierdza: "O, spalamy całe mnóstwo kalorii, lepiej oszczędzać wydatkowanie energetyczne, to podstawowe tempo przemiany metabolicznej podczas snu. To jest bardzo, bardzo podchwytliwe i ogólnie temat na inny taki wspaniały odcinek potencjalnie, żeby wyjaśnić, że to nie jest aż tak proste, jak się wydaje, że po prostu więcej się ruszać i już ciało na pewno zrobi swoje. Osobną kwestią, bardzo ciekawą i zauważyłem praktycznie w pełni pomijaną, jeśli chodzi o omawianie tego tematu, jest tempo. Tempo tego spaceru, czyli w jakim tempie będziemy pokonywać te kroki. I było badanie akurat w tym roku jedno z takich najlepszych moim zdaniem jakościowo, które właśnie zostały opublikowane, które pokazywały, że osoby, które pokonywały 5000 kroków dziennie, ale w szybszym tempie niż osoby, które pokonywały tę ilość kroków wolniejszym tempem, miały 28% mniejsze ryzyko zgonu z dowolnego powodu. Co ciekawe, można było skompensować tą różnicę wykonując większą ilość kroków, natomiast bardzo niekorzystnie to równanie wychodziło. Można było pokonać 7,5 do 10 000 kroków mniej więcej, aby mieć te same korzyści, które miały osoby, które wykonały zaledwie 5000 kroków, ale szybszym tempem. I nie bez powodu zostawiłem ten temat na koniec właśnie tempa, bo tutaj trzeba dopowiedzieć coś bardzo ważnego i będą oczywiście na ten temat odcinki. Nie trzeba mnie o to prosić, bo to jest moim zdaniem aż tak ważny temat, jeśli chodzi o moje zdrowie, jeśli chodzi o wasze zdrowie i waszych bliskich, że trzeba to mówić.
- 15:51przechodząc do konkretów były takie: Intensywność jest niesamowicie ważna, jeśli chodzi o aktywność fizyczną. Mianowicie można poświęcać dosłownie ułamek czasu tego, który spędzają inni, czy będą spędzać inni na aktywności fizycznej tylko i wyłącznie wtedy, kiedy zwiększysz intensywność swojego wysiłku.
- 16:12przechodząc do konkretów były takie: Właśnie dlatego jeśli zaczynamy przeglądać literaturę, sprinty wypadają tak niesamowicie, że jest to głowa mała, że bardzo ciężko jest popić korzyści, które płyną na przykład z wykonywania sprintów w literaturze naukowej w odniesieniu do tak naprawdę praktycznie każdej innej czynności, jeśli chodzi właśnie o wysiłek aerobowy. Więc warto pamiętać, że można mieć porównywalne korzyści wykonując mniej ilość kroków, a robiąc to właśnie intensywniej. Są badania, nawet nie będę ich na ten moment wrzucał tutaj na ekran, tylko wspomnę, bo to jest do omówienia osobno.
- 16:45przechodząc do konkretów były takie: Są badania, które będą pokazywały, że wysiłek fizyczny będzie mieć działanie przeciwnowotworowe, a szczególnie kiedy jest intensywny. Czyli mówimy tutaj przede wszystkim o wysiłku typu hit, czyli trening interwałowy o wysokiej intensywności. To samo tyczy się zmniejszania, uwaga, powierzchni blaszek miażdżycowych. Mamy badania, które pokazały, że osoby, które będą oddawać się temu rodzajowi aktywności fizycznej, mogą liczyć na redukcję blaszek miażdżycowych. M tutaj mogę wspomnieć, bo była tam jakaś osoba, która kiedyś mnie pytała w komentarzach, czy nawet parę, że o łatwo ci mówić, nie miałeś jeszcze zabawału, ale inaczej byś śpiewał, jeśli chodzi o statyny, jakbyś miał ten zawał. I moja odpowiedź jest nie, nie śpiewał, nie śpiewałbym inaczej. śpiewałbym dokładnie tak samo, bo mój stan w żaden sposób jakby nie wpływa na stricte to, co jest w literaturze naukowej. Staram się bardzo, ale to bardzo mocno, żeby jakiekolwiek moje preferencje w ogóle nie wpływały na to, co ja tutaj mówię na kanale, co mówiłem wielokrotnie choćby na temat słońca. Tak, ja jestem osobą, która nie przepada za słońcem, czuję się źle w słońcu i generalnie ograniczam swoją ekspozycję na nią z tego powodu. I to wcale nie znaczy, że słońce jest złe.
- 17:59przechodząc do konkretów były takie: Tak, słońce jest wspaniałe i ewidentnie osoby, które mają większą ekspozycję na słońce wypadają lepiej, zdrowotnie również jeśli chodzi o właśnie dłuższe życie. Także warto to zostawić jako taki dodatkowy punkt tutaj, o którym warto pamiętać. A więc po pierwsze intensywność.
- 18:18przechodząc do konkretów były takie: Nie warto patrzeć tylko i wyłącznie na ilość kroków. Warto patrzeć na to, czy my dodatkowo w ciągu dnia idealnie mamy bardziej intensywny wysiłek. Wiem, nie każdy jest w stanie uprawiać sprinty, tak? Szczególnie osoby starsze, osoby, które mają różnego rodzaju kontuzje. Nie ma sprawy. Zostawiam to ogólnie jako informacje. Przypominam, że zawsze można to jakoś dopasować, jeśli komuś by rzeczywiście zależało na takim wysiłku do siebie. Tak, na przykład jeśli ktoś nie może biegać, tak, nie może sobie zrobić sprintu, można na przykład, nie wiem, popływać szybciej w basenie, po prostu intensywniej, a można sobie popedałować szybciej na rowerku, nawet stacjonarnym, jeśli ktoś nie ma możliwości wychodzenia często z domu.
- 18:59przechodząc do konkretów były takie: Jest wiele możliwości, wiele wyjść, wiele rozwiązań, jeśli tylko ktoś ma oczywiście na to ochotę. No i kolejna rzecz to jest coś, o czym trąbię już na kanale i w wywiadach też na innych kanałach od lat. mianowicie większa masa mięśniowa, tak? czy innymi słowy ćwiczenia siłowe, ćwiczenia oporowe. Nie ma wiele innych rodzajów aktywności fizycznej, które dają po prostu aż takie korzyści, aż takie dywidendy rozprowadzone w czasie właśnie jak ćwiczenia oporowe. Innymi słowy, jeśli masz jakiś dowolny tak naprawdę wycinek czasu, który chciałbyś poświęcić na aktywność fizyczną, nie patrzeć na to tylko i wyłącznie przez pryzmat o muszę zrobić tyle i tyle kroków, nie dodaj do tego intensywności. Nawet 5 minut, dosłownie 5 minut, jedna seria jakichkolwiek ćwiczeń siłowych w ciągu dnia będzie ci lepiej służyć niż dodanie kolejnego 500 czy 1000 kroków. Także mimo, że to oczywiście jeszcze jak mówiłem będę omawiać szeroko w innych odcinkach, to warto patrzeć na tą aktywność fizyczną jako paletę.
- 19:59przechodząc do konkretów były takie: Szczególnie właśnie jeśli mamy zwiększoną intensywność i te ćwiczenia siłowe, no to jest maksimum już korzyści jeśli chodzi o aktywność fizyczną.
- 20:09przechodząc do konkretów były takie: Również przypominam takie hasło, które szerzę na kanale, lepszy jest wrogiem dobrego. Czyli jeśli generalnie uwielbiasz spacery, masz jakieś ładne tereny wokół domu czy czy mieszkania i to jest coś, co nie sprawia ci żadnego kłopotu. Możesz trzaskać nawet 15000 kroków dziennie, ale nie chcesz uprawować ćwiczeń siłowych, nie chcesz intensywnego wysiłku. Okej, lepsze te kroki niż po prostu oczywiście bezczynność. Dzięki jak zawsze za wysłuchanie tego odcinka. Dajcie znać jak to wygląda u was jeśli chodzi o ilość kroków. Czy jest to coś co śledzicie choćby smartwatchami, komórkami czy w jakikolwiek inny sposób, czy generalnie nie jest to jakiś jakaś metryka, którą staracie się odnotowywać.
- 20:48przechodząc do konkretów były takie: W świadomości nie jest to aż takie ważne. Ja dziękuję jak zawsze ze swojej strony. Jestem chwilę obecny w sekcji komentarzy, żeby odpowiedzieć przynajmniej na parę pytań, jeśli takowe się pojawią. Przypominam, nie muszą być związane konkretnie z tym tematem. Jak zawsze polecam swoje flagowe kursy Vocabulary Labs, laboratoria językowe, gdzie pokazuje jak nauczyć się dowolnego języka. Z dowolnej rodziny języków system jest w pełni uniwersalny. kurs kuźnia ekspertów, czyli tak zwany experts incubator, gdzie z kolei pokazuje jak opanować dowolną dziedzinę od a do z, jak skutecznie przyswajać informacje, czyli zapamiętywać je, tworzyć głębokie zrozumienie i wdrażać w praktykę między innymi. I jako trycholog kosmetyczny polecam oczywiście swój flagowy kurs o jeden W za daleko, gdzie pokazuje jak zatrzymywać i odwracać łysienie androgenowe zarówno u pani jak i u panów jak diagnozować u siebie telogenowe wypadanie włosów ten stan kiedy włosy wypadają całymi kępkami.
- 21:43przechodząc do konkretów były takie: Trzy piosenki rockowe w pierwszym komentarzu pod filmikiem, żeby mnie spędzić czas również po wysłuchaniu odcinka. Również w tym komentarzu jest literatura naukowa. Link do newslettera mojego kroniki ciała i umysłu wychodzi najczęściej w każdy wtorek. Jest tam całe mnóstwo badań naukowych, różnego rodzaju złotych myśli a propos dobrego życia, skutecznego szczególnie myślenia oraz również artykułów dotyczących nauki. A propos artykułów właśnie też w pierwszym tym komentarzu będzie umieszczony ostatni artykuł opublikowany u mnie na stronie. I z kolei zapraszam do opisu, bo są tam kody zniżkowe dla partnerów kanału. Jest to na przykład MZ Story, firma Alines, fantastyczne firmy produkujące suplementy, firmy polskie.
- 22:26przechodząc do konkretów były takie: Trzeba bardzo mocno podkreślić, te kody zniżkowe mogą być użyte przy absolutnie każdym zamówieniu. Chyba najprostszy sposób wsparcia kanału. Ja serdecznie dziękuję ze swojej strony i do usłyszenia w następnym odcinku.