Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / VËLLEZËRIT ZBRESIN NË EGJIPT Takimi i Parë — dhe Ndërgjegjja që Zgjohet pas Njëzet Vjetësh Zanafilla 42:1–38
Transcript
- VËLLEZËRIT ZBRESIN NË EGJIPT Takimi i Parë — dhe Ndërgjegjja që Zgjohet pas Njëzet Vjetësh Zanafilla 42:1–38 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Kështu Jozefi njohu vëllezërit e tij, por ata nuk e njohën atë. — Zanafilla 42:8 Atëherë i thanë njëri-tjetrit: «Ne jemi me të vërtetë fajtorë ndaj vëllait tonë, sepse e pamë ankthin e shpirtit të tij kur ai na lutej, dhe nuk e dëgjuam. Prandaj na erdhi kjo fatkeqësi». — Zanafilla 42:21 Ai u largua nga ata dhe qau. Pastaj u kthye pranë tyre dhe u foli. — Zanafilla 42:24 Njëzet vjet më parë, dhjetë burra hodhën vëllanë e tyre në një pus dhe u ulën të hanin bukë ndërsa ai lutej. Tani po qëndrojnë përpara sundimtarit të Egjiptit, duke kërkuar bukë — dhe s'e dinë se po flasin me atë vëlla. Ky kapitull nuk është hakmarrje. Është një operacion i kujdesshëm i zemrës: Jozefi po kërkon të shohë nëse vëllezërit e tij kanë ndryshuar vërtet. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Pse nuk e njohën vëllezërit? Kishin kaluar rreth njëzet vjet. Jozefin e kishin lënë djalosh shtatëmbëdhjetëvjeçar, skllav, me rroba të grisura. Tani përpara tyre ishte një zyrtar egjiptian në moshë të pjekur: i rruar sipas zakonit egjiptian, i veshur me lino të hollë, që fliste gjuhen egjiptiane dhe përdorte përkthyes (v. 23). Askush nuk sheh një skllav të vdekur në fytyrën e një princi. Dhe mbi të gjitha, ata e mendonin të vdekur — nuk e kërkonin fare. Dhe pse i akuzoi si spiunë? Në atë kohë, kufiri lindor i Egjiptit ruhej me kujdes, sepse prej andej vinin sulmet. Grupe burrash të huaj që hynin nga ai drejtim ishin vërtet objekt dyshimi. Pra akuza e Jozefit nuk ishte e çuditshme për një zyrtar egjiptian — ishte plotësisht e besueshme. Ai përdori diçka reale për të krijuar një provë. Nuk po luante me ta; po i vinte në një situatë ku do të tregonin kush ishin vërtet. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–5: Rruga drejt Egjiptit Uria mbërriti edhe në Kanaan. Dhe Jakobi u tha bijve: «Pse shikoni njëri-tjetrin? Kam dëgjuar se ka grurë në Egjipt — zbrisni atje» (v. 1–2). Fjala «zbrisni» është e njëjta fjalë që përshkon gjithë Zanafillën për Egjiptin. Këtë herë, zbritja ishte nga Perëndia. Dhjetë vëllezër u nisën. Por Beniamini mbeti: «se mos i ndodhë ndonjë fatkeqësi» (v. 4). Njëzet vjet më vonë, Jakobi ende po e mbron me frikë djalin e Rakelës — sepse humbi njëherë njërin. Plagët e vjetra na bëjnë të mbrojmë tepër ata që na kanë mbetur. Dhe ndoshta vëllezërit e ndienin këtë: sërish një djalë i preferuar. Vargjet 6–17: Ëndrra që përmbushet Ata mbërritën dhe «u përkulën para tij me fytyrë për tokë» (v. 6). Te NDALEMI PAK KETU. JU KUJTOHET Njëzet vjet më parë ata thanë: «do të shohim ç'do të bëhet me ëndrrat e tij» (37:20). Tani po e jetonin atë ëndërr — pa e ditur. Perëndia i mban premtimet e veta edhe kur ne përpiqemi t'i ndalojmë. «Jozefi njohu vëllezërit e tij, por ata nuk e njohën atë» (v. 8). Përfytyrojeni atë çast: ai i pa dhe brenda tij u shemb gjithçka — dhimbja, kujtimet, pusi. Dhe ata s'panë veçse një zyrtar të huaj. Pastaj i akuzoi si spiunë dhe i futi tre ditë në burg. Tre ditë — sa kohë sa ata e kishin lënë atë në pus para se ta shisnin. Nuk ishte hakmarrje; ishte një dritare e vogël në atë që ai kishte ndier. Vargjet 18–20: «Unë kam frikë nga Perëndia» Pas tri ditësh, Jozefi ndryshoi planin: në vend që të mbante nëntë e të linte një të shkonte, do të mbante vetëm një dhe do t'i linte të tjerët të ktheheshin me ushqim për familjet e tyre. Dhe u tha: «Bëjeni këtë dhe do të jetoni, sepse unë kam frikë nga Perëndia» (v. 18). Vini re: ai ishte njeriu më i fuqishëm përpara tyre, mund të bënte ç'të donte — dhe u tha se e mbante nën fre frika e Perëndisë. Kjo ishte edhe një shenjë për ta: ky i huaj njeh Perëndinë. Ata që kanë fuqi dhe njohin Perëndinë, e përdorin fuqinë me kufij. Dhe vini re butësinë: mendoi për familjet e uritura në Kanaan — për të njëjtat familje që e kishin lënë pa asgjë. Vargjet 21–24: Ndërgjegjja që zgjohet Dhe pastaj vjen çasti më i rëndësishëm i kapitullit. Duke folur mes tyre — pa e ditur se ai i kuptonte — thanë: «Ne jemi me të vërtetë fajtorë ndaj vëllait tonë, sepse e pamë ankthin e shpirtit të tij kur ai na lutej, dhe nuk e dëgjuam» (v. 21). Ky varg na jep një detaj që kapitulli 37 nuk e tha: Jozefi lutej nga pusi. Bërtiti, u përgjërua, kërkoi mëshirë — dhe ata hëngrën bukë. Njëzet vjet e mbajtën atë skenë brenda. Askush s'ua kishte përmendur; askush s'i kishte akuzuar. Por ndërgjegjja nuk harron. Faji i pashlyer nuk vdes me kalimin e kohës — thjesht fle, derisa diçka e zgjon. Dhe Rubeni shtoi: «a nuk jua thashë unë të mos e lëndonit djalin? Por ju nuk më dëgjuat» (v. 22). Edhe ky është njerëzor: në çastin e fajit, secili kërkon të shpëtojë veten. Por Rubeni harroi diçka — ai vetë nuk foli hapur atëherë; bëri një plan të fshehtë dhe iku (37:22, 29). Guximi gjysmak nuk të jep të drejtë të thuash «unë s'kam faj». Dhe pastaj: «Ai u largua nga ata dhe qau» (v. 24). Ky është loti i parë i Jozefit në gjithë historinë. Dëgjoi vëllezërit të pranonin fajin — dhe u thye. Nuk qau nga hakmarrja e ëmbël; qau se pas njëzet vjetësh, ata më në fund po e njihnin të keqen e tyre. Dashuria e vërtetë nuk gëzohet kur tjetri vuan — gëzohet kur tjetri ndryshon. Dhe pastaj u kthye dhe vazhdoi — mori Simeonin dhe e lidhi para syve të tyre. Vargjet 25–28: Paratë në thasë Jozefi urdhëroi t'u mbushnin thasët me grurë dhe t'u ktheheshin paratë brenda (v. 25). Kur njëri e gjeti argjendin, u trembën: «Ç'është kjo që na bëri Perëndia?» (v. 28) — «u dridhën dhe zemra u ligështua». Vini re çudinë: një dhuratë i trembi. Pse? Sepse njeriu me ndërgjegje të ngarkuar sheh dënim edhe te mirësia. Ata menduan se dikush po u ngrinte kurth. Në të vërtetë ishte vëllai i tyre që s'donte t'u merrte para. Kështu ndodh me shumë njerëz edhe sot: kur zemra mban faj, edhe hiri i Perëndisë duket i dyshimtë. Ata s'e njohin dot mirësinë, sepse presin ndëshkim. Vargjet 29–38: Në shtëpi — dhe një baba i thyer U kthyen dhe i treguan Jakobit gjithçka. Dhe kur zbrazën thasët, të gjithë gjetën paratë — «u trembën, ata dhe i ati» (v. 35). Pastaj Jakobi tha fjalët e një njeriu të lodhur nga jeta: «Ju më keni lënë pa bij: Jozefi nuk është më, Simeoni nuk është më, dhe doni të merrni Beniaminin. Të gjitha këto gjëra po bien mbi mua» (v. 36). Dhe ka një ironi që të dhemb: ai i akuzon ata për humbjen e Jozefit — pa e ditur sa e vërtetë ishte akuza. Dhe thotë «të gjitha po bien mbi mua», ndërsa në të vërtetë Jozefi ishte gjallë dhe Simeoni ishte i sigurt. Ne shpesh vajtojmë për gjëra që Perëndia tashmë i ka rregulluar pa e ditur ne. Rubeni ofroi një garanci absurde: «vrit dy bijtë e mi nëse nuk ta kthej» (v. 37) — çfarë babai do të donte të vriste nipat e vet? Sërish, guxim i madh në fjalë dhe pak në peshë. Dhe Jakobi refuzoi: Beniamini nuk do të zbriste. Kapitulli mbyllet pa zgjidhje — me një familje të bllokuar mes urisë dhe frikës. Por Perëndia po punonte pikërisht në atë bllokim: uria do t'i detyronte të ktheheshin, dhe kthimi do të sillte pajtimin. 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Fajtorë» (v. 21). Fjala origjinale ashemim — fajtorë, të ngarkuar me faj. Është fjala që përdoret për dikë që ka nevojë për flijim shlyerjeje. Vëllezërit nuk thanë «gabuam» — thanë «jemi fajtorë». KY është ndryshimi mes keqardhjes dhe rrëfimit të vërtetë: njëra thotë «ndodhi»; tjetra thotë «unë e bëra». «Ankthi i shpirtit» (v. 21). Shprehja origjinale tsarat nafsho — dëshpërimi, ngushtimi i shpirtit të tij. Kjo është ajo që panë në sytë e Jozefit atë ditë — dhe që e mbajtën në kujtesë njëzet vjet. Fytyrat e atyre që i lëndojmë nuk fshihen lehtë. «Kam frikë nga Perëndia» (v. 18). Shprehja et haElohim ani jare. Frika e Perëndisë në Bibël nuk është tmerr, por nderim që të vë kufij. Jozefi kishte fuqi absolute mbi ta — dhe frika e Perëndisë e mbajti. Ai që i frikësohet Perëndisë, është i sigurt për njerëzit rreth tij. «U largua dhe qau» (v. 24). Jozefi do të qajë shtatë herë në kapitujt që vijnë (42:24; 43:30; 45:2, 14–15; 46:29; 50:1, 17). Njeriu i fortë i Egjiptit ishte njeriu që qante më shumë në gjithë Zanafillën. Forca e vërtetë nuk është zemër e ngurtë — është zemër e butë që qëndron e drejtë. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Vargu 8 mban gjithë peshën e ungjillit: «Jozefi njohu vëllezërit e tij, por ata nuk e njohën atë». E njëjta fjali është shkruar edhe për Krishtin: «Ai ishte në botë... dhe bota nuk e njohu. Ai erdhi në shtëpinë e vet dhe të vetët nuk e pranuan». — Gjoni 1:10–11 Jozefi qëndroi para vëllezërve me fuqi për t'i shkatërruar — dhe zgjodhi t'i sillte në pendim. Krishti qëndron para nesh me çdo të drejtë për të kërkuar llogari — dhe na sjell te kryqi, ku faji shlyhet. Të dy panë njerëz që s'i njihnin, dhe të dy zgjodhën shpëtimin në vend të shpagimit. Dhe procesi që përdori Jozefi është pikërisht ai që bën Perëndia me ne. Ai nuk i fali menjëherë me një fjalë të lehtë — i çoi hap pas hapi drejt pranimit të fajit. Sepse falja pa pendim nuk shëron asgjë; e mbulon plagën pa e pastruar. Pali e shpjegon dallimin: «hidhërimi sipas Perëndisë sjell pendim për shpëtim... por hidhërimi i botës sjell vdekje» (2 Korintasve 7:10). Vëllezërit po kalonin hidhërimin e parë — atë që të çon te ndryshimi. Dhe paratë e kthyera në thasë? Ata morën grurin pa paguar asgjë — dhe u trembën prej saj. Sa e ngjashme me njerëzit që dëgjojnë për hirin e Perëndisë dhe s'e besojnë dot: «duhet të ketë një kusht diku». Por jo. «Ejani, blini pa para dhe pa paguar» (Isaia 55:1). Dhurata e Perëndisë trembet vetëm nga ata që ende s'e njohin Dhënësin. 6. Aplikimi për Ne Sot Plagët e vjetra në trup janë të çuditshme: mund të mos i ndiesh me vite, dhe pastaj një ditë ndryshon moti dhe fillojnë të dhembin sërish. Ndërgjegjja punon njësoj. Vëllezërit e Jozefit jetuan njëzet vjet sikur asgjë s'kishte ndodhur — derisa erdhi dita që i zgjoi. Nga ky mësim marrim: Së pari — faji i pashlyer nuk vdes, vetëm fle. Njëzet vjet heshtje, dhe pastaj: «ne jemi fajtorë». Nëse ke diçka të pashlyer — një fjalë, një vepër, dikë që e lëndove — mos e prit që ta harrosh me kohë. Nuk do ta harrosh; do të presësh derisa diçka ta zgjojë. Trajtoje sot: rrëfeje para Perëndisë dhe, ku duhet, para njerëzve. Së dyti — mos e lër lutjen e dikujt pa përgjigje. «E pamë ankthin e shpirtit të tij kur na lutej, dhe nuk e dëgjuam.» Kjo fjali i ndoqi njëzet vjet. Kur dikush të kërkon ndihmë — një i afërm, një fqinj, dikush në kishë — dhe ti e sheh se vuan vërtet, mos e kalo. Fytyrat që i shpërfillim kthehen në kujtesë. Së treti — mbaje fuqinë nën frikën e Perëndisë. «Unë kam frikë nga Perëndia» — tha njeriu që mund të bënte ç'të donte. Nëse ke pushtet mbi dikë — si prind, si shef, si bari, si burrë — pyet veten: kush e mban këtë fuqi nën fre? Ai që s'ka Perëndinë mbi vete, bëhet i rrezikshëm për ata nën vete. Së katërti — falja e vërtetë kërkon pendim të vërtetë. Jozefi mund t'u kishte thënë menjëherë «jam unë, ju fal». Por atëherë ata s'do ta kishin njohur kurrë të keqen e tyre. Ka raste kur dashuria kërkon të mos nxitosh me fjalë të lehta ngushëllimi, por të lësh të vërtetën të bëjë punën e vet. Kjo s'është ashpërsi — është kujdes. Së pesti — ndërgjegjja e ngarkuar e ka të vështirë ta besojë hirin. Ata u trembën nga paratë e kthyera. Nëse ndihesh sikur mirësia e Perëndisë duhet të ketë një kurth diku, ndoshta problemi s'është te Perëndia — është te faji që s'e ke lëshuar ende. Sille para Tij dhe pastaj do të mund ta marrësh dhuratën pa frikë. Së gjashti — mos vajto për gjëra që Perëndia i ka rregulluar tashmë. «Të gjitha po bien mbi mua» — tha Jakobi, ndërsa Jozefi ishte guvernator dhe Simeoni ishte i sigurt. Sa herë vuajmë për situata që Perëndia tashmë po i drejton drejt një fundi të mirë. Nuk e dimë gjithë historinë. Prandaj besojmë. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 42 na tregoi dhjetë burra që u përkulën para ëndrrës që deshën ta vrisnin; një vëlla që i njohu dhe nuk u njoh; tre ditë burg si dritare e vogël drejt asaj që ai kishte ndier; fjalën «kam frikë nga Perëndia» nga goja e njeriut me më shumë pushtet; ndërgjegjen që u zgjua pas njëzet vjetësh — «e pamë ankthin e tij dhe nuk e dëgjuam»; lotin e parë të Jozefit; dhe paratë e kthyera që trembën në vend që të gëzonin. Perëndia nuk po organizonte hakmarrje — po shëronte një familje. Mbaje mend këtë varg «Jozefi njohu vëllezërit e tij, por ata nuk e njohën atë» (Zanafilla 42:8). Ai që na do më shumë, na njeh gjithmonë — edhe kur ne s'e njohim Atë. PAQJA DHE HIRI I PERENDISE QOFTE ME JU DHE ZOTI JU BEKOFTE.