Latest / Het Grote Plaatje / Het geld van de toekomst: de rol van crypto in ons financiële systeem
Transcript
- 0:05Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. Met bitcoin moet ik eigenlijk een
- 0:13Speaker 1: soort psycholoog zijn... en proberen in te schatten wat jij
- 0:16Speaker 1: er morgen voor over hebt.
- 0:17Speaker 2: Mensen die die technologie mooi vinden, waaronder ik... die zijn
- 0:19Speaker 2: ook echt helemaal niet blij met dit soort corruptie. Dan
- 0:21Speaker 2: is er wel een van de
- 0:22Speaker 3: motivaties voor mensen om zich tot bitcoin te bekeren... eigenlijk
- 0:26Speaker 3: een wantrouwen ten opzichte van het bestaande geldsysteem.
- 0:29Speaker 2: Kijk, de vraag is gewoon hoe lang laten mensen zich
- 0:32Speaker 2: foppen in het crypto-casino...
- 0:38Speaker 4: Ik neem je voor deze uitzending even mee terug in
- 0:40Speaker 4: de tijd. Bijna twintig jaar. 2008. De bankencrisis laat het
- 0:46Speaker 4: financiële systeem op de grondvesten schudden. Banken vallen om, beurzen
- 0:51Speaker 4: storten in en de economie krijgt een zware klap. En
- 0:54Speaker 4: er start een discussie. Zijn die banken niet veel te
- 0:57Speaker 4: belangrijk geworden in ons financiële... Waarschijnlijk ook bij een anonieme
- 1:04Speaker 4: programmeur die zich Satoshi Nakamoto noemt. Wie dat is, weet
- 1:08Speaker 4: helemaal niemand. Maar Satoshi bedenkt digitaal geld zonder bank ertussen.
- 1:13Speaker 4: De bitcoin. De jaren daarna gaat het hard. Mensen over
- 1:16Speaker 4: de hele wereld kopen bitcoin. Maar niet echt om ermee
- 1:19Speaker 4: te betalen, ze kopen het om in te beleggen. De
- 1:22Speaker 4: munt groeit uit tot grote hoogte. Staat zelfs een tijdje
- 1:25Speaker 4: boven de 100.000 dollar... en groeit uit tot een van
- 1:28Speaker 4: de bekendste beleggingsproducten ter wereld. Wie is er niet op
- 1:32Speaker 4: een feestje geweest waar de mensen je gek aankijken... als
- 1:35Speaker 4: je niet in crypto belegt. Maar met de koersstijgingen van
- 1:38Speaker 4: de bitcoin... lijkt het in de afgelopen maanden wel gedaan.
- 1:41Speaker 4: Ondertussen is de aandacht van de financiële wereld en de overheden...
- 1:47Speaker 4: niet verzwakt. Grote vermogensbeheerders bieden bitcoinfondsen aan. In Amerika en
- 1:51Speaker 4: Europa is wetgeving gemaakt over hoe stablecoins moeten werken. En
- 1:56Speaker 4: zelfs de ECB werkt aan een eigen digitale munt. En
- 2:00Speaker 4: dus is onze vraag in deze uitzending... wat is de
- 2:03Speaker 4: rol van crypto in het financiële systeem van de toekomst?
- 2:09Speaker 4: Je luistert naar het grote plaatje, waarin we een stap
- 2:11Speaker 4: terug doen... om te kijken hoe de wereld in elkaar zit.
- 2:13Speaker 4: En ja, dan kom je altijd wel weer op geld uit.
- 2:15Speaker 4: En daarom bij mij in de studio in Ierland, macro-econoom
- 2:18Speaker 4: Han de Jong. Dag Han. Dag Rens. En macro-econoom en
- 2:21Speaker 4: belegger bij Hofbosch, Edi Mujagic. Dag Edi. Dag Rens. Mijn
- 2:24Speaker 4: naam is Rens de Jong. Edi, jij bent belegger. Ben
- 2:27Speaker 4: jij ook een crypto-belegger of niet? Niet. Oh, dat klinkt
- 2:30Speaker 4: ook
- 2:30Speaker 1: als een overtuiging. Nee, dat is ook zo. Ik beleg
- 2:34Speaker 1: daar niet in. Om de simpele reden dat als ik
- 2:36Speaker 1: in een bedrijf beleg, dan kan ik daar iets van vinden.
- 2:40Speaker 1: Kan ik naar jaarverslagen kijken, naar omzet kijken. En ik
- 2:43Speaker 1: beleg voor andere mensen. Dus alles wat ik doe, moet
- 2:45Speaker 1: ik uitleggen aan die mensen. En met bitcoin moet ik
- 2:48Speaker 1: eigenlijk een soort psycholoog zijn en proberen in te schatten
- 2:51Speaker 1: wat jij er morgen voor over hebt. Han
- 2:53Speaker 4: ben
- 2:54Speaker 3: jij een crypto-believer of niet? Nee, ik ben een twijfelaar.
- 3:00Speaker 3: Of in ieder geval, ik begrijp het allemaal niet zo
- 3:01Speaker 3: heel goed. Ik moet wel zeggen, ik volg ook wel
- 3:06Speaker 3: wat Edin daar zegt. Ik beleg eigenlijk bij voorkeur in
- 3:10Speaker 3: dingen waar ik iets van begrijp. Heel af en toe
- 3:12Speaker 3: doe ik ook wel iets in dingen die ik niet
- 3:15Speaker 3: zo goed begrijp. Zo heb ik bijvoorbeeld wel eens in
- 3:18Speaker 3: Palladium belegd. Maar dat zijn uitzonderingen. En crypto begrijp ik
- 3:24Speaker 3: gewoon niet. En dan moet je er niet in beleggen
- 3:26Speaker 3: naar mijn idee. Hoe heb jij de opkomst van crypto
- 3:29Speaker 4: in jouw tijd bij ABN AMRO beleefd
- 3:33Speaker 3: Nou ja, eigenlijk met de nodige sceptisch. En we hebben
- 3:37Speaker 3: natuurlijk bij BNR de Cryptocast. Daar ben ik twee keer
- 3:40Speaker 3: ook in geweest. En ik moet je heel eerlijk zeggen
- 3:45Speaker 3: dat ik... Ik begrijp eigenlijk niet zo goed waar crypto
- 3:51Speaker 3: zijn waarde aan ontleent. Dat is natuurlijk voor mij een
- 3:56Speaker 3: enorm probleem. De hele ontwikkeling vind ik wel razend interessant.
- 4:02Speaker 3: En vooral, zoals je in je inleiding al zei... overheden
- 4:05Speaker 3: en centrale banken zijn er eigenlijk ook mee bezig. Dat
- 4:07Speaker 3: is wel opvallend, omdat het woord crypto... dat komt van
- 4:11Speaker 3: het Grieks en dat betekent verstopt of geheim... En ik
- 4:15Speaker 3: verwacht van vandaag eigenlijk heel veel. Omdat wij een hele
- 4:18Speaker 3: goede gast hebben. Die ik onlangs heb zien optreden op
- 4:23Speaker 3: een conferentie in een panel. En die klonk heel erg overtuigend.
- 4:26Speaker 3: Dus misschien kan ik een aantal van mijn vragen bij
- 4:29Speaker 3: hem voorleggen vandaag. En dan krijg ik misschien antwoord
- 4:32Speaker 4: En waar het mij vooral om gaat is de rol
- 4:34Speaker 4: van crypto in het financiële systeem. Eden, heb jij daarover nagedacht?
- 4:38Speaker 4: Dus niet zeg maar bitcoin. niet erachter, en wat dat
- 4:44Speaker 4: zou kunnen betekenen, ons systeem? Dat vind ik razend interessant
- 4:49Speaker 1: Ik vind het ook iets wat onze financiële markt... en
- 4:52Speaker 1: misschien wel de hele samenleving... tot op zekere hoogte gaat
- 4:55Speaker 1: beïnvloeden in de toekomst. Het gebeurt nu eigenlijk al. Dus
- 4:58Speaker 1: dat vind ik een ontzettend interessante ontwikkeling als fenomeen. Maar
- 5:03Speaker 1: als beleggingscategorie is het anders. En wat zou jij dan
- 5:06Speaker 1: willen weten? Nou... Er zijn een aantal zaken die misschien
- 5:13Speaker 1: onder het kopje details vallen... maar daar zou ik wat
- 5:16Speaker 1: meer feeling willen krijgen van onze gast van vandaag. Ik
- 5:19Speaker 1: denk dan bijvoorbeeld, er wordt al heel vaak gezegd... bitcoin
- 5:24Speaker 1: gaat op den duur ons geld vervangen. Nou, zien we
- 5:28Speaker 1: dat al gebeuren? Dus waar gebeurt het en hoe snel
- 5:31Speaker 1: gaat het? En aan de andere kant, een van de
- 5:34Speaker 1: dingen die ik afgelopen jaren ook heel vaak heb gelezen...
- 5:36Speaker 1: is dat men bitcoin als een soort moderne goud... en
- 5:40Speaker 1: dan vooral moderne goud in de zin dat het bescherming
- 5:43Speaker 1: is tegen inflatie. Nou, we hebben nu al een jaar
- 5:45Speaker 1: of vijf hoge inflatie. Is het uitgekomen? Oké,
- 5:49Speaker 4: goede vraag allemaal. Wij gaan praten met onze gast van vandaag,
- 5:52Speaker 4: Bert Slachter. Hij is analist bij kennisplatform Bitcoin Alpha. Bert,
- 5:56Speaker 4: van harte welkom. Goeiedag. Jij bent de hele
- 5:59Speaker 2: dag bezig met
- 5:59Speaker 4: crypto
- 6:00Speaker 2: Hoe is dat zo gekomen? Ja, dat heeft een lange voorgeschiedenis.
- 6:04Speaker 2: Maar ik heb twintig jaar gewerkt in de internettechnologie. En
- 6:09Speaker 2: als nerd zag je het langskomen, 2012, 2013. Dat was
- 6:11Speaker 2: een beetje het moment dat je dat in je ooghoek
- 6:14Speaker 2: zag op allerlei techsites. Wat mee geëxperimenteerd, wat mee gerommeld.
- 6:19Speaker 2: Eigenlijk dachten wij, dit gaat wel weer weg. Dit wordt verboden,
- 6:23Speaker 2: zoals alle voorgangers van bitcoin. Want bitcoin is niet uit
- 6:25Speaker 2: het niets ontstaan. En toen kwam in 2016, 2017, dat
- 6:28Speaker 2: was eigenlijk... Toen kwamen IMF en de BIS en de
- 6:37Speaker 2: Wereldbank met guidance van hoe kun je dit reguleren als land.
- 6:42Speaker 2: En toen dachten wij, als we het gaan reguleren, dan
- 6:44Speaker 2: gaan ze het niet verbieden. Want dat was het alternatief geweest.
- 6:47Speaker 2: En toen zijn we er echt wel vol in gedoken.
- 6:49Speaker 2: Nu willen wij dit echt van dichtbij zien. En
- 6:51Speaker 4: wij is jij en je broertje, toch? Klopt. En ben
- 6:53Speaker 4: je er ook financieel onafhankelijk van geworden? Ja, niet geworden,
- 6:58Speaker 4: laat ik maar zeggen. Oh, je was het al. Ja, ja, oké, oké. Even,
- 7:01Speaker 4: crypto is wel een paraplu-term,
- 7:04Speaker 2: als ik er zo naar kijk, toch
- 7:05Speaker 4: Dus je hebt allerlei soorten munten. Ik word een bitcoin,
- 7:08Speaker 4: ik word een stablecoin, ik word een memecoin. Kun jij
- 7:12Speaker 4: voor de non-believers en mensen die er niet de hele
- 7:14Speaker 4: dag in zitten, uitleggen wat het verschil is?
- 7:18Speaker 2: Ja, dat is inderdaad een lastige. Het is inderdaad een
- 7:20Speaker 2: paraplu term. Het is een grote grabbelton waar van alles
- 7:22Speaker 2: en nog wat bij elkaar zit. En ik denk de
- 7:26Speaker 2: rode draad is dat het allemaal assets zijn, munten, die
- 7:32Speaker 2: op een of andere manier gekoppeld zijn aan publieke, permissieloze
- 7:36Speaker 2: blockchain netwerken
- 7:37Speaker 2: En dat zijn wereldwijde netwerken waar niet één persoon of
- 7:41Speaker 2: één partij de baas is, maar die gevormd worden door
- 7:45Speaker 2: een grote groep spelers die samen met elkaar dat netwerk onderhouden.
- 7:48Speaker 4: Het zijn allemaal computers aan elkaar en daar wordt bijgehouden
- 7:51Speaker 4: wie welke bitcoin heeft of welke munt heeft. En het
- 7:54Speaker 4: is zo in elkaar gezet dat je niet één steentje
- 7:58Speaker 4: eruit kunt halen en een ander steentje in kunt zetten,
- 8:00Speaker 4: want dan moeten al die computers veranderen. Zo leg ik
- 8:02Speaker 4: het altijd maar
- 8:03Speaker 2: De essentie van de uitzending van Bitcoin is dat die
- 8:06Speaker 2: grote groep mensen met elkaar het eens wordt over de
- 8:09Speaker 2: staat van die administratie. Zonder dat iemand de leider is
- 8:12Speaker 2: of de baas is of in zijn eentje kan voorttrekken
- 8:15Speaker 2: of tegenhouden of censureren enzovoort.
- 8:17Speaker 4: Dat is de technologie, maar bijvoorbeeld een stablecoin, wat is
- 8:19Speaker 4: dat dan precies?
- 8:24Speaker 2: is de nummer twee. Solana, dat zijn bekende netwerken. Je
- 8:28Speaker 2: zou eigenlijk ze moeten opsplitsen in twee groepen. De ene
- 8:30Speaker 2: groep is bitcoin en de andere groep is de rest.
- 8:33Speaker 5: Oké.
- 8:33Speaker 2: Daar gaan we het straks nog wel even over hebben.
- 8:35Speaker 2: Daar zit ook een onderdeel van een antwoord op jouw
- 8:37Speaker 2: vraag over digitale goud. Die andere netwerken, Ethereum, Solana, noem
- 8:44Speaker 2: ze maar op, die vormen een wereldwijde infrastructuur waarop je
- 8:48Speaker 2: bezittingen kunt vastleggen. En dat vastleggen noemen we tokenization. En
- 8:53Speaker 2: zo'n vastlegging noemen we een token. En die verwijst naar iets.
- 8:57Speaker 2: In het geval van een stablecoin verwijst één... bijvoorbeeld één
- 9:01Speaker 2: zo'n token naar één dollar. Die ergens in de kluis
- 9:04Speaker 2: ligt in de vorm van een staatsobligatie. En het aardige
- 9:07Speaker 2: is dat die tokens erven de eigenschappen over... van het
- 9:10Speaker 2: netwerk waarop ze uitgebracht zijn
- 9:11Speaker 4: Dat is, laten we zeggen, notarieel vastgelegd. Deze token hoort
- 9:17Speaker 4: bij deze dollar.
- 9:18Speaker 2: Nou, niet notarieel, maar wel zodanig auditeerbaar... dat daar gewoon
- 9:24Speaker 2: big five firma's audits op kunnen doen. Dus die administratie
- 9:29Speaker 2: is daar inzichtelijk. Maar het is wel inderdaad een bedrijf,
- 9:32Speaker 2: dus een black box. En dus is er toezicht en
- 9:35Speaker 2: regulering en audits nodig. Maar in de kluis, laten we zeggen,
- 9:38Speaker 2: een miljoen dollar aan staatsobligaties. Op zo'n blockchain netwerk een
- 9:43Speaker 2: miljoen dollar aan tokens. En die tokens krijgen de eigenschappen
- 9:47Speaker 2: van het netwerk waar ze op uitgegeven zijn. En dat
- 9:50Speaker 2: is interessant. Dat betekent dat je zo'n token 24x7 naar
- 9:53Speaker 2: de andere kant van de wereld kunt sturen... Het is
- 9:56Speaker 2: er binnen een seconde. Het kost bijna niks. Niemand kan
- 9:58Speaker 2: het tegenhouden. Het is onmiddellijk afgewikkeld. Het settlement is ogenblikkelijk.
- 10:03Speaker 2: En dat zijn interessante eigenschappen. In eerste instantie voor een
- 10:08Speaker 2: hele beperkte groep. Namelijk mensen die gewoon dollars over de
- 10:11Speaker 2: wereld wilden sturen. En inmiddels veel breder.
- 10:14Speaker 4: En zo'n stablecoin is wat ik begrijp... is het dat
- 10:18Speaker 4: dat dan echt gekoppeld is aan een valuta, toch? Dus
- 10:20Speaker 4: de stablecoin dollar is van een... dan moet je wetgevingstechnisch
- 10:24Speaker 4: ook zoveel dollar in de kluis hebben liggen. Exact. Maar
- 10:26Speaker 4: je kan dus ook een stablecoin goud hebben.
- 10:28Speaker 2: Zeker, die zijn er ook. Een gram, een
- 10:30Speaker 4: gram. Een ounce,
- 10:31Speaker 2: ja.
- 10:31Speaker 4: Of ja, natuurlijk een ounce
- 10:33Speaker 2: goud, maar
- 10:33Speaker 4: dan in
- 10:34Speaker 2: een token. Zeker, dus de meeste... De stablecoin is gekoppeld
- 10:38Speaker 2: aan de Amerikaanse dollar... maar ze zijn er ook aan
- 10:40Speaker 2: de yen en de euro, noem maar op. En inderdaad
- 10:42Speaker 2: ook aan goud. Maar je zou zo'n token ook kunnen
- 10:44Speaker 2: laten verwijzen... bijvoorbeeld naar een aandeel. Een aandeel Apple of
- 10:46Speaker 2: een aandeel Tesla of een aandeel ASML. Of aan een
- 10:49Speaker 2: stukje van een poel staatsobligaties. En dan heb je het
- 10:53Speaker 2: over tokenized stocks, noemen ze dat dan. Onderliggende waarde kan dus...
- 10:57Speaker 2: Echt alles zijn. Zolang je maar ergens een bedrijf hebt
- 11:02Speaker 2: die dat in zijn kluis kan leggen. En die moet
- 11:06Speaker 2: je wel vertrouwen dat het er ook is. Absoluut. Je
- 11:10Speaker 2: ziet ook dat de partijen dit uitbrengen. Dat zijn ook vertrouwde,
- 11:15Speaker 2: betrouwbare partijen.
- 11:16Speaker 3: Han, wat wilde je vragen? Bert, zou je dan zeggen
- 11:20Speaker 3: dat dat in feite gewoon derivaten zijn... Zoals we ook
- 11:27Speaker 3: op financiële markten heel veel derivaten kennen
- 11:31Speaker 2: Nou, dat hangt ervan af hoe dat is vormgegeven. Dus
- 11:37Speaker 2: in Europa zie je vaak dat het inderdaad een derivaat is.
- 11:40Speaker 2: Dus wat er dan gebeurt is dat er een bewaarbedrijf
- 11:42Speaker 2: die aandelen heeft... en dan een soort noodachtige constructie uitbrengt.
- 11:45Speaker 2: En dat is het token. Maar in Amerika... zijn ze
- 11:48Speaker 2: daar een stap verder mee. Die brengen een aandeel gewoon
- 11:50Speaker 2: primair uit als op de blockchain. Dus het token is
- 11:54Speaker 2: het aandeel. Dus daar is een spectrum in te realiseren. Kijk,
- 11:58Speaker 2: en bij een dollar is het natuurlijk altijd zo... dat
- 12:00Speaker 2: er daadwerkelijk iets in die kluis ligt, staatsobligaties. Maar dat
- 12:03Speaker 2: zou je qua abstractieniveau wel kunnen vergelijken met giraal geld.
- 12:07Speaker 2: Een vordering op een bank van één euro... zit ook
- 12:11Speaker 2: exact evenveel stappen af van de centrale bank als dat token.
- 12:15Speaker 2: Even die bitcoin, hè
- 12:17Speaker 4: Je had een vervolgvraag
- 12:19Speaker 3: voor me, Han. Bert zei eerder dat hij het hele
- 12:22Speaker 3: spectrum aan crypto's... zou onderverdelen in bitcoin en de rest.
- 12:28Speaker 3: Hij heeft er meer verstand van dan ik zou denken...
- 12:31Speaker 3: dat de onderverdeling zou moeten zijn stablecoins en de rest
- 12:35Speaker 2: De vraag is of een stablecoin eigenlijk wel crypto is. Ja, precies.
- 12:39Speaker 2: Ik zie eigenlijk crypto als een soort verschijningsvorm. Zoals je
- 12:43Speaker 2: van een euro kun je een papieren en een... wat
- 12:45Speaker 2: is het, koper of zo, messing, een metalen versie hebben,
- 12:48Speaker 2: een muntje. Je kunt de versie hebben in de vorm
- 12:50Speaker 2: van een vordering op een commerciële bank... De digitale euro
- 12:55Speaker 2: straks is een digitale versie ervan. En een stablecoin is
- 12:58Speaker 2: ook gewoon een verschijningsvorm van diezelfde euro. Maar wat Han
- 13:01Speaker 2: hier zegt is,
- 13:02Speaker 4: sommige crypto hebben een onderliggende waarde. En de anderen geloven
- 13:07Speaker 4: we in dat het iets van waarde vertegenwoordigt. Maar dat
- 13:10Speaker 4: is niks, namelijk de bitcoin.
- 13:11Speaker 2: Nee, laten we die vraag afmaken. Wat zijn die twee categorieën?
- 13:14Speaker 2: We hebben bitcoin en we hebben de rest. En in
- 13:16Speaker 2: de rest zitten dus de munten die horen bij die netwerken...
- 13:20Speaker 2: waarop dingen worden vastgelegd. Dus het Ethereum-netwerk en het Solana-netwerk...
- 13:26Speaker 2: die functioneren alleen maar omdat er ook een token Ether is...
- 13:29Speaker 2: en een token Solana. Want dat token, dat muntje van
- 13:32Speaker 2: dat netwerk... die is nodig om die spelers wereldwijd te
- 13:36Speaker 2: laten samenwerken. Zonder muntje doet
- 13:39Speaker 4: het netwerk niet. Ik moet even zo bedenken. Dus ik
- 13:42Speaker 4: wil iets op het Ethereum-netwerk zetten. Wil ik filmen huis?
- 13:45Speaker 4: Ik zeg maar even wat. Daar heb je heel veel
- 13:47Speaker 4: computers voor nodig... om die administratie te blijven bijhouden. Right?
- 13:52Speaker 4: Die mensen die hun computer ter beschikking stellen voor deze administratie...
- 13:56Speaker 4: moeten ook beloond worden en die worden in dit soort
- 13:58Speaker 2: muntjes betaald. Zo is het. In de praktijk zijn het
- 14:03Speaker 2: inmiddels allemaal professionele spelers... die dat grootboek bijhouden. Dat zijn
- 14:06Speaker 2: niet meer gewoon mensen thuis die hun computer ter beschikking stellen.
- 14:09Speaker 2: Dus bijvoorbeeld BlackRock, die heeft zelf draaid ook... Ethereum-nood. Iedereen
- 14:14Speaker 2: die belang heeft bij het voortbestaan van het netwerk... die
- 14:17Speaker 2: heeft ook een nood, noemen we dat, zo'n computer. En
- 14:20Speaker 2: omdat dat geografisch over allerlei juridicties... en over allerlei spelers
- 14:24Speaker 2: verdeeld is, is er niemand die in zijn eentje mag.
- 14:26Speaker 2: Maar is dat
- 14:26Speaker 4: dan bij bitcoin ook zo? Kun je op de bitcoin-blockchain
- 14:29Speaker 4: ook andere dingen zetten dan de bitcoin zelf
- 14:32Speaker 2: Nee, eigenlijk niet. Daar heeft bitcoin vanaf het begin voor
- 14:34Speaker 2: gekozen om dat niet te doen.
- 14:36Speaker 4: Is dat dan niet inderdaad het grote onderscheid?
- 14:39Speaker 2: Ja, daarom deed ik het verkeerd in bitcoin. En de
- 14:42Speaker 2: rest is eigenlijk gefocust op het kunnen vastleggen van andere
- 14:46Speaker 2: dingen
- 14:46Speaker 3: erop. Bert, als jij het woord nood gebruikt... dan neem
- 14:51Speaker 3: ik aan dat dat speelt N-O-D-E en niet N-O-T-E. Ja,
- 14:57Speaker 3: klopt
- 14:58Speaker 4: Noden. Joop komt uit de ICT. Ben jij dan wel
- 15:02Speaker 4: een bitcoin-gelover, Bert, of niet? Ja, op zichzelf wel. Want
- 15:08Speaker 4: alles wat je tot nu toe hebt gezegd...
- 15:10Speaker 2: leidt richting van dat hele bitcoin is eigenlijk niet zo
- 15:13Speaker 2: heel veel. Nou, daar moeten we het over hebben. Bij
- 15:16Speaker 2: bitcoin is er iets heel geks gebeurd. Dus bitcoin is
- 15:18Speaker 2: de eerste geweest en is ook de grootste. Met grote
- 15:21Speaker 2: afstand ook de grootste. In de waarde van de munt
- 15:25Speaker 2: bitcoin versus de munt ether bijvoorbeeld. Maar ook in hoe
- 15:28Speaker 2: gedecentraliseerd het netwerk is. Op alle aspecten. En... Dat op
- 15:33Speaker 2: zichzelf betekent nog niks. Dat betekent gewoon dat er heel
- 15:36Speaker 2: veel mensen samen met elkaar dat netwerk in stand houden.
- 15:39Speaker 2: Waarom zou een bitcoin waarde hebben? Dat er dus eigenlijk
- 15:43Speaker 2: iets bijzonders gebeurt in de 17 jaar dat het bestaat.
- 15:47Speaker 2: is er onderweg ergens een collectieve hallucinatie ontstaan... dat bitcoin
- 15:53Speaker 2: betekenis heeft. Net zoals we ook een collectieve hallucinatie hebben
- 15:57Speaker 2: al een paar duizend jaar... dat atoom nummer 79 bijzonderder
- 16:00Speaker 2: is dan 80. Dat is namelijk goud. Waarom zou goud
- 16:03Speaker 2: die functie hebben in het monetaire systeem... is eigenlijk volkomen arbitrair.
- 16:07Speaker 2: Maar het is zo ontstaan, en dat noemen we dan netwerkeffect...
- 16:10Speaker 2: omdat iedereen dat denkt en vindt. Is het ook zo?
- 16:13Speaker 2: Werkt het zo? Alleen bij
- 16:14Speaker 4: goud is het natuurlijk al duizenden jaren zo. En hier
- 16:16Speaker 4: nog maar zeventien
- 16:18Speaker 2: jaar
- 16:18Speaker 4: Of tien jaar de hallucinatie misschien
- 16:20Speaker 2: wel. De hallucinatie misschien nog maar vijf, zes jaar zelfs.
- 16:22Speaker 2: We kunnen het zelfs nog ietsjes korter maken. Hoewel er
- 16:25Speaker 2: vanaf het begin al wel mensen waren die dit... schreven
- 16:28Speaker 2: dat het zou kunnen gebeuren, maar dat is natuurlijk volstrekt hypothetisch.
- 16:31Speaker 2: En het is min of meer het gevolg van een
- 16:33Speaker 2: ontwerpkeuze van Satoshi Nakamoto... namelijk dat er maar 21 miljoen
- 16:37Speaker 2: van zijn... en dat die op een bepaalde manier in
- 16:39Speaker 2: omloop worden gebracht. Hij had ook kunnen kiezen om dat
- 16:42Speaker 2: heel anders op te zetten. En dan was er nooit
- 16:45Speaker 2: een vorm van beperktheid geweest... waardoor dat goudachtige karakter had
- 16:50Speaker 2: kunnen ontstaan. Want laten we wel wezen, Eden heeft helemaal gelijk.
- 16:53Speaker 2: Wat bepaalt de prijs van bitcoin? Vraag en aanbod, meer niet.
- 16:58Speaker 2: En er moet dus een behoefte zijn van mensen die zeggen...
- 17:03Speaker 2: ik wil goud wel in mijn bezit hebben of bitcoin
- 17:05Speaker 2: wel in mijn bezit hebben. Als dat er niet meer is,
- 17:07Speaker 2: gaat dat nul.
- 17:07Speaker 4: Edin, heb
- 17:10Speaker 1: je een vraag hierover? Nee, maar ik vind het wel
- 17:16Speaker 1: een fascinerend fenomeen. Omdat als dit inderdaad wat meer richting...
- 17:21Speaker 1: Het geld gaat straks in de toekomst. Dan hebben we
- 17:25Speaker 1: toch wel iets in die lange historie van het geld
- 17:27Speaker 1: iets unieks te pakken. Namelijk geld is over het algemeen
- 17:31Speaker 1: in de geschiedenis altijd centraal aangestuurd geweest. Door de overheden,
- 17:35Speaker 1: later centrale banken. Ik zie dat eigenlijk als één. Maar
- 17:39Speaker 1: hier zou je dus voor het eerst een gangbare vorm
- 17:43Speaker 1: van geld hebben. Op mondiaal niveau. waar geen centrale instelling
- 17:49Speaker 1: achter zit. Dat lijkt mij, als ik naar de toekomst kijk,
- 17:53Speaker 1: echt fascinerend
- 17:55Speaker 2: Ik sla hem net even helemaal plat. Het is een
- 17:58Speaker 2: soort digitaal goud geworden. Maar ik denk dat je best
- 18:01Speaker 2: mag zeggen... dat bitcoin wel meer geldachtige eigenschappen heeft. Ik
- 18:05Speaker 2: denk niet dat het geld is zoals de euro of
- 18:07Speaker 2: de dollar dat is. Het is geen algemeen aanvaard ruilmiddel
- 18:11Speaker 2: of betaalmiddel, rekeneenheid. Je zou er iets van store-of-value-achtige dingen
- 18:16Speaker 2: in kunnen zien.
- 18:17Speaker 4: Zit er niet, want sommige mensen zeggen het is niets waard...
- 18:19Speaker 4: het is een collectieve hallucinatie. Je zou kunnen zeggen, nou,
- 18:22Speaker 4: er is zeker wel toegevoegde waarde. Namelijk als je alleen
- 18:25Speaker 4: al denkt aan hoeveel cocaïne er wordt behandeld in de wereld...
- 18:28Speaker 4: en allerlei andere illegale dingen. Nou, dat zou de
- 18:33Speaker 2: onderliggende waarde van de bitcoin behoorlijk hoog kunnen houden. Rens,
- 18:35Speaker 2: ik vind die twee niet een gevolg van elkaar. Het
- 18:38Speaker 2: is niet niets waard, omdat... collectieve hallucinatie is
- 18:41Speaker 2: Sterker nog, het is iets waard. Het is juist wel
- 18:43Speaker 2: iets waard vanwege die hallucinatie. Net als bij goud bijvoorbeeld.
- 18:48Speaker 2: Waarom is goud zoveel waard?
- 18:49Speaker 4: Ik probeer juist te beargumenteren dat er, wat sommige mensen zeggen,
- 18:52Speaker 4: het is niets waard. En ik denk, ja, als je al,
- 18:54Speaker 4: en dat is een beetje cynisch natuurlijk, maar als je
- 18:57Speaker 4: kijkt hoeveel wensen er zijn om illegaal geld of waarde
- 19:01Speaker 4: over de wereld te verschepen. Je kunt niet
- 19:02Speaker 1: meer zeggen, het
- 19:03Speaker 4: is niks waard. Er is een markt. Nee, maar sommige
- 19:06Speaker 4: mensen zeggen... het is niets waard, want er zit niks achter.
- 19:11Speaker 4: Ik probeer te zeggen, er is een behoefte om waarde...
- 19:14Speaker 4: redelijk anoniem over de wereld te verschepen. Dat komt vaak
- 19:17Speaker 4: door illegale dingen. En daarom is er al een business
- 19:19Speaker 4: case voor bitcoin.
- 19:20Speaker 2: Het is nu ongeveer 2 biljoen groot, de hoeveelheid bitcoin.
- 19:23Speaker 2: Dat is een marktcapitalisatie, dus dat is er niet voor betaald.
- 19:26Speaker 2: Zo werkt dat niet. Je kunt bij bitcoin wel aardig
- 19:28Speaker 2: zien hoeveel geld er in totaal ingestroomd is. Omdat je
- 19:30Speaker 2: in de blockchain kunt zien... En wanneer een muntje aangeschaft is,
- 19:33Speaker 2: ongeveer 700 miljard, is er in bitcoin gestoken door mensen.
- 19:37Speaker 2: Die dus iets anders opgaven, hun dollars of hun euro's.
- 19:41Speaker 2: Dus dat is al heel veel. En hoe kan dat?
- 19:43Speaker 2: Natuurlijk deels vanwege die store of value of digitale goudfunctie.
- 19:47Speaker 2: Maar ook omdat bitcoin een soort money of last resort is.
- 19:51Speaker 2: Ze noemen het ook al freedom money. Als je in
- 19:54Speaker 2: een omstande Zometeen praten we verder over de rol van crypto...
- 19:46Speaker 2: in het financiële systeem van de toekomst. Maar eerst een
- 19:49Speaker 2: korte commerciële boodschap.
- 20:15Speaker 4: Nou, we zijn er weer. Fijn dat je nog steeds
- 20:16Speaker 4: luistert naar het grote plaatje. Deze keer over crypto. De
- 20:19Speaker 4: gast is Bert Slachter. Hij is analist bij kennisplatform Bitcoin Alpha.
- 20:24Speaker 2: Je ziet bijvoorbeeld dat de oppositie in Venezuela, dat kwam
- 20:28Speaker 2: toen Trump daar binnen viel, werd er duidelijk, die wordt
- 20:30Speaker 2: gefund door Bitcoin.
- 20:32Speaker 4: Iran laat zich uitbetalen in de straat van Hormuz door Bitcoin.
- 20:36Speaker 2: Dus
- 20:36Speaker 4: hackers laten
- 20:37Speaker 2: zich
- 20:37Speaker 4: uitbetalen
- 20:37Speaker 2: in los geld in Bitcoin. De strijders voor vrouwenrecht
- 20:39Speaker 4: in
- 20:39Speaker 3: Nigeria, die worden gefund in Bitcoin. Wat
- 20:41Speaker 4: wil je er iets over zeggen?
- 20:43Speaker 3: Nou ja, nou leggen jullie een link tussen crypto's, in
- 20:46Speaker 3: dit geval bitcoin... en laat ik zeggen sommige activiteiten die
- 20:51Speaker 3: je daglicht niet helemaal kunt verdragen. Als ik het me
- 20:54Speaker 3: goed herinner, maar ik kan het mis hebben natuurlijk... dan
- 20:57Speaker 3: is toch wel een van de motivaties voor mensen om
- 21:01Speaker 3: zich tot bitcoin te bekeren... eigenlijk een wantrouwen ten opzichte
- 21:04Speaker 3: van het bestaande geldsysteem... En een wantrouwen ten opzichte van
- 21:09Speaker 3: hoe centrale banken in ons deel van de wereld het
- 21:12Speaker 3: monetair stelsel runnen. Wat ik fascinerend vind is, nou ga
- 21:16Speaker 3: ik een woord in de mond leggen en dan moet
- 21:19Speaker 3: ik maar corrigeren als dat niet klopt. Dus je zou
- 21:25Speaker 3: eigenlijk denken dat een van de belangrijkste motivaties voor de
- 21:28Speaker 3: ontwikkeling van bitcoin, dat is een gedachte die vergelijkbaar is
- 21:32Speaker 3: met een gedachte zoals Edin die heeft. En toch is
- 21:35Speaker 3: Edin over bitcoin niet heel erg enthousiast. Dat lijkt bijna
- 21:42Speaker 3: een beetje een contradictie. Edin, hoe zit dat
- 21:46Speaker 1: Ik zie het ontstaan en de toenemende populariteit van het
- 21:51Speaker 1: fenomeen bitcoin zie ik als een soort wiskundige deel door
- 21:55Speaker 1: het vertrouwen wat je hebt in de centrale bank. Dat
- 22:00Speaker 1: het in 2008 het daglicht zag is volgens mij geen toeval.
- 22:05Speaker 1: Want in 2008 speelde nogal wat. Dat het een enorme
- 22:08Speaker 1: vlucht nam vijf, zes jaar geleden is ook geen toeval.
- 22:12Speaker 1: Want toen kregen we voor het eerst te maken met
- 22:15Speaker 1: te hoge inflatie. Waar centrale bankiers die altijd hebben gezegd...
- 22:19Speaker 1: als dat een keer gebeurt, grijpen we in. Die hebben
- 22:21Speaker 1: niet ingegrepen. Dus... Het fenomeen is voor mij eigenlijk ontzettend
- 22:25Speaker 1: logisch dat bitcoin er is. Maar waarom geloof je er
- 22:29Speaker 1: dan niet in? Ik zeg niet dat ik er niet
- 22:31Speaker 1: in geloof. Jouw eerste vraag was, als belegger doe je
- 22:35Speaker 1: daar iets mee? Maar je kunt ook privé beleggen, zeg maar.
- 22:37Speaker 1: Maar dat
- 22:37Speaker 4: doe je
- 22:38Speaker 1: dan waarschijnlijk ook
- 22:38Speaker 4: niet in bitcoin, zoveel? Nee, dat klopt. Maar ik ben
- 22:42Speaker 4: het eens met Han. Die zegt, het past zo in
- 22:45Speaker 4: het straatje van Elin. Het inflatieverhaal waar je het altijd
- 22:50Speaker 4: over hebt. En de onbetrouwbare ECB's en et cetera. Waarom
- 22:54Speaker 4: zou hij dat dan niet hebben gedaan
- 22:56Speaker 1: Omdat... woorden van Han gaan gebruiken. Omdat voor mij een
- 23:01Speaker 1: hele belangrijke is in wat ik zelf doe. Ik moet
- 23:05Speaker 1: begrijpen wat dat is. En als ik dus zelf beleg
- 23:12Speaker 1: voor mezelf... dan beleg ik nog steeds in aandelen omdat
- 23:15Speaker 1: ik een bedrijf kan begrijpen. Omdat ik het product daarachter
- 23:18Speaker 1: kan begrijpen. Bitcoin en alles wat daarachter zich afspeelt begrijp
- 23:24Speaker 1: ik gewoon niet. En dan doe ik het niet. Snap
- 23:28Speaker 1: jij dat, dat hij het niet begrijpt
- 23:30Speaker 1: Nee, dat snap ik niet. Zo'n
- 23:32Speaker 2: intelligente man. Nee hoor, ik snap dat. Ik begrijp het wel.
- 23:36Speaker 2: Maar
- 23:36Speaker 4: snap je dan de techniek erachter niet? Of de collectieve
- 23:39Speaker 4: hallucinatie van de waarde ervan?
- 23:43Speaker 1: Vooral dat eerste, want collectieve hallucinatie hebben we als samenleving
- 23:46Speaker 1: heel vaak. Dus dat is eigenlijk niks nieuws. Ik zou
- 23:49Speaker 1: kunnen zeggen, het is een schaal verschijnsel. Ik
- 23:50Speaker 2: maak het natuurlijk een beetje hard. Ik vind
- 23:52Speaker 4: het wel leuk. Laten we toch wat versnellen. Want het
- 23:56Speaker 4: was een tijdje, nou ja, dat zijn die crypto jongetjes
- 23:59Speaker 4: in de hoek. Dat is, overheden zijn gaan opletten. En
- 24:04Speaker 4: wat je ziet is dat wereldwijd komt er steeds meer wetgeving.
- 24:08Speaker 4: In Amerika hebben we de Genius Act gehad. We hebben
- 24:10Speaker 4: in Europa de MICA-regelgeving gehad. Bert, is dat belangrijk geweest? Ja.
- 24:16Speaker 2: Waarom is dat belangrijk? Nou, omdat die blockchain-netwerken zelf... daar
- 24:20Speaker 2: is veel transparantie. Iedereen kan kijken wat daar gebeurt. Iedereen
- 24:24Speaker 2: kan dat zien. Iedereen kan dat bestuderen en in de
- 24:26Speaker 2: gaten houden. Alleen de bedrijven die er iets mee doen,
- 24:28Speaker 2: dat zijn blackboxes. En daar zijn natuurlijk heel veel van.
- 24:31Speaker 2: Van crypto-bedrijven als Coinbase en Kraken. Maar ook toenemende mate
- 24:34Speaker 2: allerlei fintechs en andere financiële instellingen. En ook techbedrijven trouwens
- 24:39Speaker 2: die dit reuze interessant vinden. Zeker omdat je natuurlijk ook...
- 24:41Speaker 2: je kunt allerlei soorten digitale bezittingen gaan vastleggen op die blockchains.
- 24:45Speaker 2: En die bedrijven moet je wel in de gaten houden.
- 24:48Speaker 2: Dat hebben we natuurlijk gezien bij FTX. In 2022 viel
- 24:49Speaker 2: dat om. met zijn tangles in de kast, of in
- 24:54Speaker 2: het geld van de klanten getangled. Ja, want
- 24:55Speaker 4: dat was een soort... daar kon ik mijn bitcoins of
- 24:58Speaker 4: mijn
- 24:58Speaker 2: crypto-collectaar stallen. Een soort wallet-achtig. Een crypto-bedrijf waar je van
- 25:02Speaker 2: buitenaf niet zag dat het een
- 25:03Speaker 1: zo... We hadden volgens mij ooit ook iemand... ik weet
- 25:06Speaker 1: niet uit welk land ik kwam, hij was heel jong.
- 25:09Speaker 1: Hij kreeg een hartaanval volgens mij, overleed. Nou, heel naar.
- 25:13Speaker 1: Maar wat bleek, hij was ook de beheerder van bitcoins
- 25:16Speaker 1: van heel veel mensen. En niemand wist het wachtwoord van
- 25:18Speaker 1: zijn laptop.
- 25:21Speaker 2: Dat kan echt niet. Dat weten we. Als je een
- 25:24Speaker 2: bedrijf hebt. Dan wil je de informatie asymmetrie wegnemen. Daar
- 25:29Speaker 2: maken we ook prospectus bij een beursgang. Dat soort toezicht
- 25:34Speaker 2: is er ook op de crypto sector gekomen. Op de bedrijven.
- 25:36Speaker 2: Dat is Bika inderdaad in Europa. De Genius Act in
- 25:40Speaker 2: Amerika is specifiek voor stablecoins. De Clarity Act moet nog komen.
- 25:44Speaker 2: Die gaat een soort mica worden in de Verenigde Staten.
- 25:46Speaker 2: En die moeten ervoor zorgen dat bedrijven dus... bijvoorbeeld het
- 25:48Speaker 2: vermogen van hun klanten netjes afscheiden... voldoende buffers aanhouden, marktmanipulatie voorkomen...
- 25:54Speaker 2: witwassen voorkomen. Dat is wat in de laatste vier, vijf
- 25:58Speaker 2: jaar echt is gebeurd.
- 25:59Speaker 4: Dus zijn er geen cowboys meer dan? Is dat echt
- 26:02Speaker 4: effectief eruit gehaald?
- 26:04Speaker 2: Nou, de markt als geheel is niet meer een cowboywereld.
- 26:07Speaker 2: Maar er zijn natuurlijk altijd cowboys. Zoals er ook gewoon
- 26:10Speaker 2: cowboys over de A4 rijden. En ook van het bankensysteem
- 26:14Speaker 2: gebruik maken
- 26:15Speaker 4: En is het dan ook, want dit gaat dan vooral
- 26:17Speaker 4: over die bedrijven... die dus iets op een blockchain zetten
- 26:20Speaker 4: en dus moeten beloven... dat ze dat geld in die
- 26:22Speaker 4: kluis hebben zitten. Of dat ze dat allemaal keurig doen
- 26:25Speaker 4: en daar transparant over zijn... Zijn er ook regels over
- 26:30Speaker 4: wat voor netwerken je wel mag maken, niet mag maken,
- 26:34Speaker 4: wat je wel mag uitgeven, niet mag uitgeven?
- 26:36Speaker 2: Nou, qua netwerken niet daar. Wat je wel ziet is
- 26:39Speaker 2: dat er in die regels een soort definitie wordt gezocht
- 26:41Speaker 2: van wanneer is het voldoende. Want dat zorgt er namelijk
- 26:46Speaker 2: voor dat er niet één enkele partij te veel macht heeft.
- 26:51Speaker 2: Vooral in de VS is dat een belangrijk criterium. Voor
- 26:54Speaker 2: het uitbrengen van assets op zo'n blockchain, daar zijn heel
- 26:58Speaker 2: veel regels voor. Voor stablecoin-uitgevers bijvoorbeeld, dus hoe ze hun
- 27:02Speaker 2: dingen in huis moeten doen. Maar ook als je gewoon
- 27:04Speaker 2: echt een cryptoproject maakt... en je hebt daar een munt bij,
- 27:06Speaker 2: daar zijn inderdaad regels voor. Dat is nogal het kleine
- 27:09Speaker 2: stukje waar nog wel wat kant op wordt.
- 27:10Speaker 4: En waarom heeft Trump... want Trump heeft zijn eigen memecoin uitgegeven.
- 27:15Speaker 4: Daar is hij ongelooflijk rijk mee geworden. Dat was volgens
- 27:18Speaker 4: mij een soort pump-and-dump-achtig systeem. Jongens, koop hem allemaal. en
- 27:25Speaker 4: dan zitten jullie met gebakken peren. Dat is toch een
- 27:28Speaker 4: heel groot... Dat zou een heel groot schandaal moeten zijn.
- 27:31Speaker 4: Dat is het niet, volgens mij.
- 27:32Speaker 2: Ja, absoluut. Dus dat is het stukje cowboy wat er
- 27:37Speaker 2: nog over is. Gedaan door de Amerikaanse president zelf. Wat
- 27:40Speaker 2: op zich wel te denken geeft. Het is ook vreselijk.
- 27:44Speaker 2: Mensen die die technologie mooi vinden, waaronder ik... die zijn
- 27:46Speaker 2: ook echt helemaal niet blij met dit soort corruptie. Fraude, machtsmisbruik... Oplichterij,
- 27:55Speaker 2: dat moet je het gewoon noemen.
- 27:57Speaker 4: Er zijn meer mensen geweest die op basis van hun beroemdheid...
- 28:01Speaker 4: dan munten gingen uitgeven. A, daar ben jij volgens mij
- 28:05Speaker 4: geen fan van... maar B, is dat nu
- 28:06Speaker 2: wel veel minder geworden door wetgeving? Europa, onder Mika is
- 28:12Speaker 2: dat lastiger geworden. In de Verenigde Staten is die wet
- 28:14Speaker 2: er dan nog niet. Dus daar valt een beetje tussenval
- 28:16Speaker 2: en schip. Maar je kunt het dan ook nog ergens
- 28:18Speaker 2: anders doen in de wereld... waar het wel mag. Kijk,
- 28:20Speaker 2: de vraag is gewoon... hoe lang laten mensen zich foppen
- 28:23Speaker 2: in het cryptocasino? En dat weet ik niet. Dat is moeilijk,
- 28:29Speaker 3: ja
- 28:29Speaker 2: Han
- 28:30Speaker 3: Ja, bedankt. toezicht. We hebben natuurlijk een financieel systeem en
- 28:36Speaker 3: er is uitgebreid toezicht al heel erg lang op banken. Waarom?
- 28:42Speaker 3: Nou ja, omdat banken nu eenmaal dingen doen waardoor spaarders,
- 28:46Speaker 3: mensen die geld aan de bank in bewaring geven, uiteindelijk
- 28:49Speaker 3: verlies kunnen leiden. En dat kan het vertrouwen in het
- 28:52Speaker 3: hele geldsysteem opblazen. Als je nou de ontwikkeling van de
- 28:57Speaker 3: regelgeving en het toezicht op de crypto-wereld vergelijkt met dat
- 29:02Speaker 3: op het bankwezen, wat Is dat vergelijkbaar, Bert? Of zijn
- 29:07Speaker 3: er nog heel veel slagen te maken? Of zeg je
- 29:11Speaker 3: dat dat eigenlijk wel goed vergelijkbaar is... wat betreft
- 29:14Speaker 2: de veiligheid? In Europa is het behoorlijk vergelijkbaar. Omdat bij
- 29:18Speaker 2: Mika hebben ze eigenlijk gewoon Mifid 2 als soort schabloon gebruikt.
- 29:21Speaker 2: En heel veel dingen daaruit gewoon min of meer gekopieerd.
- 29:24Speaker 2: Je ziet ook bijvoorbeeld allerlei rapportagestructuren. Die zijn gewoon een
- 29:26Speaker 2: op een hetzelfde. Dus daar zijn heel veel parallellen tussen.
- 29:31Speaker 2: Er zijn nog wel gedeeltes die duidelijk niet extreem gedecentraliseerd zijn.
- 29:38Speaker 2: Maar ook niet heel duidelijk in een bedrijf plaatsvinden. En
- 29:40Speaker 2: er een beetje tussenin zitten. Waarvan men bijvoorbeeld bij Mika
- 29:43Speaker 2: heeft gesloten... dit houden we even buiten de scope nu
- 29:46Speaker 2: van deze wet... maar daar moeten we in een volgende
- 29:48Speaker 2: versie nog een keertje wat mee doen. Dus je ziet
- 29:50Speaker 2: wel dat er aan de randen van de wetgeving... dat
- 29:53Speaker 2: daar wel wat dingen zijn waarvan men zegt... dat moeten
- 29:55Speaker 2: we in een volgende versie nog even wat steviger maken...
- 29:58Speaker 2: Ook omdat de technologie natuurlijk zich verder ontwikkelt. Dingen die
- 30:01Speaker 2: in de loop der tijd duidelijk worden... dat ze moeten
- 30:04Speaker 2: worden gereguleerd. Maar ik denk, als je Mika pakt... en
- 30:07Speaker 2: stel dat de Verenigde Staten straks de Clarity Act heeft...
- 30:10Speaker 2: dan heb je best wel een stevig pakket regels
- 30:13Speaker 3: Denk je dat er ook in de crypto-wereld... een soort
- 30:16Speaker 3: regeling komt als het depositogarantiestelsel? Dat denk ik niet. En...
- 30:25Speaker 3: Dat zou ook op vrijwillige basis kunnen. Bijvoorbeeld, wij hebben
- 30:29Speaker 3: dat depositale garantiestelsel in Europa. In de Verenigde Staten heb
- 30:33Speaker 3: je de FDIC. Dat is niet vrijwillig, maar dat is
- 30:37Speaker 3: een verzekeringssysteem. De crypto-wereld zou, om het vertrouwen in de
- 30:42Speaker 3: crypto-wereld te bevorderen... natuurlijk kunnen besluiten om op vrijwillige basis
- 30:47Speaker 3: de goede te verzekeren.
- 30:49Speaker 2: Ja, dat zou kunnen. Alleen, het is echt iets heel
- 30:53Speaker 2: anders dan wat de bank doet. Want die doen dan
- 30:56Speaker 2: fractioneel bankieren. Looptijdtransformatie en dergelijke. En dat mag een cryptobedrijf niet.
- 31:03Speaker 2: Je kunt het beter vergelijken met de Giro of met Saxo.
- 31:06Speaker 2: Die moeten gewoon de assets van hun klanten netjes bewaren.
- 31:09Speaker 2: En die hebben ook geen depositiegarantiestelsel. Tenminste, tenzij ze natuurlijk
- 31:12Speaker 2: een bank zijn. Dat zijn ze tegenwoordig vaak. Ik zat ook.
- 31:14Speaker 2: Maar voor het aandelenstuk zou je kunnen zeggen.
- 31:18Speaker 4: Even... Het toekomstig systeem. Want daar, Edin, had daar goede
- 31:23Speaker 4: vragen over. Wij zien dus geld in toenemende mate digitaler worden.
- 31:27Speaker 4: Of tenminste iets dat zich gedraagt als geld ook digitaler wordt.
- 31:31Speaker 4: Zijn het dan ook dat, laten we zeggen, banken, vermogensbeheerders...
- 31:35Speaker 4: We hebben een uitzending gemaakt in april over de ECB...
- 31:39Speaker 4: die graag een digitale euro wil uitgeven. Zijn ze daar
- 31:42Speaker 4: enorm mee bezig of kijken ze nog een beetje vanaf
- 31:44Speaker 4: de zijlijn?
- 31:46Speaker 2: Met digitaal geld specifiek
- 31:48Speaker 4: En dat dus in deze systematiek zetten. En kijken of
- 31:50Speaker 4: je daar meer mee
- 31:52Speaker 2: kan. Eigenlijk elk land. Of elke valutagebied. Wil graag een
- 31:56Speaker 2: digitale versie van zijn munt. Eigenlijk al een jaar of tien.
- 32:01Speaker 2: Ik denk ook versneld. Toen de Libra kwam. Of DM later.
- 32:05Speaker 2: Een groep zat erachter. Maar Facebook leidde dat. En dat
- 32:10Speaker 2: is wel het moment geweest. Dat eigenlijk overal iedereen dacht.
- 32:13Speaker 2: We moeten iets. En in Europa was dat het begin van...
- 32:15Speaker 2: Een versnelling van de digitale euro. Een digitaal centrale bankgeld...
- 32:20Speaker 2: door de centrale bank uitgegeven digitale munt. De VS hebben
- 32:23Speaker 2: ze toen niet zoveel gedaan. Wat studies opgestart, maar niks
- 32:26Speaker 2: gaan bouwen. En eigenlijk de laatste drie, vier jaar is
- 32:29Speaker 2: daar het idee gekanteld... naar die digitale dollar, of tenminste
- 32:33Speaker 2: die crypto dollar, die stablecoins. Dat is eigenlijk gewoon onze
- 32:36Speaker 2: digitale dollar. We laten het gewoon aan de markt over.
- 32:39Speaker 2: We gaan het... Goed reguleren. Zodat er daadwerkelijk staasobligaties in
- 32:45Speaker 2: de kluis liggen. Dat is ook nog eens handig voor
- 32:46Speaker 2: de vraag naar onze treasuries. Kan ook geen kwaad tegenwoordig.
- 32:53Speaker 2: En dan op die manier kunnen we de hegemonie... of
- 32:55Speaker 2: de dominantie van de dollar nog een beetje uitrekken. Een
- 32:57Speaker 2: beetje verleggen. Je
- 32:58Speaker 1: ziet dat jaar 2019 heel duidelijk. Als je kijkt naar
- 33:04Speaker 1: alle toespraken en interviews... van de centrale bankiers. En je
- 33:08Speaker 1: stelt je de vraag... hoe vaak hebben ze het over... crypto,
- 33:12Speaker 1: over bitcoin. Tot zomer 2019 eigenlijk nauwelijks. En daarna schiet
- 33:18Speaker 1: die lijn omhoog. Dat heeft te maken met de behoogde
- 33:21Speaker 1: introductie van Libra door Facebook. Noem mij dan cynisch, maar
- 33:27Speaker 1: ik denk dat men op dat moment zich gerealiseerd heeft...
- 33:30Speaker 1: voor het eerst sinds het ontstaan van geld... is er
- 33:34Speaker 1: een serieuze dreiging voor onze macht. En dan kunnen we
- 33:37Speaker 1: beter wind uit de zeilen gaan nemen
- 33:40Speaker 4: En zie je dus dat Europa zegt... dat moeten wij
- 33:42Speaker 4: door instituties à la de ECB gaan uitgeven. En Amerika zegt,
- 33:46Speaker 4: we laten het door de markt doen, maar we reguleren
- 33:48Speaker 4: het zo... dat je wel die dollars of die staatsobligaties
- 33:51Speaker 4: in de kassen moet hebben liggen. En dan gaan we
- 33:53Speaker 4: het op die manier
- 33:54Speaker 2: doen. Ja, want je hebt natuurlijk allerlei vraagstukken rond financiële stabiliteit.
- 33:57Speaker 2: Maar dat kunnen we managers denken, zei je
- 33:59Speaker 1: Edwin? met hele grote fascinatie kijk naar het fenomeen... en
- 34:06Speaker 1: wat zich daar afspeelt. Als ik heel even de historie
- 34:11Speaker 1: van de dollar erbij mag nemen... de facto de wereldmunt,
- 34:14Speaker 1: al heel lang. In ieder geval sinds 1944, formeel ook.
- 34:20Speaker 1: In 1971 had het daar eigenlijk mee afgelopen moeten zijn...
- 34:25Speaker 1: toen de Amerikanen de koppeling tussen goud en dollar... door
- 34:29Speaker 1: hadden gesneden. Dat is niet gebeurd, omdat ze in 1974
- 34:33Speaker 1: afspraak met Saudi-Arabië hebben gemaakt... van je verkoopt geen druppelolie
- 34:37Speaker 1: voor andere munten dan dollars. Dus de rol van goud
- 34:41Speaker 1: hebben ze laten vervangen door de olie. De laatste ontwikkelingen
- 34:45Speaker 1: in Amerika met stablecoins... Nou, we staan het toe, we
- 34:49Speaker 1: stimuleren het zelfs in Amerika... met als voorwaarde erbij, het
- 34:53Speaker 1: moet één op één gedekt zijn door dollars... dan wel
- 34:56Speaker 1: de Amerikaanse staatsobligaties. Ik zie dat in die historie van
- 35:00Speaker 1: de Amerikaanse dollars... zie ik dat als een nieuwe poging
- 35:04Speaker 1: om een nieuw anker te creëren... om ervoor te zorgen
- 35:07Speaker 1: dat ook in de nieuwe... de Amerikaanse dollar nog steeds
- 35:12Speaker 1: de dominante wereldmunt blijft.
- 35:14Speaker 2: 100%. En je ziet in de laatste maanden dat er
- 35:16Speaker 2: ook expliciet gesproken wordt... over dollargebaseerde stablecoins die uitgegeven worden
- 35:22Speaker 2: buiten de VS. Dus eigenlijk een digitale versie van de euro-dollarmarkt.
- 35:26Speaker 2: Maar dan wel met staatsobligatie in de kluis in plaats van...
- 35:30Speaker 2: En
- 35:31Speaker 4: is het dan niet dat Europa, we zitten met elkaar
- 35:34Speaker 4: heel vaak te debatteren... wij moeten misschien de US dollar
- 35:38Speaker 4: een beetje aanvallen op zijn dominantie in de wereld. Het
- 35:41Speaker 4: probleem daarbij is dat wij niet zo'n diepe markt hebben
- 35:44Speaker 4: als Amerika dat wel heeft. Wij gaan nu zelf kijken,
- 35:49Speaker 4: de ECB gaat die digitale euro uitgeven... Zouden ze niet
- 35:52Speaker 4: het Amerikaanse voorbeeld moeten volgen... en dan zeggen, nee, maar
- 35:56Speaker 4: dan moet je dus wel een mandje... Europese staatsobligaties
- 36:01Speaker 2: in je kluis hebben liggen? Dat is ook gewoon zoals
- 36:03Speaker 2: het in MICA staat. Als je een Eurostablecoin uitbrengt, dan
- 36:07Speaker 2: moeten daar... ik geloof 30% bankdeposito's en de rest Europese...
- 36:11Speaker 2: Het
- 36:11Speaker 1: mag dus wel, je kunt wel een Eurostaatsobligatie uitgeven. Maar
- 36:14Speaker 1: hier heb je dus het probleem van het imago... van
- 36:17Speaker 1: de munt. Wat je van de dollar ook vindt, als
- 36:21Speaker 1: je nu in een jungle van Afrika bent en je
- 36:23Speaker 1: komt een inheemse stam tegen, de kans is groot dat
- 36:26Speaker 1: je met dollars gewoon eten kunt kopen. Met euro's is
- 36:29Speaker 1: dat niet zo. weken en maanden met Frankrijk. Hangt nog
- 36:36Speaker 1: steeds de vraag... bestaat die munt over een jaar of
- 36:38Speaker 1: tien nog steeds? Ja
- 36:39Speaker 2: dat
- 36:39Speaker 1: heeft de dollar niet
- 36:40Speaker 2: Maar goed, er gaat nu een grote groep banken... 37
- 36:43Speaker 2: banken zitten erachter. Kivalis heeft het bedrijf in Nederland... zijn
- 36:46Speaker 2: vergunning pas gekregen. Die gaat een euro stablecoin uitgeven. En
- 36:49Speaker 2: die wil daar ook echt vaart achter zetten. Echt kracht.
- 36:56Speaker 2: Uniek selling point. Expliciet niet alleen als muntje voor de
- 37:01Speaker 2: crypto wereld. Want zo zijn ze ooit allemaal begonnen. Maar
- 37:04Speaker 2: expliciet om daar allerlei soorten nieuwe bankdiensten op te ontwikkelen.
- 37:09Speaker 2: Bijvoorbeeld als tegenmunt bij een transactie met een getokenized stock.
- 37:15Speaker 2: Ook bijvoorbeeld als je een aandeel op een blockchain hebt
- 37:18Speaker 2: of een stuk obligatie. Dat gaat in eerste instantie volgende
- 37:21Speaker 2: week echt nog niet voor consumenten er zijn, voor particulieren.
- 37:24Speaker 2: Maar wel bijvoorbeeld voor grote bedrijven onderling die daarmee een
- 37:27Speaker 2: transactie doen. En dan heb je aan de ene kant
- 37:30Speaker 2: obligaties of aandelen of leningen. Aan de andere kant heb
- 37:32Speaker 2: je euro
- 37:33Speaker 1: nodig. We moeten het niet zien als wat ze in
- 37:35Speaker 1: de VS altijd hadden en hadden. altijd ook bankbiljetten van
- 37:44Speaker 1: 100.000 Amerikaanse dollars. Die waren niet beschikbaar voor de consument...
- 37:49Speaker 1: maar wel voor de banken. Geestig, ja. Echt serieus, is
- 37:52Speaker 1: dat waar? Als hand
- 37:53Speaker 4: weet jij dit of niet? Ik
- 37:55Speaker 1: had deze wel
- 37:55Speaker 4: sinds handen
- 37:58Speaker 3: gehad. Zal ik ze even laten zien? Ik weet niet
- 38:03Speaker 3: of 100.000... Ik dacht dat de coupures nog groter waren.
- 38:07Speaker 3: Dat kan een miljoen of zo. Dat is
- 38:10Speaker 4: alleen voor tussen
- 38:11Speaker 3: de
- 38:11Speaker 4: banken
- 38:12Speaker 4: Maar dat zou dit dan ook kunnen zijn?
- 38:15Speaker 2: Ja, alleen niet per se tussen de banken. Maar ook
- 38:17Speaker 2: tussen grote handelsbedrijven. Je hebt natuurlijk allerlei soorten toepassingen. Dat
- 38:21Speaker 2: je niet
- 38:21Speaker 4: elke keer je euro's moet overmaken... naar de kost
- 38:26Speaker 2: van de bank.
- 38:27Speaker 4: En dan dat omzetten, et cetera.
- 38:28Speaker 2: Dus dan hou je dat daarvan. Ja. Maar ook bijvoorbeeld AI-agents...
- 38:33Speaker 2: die hebben ook als voorkeur stablecoins... ten opzichte van het
- 38:36Speaker 2: bankaire systeem. Dus je ziet dat er allerlei soorten toepassingen zijn...
- 38:40Speaker 2: maar ook bijvoorbeeld de betaaldienstverleners... zoals Stripe en Adyen zijn
- 38:44Speaker 2: ermee bezig... en Visa en Mastercard... om die stablecoin rails,
- 38:47Speaker 2: noemen we dat dan... die infrastructuur te gebruiken... dat er
- 38:55Speaker 2: nu een ongelooflijk groot netwerkeffect rondom stablecoins ontstaat. En dan
- 39:00Speaker 2: maakt het niet uit of dat een euro of een
- 39:02Speaker 2: dollar stablecoin is. Technisch hetzelfde. En dan is de vraag
- 39:04Speaker 2: voor de ECB... Maar heeft het nog wel zin om
- 39:08Speaker 2: die digitale euro te gaan bereiken
- 39:10Speaker 4: Omdat de markt het al doet, bedoel je. Nou ja, misschien...
- 39:13Speaker 4: Want wij hebben inderdaad in april deze uitzending gemaakt... met
- 39:16Speaker 4: iemand die er bij de ECB mee bezig was... of
- 39:18Speaker 4: bij de Nederlandse Bank mee bezig was. Mijn afdronk destijds was...
- 39:23Speaker 4: het uitgeven van een digitale euro... is toch wel een
- 39:25Speaker 4: oplossing op zoek naar een probleem. Misschien heeft meneer Trump
- 39:30Speaker 4: ons de afgelopen weken... dat probleem wel gegeven. Namelijk, als
- 39:34Speaker 4: je kijkt hoe hij... afgeeft op het ICC, het International
- 39:38Speaker 4: Court of Justice, waar binnen een jaar ongeveer, die kunnen
- 39:44Speaker 4: niet meer bankieren straks, die worden echt afgesloten van het dollarsysteem.
- 39:48Speaker 4: Is zo'n alternatief systeem wat dus op een blockchain gaat...
- 39:52Speaker 4: is dat dan een redding voor dit soort instituties? Of
- 39:55Speaker 4: dat wij als Europa niet zo ongelooflijk afhankelijk zijn... van
- 39:58Speaker 4: Mastercard en Visa
- 39:59Speaker 2: Nee, ik denk het niet. Waarom nou niet, Bert? Omdat
- 40:02Speaker 2: wat hier gebeurt is dat Amerika zegt... We plaatsen die
- 40:05Speaker 2: en die partijen op de sanctielijst. En dan moet een
- 40:08Speaker 2: partij die daar iets mee doet... die moet ze gewoon
- 40:10Speaker 2: aan de sanctielijst houden. Maar je zou toch
- 40:11Speaker 4: kunnen zeggen, je gaat een Europees bedrijf oprichten. Dat zegt,
- 40:16Speaker 4: ik ga niet onder Amerikaanse juridictie werken. En ik zorg
- 40:19Speaker 4: ervoor dat jij dus je betalingssysteem... via een
- 40:24Speaker 2: ledger kunt afwikkelen. Als jij de Albert Heijn bent, of
- 40:28Speaker 2: de juwelier, maakt niet uit... Jij moet ook de sanctielijst checken.
- 40:31Speaker 2: Dus je mag gewoon geen handel drijven met iemand op
- 40:33Speaker 2: een sanctielijst. Tenzij Nederland of Europa zegt... wij doen niet
- 40:37Speaker 2: meer aan de sanctielijst van Trump. Dat kan. Maar dan
- 40:40Speaker 2: heb je daar ook weer niet een blockchain voor nodig.
- 40:42Speaker 2: Maar het is waar, de infrastructuurlaag van die blockchains... die
- 40:45Speaker 2: zijn inderdaad ongrijpbaar voor Trump. Die zijn... zoals ze nu zijn,
- 40:49Speaker 2: onafhankelijk en neutraal. Niemand heeft daarvoor het zeggen. Het punt
- 40:53Speaker 2: waar die kracht op kan uitoefenen is waar... zo'n token
- 40:57Speaker 2: of een munt van een netwerk... uiteindelijk de fysieke wereld raakt.
- 41:00Speaker 2: De winkel of de bank of noem het maar op.
- 41:05Speaker 3: Bert stelde net een vraag, misschien was het een rhetorische vraag,
- 41:09Speaker 3: maar zijn gelaatse uitdrukking suggereerde wel dat hij ook een
- 41:11Speaker 3: antwoord heeft. En die vraag was of er, als de
- 41:16Speaker 3: particuliere sector een digitale euro maakt, of er nog wel
- 41:20Speaker 3: behoefte is aan een digitale euro van de ECB.
- 41:24Speaker 2: Ja, het is een oprechte vraag, Han. Ik ben heel
- 41:28Speaker 2: benieuwd hoe dit uitspeelt. Wij hebben bij de Cryptocast ook
- 41:31Speaker 2: een aantal keer mensen van DNB... en van de ECB
- 41:33Speaker 2: in de uitzending gehad om het hierover te hebben. En
- 41:36Speaker 2: dan komen ze zelf toch ook wel tot de conclusie van...
- 41:39Speaker 2: het gaat echt wel tot 2030 of later nog duren...
- 41:42Speaker 2: voordat er een beetje netwerkeffect ontstaat. Want hij moet er
- 41:45Speaker 2: eerst een keertje zijn. En dan hebben partijen zoveel de
- 41:47Speaker 2: tijd om hun kassa's aan te passen. Noem het allemaal op. Ja, kijk,
- 41:51Speaker 2: als voor die tijd stablecoins ook in Europa een zeker
- 41:55Speaker 2: netwerkeffect opbouwen. Dus bijvoorbeeld, je hebt het gewoon in allerlei
- 41:59Speaker 2: apps tot je beschikking. En eigenlijk op elke plek waar
- 42:01Speaker 2: je online wat koopt, kun je ze ook gebruiken. Ja,
- 42:04Speaker 2: dan is de vraag heel erg, gaat die digitale euro nog...
- 42:08Speaker 2: serieus gebruikt worden, behalve als een soort van noodoplossing. Want
- 42:12Speaker 2: zo positioneren ze het nu steeds meer... van als echt
- 42:15Speaker 2: hel en verdoemenis uitbreekt... dan hebben we deze infrastructuur ernaast.
- 42:19Speaker 4: En als jij zegt, je gaat straks praten over geld
- 42:24Speaker 4: in een briefje, in een munt... of het is digitaal,
- 42:27Speaker 4: dan kan ik me best voorstellen dat jij... voor nood
- 42:30Speaker 4: als ECB toch wel kunnen zeggen, nou dat kunnen we
- 42:32Speaker 4: zelf ook lekker
- 42:33Speaker 2: uitgeven. Ik zou zelf, als ik ECB-directeur was, zou ik zeggen,
- 42:35Speaker 2: ik ga die stablecoin uitgeven. Probleem opgelost. Dus jij zegt,
- 42:39Speaker 2: je zou het wel moeten blijven doen. Anders dan in Amerika,
- 42:42Speaker 2: want daar zeggen ze tegen de markt, ga het maar doen.
- 42:44Speaker 2: Ik denk dat bij Europa beter past dat de ECB
- 42:46Speaker 2: het dan zelf gaat doen. En
- 42:48Speaker 4: dat het
- 42:49Speaker 2: ook niet toestaat aan de markt? Nee, mag wel beide.
- 42:51Speaker 2: Maar de ECB kan het natuurlijk vanwege de schaalgrootte en
- 42:55Speaker 2: het feit dat ze geen winst hoeven te
- 42:58Speaker 3: maken. En de ECB heeft de adressen van alle potentiële gebruikers. Althans,
- 43:03Speaker 3: de overheid heeft die. Dat ook
- 43:07Speaker 2: Ik weet niet of dat nou precies... Hoe bedoel
- 43:08Speaker 4: je dat dan? Je bedoelt, we hebben dan echt het
- 43:12Speaker 4: totale surveillance geld
- 43:15Speaker 2: uitgevonden
- 43:15Speaker 4: of zeg je, we hebben gewoon alle adresbestanden... en ze
- 43:17Speaker 4: kunnen iedereen een euro opsturen?
- 43:21Speaker 3: Nou, dat laatste. Het gaat natuurlijk om het opbouwen van
- 43:25Speaker 3: een netwerk. En daarvoor moet je mensen bereiken. En de
- 43:29Speaker 3: overheid heeft de adresse van, tenminste in landen als Nederland...
- 43:33Speaker 3: En we staan allemaal geregisseerd. We hebben allemaal een burgerservice
- 43:37Speaker 3: nummer
- 43:38Speaker 4: Een Ursula Uro krijgen we dan.
- 43:40Speaker 3: Een digitaal tientje
- 43:41Speaker 4: van lifting. Zoiets
- 43:42Speaker 3: krijgen we dan
- 43:43Speaker 4: gestuurd. Laatste punt. We hebben het vaak ook over technologie.
- 43:49Speaker 4: Quantum computing komt langs. Die ledger waar je het over hebt.
- 43:53Speaker 4: Dat netwerk van die computers die samen dat grootboek bijhouden.
- 43:56Speaker 4: Wat echt bijna onbreekbaar lijkt te zijn. Ik hoor steeds
- 43:59Speaker 4: meer mensen die zeggen. Ja maar met quantum computing zou
- 44:01Speaker 4: dat wel eens heel anders worden. Ja dat klopt. Zijn
- 44:05Speaker 4: we dan niet met elkaar aan het voorsorteren op iets.
- 44:07Speaker 4: Wat over tien jaar totaal gebroken kan worden. En waar
- 44:10Speaker 4: we dus heel ergens anders naar moeten gaan kijken.
- 44:11Speaker 2: De oplossing ligt er ook al. We weten. Dat is
- 44:16Speaker 2: ook nodig, want ook alle communicatie is versleuteld met dezelfde cryptografie.
- 44:21Speaker 2: Het probleem van nieuw soort cryptografie is altijd dat het
- 44:24Speaker 2: net zo problematisch is om te vroeg te zijn als
- 44:26Speaker 2: te laat. Want cryptografie luistert zo vreselijk nauw dat je
- 44:29Speaker 2: eigenlijk wil dat het extreem goed getest is. En nu
- 44:32Speaker 2: is eigenlijk de vraag... naar elkaar te kijken. Ga jij testen?
- 44:34Speaker 2: Dan wacht ik nog even af. Het is een coördinatievraagstuk.
- 44:38Speaker 2: Dus hoe dichterbij QD komt... de dag waarop quantum computers...
- 44:42Speaker 2: daadwerkelijk asymmetrische cryptografie de baas zijn... hoe dichterbij we komen...
- 44:47Speaker 2: hoe meer partijen zullen gaan overstappen... op die nieuwe cryptografie.
- 44:51Speaker 2: Dus er zit iets spannends aan. En het is wat duurder...
- 44:55Speaker 2: omdat het wat meer ruimte inneemt. Maar we weten zeker dat...
- 45:00Speaker 2: Dat gaat het probleem niet worden, begrijp ik. Nee, dat
- 45:02Speaker 2: gaan we met elkaar oplossen. Dit gaan wij mensheid met
- 45:05Speaker 2: elkaar oplossen. Dit lukt ons.
- 45:07Speaker 4: We gaan bijna afronden. Edin, wat blijft bij jou achter
- 45:10Speaker 4: als het gaat om het grote
- 45:11Speaker 1: plaatje? Ik wil in de eerste plaats onze gast bedanken.
- 45:17Speaker 1: Want ik ben in ieder geval veel wijzer geworden. Kun
- 45:19Speaker 1: je er nu wel in beleggen? Zo ver gaat het
- 45:21Speaker 1: nog niet, maar ik ben er wel veel wijzer in geworden.
- 45:25Speaker 1: Dus heel veel dank daarvoor. Ik moet dan altijd denken
- 45:30Speaker 1: aan 1972... toen de Amerikaanse president Nixon in China was...
- 45:33Speaker 1: en de Chinese premier werd een vraag gesteld... en in
- 45:39Speaker 1: de vertaling is iets misgegaan. Dus hij hoorde de vraag...
- 45:44Speaker 1: van weten wij nu al wat de invloeden van de
- 45:47Speaker 1: laatste onrusten in Frankrijk zijn in de jaren zestig. Maar
- 45:51Speaker 1: de vraag ging eigenlijk over de Franse revolutie. Hij gaf
- 45:53Speaker 1: het legendarische antwoord, het is nog too soon to tell.
- 45:57Speaker 1: Ik denk dat dat tot op zekere hoogte ook hiervoor geldt.
- 46:00Speaker 1: We weten dat het inderdaad niet meer weg te denken
- 46:03Speaker 1: is uit onze moderne economieën. We weten dat het een
- 46:07Speaker 1: steeds grotere rol... regenlooptijd een gaat krijgen en dat zal doorgaan.
- 46:15Speaker 1: Ik zie het als een soort nieuw puzzelstukje... in de
- 46:20Speaker 1: lange historie van het geld. Wij zijn ooit gestart met schelpen. Vervolgens,
- 46:26Speaker 1: naarmate de samenleving evolueerde en complexer werd... hebben we daar
- 46:30Speaker 1: munten van gemaakt. Daarna zijn we veel meer handel gaan
- 46:33Speaker 1: drijven met verre oorden. Dan is het slepen met die
- 46:36Speaker 1: munten niet zo handig geweest. Dat leverde bankbiljetten op... de
- 46:40Speaker 1: samenleving digitaliseert, ons geld digitaliseert. En dat is hoe ik
- 46:45Speaker 1: naar deze zaken kijk. En ik vind het nog steeds
- 46:47Speaker 1: ontzettend fascinerend. En nu ga ik er toch iets anders
- 46:50Speaker 1: naar kijken... want ik begrijp er meer van. Han, wat
- 46:54Speaker 3: heb jij? Net zoals Edin ben ik een stuk wijzer geworden.
- 46:59Speaker 3: Maar net zoals Edin ga ik er toch niet in beleggen.
- 47:03Speaker 3: Maar misschien wil ik dan toch nog wel één ding toevoegen.
- 47:05Speaker 3: Ik zie mezelf wel... stablecoins, euro-stablecoins, digitale euro's gebruiken in
- 47:12Speaker 3: de toekomst. En dat moment is misschien niet eens zo
- 47:15Speaker 3: heel ver weg
- 47:16Speaker 4: Bert, wat heb jij nog toe te voegen aan dit
- 47:18Speaker 4: grote plaatje
- 47:20Speaker 2: Ik denk twee dingen. Als je het hebt over bitcoin,
- 47:24Speaker 2: dan is het denk ik opvallend... dat hebben we niet genoemd,
- 47:26Speaker 2: maar dat idee van het digitale goud... dat is niet
- 47:30Speaker 2: nu bedacht door de crypto-mensen. Maar dat wordt geroepen door...
- 47:33Speaker 2: de grootste beleggers en vermogensbeheerders van de wereld. En ik
- 47:36Speaker 2: denk dat dat in de afgelopen twee jaar... met name
- 47:39Speaker 2: een kantelpunt is geweest. We noemen het wel eens de
- 47:41Speaker 2: beursgang van bitcoin. De lancering van de ETF's. Waarbij ook
- 47:45Speaker 2: daar een soort van breed idee is ontstaan.
- 47:47Speaker 4: Alwel, als je kijkt naar de koers van de bitcoin...
- 47:49Speaker 4: gaat het niet één op één met de goudkoers omhoog.
- 47:52Speaker 2: Nee, maar dat hoeft ook niet. Het reageert meer als
- 47:54Speaker 2: een tech-aandeel. Soms wel, soms niet. Want soms gaat het
- 47:56Speaker 2: ook weer helemaal niet mee met de tech-aandeel. Het heeft
- 47:59Speaker 2: een vrij lage correlatie. En dat is precies wat die
- 48:01Speaker 2: partijen zeggen. Wat het interessant maakt. Maar weinig correlatie ook
- 48:05Speaker 2: met goud
- 48:05Speaker 4: Je zegt
- 48:06Speaker 2: dat het correleert met niks. Net als goud. Een ander
- 48:11Speaker 2: soort correlatie heeft dan aandelen... ten opzichte van obligaties bijvoorbeeld.
- 48:15Speaker 2: De visie is ook niet van bescherming tegen de CPI
- 48:19Speaker 2: vandaag en morgen. Maar het idee van de komende tien jaar.
- 48:22Speaker 2: Dus hoe ontwikkelen de dingen zich in tien jaar. De geldontwaarding...
- 48:27Speaker 2: Over zo'n lange periode wil ik iets wat schaars is.
- 48:29Speaker 2: Waar het maar een beperkt aantal van is. Dat is
- 48:31Speaker 2: denk ik de hypothese van bitcoin. En je kunt het
- 48:35Speaker 2: wel of niet aantrekkelijk vinden. Of het past wel of
- 48:37Speaker 2: niet bij jou als belegger. Maar ik denk dat die
- 48:39Speaker 2: hypothese inmiddels wel de kinderjaren ontgroeit.
- 48:44Speaker 4: Die vraag van Edin, waar we niet naartoe kwamen, maar
- 48:46Speaker 4: nu toch wel. Inflatie neemt de afgelopen jaren enorm toe.
- 48:51Speaker 4: Zien wij dat dan terug in de bitcoin?
- 48:53Speaker 2: Nou, ik denk over de termijn van 10, 20 jaar
- 48:56Speaker 2: dat dat het idee is. To soon to tell dus eigenlijk? Zeker, ja.
- 49:00Speaker 2: Dus dat is de ene kant. De andere kant is
- 49:02Speaker 2: de rest van de cryptomarkt. Daarvan zou ik zeggen, dat
- 49:04Speaker 2: is grotendeels het crypto casino. Heb je eigenlijk niet zoveel
- 49:07Speaker 2: te zoeken. Maar er gebeuren dus reuze interessante dingen. Onder
- 49:11Speaker 2: andere betalingsverkeer. Maar ook die andere tokenized stocks en zo.
- 49:15Speaker 2: En dat is dus waarde die gecreëerd wordt. En nou
- 49:17Speaker 2: is de vraag, waar wordt die waarde gevangen?
- 49:20Speaker 5: Deels
- 49:20Speaker 2: gegarandeerd bij de bedrijven. Die zullen daar gewoon de vruchten
- 49:23Speaker 2: van plukken. Zoals Coinbase, zoals Robinhood en ook de grote
- 49:27Speaker 2: financiële sector. Maar ook voor een deel waarschijnlijk wel in
- 49:30Speaker 2: de munten die horen bij de netwerken waar het op
- 49:32Speaker 2: uitgebracht wordt. Dus vandaar dat er ook wel een beleggingscasus
- 49:36Speaker 2: is voor Ethereum en Solana. Zou je
- 49:38Speaker 4: dan beter kunnen beleggen? dat dit voor elkaar krijgt. Rens,
- 49:47Speaker 4: als jij het weet, dan hoor ik het graag. Goed,
- 49:49Speaker 4: dan voldoende vragen nog over voor dit grote plaatje voor nu.
- 49:55Speaker 4: Korn Alpha, ook namens Han en Edin, leuk dat je
- 49:58Speaker 4: er was. Mijn naam is Rens de Jong, dit was
- 49:59Speaker 4: het grote plaatje over crypto. Veel meer afleveringen vind je
- 50:02Speaker 4: natuurlijk in de BNR-app, in andere podcast-apps. En mocht je
- 50:06Speaker 4: je blik nog verder willen verbreden, dan kan je je
- 50:08Speaker 4: ook abonneren op onze wekelijkse LinkedIn-nieuwsbrief. Dan lees je alles
- 50:11Speaker 4: over de nieuwste aflevering en veel meer. Laat ook weten
- 50:14Speaker 4: wat je van het grote plaatje vindt. Het grote plaatje, apenstaartje, BNR.nl.
- 50:18Speaker 4: Tot volgende week. Dag.