Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: Box 3-hervorming zonder dekking zet kabinet verder onder druk
Transcript
- 0:02Speaker 1: Goedemorgen,
- 0:10Speaker 2: het is vandaag vrijdag 2 oktober 2026, de laatste dag
- 0:14Speaker 2: van de week en de tweede dag van de maand.
- 0:16Speaker 2: En naast me zit Nina van der Duggen. Goedemorgen Bas.
- 0:18Speaker 2: Wat gaan we deze podcast allemaal brengen?
- 0:20Speaker 3: Even onder andere naar Brazilië, want daar zijn komende zondag presidentsverkiezingen.
- 0:24Speaker 3: 160 miljoen Brazilianen mogen stemmen. Dan is de vraag, wordt
- 0:27Speaker 3: het de tachtigjarige Lula... die natuurlijk nu al drie termijnen
- 0:32Speaker 3: aan de macht is? Of wordt het Bolsonaro junior Flavio?
- 0:36Speaker 3: Dus zijn vader zit in de bak. Maar Flavio is
- 0:39Speaker 3: een serieuze concurrent voor Lula. Gaan we zo meteen bespreken.
- 0:43Speaker 3: En we gaan het hebben over Google. Want dat lanceerde
- 0:45Speaker 3: gisteravond een satelliet met vier AI-chips. En dat wordt eigenlijk
- 0:48Speaker 3: een soort proefdraaien van... kunnen we enorme datacenters in de
- 0:52Speaker 3: lucht laten draaien? Fascinerend. Gaan we bespreken met Rob van
- 0:55Speaker 3: den Berg van de Zonneborg in Utrecht.
- 0:56Speaker 2: Maar eerst gaan we naar politiek Den Haag. Want ja,
- 0:59Speaker 2: dat begrijp je. Je krijgt inzicht aan dat die komt
- 1:02Speaker 2: op BNR Nederland en de rest van de wereld. Maar
- 1:04Speaker 2: zoals gezegd, het Binnenhof is de belangrijkste opener van vandaag.
- 1:07Speaker 2: Het kabinet neemt namelijk vandaag een besluit over de toekomst
- 1:10Speaker 2: van Box 3. Dat gebeurt nog zonder steun vanuit de
- 1:13Speaker 2: Tweede Kamer. En dat is best belangrijk. 7,7 miljard is
- 1:20Speaker 2: het gaatje groot. En minister Elko Heijnen van Financiën zei
- 1:23Speaker 2: dit over de keuze.
- 1:24Speaker 4: Het ligt in de ministerraad. Het gaat naar de Raad
- 1:26Speaker 4: van State. En dan komt het ook nog terug. Dan
- 1:27Speaker 4: wordt het weer gewogen in de ministerraad. En dan gaat
- 1:29Speaker 4: het ook naar de Kamer. En dan zal er ook
- 1:31Speaker 4: de dekkingpakket rond zijn, hoop ik. En dan kunt u
- 1:33Speaker 4: het ook gewoon integraal beoordelen. Dus daar zien wij geen
- 1:36Speaker 4: problemen
- 1:37Speaker 2: Zegt althans Elko Heijnen, ons minister van Financiën. Maar is
- 1:40Speaker 2: dat wel zo? Zijn er geen problemen? Politiek verslaggever Lennart Beekman. Goedemorgen. Goedemorgen, Bas. Ja,
- 1:46Speaker 2: box 3. wel naar de Raad van State sturen
- 1:52Speaker 5: Dat kan, Bas. Maar dat roept ook een hoop vragen op.
- 1:55Speaker 5: Onder andere bij ChristenUnie-Kamerlid Pieter Ginwis
- 1:59Speaker 6: Morgen novellen in de ministerraad. Dat is goed, dat moet ook.
- 2:02Speaker 6: Want er moet voorspoedigd iets in de Raad van State.
- 2:04Speaker 6: De dekking wordt geregeld in de noten van wijziging op belastingplan.
- 2:08Speaker 6: En die kan natuurlijk later. Mijn vraag is wel, morgen
- 2:11Speaker 6: gaat er een novelle naar de Raad van State... Staat
- 2:14Speaker 6: er dan nog die duizend euro heffingsvrij inkomen in? Of
- 2:16Speaker 6: wordt er nu ook dan meerdere bedragen ingevuld? Van ja,
- 2:20Speaker 6: de precieze invulling volgt. Maar de Raad van State zou
- 2:22Speaker 6: je kunnen reflecteren op zowel duizend, veertienhonderd, achttienhonderd als tweeëntwintigduizend.
- 2:29Speaker 5: Ja, want wat gaat er nou precies gebeuren, Bas? Ja,
- 2:33Speaker 5: er ligt nu een wet voor. Daar zit nog aanwasbelasting in.
- 2:38Speaker 5: Dat wordt er dan uitgesloopt met een novelle voor 28.
- 2:41Speaker 5: En dat is dus een aanpassing op het huidige wetsvoorstel.
- 2:46Speaker 5: Dat is de wet werkelijk rendement. Maar wat Pieter Ginwees
- 2:49Speaker 5: wil weten... want dinsdag kregen we het aangepaste voorstel van
- 2:53Speaker 5: het kabinet... ook rondom box 3... En daarin staat dus
- 2:58Speaker 5: dat die kleine spaarder... het heffingsvrije inkomen in box 3...
- 3:02Speaker 5: dat die van 1800 naar 1000 gaat. Dat moet dan
- 3:05Speaker 5: een half miljard opleveren. En Pieter Grinwis is opgekomen voor
- 3:10Speaker 5: die kleine spaarder... Overigens weer met succes, moet daarbij gezegd worden.
- 3:15Speaker 5: En dat gaat van tafel. En dus wilde die van
- 3:18Speaker 5: minister Heijnen weten, wat gaat u doen? Ja, en hoe
- 3:23Speaker 5: gaat de minister
- 3:24Speaker 2: het dan doen? Gewoon de
- 3:25Speaker 4: boel opsturen, Bas, zonder dekking. Nee, maar inderdaad, maar zonder dekking.
- 3:29Speaker 4: Er zijn vaker adviesvoorstellen bij de Raad Staten gelegd. waarin
- 3:36Speaker 4: verschillende modaliteiten zijn in de oplossingsrichting. En dat kan de
- 3:40Speaker 4: Raad Staten ook wegen. Dat maakt op zichzelf voor het
- 3:42Speaker 4: advies over de gekozen route niet zoveel uit... waar precies
- 3:46Speaker 4: grenzen zitten. Want het oordeel zit meer over het juridische traject...
- 3:48Speaker 4: dan over het budgetaire traject.
- 3:50Speaker 2: Ja, maar ik hoorde net geen wist zeggen... ja, dat
- 3:52Speaker 2: kan alles worden. Van 1400, 1600, 1800 tot
- 3:56Speaker 5: 22.000. Ja, en dan heb ik ook even de Raad
- 3:57Speaker 5: van State gebeld. Om advies, zullen we maar zeggen. Ja,
- 4:01Speaker 5: en de Raad van State zegt terecht. Want mijn vraag was,
- 4:04Speaker 5: kan het eigenlijk wel... zo'n voorstel zonder dekking sturen? En
- 4:07Speaker 5: wat gebeurt er dan eigenlijk? En is dat wel eens voorgekomen?
- 4:11Speaker 5: Op de laatste vraag is dat wel eens voorgekomen. Daar
- 4:12Speaker 5: kon de woordvoerder mij geen antwoord op geven. Toen zei ze,
- 4:16Speaker 5: geef me even de tijd. Dat heeft ze hierbij om
- 4:19Speaker 5: dat uit te zoeken. En op het advies kan ik
- 4:23Speaker 5: natuurlijk niet vooruitlopen. Want mijn vraag was... Als je dat doet,
- 4:26Speaker 5: wat gebeurt er dan eigenlijk? Maar goed, de Raad van
- 4:28Speaker 5: State adviseert niet de politiek verslaggever... van BNR Nieuwsradio, maar
- 4:32Speaker 5: het kabinet. Ja, helaas. Ze konden daar nu geen antwoord
- 4:36Speaker 5: op geven. Maar ik heb het persoonlijk niet meegemaakt... dat
- 4:39Speaker 5: er zo'n ongedekt voorstel richting de Raad van State ging.
- 4:42Speaker 5: moet het gezegd zijn, dit is een novelle, dus een
- 4:44Speaker 5: aanpassing op een wetsvoorstel. Dat is al iets, dat gebeurt
- 4:48Speaker 5: al heel weinig. Dus dat maakt de situatie eigenlijk nog
- 4:51Speaker 5: bijzonderder dan dat het al is. Dus we gaan wel zien,
- 4:56Speaker 5: als dat terugkomt van de Raad van State, hoe ze
- 4:58Speaker 5: dat dan willen gaan regelen.
- 4:59Speaker 2: Ja, nou weten we sinds eergisteren, dat hebben we door
- 5:03Speaker 2: meneer Stultjens van Pro aangetoond, dat er een gaatje is
- 5:06Speaker 2: van 7,7 miljard in de dekking van de begroting van
- 5:09Speaker 2: het kabinet als je dit zou doen. vermogensaanwasbelasting naar vermogenswinstbelasting.
- 5:20Speaker 2: dat deel van box 3... waarbij we even de kleine spaarders...
- 5:24Speaker 2: van Grinwis buiten de beschouwing laten.
- 5:25Speaker 5: Nee, want er is nog een... het gat zonder dat...
- 5:30Speaker 5: kleine spaarders buiten de beschouwing worden gelaten... is al 7,7 miljard.
- 5:34Speaker 5: Waarvan Heijnen zegt... ja, dat klopt in de tabel. Op
- 5:38Speaker 5: het eind van de tabel is dat 7,7 miljard. Maar
- 5:41Speaker 5: als je hem doortrekt... naar 2060... dan is die budgetneutraal.
- 5:47Speaker 5: Waarvan de Kamer ook zegt... Dat is wel erg ver weg.
- 5:51Speaker 5: Daar hebben we een grapje over gemaakt door de SP.
- 5:56Speaker 5: Want Jimmy Dijk, de fractievoorzitter, is gisteren vader geworden. En
- 6:00Speaker 5: toen zeiden ze, de kleine Jimmy is dan 34 als
- 6:05Speaker 5: dat budget neutraal wordt. Dat is wel erg ver weg.
- 6:08Speaker 5: Want het ging namelijk over, we moeten niet de rekening
- 6:11Speaker 5: bij de volgende generaties neerleggen. Maar er is ook nog
- 6:13Speaker 5: een dekkingsprobleem in box 2. Het verlaagde tariefbas gaat naar
- 6:19Speaker 5: 29,2 procent... zodat ondernemers verleid worden om hun winst uit
- 6:23Speaker 5: te keren. Maar dat levert dan in de toekomst weer
- 6:25Speaker 5: een gat op. Ook daar moet nog dekking voor gevonden worden. Kortom,
- 6:30Speaker 5: box 3 gaat nu door de ministerraad... om ervoor te
- 6:32Speaker 5: zorgen dat we in 2028... naar het belasten van daadwerkelijk
- 6:37Speaker 5: gemaakt rendement toe gaan. Dat moet dan een hele wet
- 6:40Speaker 5: zijn in 2030. Maar daar is dan ook alles mee gezegd.
- 6:43Speaker 5: Wat ze willen naar werkelijk rendement... Dat wordt zometeen in
- 6:48Speaker 5: de ministerraad besproken. Maar de dekking is nog ver weg.
- 6:54Speaker 2: Precies. Nog een ander probleem betrekt de dekking. Want ja,
- 6:57Speaker 2: het is niet een holistische aanpak van de hele begroting.
- 6:59Speaker 2: Maar we hebben op deeltjes natuurlijk met allerlei oppositiepartijen deeltjes gesloten.
- 7:03Speaker 2: De feestvierende meneer Klaver en Spekman van de FNV die
- 7:07Speaker 2: daar mee viert. Oké, maar dit tezijde. de bezuidingen op
- 7:12Speaker 2: de WW en de WIA weggetennist. Allemaal hartstikke leuk. Maar
- 7:15Speaker 2: die bezuidingen waren een groot deel van die begroting. Daar
- 7:19Speaker 2: kwam die dekking voor een deel vandaan. Hoe gaan ze
- 7:22Speaker 2: dat nu dekken, dat
- 7:24Speaker 5: gat?
- 7:24Speaker 2: Wat is dat?
- 7:26Speaker 5: Dat is zeker fluïde. En er is ook weer iets
- 7:28Speaker 5: bijzonders gebeurd. Het is nu aan de polder om hervormingen
- 7:33Speaker 5: voor te gaan stellen. En de hoop is dat die
- 7:36Speaker 5: hervormingen ook iets opleveren. Dus dat het goedkoper wordt, de
- 7:39Speaker 5: WIA en de WWI. Nou zei Heine gisteren in het debat,
- 7:43Speaker 5: de poer heeft ons verteld... dat als zij dat gaan doen,
- 7:46Speaker 5: dat meer op gaat leveren... dan wat de 6,8 miljard
- 7:50Speaker 5: zoals wij dat begroot hadden... in de tabel zoals die
- 7:54Speaker 5: in eerste instantie in de begroting stond. Maar nou zat
- 7:57Speaker 5: minister Velbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid... bij Eva gisteravond,
- 8:02Speaker 5: en die moest daar weer enigszins op terugkomen. Want hij zei,
- 8:05Speaker 5: ik wil helemaal niet praten over geld. Want het idee
- 8:07Speaker 5: was nou juist om het geld even van tafel te halen...
- 8:10Speaker 5: zodat er alleen over hervormingen gesproken konden worden. Dus het
- 8:14Speaker 5: kabinet spreekt daar weer niet met één mond. Maar het
- 8:18Speaker 5: idee is dus, Bas, dat het nu de polder gaat zitten...
- 8:22Speaker 5: en al voor het voorjaar volgend jaar... met een hervormingspakket komt...
- 8:28Speaker 5: waarbij ze dus minimaal... als we maar heen mogen geloven...
- 8:32Speaker 5: 6,8 miljard gaan ophalen. Succes, zou
- 8:35Speaker 2: ik
- 8:35Speaker 5: zeggen. Het
- 8:36Speaker 2: klinkt een beetje als het kabinet schoof... maar dan kabinet schuif,
- 8:39Speaker 2: vooruit
- 8:40Speaker 5: Ja, het is een beetje... het kabinet lukt net niet.
- 8:44Speaker 5: Mijn naam
- 8:46Speaker 2: is Hennie, ik wil wel Marik Hennie. Dankjewel, politiek verslaggever
- 8:49Speaker 2: Leendert Beekman. En die Chinese wetenschapper won een prestigieuze prijs.
- 8:54Speaker 2: Maar hij wordt nu beschuldigd van manipulatie. Wat hij zou
- 8:57Speaker 2: hebben misdaan op microscopisch niveau... hoor je over een minuut
- 9:01Speaker 2: of twaalf
- 9:02Speaker 3: Ochtendnieuws. Dan kunnen 160 miljoen Brazilianen komend weekend naar de stembus.
- 9:08Speaker 3: Want dan zijn de eerste ronden van de presidentsverkiezingen. Wordt
- 9:11Speaker 3: best wel spannend, want in de peilingen is het een nek-aan-nek-race...
- 9:14Speaker 3: tussen de huidige linkse Lula da Silva... en de rechtse
- 9:18Speaker 3: Flavio Bolsonaro junior. Inderdaad, het is de zoon van de
- 9:22Speaker 3: veroordeelde oud-president Jair Bolsonaro. We gaan erover praten met Brazilië-correspondent
- 9:26Speaker 3: Wies Ubachs. Wies, goedemorgen. Goedemorgen. Ja, het is een spannend
- 9:31Speaker 3: weekend natuurlijk. En meteen dan maar even naar de actualiteit.
- 9:34Speaker 3: Ik lees dat er een mogelijke aanslag is gepleegd in
- 9:37Speaker 3: de buurt van het Hoge Rechtshof. Vannacht, gisteravond. Ja, dat
- 9:41Speaker 7: klopt ja. Maar voor zover ik weet zijn ze nog
- 9:43Speaker 7: in onderzoek. Er is een man met een rugzak gesignaleerd.
- 9:48Speaker 7: En ze moeten nog onderzoeken wat daar nou precies in zat.
- 9:52Speaker 7: Dat is het laatste wat ik heb begrepen. Dus we
- 9:54Speaker 7: weten totaal niet. of dit iets te maken heeft met
- 9:56Speaker 7: de presidentsverkiezingen van komende
- 9:58Speaker 3: zondag. Nee, dat is nog niet bekend. Oké, dan houden
- 10:08Speaker 3: we dat een beetje in de gaten de komende ochtend.
- 10:10Speaker 3: We gaan even naar de verkiezingen komende zondag. Het is
- 10:12Speaker 3: dus een strijd tussen Lula da Silva. Die zit al
- 10:15Speaker 3: aan het einde van zijn derde termijn. De man is 80.
- 10:18Speaker 3: En dan hebben we daar tegenover de zoon van Jair Bolsonaro. Nou,
- 10:22Speaker 3: Jair Bolsonaro, voor de mensen die het niet meer helemaal
- 10:25Speaker 3: scherp hebben... die zit inmiddels een celstraf uit van 27 jaar...
- 10:28Speaker 3: wegens een coupoging, een soort... Capitolbestorming à la Amerika die
- 10:33Speaker 3: we hebben gezien in Brazilië in 2023. Flavio Bolsonaro, de
- 10:37Speaker 3: zoon van, die neemt het nu op. Hoe staan de
- 10:40Speaker 3: peilingen ervoor tussen deze Lula en deze junior Bolsonaro?
- 10:44Speaker 7: Het is echt een nek-aan-nek-race. De ene dag gaat Flavio
- 10:49Speaker 7: voorop en de andere dag Lula. En het verschil is
- 10:53Speaker 7: steeds maar een paar procent. Ik zou bijna zeggen, het
- 10:58Speaker 7: heeft geen zin om die peilingen nog te doen... Want
- 11:04Speaker 7: het is niet te voorspellen. En er is ook best
- 11:06Speaker 7: een grote groep mensen, zeg maar 20%, die het gewoon
- 11:10Speaker 7: niet weet. Die eigenlijk helemaal geen zin hebben. Niet in
- 11:13Speaker 7: Flavio en niet in Lula. Maar er is gewoon geen
- 11:16Speaker 7: goed alternatief. Er is geen derde kandidaat die voldoende stemmen
- 11:21Speaker 7: trekt om werkelijk kans te maken. Ja, oké. Dus dan
- 11:24Speaker 7: is het kiezen
- 11:25Speaker 3: tussen deze twee. Wat ik al zei, een man van 80,
- 11:28Speaker 3: die nu natuurlijk al een paar jaren op de box zit.
- 11:31Speaker 3: Hoe heeft hij het gedaan? Hoe ligt
- 11:33Speaker 7: hij bij het volk? Hij ligt niet heel goed bij
- 11:37Speaker 7: het volk en dat komt vooral omdat hij aan hem
- 11:41Speaker 7: nog steeds de smet kleeft dat hij corrupt is. Dat
- 11:44Speaker 7: is van voormalige regeringsperiodes. Maar dat is vooral bij de
- 11:51Speaker 7: mensen die sowieso tegen hem zijn. Maar bij de mensen
- 11:54Speaker 7: die het eigenlijk niet zo goed weten is het vooral van...
- 11:58Speaker 7: De kosten voor levensonderhoud zijn behoorlijk gestegen en de regering
- 12:04Speaker 7: krijgt de schuld. Mensen zijn niet overtuigd van de goede
- 12:12Speaker 7: werken van Lula. In zijn eerdere regeringsperiodes had hij meer geluk,
- 12:17Speaker 7: want toen ging het economisch heel goed. En kon hij
- 12:21Speaker 7: gewoon met programma's strooien... en kon hij mensen uit de
- 12:28Speaker 7: armoede helpen? Dat soort successen heeft hij nu niet... omdat
- 12:32Speaker 7: de economie gewoon veel minder goed draait. En Flavio
- 12:37Speaker 3: Bolsonaro, die wordt ook beschuldigd van corruptie. Ik vraag me
- 12:44Speaker 3: dan bijna af, we hebben een zware koepel gezien... hoe
- 12:46Speaker 3: kan hij zo populair zijn?
- 12:49Speaker 7: Omdat de afkeer van links bij veel mensen groter is
- 12:52Speaker 7: dan het wantrouwen tegen wat Flavio dan zou hebben misdaan.
- 12:59Speaker 7: Veel mensen aan de rechterkant willen gewoon niet zien dat...
- 13:06Speaker 7: rechts ook corrupt is. En ja, zij geloven dat Flavio
- 13:11Speaker 7: het land kan redden. Het land vooral kan redden van links.
- 13:15Speaker 7: Of zijn vader
- 13:16Speaker 3: kan redden,
- 13:16Speaker 7: want daar was ook nog een andere zoon
- 13:18Speaker 3: mee bezig.
- 13:19Speaker 7: Want dat is ook de bedoeling. Als Flavio wint, dan
- 13:25Speaker 7: zal hij Jair Bolsonaro vrij laten. Ja, precies. Nou, die
- 13:29Speaker 7: zit dus net vast voor 27 jaar. Hoeveel impact heeft
- 13:32Speaker 7: de presidentsverkiezing op Nederland, op Europa? Ik vermoed niet zo
- 13:37Speaker 7: heel veel. Ik denk dat het bijvoorbeeld voor de EU-Mercosur-deal
- 13:43Speaker 7: niet zoveel uitmaakt. Flavio Bolsonaro is vooral gericht op de
- 13:47Speaker 7: Verenigde Staten. Hij zal vooral proberen om het Trump naar
- 13:50Speaker 7: zijn zin te maken. En Trump wil een coalitie smeden
- 13:54Speaker 7: met Latijns-Amerikaanse landen. Tegen de drugshandel met name. En Luda
- 14:01Speaker 7: is iemand die... die wil zich vooral heel erg onafhankelijk opstellen.
- 14:07Speaker 7: Internationaal gesproken. En zijn eigen koers varen. En als jij
- 14:10Speaker 7: je geld op iemand moet zetten? Zou je weten wie
- 14:13Speaker 7: het gaat horen komen zondag? Komende zondag heb je kans
- 14:18Speaker 7: dat Lula wint. Maar ik denk niet dat hij de 50% haalt.
- 14:22Speaker 7: En dan is er een tweede ronde nodig, 25 oktober.
- 14:26Speaker 7: En dan denk ik dat Flavio wint... omdat de mensen
- 14:29Speaker 7: die toch nog op kleinere kandidaten hebben gestemd... naar Flavio
- 14:34Speaker 7: zullen gaan. Dank je wel, Brazilië-correspondent
- 14:37Speaker 3: Wies
- 14:37Speaker 7: Ubachs.
- 14:38Speaker 2: Tijd om de nieuwe beursdag door te nemen, de laatste
- 14:41Speaker 2: van deze week. En het wordt een belangrijke voor de
- 14:42Speaker 2: centrale banken van Europa en Amerika. Jorik Simonides, van Merenbeurs.
- 14:46Speaker 1: De nieuwe maand is begonnen en dat betekent een hoop
- 14:48Speaker 1: macro-economische cijfers. Te beginnen in eigen land, waar het CBS
- 14:52Speaker 1: je een snelle inschatting geeft over het inflatiecijfer. In Nederland
- 14:56Speaker 1: loopt de inflatie weer een beetje op en daardoor lag
- 14:58Speaker 1: hij in augustus weer nipt hoger dan het Europese gemiddelde.
- 15:01Speaker 1: Je kunt de vergelijking zelf gaan maken, want ook het
- 15:03Speaker 1: Europese Statistiekbureau komt met het cijfer van die hele eurozone.
- 15:07Speaker 1: En in Amerika komen er ook belangrijke cijfers. Niet over
- 15:10Speaker 1: de inflatie, wel over de banenmarkt. Het voorproefje daarvan kwam
- 15:14Speaker 1: woensdag al... met de cijfers van loonstrookjesverwerker ADP. Die vielen mee.
- 15:18Speaker 1: En als de officiële cijfers hetzelfde beeld laten zien... is
- 15:21Speaker 1: dat ook een meevaller voor Donald Trump, zo vlak voor
- 15:24Speaker 1: de midterms. En het zou ook een meevaller kunnen zijn
- 15:26Speaker 1: voor de FED. Want hoewel een renteverhoging nog steeds vrij
- 15:29Speaker 1: onvermijdelijk lijkt... haalt een meevaller op de arbeidsmarkt wel enig
- 15:33Speaker 1: druk van de ketel.
- 15:55Speaker 2: In de ochtend dus. En dan...
- 16:02Speaker 4: Nou,
- 16:04Speaker 2: wat denk je? Waar gaat dit heen? Inderdaad, omhoog komt-ie. Ja,
- 16:09Speaker 2: ik mis je. En dan zeggen we altijd...
- 16:13Speaker 6: We
- 16:14Speaker 2: have liftoff. Inderdaad, we have a liftoff. En waar gaat
- 16:18Speaker 2: het dan over? Is het dan dat SpaceX... Nee, Google
- 16:21Speaker 2: heeft gisteravond een testsatelliet gelanceerd... met aan boord vier AI-chips.
- 16:26Speaker 2: En dat ding moet gaan testen... of die chips daar
- 16:29Speaker 2: onder extreme omstandigheden kunnen functioneren. Want dan zou je mogelijk
- 16:33Speaker 2: wel een datacenter in de sky kunnen bouwen. Wie had
- 16:37Speaker 2: dat idee ook alweer? Elon Musk. We gaan naar Rob
- 16:40Speaker 2: van den Berg, ruimtevaartdeskundige van Sterrenwacht Zonneborg in Utrecht. Rob, goedemorgen.
- 16:44Speaker 2: Goedemorgen Bas en Nina. Ja, dan denk je nou, dat
- 16:47Speaker 2: was een idee toch van Musk. Waarom
- 16:48Speaker 8: doet Google dit dan? Wat willen die daarmee? Ja, Google
- 16:53Speaker 8: heeft natuurlijk heel veel ervaring inmiddels al... met het bouwen
- 16:56Speaker 8: van AI-modellen op z'n eigen computers. En is druk bezig
- 17:00Speaker 8: met het uitbreiden van z'n datacenters hier op aarde. Elon
- 17:04Speaker 8: Musk had het idee van... als we dat samen kunnen
- 17:06Speaker 8: doen in de ruimte... dan hebben we letterlijk de ruimte
- 17:11Speaker 2: Nou nog, maar is dit de toekomst inderdaad...
- 17:17Speaker 3: Ja
- 17:17Speaker 2: we hebben hier natuurlijk best een probleem. Die enorme datacenters
- 17:20Speaker 2: zijn groot. Ze slokken waanzinnig hoeveelheden energie op. Ze moeten
- 17:24Speaker 2: gekoeld worden. Dat heb je in de ruimte niet.
- 17:28Speaker 8: Al die problemen zou je volgens deze bedrijven makkelijker in
- 17:31Speaker 8: de ruimte kunnen oplossen. Je hebt de ruimte inderdaad. Je
- 17:35Speaker 8: hebt op dat moment ook nog geen protesten... tegen dat
- 17:40Speaker 8: er weer zo'n grote schoenendoos in je achtertuin gebouwd wordt.
- 17:44Speaker 8: Dat die enorme hoeveelheden water zijn nodig om te koelen.
- 17:46Speaker 8: In de ruimte kan je dat heel goed koelen met
- 17:50Speaker 8: de kou uit de ruimte zelf... En die datacenters vreten
- 17:54Speaker 8: stroom natuurlijk. Dat heb je ook genoeg in de ruimte...
- 17:56Speaker 8: op het moment dat je maar genoeg zonnepanelen hebt. En
- 17:59Speaker 8: dus is dat de toekomst? Ja, dit gaat echt wel
- 18:03Speaker 8: de toekomst worden. Die markt die neemt alleen maar toe.
- 18:07Speaker 8: Ik zag dat Google verwacht dit jaar alleen al dat
- 18:09Speaker 8: die markt zo'n 190 miljard dollar groot is. En die
- 18:13Speaker 8: gaat alleen maar toenemen. En dan kan je je toevlucht
- 18:17Speaker 8: zoeken tot de ruimte. Omdat lanceringen ook steeds minder geld
- 18:20Speaker 8: kosten
- 18:21Speaker 3: Wel grappig dat die met een SpaceX raket zijn dus
- 18:23Speaker 3: de Google chips gelanceerd Rob. Dus het is wel toch
- 18:26Speaker 3: een collab, een collaboration, samenwerking tussen die twee partijen.
- 18:31Speaker 8: Ja, dat is het absoluut. SpaceX, Elon Musk heeft de
- 18:35Speaker 8: grootste capaciteit op dit moment... om satellieten te lanceren. Dat
- 18:39Speaker 8: doen ze op dit moment al bijna dagelijks. Elon Musk
- 18:42Speaker 8: wil dit heel graag. Hij kan ook het goedkoopst lanceringen aanbieden.
- 18:46Speaker 8: Dus dit is eigenlijk een hele logische samenwerking. Krijgen wij
- 18:49Speaker 8: dan straks een data center... of zo'n
- 18:51Speaker 2: grote witte schoenendoos die om de aard heen draait? Hoe
- 18:54Speaker 2: ga je dat doen? Want die zonnepanelen moet je dus kwijt...
- 18:58Speaker 3: Koelwater, waar haal
- 19:00Speaker 2: je dat vandaan? Ja, nee, dat is koud in de ruimte.
- 19:02Speaker 3: Maar
- 19:03Speaker 2: wordt het één grote blokkendoos? Of net als wat hij
- 19:06Speaker 2: nu doet met zijn hele netwerk van die SpaceLink-dingen... overal
- 19:12Speaker 2: pakjes melk aan elkaar plakken?
- 19:15Speaker 8: Ja, dit worden dus allemaal kleine blokkendoosjes... die je dus
- 19:18Speaker 8: niet met elkaar hoeft te verbinden. Maar dat gaat echt
- 19:21Speaker 8: om duizenden, honderdduizenden... in de toekomst misschien nog wel meer satellieten...
- 19:25Speaker 8: die op korte afstand van elkaar vliegen... allemaal met elkaar
- 19:28Speaker 8: moeten communiceren... alsof het één groot datacenter is. Dus dat
- 19:32Speaker 8: wordt een complex van heel veel satellieten... relatief dicht bij elkaar...
- 19:37Speaker 8: wat we op dit moment nog niet eerder gezien hebben. Nee,
- 19:39Speaker 8: en dat betekent dus nog meer... Troep rommel in de ruimte,
- 19:43Speaker 8: in de balende aarde...
- 19:44Speaker 2: waar het
- 19:44Speaker 8: al hartstikke vol
- 19:45Speaker 2: is
- 19:46Speaker 8: Ja, dat klopt. Als je nu omhoog kijkt op een
- 19:49Speaker 8: heldere nacht... dan zie je al veel satellieten tegelijkertijd langs trekken. Nou,
- 19:53Speaker 8: dat wordt een veelfout inderdaad. Ik heb nu af en
- 19:56Speaker 8: toe al het idee als ik omhoog kijk... dat ik
- 19:58Speaker 8: meer satellieten dan sterren zie. En dat is inderdaad maar
- 20:01Speaker 8: het begin.
- 20:01Speaker 3: Nee, maar daar is toch heel veel kritiek op. En
- 20:03Speaker 3: er zijn natuurlijk eigenlijk nog amper regels. Dus is het
- 20:07Speaker 3: daar niet hoog tijd voor om dat nu te reguleren?
- 20:09Speaker 3: Of zeg je, nou ja, dit kan ons zoveel brengen...
- 20:11Speaker 3: dit moet je eigenlijk juist wel deze innovatie toejuichen, Rob?
- 20:15Speaker 8: Nee, hier moeten regels voor komen. En snel ook. Technologie
- 20:19Speaker 8: loopt altijd voor op wetgeving. En als het er eenmaal
- 20:22Speaker 8: is en die wetgeving komt... dan hangen die satellieten er al.
- 20:25Speaker 8: Dan kunnen we eigenlijk niet meer terug. Dus dat moeten
- 20:27Speaker 8: we snel doen, die regulering. Dank je wel, Rob van
- 20:30Speaker 8: den Berg.
- 20:30Speaker 2: Ruimtevaartdiskundig bij Sterrenwacht Zonneborg in Utrecht. Gaan we de kant in. Nina.
- 20:35Speaker 3: Ja, in de Financiële Telegraaf lezen we dat Nederland dichter
- 20:37Speaker 3: bij het vuldoel is qua gasvoorraad. Op de Rotterdamse Maasvlakte
- 20:41Speaker 3: is namelijk een vierde tank voor LNG geopend. En daarmee
- 20:45Speaker 3: is de kans groter dat Nederland de gasvoorraad voor de
- 20:47Speaker 3: winter toch op tijd wel vol krijgt. Hij kan namelijk
- 20:50Speaker 3: 180.000 kuub vloeibaar aardgas opslaan. Lekker.
- 20:53Speaker 2: Dit was de warmste West-Europese zomer ooit. Komt NRC in
- 20:57Speaker 2: grote rivieren in Europa, stroomde deze zomer. Weet we, veel
- 20:59Speaker 2: minder water dan normaal... door de langdurige en hevige droogte
- 21:02Speaker 2: op het continent. Dan moet je denken aan de Rijn,
- 21:03Speaker 2: de Donau de Loire en de Seine... hadden allemaal te
- 21:06Speaker 2: maken met recordlage waterstanden. Zo meldt het Klimaatbureau van Europa Copernicus.
- 21:12Speaker 3: En dan in trouw, minister Van Weel is in de
- 21:15Speaker 3: clinch met Brussel op dit moment. En dat allemaal vanwege
- 21:17Speaker 3: Bollejos in Sierra Leone. Gisteren stelde Van Weel dat de
- 21:21Speaker 3: Europese Commissie stopt... met het betalen van Sierra Leone, begrotingsteun, ontwikkelingshulp...
- 21:26Speaker 3: omdat zij weigeren Bollejos uit te leveren. Maar daar klopt
- 21:29Speaker 3: helemaal niks van. Dat zeggen nu bronnen binnen de Europese Commissie.
- 21:33Speaker 3: Het is alleen maar stopgezet wegens technische redenen. Het heeft
- 21:36Speaker 3: niks te maken met Bollejos.
- 21:37Speaker 2: En dan nog even over ongelijkheid in de markt tussen
- 21:42Speaker 2: mannen en vrouwen. Dat is een dingetje. Er komen gelukkig
- 21:45Speaker 2: steeds meer mannen in het basisonderwijs, komt het AD vanmorgen.
- 21:49Speaker 2: Uit service van DUO blijkt dat ruim 850 mannen vorig
- 21:53Speaker 2: jaar hun lesbevoegdheid kregen. En daarmee stijgt het aantal mannen langzaam.
- 21:57Speaker 2: Waar tien jaar geleden nog één op de zeven leraar
- 22:00Speaker 2: in het basisonderwijs een man was, is dat nu naar
- 22:02Speaker 2: één op vijf. Maar er is nu zo'n heel groot gafvon.
- 22:06Speaker 2: wat wij moeten doorbreken. opisch fenomeen in beeld weet te brengen.
- 22:23Speaker 2: Dit jaar viel die eer te beurt aan meneer Ning Zul,
- 22:26Speaker 2: die inmiddels een nieuwe baan heeft aan de National University
- 22:28Speaker 2: of Singapore, een baan die hij waarschijnlijk heeft te danken
- 22:30Speaker 2: aan die vindende video. Nou, wat zien we daar dan op, Nina?
- 22:34Speaker 2: De abnormale bewegingen van trilhaartjes in de luchtwegen van een
- 22:38Speaker 2: kind met een zeldzame geest. genetische aandoening. Echt heel klein microscopiewerk.
- 22:42Speaker 2: Jij en ik zien alleen vrolijk wapperend knalgroen gas op
- 22:44Speaker 2: een paars-rode ondergrond, maar goed. Ninkzo vond dus wel even
- 22:48Speaker 2: de zestiende editie van de Nikon Small World in Motion wedstrijd.
- 22:53Speaker 2: Vorige week sloeg echter de vlam in de wetenschappelijke pan
- 22:55Speaker 2: toen Nikon de video op LinkedIn plaatste en een Amerikaanse
- 22:58Speaker 2: universitaire docent meteen met kritiek kwam dat sommige structuren in
- 23:02Speaker 2: de video zich niet gedragen zoals verwacht. En of Nikon
- 23:06Speaker 2: zich maar eens even wilde verklaren. En een En promovenders
- 23:09Speaker 2: in Utah voegden daar feintjes naartoe. Het is ook niet
- 23:11Speaker 2: zo gek, want die video heeft een ingebed watermerk... wat
- 23:14Speaker 2: erop duidt dat die gemanipuleerd is met hulp van AI.
- 23:16Speaker 3: Oh nee
- 23:18Speaker 2: Ai, ai, ai. Meneer Zoo werkt nu mee aan onderzoek
- 23:21Speaker 2: van Nikon... maar verklaarde al dat AI niet gebruikt is...
- 23:24Speaker 2: om die trilhaartjes of een beweging te genereren. Nee, alleen
- 23:28Speaker 2: om het beeld leuk in te kleuren. Misschien een microscopisch detail.
- 23:32Speaker 2: Dat had hij wel even moeten melden bij de inzetting,
- 23:33Speaker 2: denk ik. Doei.