Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: Dekking Prinsjesdagplannen onzeker: strijd om vermogensbelasting en Belastingplan barst los
Transcript
- 0:03Speaker 1: Goedemorgen en goed dat je luistert naar de podcast Ochtendnieuws,
- 0:13Speaker 1: de dagelijkse nieuwspodcast van BNR. Vroeg in de ochtend. Vandaag
- 0:17Speaker 1: op vrijdag 11 september 2026. Inderdaad, het is 9-11. 25
- 0:24Speaker 1: jaar na die beladen datum, daar gaan we het zeker
- 0:26Speaker 1: over hebben. Nina van den Dungen, Nina, goedemorgen.
- 0:28Speaker 2: Goedemorgen.
- 0:29Speaker 1: Ja, wat gaan we doen
- 0:30Speaker 2: Ja, 11 september, we gaan praten met de toenmalige Amerika-correspondent
- 0:34Speaker 2: die wij hadden, Reinhard van Wachtendonk, inmiddels al een tijdje
- 0:37Speaker 2: niet meer bij ons werkzaam, maar hij wilde voor ons
- 0:40Speaker 2: heel graag nog even daar uitgebreid op terugblikken, want het
- 0:43Speaker 2: is natuurlijk gewoon nog altijd een beladen datum, ook iedere
- 0:45Speaker 2: keer als ik hem zie staan,
- 0:46Speaker 1: van oh, is
- 0:46Speaker 2: het 11 september?
- 0:47Speaker 1: Ja, en waar was jij toen?
- 0:49Speaker 2: Ja, ik zag dit gebeuren als, volgens mij was ik veertien. Ja,
- 0:52Speaker 2: veertien was ik, ik ben nu negenentertig. Dus was ik
- 0:54Speaker 2: inderdaad scholiertje en ik zat te kijken met mijn vader.
- 0:56Speaker 2: En we zien live het tweede vliegtuig erin vliegen. En
- 0:59Speaker 2: dat is bizar.
- 1:00Speaker 1: Ja, ik kan het ook nog herinneren. Het was een
- 1:02Speaker 1: dinsdag en ik zat op de basisschool nog. En het
- 1:05Speaker 1: was in Amerikaanse tijd tien voor negen ochtends, geloof ik.
- 1:07Speaker 1: Maar het was aan het eind van de middag. En
- 1:08Speaker 1: ik heb ook tv zitten kijken de hele middag. Ik
- 1:10Speaker 1: had nog nooit van die hele World Trade Center gehoord doen.
- 1:12Speaker 1: Ik ook niet. Maar het was wel een bizar beeld. Ja,
- 1:14Speaker 1: het
- 1:15Speaker 2: was bizar. Dat vergeet je nooit meer. Dus wij gaan
- 1:16Speaker 2: het daar zeker over hebben. Maar er is natuurlijk ook
- 1:18Speaker 2: gewoon nieuws. Een miljardencontract bijvoorbeeld van een Belgische satellietenbouwer... op
- 1:23Speaker 2: dat enorme, die internationale ruimtetop is gesloten... van bijna 2,5
- 1:27Speaker 2: miljard euro. We gaan het uitgebreid bespreken met ruimtevaartjeskundige Rob
- 1:30Speaker 2: van den Berg. Dus die ga je ook zo meteen horen.
- 1:32Speaker 1: Nou, inzicht in de dag komt dus hier op BNR.
- 1:35Speaker 1: In Nederland, in Den Haag, in de rest van de wereld.
- 1:37Speaker 1: En de vliegende start van je werkdag, die beginnen we
- 1:39Speaker 1: in Den Haag. Want het is de vrijdag voor Prinsjesdag...
- 1:43Speaker 1: Traditioneel gezien de dag dat ook allerlei Prinsjesdagstukken uitlekken. En
- 1:47Speaker 1: ook traditioneel gezien eerst het zoet en dan het zuur. Nou,
- 1:51Speaker 1: het zoet, daar hebben we al veel van gezien. Wat
- 1:54Speaker 1: kunnen we allemaal verwachten het komende jaar? Maar is het
- 1:56Speaker 1: dan vandaag tijd voor het zuur? De stukken worden uitgedeeld,
- 1:59Speaker 1: dus meer kansen op lekkages. De Telegraaf meldt in ieder
- 2:02Speaker 1: geval alvast dat de gemiddelde zorgpremie... met een tientje per
- 2:05Speaker 1: maand gaat stijgen, 120 euro per jaar. Dus we gaan
- 2:08Speaker 1: naar politiek verslaggever Leenert Beekman. Leen, goedemorgen.
- 2:11Speaker 3: Goedemorgen, Iwan.
- 2:12Speaker 1: Ja, ligt de rest van de plannen en waar het
- 2:14Speaker 1: dus van betaald gaat worden... dan later vandaag waarschijnlijk ook
- 2:17Speaker 1: op straat. Want die stukken worden vandaag verspreid, geloof ik,
- 2:19Speaker 1: hè
- 2:19Speaker 3: Ja, de stukken worden vandaag verspreid. De oppositie krijgt vandaag
- 2:23Speaker 3: de stukken. Ik sprak een Kamerlid uit, de coalitie. Die zei, ja,
- 2:26Speaker 3: ik krijg ze ook pas aanstaande vrijdag. Die heeft natuurlijk
- 2:29Speaker 3: al wat gezien. Jake Romatti actief is in het sociaal domein.
- 2:34Speaker 3: Want wat hebben we dan wel al gezien... Zogenaamde handreikingen
- 2:39Speaker 3: richting de oppositie. Daar zijn ze nog niet heel tevreden mee.
- 2:42Speaker 3: Maar de coalitie zag dat wel zo. Dan hebben we
- 2:44Speaker 3: het over de AOW. De verhoging van de AOW-leeftijd is
- 2:48Speaker 3: nu helemaal van tafel af. De hervormingen op de WW
- 2:51Speaker 3: en de VIA. Daar zijn handreikingen gedaan. Maximum dagloon is geschrapt.
- 2:57Speaker 3: De rest is geparkeerd. Box 3 is geparkeerd. Er komen
- 3:00Speaker 3: koopkrachtreparaties aan. Het verlagen van de vliegbelasting is een klein
- 3:06Speaker 3: gebaar richting jaar 21. En wat kleingeld voor Infra, richting
- 3:10Speaker 3: de SGP. Maar ja, er is ook nog een hoop
- 3:13Speaker 3: niet bekend. En daar wachten we dan nog op
- 3:15Speaker 3: Iwan.
- 3:16Speaker 1: En ik hoor jou allemaal dingen zeggen die geld kosten.
- 3:18Speaker 1: Dus wie gaat dat betalen?
- 3:20Speaker 3: Ja, dat is de grote vraag. In de intro zei
- 3:22Speaker 3: je al, we weten in ieder geval... dat we wat
- 3:25Speaker 3: meer geld gaan betalen voor de zorgverzekering. Tientje euro of
- 3:28Speaker 3: tientje extra per maand. Maar de rest, ja, we weten
- 3:33Speaker 3: wel iets. We weten dat bijvoorbeeld de hogere inkomens... wat
- 3:37Speaker 3: extra belasting moeten gaan betalen... dat er bezuinigd gaat worden
- 3:41Speaker 3: nog meer op de overheid. Dat er een efficiëntietaakstelling gaat komen...
- 3:48Speaker 3: een hogere belasting op de waterleiding. Maar daarmee telt nog
- 3:51Speaker 3: niet alles op. Als je bijvoorbeeld naar het AOW-pakket kijkt...
- 3:54Speaker 3: dan ligt er wel een deel in de toekomst, dus
- 3:57Speaker 3: de meerjarenraming. Maar daar is uiteindelijk een gat gevallen van
- 4:02Speaker 3: 2,8 miljard. En voor zeker 1 miljard weten we nog
- 4:06Speaker 3: niet waar de dekking gevonden is. Dat moeten we allemaal
- 4:09Speaker 3: nog horen, Iwan. En ook Kamerleden, expertleden... De Kamerleden vanuit
- 4:16Speaker 3: de oppositie sprak afgelopen week even... van waar ga je
- 4:18Speaker 3: nou naar kijken. Dan is het de inkomst aan de kant,
- 4:21Speaker 3: de dekking. Hoe gaan ze het dan betalen? Dat is
- 4:24Speaker 3: echt waar iedereen zijn ogen op gaat richten
- 4:27Speaker 1: En de vraag is ook een beetje, wat is de
- 4:28Speaker 1: waarde van dit document? Want daar zal hoe dan ook
- 4:31Speaker 1: nog veel aan verspijkerd worden de komende tijd
- 4:35Speaker 3: Ja, er wordt zeker nog een hoop aan verspijkerd. En
- 4:37Speaker 3: dat hebben we ook al in de media kunnen lezen.
- 4:39Speaker 3: Dat bijvoorbeeld de invulling van het koopkrachtpakket... van hoe zorgen
- 4:42Speaker 3: we er nou voor dat iedereen een plusje krijgt... dat
- 4:45Speaker 3: er nog ruimte is gelaten voor de Kamer... om daar
- 4:48Speaker 3: een invulling aan te geven. Dus letterlijk, bij de Prinsjesdagstukken...
- 4:54Speaker 3: ligt nog niet alles vast. En dat is natuurlijk wel
- 4:57Speaker 3: een unieke situatie. Want normaal gesproken, als we naar de
- 5:00Speaker 3: Koning gaan... en met Prinsjesdag, waar hij eigenlijk ons toe
- 5:03Speaker 3: gaat spreken... dan weten we dat er een Kamermeerderheid is...
- 5:07Speaker 3: voor de plannen van het kabinet. En dan wordt er...
- 5:09Speaker 3: Na de algemene politieke beschouwingen... en als de begrotingen door
- 5:12Speaker 3: de Kamers gaan... wordt er hier links en rechts nog
- 5:15Speaker 3: wel een klein beetje verbouwd. Maar er is in ieder
- 5:18Speaker 3: geval een meerderheid. Ook voor het belastingplan. En dat is
- 5:21Speaker 3: nu het geval niet. En ik hoorde een pro-Kamerlid... die
- 5:25Speaker 3: zei gisteren nog tegen mij... als het ons niet bevalt
- 5:28Speaker 3: op het sociaal domein... en we weten dat het nog
- 5:30Speaker 3: niet goed genoeg is voor pro... dan gaan we gewoon
- 5:32Speaker 3: tegen het belastingplan stemmen. Dan stemmen we gewoon tegen de begroting...
- 5:36Speaker 3: van sociale zaken en werkgelegenheid. Wij durven dat wel. Er
- 5:40Speaker 3: wordt weleens gedacht, dat gaan we niet doen. Dat durven
- 5:43Speaker 3: we wel. Dus het wordt echt spannend. Voor het eerst,
- 5:46Speaker 3: misschien wel een jaar, een decennia... wordt het echt spannend.
- 5:51Speaker 3: met Prinsjesdag en daarna, als het politiek in de Kamer
- 5:54Speaker 3: gaat bespreken... wat er nou allemaal op tafel ligt.
- 5:57Speaker 1: Ja, dat zouden wel ongekende stappen zijn... als we tegen
- 5:59Speaker 1: die begrotingen worden gestemd, en ook dat belastingplan. Zeker. Nog
- 6:03Speaker 1: wel even interessant ook, links wil niet met rechts. Rechts
- 6:06Speaker 1: wil niet met links. Die partijen zeggen, maak nou een keuze.
- 6:09Speaker 1: Iets breed, dat gaan we niet doen. Wat verwacht je
- 6:12Speaker 1: bijvoorbeeld ook als het gaat om die dekkingkant? Bijvoorbeeld als
- 6:14Speaker 1: het gaat om vermogenszwaarder belasten? We weten dat willen ze
- 6:17Speaker 1: graag aan linkerzijde. Nou, VVD wil dat absoluut niet. Staat
- 6:20Speaker 1: daar zoiets in of helemaal niet, denk je
- 6:23Speaker 3: Nee, dat staat er niet in. Een paar dingen daar
- 6:25Speaker 3: zijn ze niet aangekomen... omdat dat echt in het coalitieakkoord staat.
- 6:30Speaker 3: dat ze daarvan afblijven. En als je dat wil veranderen...
- 6:33Speaker 3: dan breek je het coalitieakkoord helemaal open. En dan ga
- 6:36Speaker 3: je meer ter discussie stellen... om over te gaan onderhandelen.
- 6:39Speaker 3: En er is toch in het coalitieakkoord opgenomen... dat bijvoorbeeld
- 6:43Speaker 3: de hypotheekrenteaftrek... het brede vermogensdomein hebben we het al maar
- 6:46Speaker 3: even over... dat daar niet aan gemoord gaat worden. Ergens
- 6:50Speaker 3: schenkbelasting is onbespreekbaar voor de VVD. Dus in dat vermogensdomein
- 6:54Speaker 3: is het allemaal nog wel heel lastig. Maar we weten wel...
- 6:58Speaker 3: dat er is afgesproken dat bijvoorbeeld voor Box 3... waar
- 7:02Speaker 3: de vraag is van in hoeverre moeten ze nu al
- 7:04Speaker 3: met Prinsjesdag... dingen gaan repareren daarvoor. Maar we weten dat
- 7:08Speaker 3: er is afgesproken... dat het echt in het vermogensdomein opgelost
- 7:11Speaker 3: moet worden. Dus als er tegenvallers zijn, zullen ze het
- 7:14Speaker 3: ook daar moeten doen. En hoe breed is het vermogensdomein dan?
- 7:19Speaker 3: Want als je niet aan de erverschenkbelasting wil komen... en
- 7:21Speaker 3: bijvoorbeeld niet aan het eigen huis... dan wordt het wel
- 7:25Speaker 3: lastig om te kijken waar we dat geld vandaan gaan halen.
- 7:28Speaker 3: Want op het moment dat je box 3 wil repareren...
- 7:30Speaker 3: je legt de rekening ook weer neer bij mensen die
- 7:32Speaker 3: aan het sparen zijn... of vastgoed hebben. En dan schiet
- 7:35Speaker 3: het niet echt op. En als je dan naar het
- 7:37Speaker 3: brede vermogensdomein kijkt... heb je het dan bijvoorbeeld ook over
- 7:40Speaker 3: de VPB. Maar er wordt zelfs wel eens gewezen naar
- 7:45Speaker 3: box 1... de hoogste inkomens. En dan hoor ik toch
- 7:49Speaker 3: wel stemmen in Den Haag zeggen... als je zo ver
- 7:51Speaker 3: gaat kijken... Als je het over het brede vermogensdomein hebt...
- 7:54Speaker 3: dan vinden wij dat te ver gaan. Het moet echt
- 7:56Speaker 3: wel in de buurt van vermogen gezocht worden. Bij box drie.
- 8:02Speaker 3: Maar dat is een hele lastige puzzel. Maar die is
- 8:03Speaker 3: gelukkig niet aan mij om die te leggen
- 8:05Speaker 1: Zeker niet zo vroeg op de dag. Dinsdag dus hoedjes, paarden, koffertje, troonreden.
- 8:12Speaker 1: Dat soort zaken. Woensdag begint de APB, de politieke beschouwingen.
- 8:16Speaker 1: Ik begrijp van jou dat het lelijk gaat worden. Dat
- 8:19Speaker 1: houdt dus
- 8:20Speaker 3: in hart tegen hart? Ja, het wordt hart tegen hart.
- 8:23Speaker 3: En iedereen gaat ervan uit dat het een hele... Nou ja.
- 8:27Speaker 3: Dat zeggen we dan maar even lelijk. Maar dat zal
- 8:30Speaker 3: gaan spoken in Den Haag. Woensdag en donderdag
- 8:34Speaker 1: Leen, verder vandaag. Wat staat er nog op de agenda
- 8:36Speaker 1: bij jou
- 8:37Speaker 3: Niet zoveel. Behalve het lekken. De ministerraad. Uiteraard, zoals elke
- 8:43Speaker 3: vrijdag na de persconferentie... met de minister-president. Ik hoorde in
- 8:47Speaker 3: de wandelgangen ergens voorbij komen... dat de landsadvocaat naar de
- 8:50Speaker 3: stikstofplannen heeft gekeken. En dat mogelijk zijn... advies daarover vandaag
- 8:57Speaker 3: in de ministerraad besproken gaat worden... is natuurlijk een belangrijk
- 8:59Speaker 3: dossier voor het kabinet. Dus we moeten nog even zien
- 9:02Speaker 3: of dat daadwerkelijk gebeurt. Maar het is natuurlijk wel interessant
- 9:04Speaker 3: om te zien... hoe de landsadvocaat nou naar de plannen
- 9:07Speaker 3: kijkt van minister Van Essen.
- 9:08Speaker 1: Duidelijk. Lekkages houden we ook deze ochtend tijdens de ochtendspits
- 9:11Speaker 1: in de gaten. Dus mocht er iets te melden zijn
- 9:13Speaker 1: via een der media... dan hoor je dat uiteraard hier
- 9:15Speaker 1: op BNR. En nog even leuk om te noemen, komende
- 9:17Speaker 1: maandag gepresenteerd... BNR de BNR-ondernemerstroon reden... We hebben de afgelopen
- 9:22Speaker 1: anderhalve weken ondernemers gevraagd... onder andere via het BNR Ondernemerspanel...
- 9:26Speaker 1: om met hun input te komen wat als ondernemers een
- 9:28Speaker 1: troon reden schrijven. Het resultaat daarvan hoor je komende maandagochtend
- 9:32Speaker 1: vroeg al... rond tien over zes in de ochtendspits, ook
- 9:35Speaker 1: in de ochtendnieuws dus. Dus heel benieuwd waar die ondernemers
- 9:38Speaker 1: dan mee gaan komen. Leen, dank je wel. De scholen
- 9:41Speaker 1: zijn weer begonnen, zo ook op Italië. Sterker nog, op
- 9:44Speaker 1: Stromboli is een school na twintig jaar heropend... Alleen heel
- 9:48Speaker 1: erg druk is het daar nog niet. Dat hoor je
- 9:50Speaker 1: over een minuut of tien.
- 9:54Speaker 2: Waar het sowieso feest is, is nu in België. Althans,
- 9:58Speaker 2: bij een Belgisch ruimtevaartbedrijf. Want dat heeft namelijk een megacontract gesloten.
- 10:02Speaker 2: 2,4 miljard euro. En daarmee is het de grootste deal
- 10:05Speaker 2: die ooit gesloten is... in de Europese ruimtevaartsector. Het gaat
- 10:08Speaker 2: dan om de satellietenbouwer Aerospace Lab. Zit volgens mij in Charleroi.
- 10:13Speaker 2: Dat bedrijf gaat een Europese alternatief bouwen voor Starlink. Rob
- 10:17Speaker 2: van den Berg is bij ons. Ruimtevaartdeskundige van de Sterrenwacht
- 10:19Speaker 2: Zonneborg in Utrecht. Rob, goedemorgen.
- 10:21Speaker 4: Goedemorgen Nina en Ivan.
- 10:23Speaker 2: Nou, Aerospace Lab. Ik kende het niet. Het is ook
- 10:27Speaker 2: echt best wel een jong bedrijf. In 2018 zie ik
- 10:28Speaker 2: dat het werd opgericht.
- 10:31Speaker 4: Ja, klopt. Het is een start-up en dat is op
- 10:35Speaker 4: zich niet zo opvallend, want er zijn veel start-ups in
- 10:37Speaker 4: de ruimtevaartindustrie. Maar dat dit relatief jonge en kleine bedrijf
- 10:42Speaker 4: zo'n enorme opdracht krijgt met zoveel belang, dat is opmerkelijk.
- 10:46Speaker 2: Ja, en ze zitten in Wallonië, ze bouwen dus een
- 10:48Speaker 2: fabriek in Charleroi. Dus dan gaan ze nu iets doen,
- 10:52Speaker 2: een alternatief bouwen voor Starlink. Wat is precies de opdracht?
- 10:57Speaker 4: De opdracht is om het merendeel te gaan bouwen... van
- 11:01Speaker 4: internetcommunicatiesatellieten voor het project IRIS. Dat is een Europese alternatief,
- 11:09Speaker 4: wordt er gezegd, voor Starlink. Dat is het natuurlijk nog
- 11:11Speaker 4: niet echt... Het gaat om 264 satellieten die beveiligde internetcommunicatie
- 11:18Speaker 4: moeten kunnen verzorgen voor Europese defensie en overheden.
- 11:22Speaker 2: Mooi, oké. En dit is gewoon door de ESA betaald
- 11:26Speaker 2: of door Europa zelf als geheel?
- 11:30Speaker 4: Ja, dit wordt door Europa zelf als geheel gebouwd. ESA
- 11:34Speaker 4: heeft daar natuurlijk ervaring mee, dus die begeleidt dat. En
- 11:37Speaker 4: die heeft een orde geplaatst bij onder andere dus dit
- 11:41Speaker 4: Belgische bedrijf en nog een aantal grote spelers in de
- 11:44Speaker 4: ruimte van het wereld, om ervoor te zorgen dat we
- 11:46Speaker 4: in ieder geval wat minder afhankelijk zijn van onder andere
- 11:51Speaker 4: SpaceX van Elon Musk.
- 11:52Speaker 2: Ja, ja, zitten daar ook Nederlandse bedrijven bij die er
- 11:54Speaker 2: nog een graantje van meepikken?
- 11:57Speaker 4: Ja, wat opvallend is, is dat een deel van de
- 12:00Speaker 4: orde van het geld... het gaat om 10 miljard in totaal...
- 12:04Speaker 4: is gegund aan Airbus Defence & Space. De ruimtevaartliefhebbers kennen dat.
- 12:09Speaker 4: Dat bedrijf is in Leiden gevestigd. Die zijn vooral bekend
- 12:14Speaker 4: om hun hele goede zonnepanelen op satellieten. Dus in dat
- 12:17Speaker 4: opzicht zit er ook nog een Nederlands tintje aan
- 12:19Speaker 2: Toch wel mooi natuurlijk. En het is echt een compleet
- 12:22Speaker 2: Europees project. Dat is best wel bijzonder voor de Europese
- 12:25Speaker 2: ruimtevaartsector überhaupt.
- 12:27Speaker 4: Ja, inderdaad. We hebben natuurlijk lang meegelift op Amerikaanse ruimtevaartindustrie.
- 12:32Speaker 4: Maar ja, met Elon Musk aan het roeren en president Trump...
- 12:37Speaker 4: zijn we toch wat onzekerder met betrekking tot... kunnen we
- 12:40Speaker 4: er allemaal op rekenen in oorlogstijden of in spannende tijden?
- 12:43Speaker 4: Dus Europa heeft er nu inderdaad voor gekozen... om daar
- 12:47Speaker 4: niet meer van afhankelijk te zijn. En een netwerk te
- 12:49Speaker 4: gaan bouwen wat volledig in Europese handen is
- 12:52Speaker 2: En gaat dat ons dan ook letterlijk upliften op de ruimtevaartsschaal?
- 12:56Speaker 2: Gaan we hier echt een beetje zoden bij aan de
- 12:58Speaker 2: dijk zetten over een tijdje?
- 13:01Speaker 4: Ja, je moet met een paar zoden beginnen natuurlijk. Qua
- 13:04Speaker 4: volume haalt het nog weinig uit. Met betrekking tot het
- 13:08Speaker 4: Amerikaanse ruimtevaart gebeuren. Maar je moet ergens beginnen. We kunnen
- 13:14Speaker 4: inmiddels al in een baan om de aarde lanceren... vanuit
- 13:17Speaker 4: het Europese grondgebied, vanuit Noorwegen in dit geval. De schaal
- 13:21Speaker 4: is allemaal nog heel klein. Maar uiteindelijk in de toekomst
- 13:24Speaker 4: gaat het wel uitgebouwd worden natuurlijk. Gaaf. Ga
- 13:26Speaker 2: je naar die fabriek toe? Want hij is ook niet operationeel.
- 13:28Speaker 2: Het las eind dit jaar. Ga je erheen? Ga je kijken?
- 13:31Speaker 2: Als het kan?
- 13:32Speaker 4: Nou, misschien als ik er langs rijd dat ik even
- 13:34Speaker 4: een blik ga werpen. De eerste satelliet moet overigens al
- 13:37Speaker 4: in 2029 gelanceerd worden. En vanaf 2030 kan het al
- 13:43Speaker 4: gebruikt worden door overheden. En dan duurt het nog wel
- 13:45Speaker 4: een paar jaar voordat de hele constellatie in de lucht hangt.
- 13:49Speaker 2: Mooi. Dankjewel Rob van den Berg, ruimtevaartdeskundige van de Sterrenwacht
- 13:51Speaker 2: Zonneborg
- 13:52Speaker 1: Nieuwe beursdag en Donner Bakker van BNR Beurs vertelt wat
- 13:56Speaker 1: je kan verwachten.
- 13:56Speaker 5: Het weekend staat bijna voor de deur. Maar niet voordat
- 13:59Speaker 5: je wat macro-economisch huiswerk voor de kiezer hebt gekregen. In
- 14:02Speaker 5: de middag horen we namelijk hoe de Amerikaanse inflatie zich
- 14:05Speaker 5: de afgelopen maand heeft ontwikkeld. De inflatie bevindt zich al
- 14:08Speaker 5: maanden ruim boven de 3 procent. En ook voor augustus
- 14:10Speaker 5: verwachten analisten een inflatiestijging van 3,4 procent. Mocht het hoger uitvallen,
- 14:15Speaker 5: dan mag je voor volgende week een renteverhoging door de
- 14:18Speaker 5: Amerikaanse centrale bank vast met potlood intekenen. Afgelopen vrijdag hoorden
- 14:22Speaker 5: we namelijk dat de Amerikaanse banenmarkt beter presteert dan verwacht.
- 14:26Speaker 5: En we weten, hoge inflatie en een goedlopende banenmarkt is
- 14:29Speaker 5: voor de Federal Reserve het ideale scenario om de rentewereld
- 14:33Speaker 5: op te krikken. Voor de kwartaalcijfer-fetischisten heb ik Kroger nog
- 14:37Speaker 5: in de aanbieding. De Amerikaanse supermarktketen heeft een paar pittige
- 14:40Speaker 5: maanden achter de rug op de beurs. Het is namelijk
- 14:42Speaker 5: in een stevige prijzenoorlog beland met conculega-supermarkten. Kroger moet de
- 14:46Speaker 5: prijzen verlagen, wat de marges drukt en dus ook de
- 14:49Speaker 5: omzet raakt. En beleggers willen daarom vooral weten of de
- 14:51Speaker 5: supermarktketen daar al een antwoord op gevonden heeft.
- 14:54Speaker 2: BNR Beurs, vanavond half zeven natuurlijk op BNR te luisteren...
- 14:57Speaker 2: en ook altijd terug te vinden in je favoriete podcast-app.
- 15:01Speaker 1: Ja, dan is het vandaag precies 25 jaar geleden dat
- 15:04Speaker 1: de terroristische aanslagen op de Verenigde Staten plaatsvonden. 9-11. Wat
- 15:08Speaker 6: ik geloof was een vliegtuig.
- 15:26Speaker 7: Ja,
- 15:43Speaker 1: dat bleek het ook te zijn. Een bepalend en iconisch
- 15:45Speaker 1: moment voor Amerika en voor de hele wereld. Twee vliegtuigen
- 15:48Speaker 1: boorden zich in de Twin Towers. Eentje in het Pentagon
- 15:51Speaker 1: en een vierde stortte neer in een weiland in Pennsylvania.
- 15:54Speaker 1: die bijna 3000 mensen het leven kostte. Onze toenmalige correspondent
- 15:59Speaker 1: in Amerika was Reinoud van Wachtendonk. En Reinoud is nu
- 16:02Speaker 1: weer even bij ons. Reinoud, goedemorgen. Goedemorgen, Ivan. Als je
- 16:06Speaker 1: dit zo hoort. Brengt dat jou terug naar die tijd?
- 16:09Speaker 1: Wat gebeurt er dan?
- 16:11Speaker 8: Ja, die onzekerheid, de eerste tien of vijftien minuten nadat
- 16:17Speaker 8: de eerste inslag was geweest, dat was kort voor negen uur,
- 16:20Speaker 8: het was een dinsdagochtend, en je weet niet wat er gebeurt.
- 16:25Speaker 8: En ik was als eerste op BNR, op de Nederlandse radio,
- 16:29Speaker 8: dit aan het verslaan voordat het nieuws van drie uur
- 16:32Speaker 8: middags ermee kwam. En het leek in eerste instantie misschien
- 16:36Speaker 8: een ongeluk te zijn. Ik had toevallig paraat dat er
- 16:38Speaker 8: in de Tweede Wereldoorlog een keer een bommenwerper tegen het
- 16:41Speaker 8: Empire State Building was aangevlogen. Dus dat haalde ik erbij.
- 16:44Speaker 8: Maar al heel snel werd duidelijk, zeker toen dat tweede
- 16:47Speaker 8: vliegtuig die toren invloog, die tweede toren invloog, dat er
- 16:50Speaker 8: iets vreselijks aan de hand was.
- 16:52Speaker 1: 9-11, hoe heeft het nou Amerika veranderd? Want er is
- 16:55Speaker 1: daarna natuurlijk hartstikke veel gebeurd met een war on terror.
- 16:58Speaker 1: En er is een heel nieuw ministerie opgericht, Homeland Security,
- 17:01Speaker 1: The Patriot Act, beveiliging, gigantisch opgeschroefd. En dat is eigenlijk
- 17:06Speaker 1: nooit meer weggegaan.
- 17:07Speaker 8: Nou ja, in zekere zin zijn mensen er gewend aan geraakt.
- 17:11Speaker 8: Die Patriot Act is eigenlijk afgelopen geraakt. Die wet die
- 17:17Speaker 8: was maar voor, ik weet niet precies hoe lang, maar
- 17:19Speaker 8: die wet die bestaat in zekere zin niet meer. Die veiligheidsmaatregelen,
- 17:23Speaker 8: ja die bestaan nog, maar bijvoorbeeld een hele kleine anekdote.
- 17:26Speaker 8: Je weet er was op een gegeven moment ook een
- 17:29Speaker 8: vliegtuig met een man aan boord die zijn schoen probeerde
- 17:31Speaker 8: te doen exploderen. En toen moest je hier op de
- 17:34Speaker 8: Amerikaanse vliegvelden en in de rest van de wereld altijd
- 17:36Speaker 8: je schoenen uittrekken als je naar het vliegveld ging en
- 17:38Speaker 8: door de beveiliging heen kwam. Dat is in 2025 afgelast.
- 17:42Speaker 8: Dus een hoop van die dingen bestaan nog achter de schermen.
- 17:46Speaker 8: Dat Homeland Security bestaat zeker ook nog. Maar heel veel dingen,
- 17:50Speaker 8: daar is men aan gewend geraakt.
- 17:52Speaker 1: En als je kijkt naar dreigingen, ook hoe de Amerikaanse
- 17:55Speaker 1: regering kijkt naar dreigingen, staat... Ja, terrorisme dan nog hoog
- 17:59Speaker 1: op het lijstje... of draait het toch vooral om binnenlandse
- 18:02Speaker 1: dreigingen momenteel
- 18:04Speaker 8: Ja, nou, er zijn natuurlijk eigenlijk geen terroristische aanslagen... van
- 18:10Speaker 8: dit niveau meer geweest na 9-11. Dus dat Homeland Security,
- 18:15Speaker 8: zeggen de veiligheidsmensen... die erbij betrokken zijn, die hebben absoluut
- 18:18Speaker 8: heel veel voor elkaar gekregen. New York City bijvoorbeeld, het politiedepartement...
- 18:24Speaker 8: die eigenlijk helemaal niks met inlichtingen... vergaring en inlichtingen, CIA-achtige
- 18:29Speaker 8: dingen te maken zou moeten hebben. Die hebben hun eigen
- 18:32Speaker 8: kleine CIA. Het politieapparaat van New York City heeft mensen
- 18:37Speaker 8: in Israël, in het Midden-Oosten. Dus dat bestaat nog steeds.
- 18:41Speaker 8: En zij zeggen dat ze de vinger op de pols
- 18:45Speaker 8: hebben en meeluisteren en meevoelen. Het is niet meer zo
- 18:49Speaker 8: dat Amerikanen als ze naar het vliegveld gaan zenuwachtig zijn.
- 18:54Speaker 8: Net zoals in Nederland op Schiphol. Je irriteert je eigenlijk
- 18:56Speaker 8: in zekere zin alleen maar aan die wachtrijen voor de
- 18:59Speaker 8: veiligheid
- 19:00Speaker 1: Je zei al een verdeeld Amerika. We zijn nu 25
- 19:03Speaker 1: jaar verder. Hoe wordt deze dag dan meegemaakt? Er zijn
- 19:07Speaker 1: natuurlijk ook generaties nu die hebben dit helemaal niet meegemaakt.
- 19:10Speaker 1: Hoe werkt die herdenking? Dat klopt.
- 19:12Speaker 8: Ja, ik las ergens dat ongeveer een derde van de
- 19:15Speaker 8: nu levende Amerikanen... het niet bewust hebben meegemaakt 25 jaar geleden.
- 19:20Speaker 8: Bijvoorbeeld de burgemeester van New York, Zoran Mandami... die was
- 19:25Speaker 8: 9 jaar oud toen dit gebeurde. Hij is nu de
- 19:27Speaker 8: burgemeester van New York. Hij gaat natuurlijk naar die plechtigheden...
- 19:31Speaker 8: rond de herdenking op Ground Zero van 9-11 zelf. Maar...
- 19:37Speaker 8: Om die verdeeldheid te illustreren... zijn de man die toen
- 19:41Speaker 8: burgemeester was van New York, Rudy Giuliani... en de gouverneur
- 19:44Speaker 8: van New York in die tijd, was een republikein, Pataki.
- 19:47Speaker 8: En andere republikeinse politici hebben gezegd... die mandami moet er
- 19:50Speaker 8: niet bij zijn, die hoort er niet bij te zijn.
- 19:52Speaker 8: En dat is bijna niet eens verkapt. Een reden die
- 19:55Speaker 8: ze ervoor geven, omdat die man moslim is. De Republikeinse
- 20:01Speaker 8: gouverneurskandidaat in New York heeft gezegd... dat familieleden en andere
- 20:06Speaker 8: mensen die bij die herdenking vanmiddag aanwezig zijn... die moeten
- 20:10Speaker 8: hun rug toekeren naar die burgemeester. En dat was in
- 20:14Speaker 8: 2001 zelf en in de jaren daarna echt niet zo.
- 20:18Speaker 8: Het was een eenheidswording voor de Verenigde Staten. En dat
- 20:21Speaker 8: is helemaal weg, helemaal stuk.
- 20:23Speaker 1: Er werd toen ook wel gevreesd van ja, New York
- 20:26Speaker 1: zal wel leeglopen. Er komen nooit meer toeristen. Dit is
- 20:28Speaker 1: het einde van New York. Dat is
- 20:30Speaker 8: niet gebeurd, hè? Dat is helemaal niet gebeurd. Als ik
- 20:33Speaker 8: een persoonlijke anekdote mag vertellen. Mijn vrouw en ik hadden
- 20:36Speaker 8: op 10 september 2001 een hypotheek. Alle hypotheekpapieren getekend voor
- 20:42Speaker 8: de koop van ons huis. En op 11 september leek
- 20:44Speaker 8: het alsof de wereld aan het vergaan was. Dus wij zeiden,
- 20:46Speaker 8: oh mijn god, wat hebben we gedaan? Waar zijn we
- 20:48Speaker 8: mee bezig? Dat was buiten New York. Een aantal uren
- 20:52Speaker 8: rijden buiten New York. En de telefoons van de huizenmakelaars
- 20:58Speaker 8: in deze streek... die hebben twee weken niet gerinkeld. En
- 21:01Speaker 8: toen na twee weken wilde plotseling iedereen uit New York weg.
- 21:06Speaker 8: Of in ieder geval een tweede huis buiten New York hebben.
- 21:08Speaker 8: En de huizenprijzen in die streek van ons... die vrees
- 21:11Speaker 8: van ons voor onze hypotheek, die verdubbelde in drie maanden.
- 21:14Speaker 8: Dus dat was een hele rare en in zekere manier
- 21:17Speaker 8: natuurlijk nare bijkomstigheid. Maar je hebt gelijk, New York is...
- 21:21Speaker 8: Ik noemde het net het mediacentrum van de wereld. Het
- 21:24Speaker 8: is het financiële centrum van de wereld. Het is een
- 21:26Speaker 8: ontzettend rijke stad geworden. En dat had niemand kunnen voorzien
- 21:30Speaker 8: na 2001. Dat is helemaal anders geworden. Televisieprogramma's bijvoorbeeld. Ik
- 21:35Speaker 8: kan me nog goed herinneren dat John Stewart bijvoorbeeld... En
- 21:40Speaker 8: hij van de late night show, die zei van... hoe
- 21:44Speaker 8: kunnen we ooit nog grappen maken? Hoe kunnen we ooit
- 21:46Speaker 8: nog ironisch tegen dingen aankijken? En dat was inderdaad de
- 21:49Speaker 8: eerste twee weken, drie weken, vier weken zo. Maar ja,
- 21:52Speaker 8: het leven gaat door, de menselijke natuur gaat door... en
- 21:55Speaker 8: de ironie en de grappenmakerij s'avonds... en het zwart maken
- 21:59Speaker 8: van politieke tegenstanders en dergelijke... op grappige wijze is harder
- 22:04Speaker 8: en grappiger in zekere zin dan ooit.
- 22:06Speaker 1: Ja, dat zijn onze voormalig Amerika-correspondent... Reinoud van Wachtendonk. En
- 22:09Speaker 1: het mooie is, mochten mensen een van Wachtendonk missen in
- 22:12Speaker 1: de media... zijn dochter werkt nu als politiek verslaggever voor
- 22:15Speaker 1: de Amerikaanse radio. Dus een van Wachtendonk, zo wordt ze
- 22:18Speaker 1: dan aangekondigd. O, gaaf. Onder andere bij NPR, geloof ik
- 22:21Speaker 1: wel eens. Nou, mocht je dat willen horen, dan moet
- 22:23Speaker 1: je daar zijn. Rijnoud hebben we even gehoord. Het was
- 22:25Speaker 1: fijn om hem weer te horen. Het gaat roepen. Dan
- 22:27Speaker 1: moeten we allemaal de groeten hebben van Rijnoud van Wachteloog.
- 22:29Speaker 1: We gaan koppersnellen. Interessante verhalen uit de kranten.
- 22:31Speaker 2: Ja, nou, dat staat ook onder andere in het AD,
- 22:34Speaker 2: maar ook in veel meer media. Een Nederlandse touringcar gisteren
- 22:37Speaker 2: raakte betrokken bij een ernstig ongeluk in Zwitserland. Er zijn
- 22:41Speaker 2: meerdere doden en gewonden. Het is nog niet bekend om
- 22:43Speaker 2: hoeveel slachtoffers het gaat. Want de politie zegt ook, we
- 22:46Speaker 2: willen eerst de families informeren, uiteraard. Er zaten in totaal
- 22:49Speaker 2: 49 mensen in die bus. Ja, dus één chauffeur en
- 22:54Speaker 2: 48 Nederlanders. En de bus is vermoedelijk door een rotsblok
- 22:56Speaker 2: van de weg geraakt. In de vangrail geknald. We
- 22:59Speaker 1: hadden dat nieuws voor je in de gaten. Mocht er
- 23:01Speaker 1: daar nieuws over te melden zijn, dan hoor je dat
- 23:03Speaker 1: deze ochtend op BNR. In andere kranten, onder andere in
- 23:06Speaker 1: de Telegraaf, vakbond CNV... zit in op een loonsverhoging van
- 23:09Speaker 1: 3 tot 5,5 procent... bij de nieuwe ronde CAO-onderhandelingen. En
- 23:13Speaker 1: daarnaast wil CNV de reiskostenvergoeding verhogen... naar 25 cent per
- 23:17Speaker 1: kilometer in alle CAO's.
- 23:18Speaker 2: En tot slot nog even de Volkskrant. Want Elon Musk
- 23:21Speaker 2: dreigt met juridische stappen... tegen makers van een nieuwe documentaire.
- 23:25Speaker 2: Want volgens Musk-advocaten brengt de documentaire hem in discrediet. Die
- 23:29Speaker 2: film is deze week in première gegaan op het Filmfestival
- 23:32Speaker 2: van Venetië.
- 23:34Speaker 1: En dan, op het Italiaanse eiland Stromboli... is na ruim
- 23:36Speaker 1: twintig jaar weer een basisschool open. En die school heeft
- 23:40Speaker 1: precies één leerling. Dat is de zesjarige Aisha Bazin. Zij
- 23:44Speaker 1: woont in Ginostra. Dat is een klein en afgelegen dorp
- 23:47Speaker 1: op Stromboli... dat alleen over zee bereikbaar is. En volgens
- 23:51Speaker 1: Rabi Repubblica wonen er in het hele jaar door... maar
- 23:54Speaker 1: zo'n veertig mensen. Waarvan dit meisje er dus eentje is.
- 23:58Speaker 1: Zij begon deze week aan groep drie. De eerste en
- 24:00Speaker 1: ook dus enige klas van deze basisschool. Ja, privéles. En
- 24:02Speaker 1: ze krijgt inderdaad les van één juf. Dat is juf Laura.
- 24:05Speaker 1: Het klaslokaal zit in een onlangs opgeknapte ruimte van een
- 24:08Speaker 1: plaatselijke kerk. En die ruimte wordt gratis ter beschikking gesteld.
- 24:11Speaker 1: En dat die school überhaupt weer open kon is vooral
- 24:14Speaker 1: te danken aan de ouders van Aisha. Want zij wilden
- 24:16Speaker 1: graag in dat ginostra blijven wonen. Maar dan moest hun
- 24:19Speaker 1: dochter wel daar naar school kunnen. En dus kregen ze
- 24:21Speaker 1: steun van de gemeente en een lokale onderwijsorganisatie. Een hele
- 24:24Speaker 1: procedure die in januari al in gang is gezet. Uiteindelijk
- 24:27Speaker 1: heeft de regio Sicilië toestemming gegeven. Dat was ook echt nodig,
- 24:31Speaker 1: dat was een uitzondering nodig. Want normaal gesproken zijn er
- 24:33Speaker 1: in Italië minstens vijftien leerlingen nodig... voor een klas op
- 24:37Speaker 1: een basisschool. Dit was er eentje, dus die uitzondering is
- 24:40Speaker 1: er gekomen. En dus zit zij voorlopig inderdaad alleen in
- 24:44Speaker 1: de klas. Maar
- 24:45Speaker 2: zijn er dan ook helemaal geen andere kinderen op Ginostra...
- 24:48Speaker 2: waar zij dan woont?
- 24:49Speaker 1: Weet ik niet, maar niet op die school. Dus ik
- 24:51Speaker 1: ben ook heel benieuwd hoe het schoolplein eruit ziet tijdens
- 24:53Speaker 1: de pauze. Heel krekels. Spelen met de juf waarschijnlijk. De
- 24:56Speaker 1: burgemeester noemt de heropening een belangrijk signaal. Maar hij zegt ook, ja, inderdaad,
- 25:00Speaker 1: Aysha mist op school het contact met andere kinderen. Maar
- 25:02Speaker 1: er is hoop... Waarschijnlijk wel. Er is hoop. Want de
- 25:06Speaker 1: ouders die denken dat wellicht volgend jaar er een tweede
- 25:09Speaker 1: leerling bij komt. Dat is een jongetje, die is nu vijf.
- 25:12Speaker 1: Die is al met Aysha bevriend. En dat is volgend
- 25:14Speaker 1: jaar misschien de tweede leerling van het school. Nou, ik
- 25:17Speaker 1: hoop het. Dan bouwt het langzaam op. Zou je zien
- 25:18Speaker 1: dat ze niet in dezelfde klas zitten. Oh, lullig