Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / BEKIMET MBI DYMBËDHJETË BIJTË Fjalët e Fundit të një Babai — dhe Premtimi i Luanit Zanafilla 49:1–33
Transcript
- BEKIMET MBI DYMBËDHJETË BIJTË Fjalët e Fundit të një Babai — dhe Premtimi i Luanit Zanafilla 49:1–33 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Pastaj Jakobi thirri bijtë e tij dhe tha: «Mblidhuni që unë t'ju njoftoj çfarë do t'ju ndodhë në ditët e ardhshme». — Zanafilla 49:1 «Skeptri nuk do t'i hiqet Judës, as bastuni i komandimit nga këmbët e tij, deri sa të vijë Shilohu; dhe atij do t'i binden popujt». — Zanafilla 49:10 Kur Jakobi mbaroi së dhëni porositë bijve të tij, i mblodhi këmbët në shtrat, vdiq dhe u bashkua me popullin e tij. — Zanafilla 49:33 Ky është testamenti i fundit i Jakobit — dhe nuk është listë pasurie. Është e vërteta për secilin djalë, e thënë hapur para të gjithëve: fajet, karakteri, e ardhmja. Dhe në mes të tyre, si diamant në gurë, qëndron premtimi për Judën — vargu që tregon nga larg drejt Krishtit. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Fjalët e fundit të një babai në botën e lashtë kishin peshë ligjore dhe profetike. Nuk ishin thjesht dëshira — ishin caktim i fatit të fiseve. Prandaj Jakobi tha «çfarë do t'ju ndodhë në ditët e ardhshme» (v. 1). Dhe historia i vërtetoi këto fjalë: Ruben mbeti fis i vogël dhe pa udhëheqës; Simeoni u shkri brenda Judës; Levi u shpërnda si fis priftëror; Juda dha mbretërit; Zabuloni jetoi pranë detit; Dani u bë problem me idhujtarinë e vet. Dhe forma? I gjithë kapitulli është poezi — vargje me ritëm, figura kafshësh dhe fjalë me kuptim të dyfishtë. Në kulturën hebreje, gjërat më të rëndësishme thuheshin në poezi, që të mbaheshin mend brez pas brezi. Ky kapitull u recitua ndoshta për shekuj përpara se të shkruhej. 3. Shpjegimi i Tekstit Zanafilla 49: 1–2: «Mblidhuni dhe dëgjoni» Kapitulli hapet me një thirrje: «Mblidhuni që unë t'ju njoftoj çfarë do t'ju ndodhë në ditët e ardhshme» (v. 1). Vini re se çfarë bëri Jakobi në fund të jetës: nuk foli me secilin veç e veç, në një cep. I mblodhi të gjithë bashkë. Ajo që kishte për të thënë, duhej dëgjuar nga i gjithë familja — edhe fjalët e mira, edhe ato të vështira. Kur gjërat thuhen fshehurazi, lindin dyshimet dhe krahasimet. Kur thuhen para të gjithëve, secili e di se ku qëndron. Dhe pastaj përsërit thirrjen me dy emra: «Mblidhuni dhe dëgjoni, o bij të Jakobit; dëgjoni Izraelin, atin tuaj» (v. 2). Në një varg të vetëm, të dy emrat e tij. Jakob — emri i vjetër, «kapësi i themrës», njeriu i dredhive. Izrael — emri i ri, i dhënë nga Perëndia te Jaboku. Ai që flet është të dy: njeriu me histori të rëndë dhe njeriu i ndryshuar nga Perëndia. Nuk e fsheh as njërin as tjetrin. Dhe shprehja «në ditët e ardhshme» (v. 1) është e rëndësishme. Në origjinal është beaharit hajamim — «në fund të ditëve». Kjo shprehje do të përdoret më vonë nga profetët për kohët mesianike (Isaia 2:2; Osea 3:5). Pra Jakobi nuk po fliste vetëm për të nesërmen e afërt të fëmijëve. Ai po shikonte shumë më larg — dhe vargu 10 do ta tregojë sa larg. Vargjet 3–7: Tre bijtë e parë — dhe çmimi i mëkatit Jakobi filloi me Rubenin, të parëlindurin: «i pari në dinjitet dhe në forcë... por i shfrenuar si uji, ti nuk do të kesh epërsinë» (v. 3–4). Arsyeja: «sepse hipe në shtratin e atit tënd». Ai kishte gjithçka — pozitën, të drejtën, forcën — dhe e humbi për një çast dëshire (35:22). Talenti dhe pozita nuk mjaftojnë kur mungon karakteri. Pastaj Simeoni dhe Levi bashkë: «armët e tyre janë vegla dhune... mallkuar qoftë zemërimi i tyre sepse ka qenë i furishëm» (v. 5–7). Kjo është masakra e Sikemit (kapitulli 34). Dhe dënimi: «do t'i ndaj në Jakob dhe do t'i shpërndaj në Izrael». Dhuna e tyre u kthye në shpërndarje. Por vini re hirin e fshehur: Levi u shpërnda — dhe u bë fisi priftëror, i shpërndarë nëpër të gjitha qytetet për të mësuar Ligjin. Perëndia e mori mallkimin dhe e ktheu në shërbesë. Ai di t'i përdorë edhe pasojat e mëkatit tonë për qëllime të mira — pa e miratuar mëkatin. Vargjet 8–12: Juda dhe Luani Dhe pastaj vjen kulmi i kapitullit. Juda — i katërti, jo i pari; ai që propozoi shitjen e Jozefit; ai i kapitullit 38 — merr bekimin mbretëror. Pse? Sepse ai ndryshoi. Ai tha «faji është imi» (38:26) dhe «le të mbetem unë në vend të fëmijës» (44:33). Perëndia nuk zgjedh të pafajshmit — zgjedh të penduarit. «Juda është një luan i vogël... kush guxon ta zgjojë?» (v. 9). Dhe pastaj vargu i madh: «Skeptri nuk do t'i hiqet Judës... deri sa të vijë Shilohu; dhe atij do t'i binden popujt» (v. 10). Fjala «Shiloh» ka shkaktuar shumë diskutime, por kuptimi më i pranuar është «ai të cilit i përket» — pra Ai që ka të drejtën e skeptrit. Dhe vini re shtrirjen: «atij do t'i binden popujt» — jo vetëm Izraeli, por kombet. Ky nuk është premtim për një mbret vendor; është premtim për një sundimtar botëror. Nga Juda erdhi Davidi. Dhe nga Davidi, sipas premtimit, erdhi Ai që Zbulesa e quan «Luani i fisit të Judës» (Zbulesa 5:5). Nga shtrati i vdekjes së një plaku në Egjipt, deri te froni i qiellit — një vijë e vetme. Vargjet 13–21: Gjashtë bijtë e tjerë Jakobi vazhdoi me secilin, me pak fjalë por të sakta. Zabuloni do të banonte pranë detit dhe tregtisë. Isakari — «gomar i fortë» që preferon rehatinë dhe pranon punën e detyruar: paralajmërim se forca pa vullnet bëhet skllavëri. Dani do të gjykonte popullin, por edhe do të ishte «gjarpër në rrugë» — dhe historia e tregoi: nga Dani doli Samsoni, gjithashtu doli edhe idhujtaria e parë e organizuar (Gjyqtaret 18). Dhe në mes të kësaj liste, papritur, një lutje: «Unë pres shpëtimin tënd, o Zot!» (v. 18). Plaku ndalon dhe psherëtin. Pse pikërisht aty? Ndoshta sepse duke folur për Danin, pa përpara vështirësitë e popullit të vet. Kjo është fjalia e një njeriu që e di se e ardhmja s'do të jetë e lehtë — dhe që shpreson vetëm te Perëndia. Mes profecive për fëmijët, ai lutet për shpëtim. Vargjet 22–26: Jozefi — degë pranë burimit Bekimi më i gjatë dhe më i ngrohtë shkon për Jozefin: «Jozefi është një degë e re pranë një burimi; degët e tij shtrihen mbi murin» (v. 22). Pemë e mbjellë pranë ujit — kjo figurë do të kthehet te Psalmi 1 dhe Jeremia 17:8 për njeriun e drejtë. Dhe pastaj Jakobi përmend luftën: «harkëtarët e kanë provokuar, i kanë hedhur shigjeta... por harku i tij ka mbetur i fortë» (v. 23–24). Ai e njihte historinë e djalit: pusi, shpifja, burgu. Dhe e di pse qëndroi: «me anë të duarve të të Fuqishmit të Jakobit, të Bariut, të Gurit të Izraelit» (v. 24). Vini re: nuk thotë se Jozefi ishte i fortë. Thotë se duart e Perëndisë e mbajtën harkun e tij të fortë. Kjo është mënyra si duhet lexuar çdo qëndresë e jona: jo «unë durova», por «Ai më mbajti». Vargjet 27–33: Beniamini dhe vdekja Beniamini: «ujk grabitqar» (v. 27) — fis i vogël por luftarak. Dhe historia e vërtetoi: nga Beniamini dolën luftëtarë të fortë, mbreti i parë Sauli, dhe... Pali (Filipianëve 3:5), i cili filloi si «ujk» që përndiqte kishën dhe u bë shërbëtori më i madh i saj. Dhe pastaj Jakobi përsëriti kërkesën për varrimin: «më varrosni me etërit e mi, në shpellën e Makpelës» — dhe rendi i emrave është prekës: aty është Abrahami dhe Sara, Isaku dhe Rebeka, «dhe atje varrosa Lean» (v. 31). Ndaluni te kjo fjalë. Gjithë jetën Jakobi deshi Rakelën; Lean e mori pa dashje dhe s'e deshi kurrë siç e meritonte. Rakela është varrosur në rrugë, e vetme. Por Lea është në varrin e familjes — dhe Jakobi zgjodhi të prehej pranë saj. Në fund, nderi shkoi te gruaja e besëlidhjes, nëna e Judës dhe e Levit. Perëndia e nderon të papëlqyerën edhe në varr. Dhe kapitulli mbyllet me qetësi: «i mblodhi këmbët në shtrat, vdiq dhe u bashkua me popullin e tij» (v. 33). Pa panik, pa ankth. Kishte thënë çfarë duhej, kishte bekuar, kishte rregulluar gjithçka. Kështu vdes njeriu që e ka mbaruar punën e vet. Dhe një vërejtje e fundit për gjithë kapitullin: nga këta dymbëdhjetë burra — një që humbi të parëlindjen nga dëshira, dy me duar të përgjakura, një që shiti vëllanë, dhe të tjerë me histori jo më të mira — doli populli i Perëndisë. Dhe emrat e tyre, me gjithë fajet, janë gdhendur mbi dymbëdhjetë portat e Jerusalemit qiellor (Zbulesa 21:12). Perëndia s'i fshiu emrat; i shpengoi njerëzit. 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Shiloh» (v. 10). Fjala origjinale Shiloh kuptohet më së shumti si «ai të cilit i përket» — pra Ai që ka të drejtën e sundimit. Ezekieli 21:27 e përsërit idenë: «deri sa të vijë ai që ka të drejtën». Për shekuj, hebrenjtë e kanë lexuar këtë varg si premtim mesianik — dhe të krishterët e shohin të përmbushur te Krishti. «Skeptri» (v. 10). Fjala origjinale shevet — shkop, skeptër, por edhe «fis». Simboli i autoritetit mbretëror. Premtimi u mbajt: Davidi, Solomoni dhe gjithë mbretërit e Judës erdhën nga ky fis, deri te Ai që «do të mbretërojë përjetë» (Luka 1:33). «Guri i Izraelit» (v. 24). Në origjinal even Jisrael — hera e parë në Bibël që Perëndia quhet «Gur». Do të bëhet emërtim i shpeshtë: «Zoti është shkëmbi im» (Psalmi 18:2), dhe në Dhiatën e Re, Krishti është «guri i qoshes» (Efesianëve 2:20). Jakobi, që kishte fjetur mbi një gur në Bethel, e quan Perëndinë Gur. «Unë pres shpëtimin tënd» (v. 18). Fjala origjinale jeshuah — shpëtim. Nga e njëjta rrënjë vjen emri Jeshua — Jezus, «Zoti shpëton». Plaku në shtratin e vdekjes tha, pa e ditur, emrin e Atij që do të vinte. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Vargu 10 është një nga profecitë më të qarta mesianike të Zanafillës. Dhe përmbushja e tij shpallet në Zbulesë: «Mos qaj; ja, Luani i fisit të Judës, Rrënja e Davidit, fitoi për të hapur librin dhe për të thyer të shtatë vulat e tij». — Zbulesa 5:5 Por lexojeni vargun tjetër të Zbulesës: Gjoni ktheu kokën për të parë Luanin — «dhe pashë një Qengj si të therur» (Zbulesa 5:6). Luani i premtuar u shfaq si Qengj. Ai fitoi jo duke shqyer, por duke u therur. Kjo është mënyra e Perëndisë: fuqia e vërtetë del nga vete sakrifica. Dhe mendojeni sërish rrugën e Judës gjatë kësaj serie. Ai propozoi shitjen e vëllait. Ai rrëshqiti me Tamarën. Por ai gjithashtu tha «faji është imi» dhe «le të mbetem unë në vend të fëmijës». Dhe nga fisi i tij erdhi Ai që u bë vërtet «në vend të» të gjithëve. Perëndia e mori një njeri me histori të rëndë dhe bëri prej tij rrugën e Mesias. Dhe kjo është fjala e ngushëllimit të gjithë kapitullit. Jakobi u tha bijve të vet të vërtetën — përfshirë fajet e tyre. Ai nuk pretendoi se ishin të përsosur. Dhe prapë, nga ata dymbëdhjetë burra me histori të rënda doli populli i Perëndisë, dhe emrat e tyre janë gdhendur mbi portat e Jerusalemit qiellor (Zbulesa 21:12). Perëndia nuk fsheh të kaluarën tonë — e shkruan dhe pastaj e shpengon. 6. Aplikimi për Ne Sot Kur pleqtë tanë e ndienin se po iknin, mblidhnin fëmijët dhe u flisnin. Jo për tokën — POR për jetën: kush ishte i fortë e ku duhej të kujdesej, kush kishte zemër të mirë e ku duhej të përmbahej. Dhe ato fjalë mbeteshin. Jakobi bëri të njëjtën gjë. Nga ky mësim marrim: Së pari — fjala e vërtetë vlen më shumë se fjala e ëmbël. Jakobi u tha bijve edhe atë që s'donin ta dëgjonin. Nuk i shau — u tha të vërtetën. Nëse ke diçka të rëndësishme për t'i thënë dikujt që e do, mos e mbaj për t'i ruajtur qejfin. Dashuria që hesht gjithmonë, nuk ndihmon askënd. Së dyti — talenti pa karakter humbet gjithçka. Rubeni ishte «i pari në dinjitet dhe forcë» — dhe humbi të parëlindjen për një çast dëshire. Aftësia, inteligjenca, pozita: asnjëra nuk të mban nëse karakteri s'i mban. Punoni për karakterin sa punoni për aftësinë. Së treti — zemërimi i pakontrolluar lë gjurmë për breza. «Mallkuar qoftë zemërimi i tyre.» Simeoni dhe Levi vepruan një ditë me tërbim — dhe pasojat u panë në hartën e një kombi. Fjalët dhe veprat e zemërimit tonë nuk mbarojnë me ne. Mësoje ta ndalosh para se të flasë. Së katërti — pendimi hap dyer që meritat nuk i hapin. Juda nuk ishte më i miri; ishte më i penduari. Dhe mori skeptrin. Nëse mendon se e kaluara jote të ka mbyllur çdo derë — kujto Judën. Perëndia nuk kërkon njerëz pa histori; kërkon zemra të thyera. Së pesti — qëndresa jote është vepra e Tij. «Harku i tij ka mbetur i fortë me anë të duarve të të Fuqishmit.» Kur kalon një provë, mos thuaj «unë isha i fortë». Thuaj «Ai më mbajti». Kjo të ruan nga krenaria dhe të përgatit për provën tjetër. Së gjashti — lëri gjërat në rregull para se të ikësh. Jakobi foli, bekoi, dha porositë e varrimit, dhe pastaj «i mblodhi këmbët në shtrat». Pa ankth. A ka diçka që duhet thënë, falur ose rregulluar në familjen tënde? Mos e lër për një ditë që s'e di nëse do të vijë. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 49 na tregoi një baba që u tha bijve të vërtetën pa e zbukuruar: Rubenin që humbi gjithçka nga një çast; Simeonin e Levin që u shpërndanë nga zemërimi — dhe hirin që e ktheu Levin në fis priftëror; Judën e penduar që mori skeptrin dhe premtimin e Shilohut; një lutje në mes të profecive — «unë pres shpëtimin tënd»; Jozefin, degën pranë burimit, të mbajtur nga duart e të Fuqishmit; dhe një plak që i mblodhi këmbët në shtrat dhe vdiq në paqe. Mbaje mend këtë varg gjatë javës: «Skeptri nuk do t'i hiqet Judës... deri sa të vijë Shilohu» (Zanafilla 49:10). Nga një shtrat vdekjeje në Egjipt, deri te froni i qiellit — Perëndia e mbajti fjalën. Paqja dhe Hiri i Perëndisë Qofte me Ju! Zoti Ju Bekoftë!