Latest / BNR Nieuws Vandaag / Avondnieuws: ruime vergoedingen voor advocaten schade Groningen ter discussie
Transcript
- 0:00Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom? In
- 0:02Speaker 1: de BNR-app kun je ook kijken naar de laatste videofragmenten.
- 0:06Speaker 1: Download de BNR-app en blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws.
- 0:17Speaker 2: Niels Heidhuis en Liesbeth Staats. Goed dat je luistert. Hier
- 0:20Speaker 2: krijg je weer het nieuws om mee thuis te komen.
- 0:23Speaker 2: Vrouwelijke Tweede Kamerleden kregen er al mee te maken. Nu
- 0:26Speaker 2: ook Europarlementariërs. Deepfake porno waarmee ze afgeperst kunnen worden. Is
- 0:31Speaker 2: daar nou niets tegen te doen, vraag je je af.
- 0:34Speaker 2: En dit klinkt als een grap, maar het is natuurlijk
- 0:36Speaker 2: heel ernstig. De voormalige baas van de Duitse veiligheidsdiensten... is
- 0:40Speaker 2: zelf gearresteerd op verdenking van spionage. En je hoort bijna
- 0:45Speaker 2: dagelijks over hacks en andere cyberaanvallen. Vandaag weet collega Mark
- 0:49Speaker 2: Beekhuis dat ook zonnepanelen en windmolens de hacken zijn. Hem
- 0:53Speaker 2: hoor je daar zo over. Eerst, advocaten die Groningers bijstaan
- 0:57Speaker 2: in schadezaken rond aardbevingen... krijgen een mogelijke vergoeding die veel
- 1:01Speaker 2: hoger is dan logisch... gezien de tijd die ze gemiddeld
- 1:04Speaker 2: aan die zaken besteden.
- 1:06Speaker 3: Het kabinet onderzoekt de vergoedingen voor advocaten... die Groningers bijstaan
- 1:09Speaker 3: in mijnbouwschadezaken. Dus de aardbevingen door de gaswinning. Uit een
- 1:13Speaker 3: analyse van vijftig beroepszaken... blijkt dat advocaten gemiddeld 21 uur
- 1:17Speaker 3: aan een zaak besteden... terwijl de subsidieregeling een vaste vergoeding
- 1:20Speaker 3: van 40 punten hanteert. Dat schrijft minister Heerma van Binnenlandse
- 1:24Speaker 3: Zaken in een Kamerbrief. Daarmee zou de vergoeding voor die advocaten...
- 1:28Speaker 3: mogelijk veel ruimer zijn dan nodig. Maar daar zijn de
- 1:31Speaker 3: advocaten in Groningen het niet mee eens. Goedemiddag. U bent
- 1:36Speaker 3: advocaat bij de Goede Bestuursrecht. Doet veel van dit soort aardbevingszaken.
- 1:41Speaker 3: Deze brief gaat ook over u dus
- 1:44Speaker 4: Deze brief gaat over mij en 64 andere advocaten die
- 1:47Speaker 4: deze zaken doen. Dus wij voelen ons hierdoor aangesproken. We
- 1:50Speaker 4: hebben hier ook over contact gehad met de minister en
- 1:53Speaker 4: het ministerie... voordat deze brief naar de Kamer werd gezonden.
- 1:56Speaker 4: En we zijn eigenlijk teleurgesteld dat dit bericht nu met
- 1:59Speaker 4: de Kamer is gedeeld. Waarom? Omdat de brief is gebaseerd
- 2:04Speaker 4: op een onderzoek... van de Raad voor de Rechtsbijstand naar
- 2:06Speaker 4: 50 zaken... terwijl er in werkelijkheid al veel meer zaken
- 2:09Speaker 4: zijn afgedecladeerd. En wij hebben stellig de overtuiging dat deze
- 2:12Speaker 4: 50 zaken... absoluut niet een representatief beeld geven... van alle
- 2:16Speaker 4: zaken die onder de mijnbouwsubsidieregeling vallen. Dus je creëert hiermee
- 2:20Speaker 4: heel veel onrust die eigenlijk onnodig is... en die ook
- 2:22Speaker 4: afleidt van het werk waar het hier om gaat.
- 2:24Speaker 3: Maar door het kenniscentrum is hier onderzoek naar gedaan. Hebben
- 2:29Speaker 3: die onderzoekers dan een fout gemaakt in uw ogen?
- 2:32Speaker 4: Nou ja, ze hebben onderzoek gedaan naar de eerste 50,
- 2:35Speaker 4: 53 zaken, terwijl er inmiddels al honderden zaken zijn afgedeclareerd.
- 2:38Speaker 4: En je kan ook in het onderzoek zelf zien dat
- 2:40Speaker 4: dat niet representatieve zaken zijn voor alle zaken die wij doen.
- 2:44Speaker 4: We doen schadezaken, we doen versterkingszaken. Dat zijn zaken waar
- 2:48Speaker 4: vele tientallen uren werk in zitten. En de uren waar
- 2:51Speaker 4: het kenniscentrum zich nu op heeft gebaseerd, die geven gewoon
- 2:54Speaker 4: geen goed beeld van wat wij hier in de dagelijkse
- 2:56Speaker 4: praktijk doen. Die dagelijkse praktijk is dat wij vele tientallen uren...
- 3:01Speaker 4: regelmatig in die zaken bezig zijn. En dat zie je
- 3:04Speaker 4: dus niet terug in deze cijfers.
- 3:06Speaker 3: Even voor duidelijkheid, we spreken over 40 punten. Dat is
- 3:10Speaker 3: hetzelfde als 40 uur
- 3:12Speaker 4: Ja, dat is het idee. Dat je gemiddeld 40 uren
- 3:15Speaker 4: in zo'n zaak bezig
- 3:17Speaker 3: bent. En wat kosten die zaken u in werkelijkheid dan?
- 3:21Speaker 4: Wij hebben hier talloze versterkingszaken op de plank... waar we 50, 60,
- 3:25Speaker 4: 70 of zelfs meer uren in kwijt zijn
- 3:27Speaker 3: Ja, dat gaat dus over huizen die versterkt zijn... dus
- 3:30Speaker 3: die aardbevingsbestendig zijn gemaakt. Dat is eerst beoordeeld. Wat moest
- 3:35Speaker 3: er aan zo'n huis gebeuren? En in die dossiers zijn
- 3:37Speaker 3: ook heel veel fouten gemaakt. Dus daar heeft u dan
- 3:39Speaker 3: weer werk aan.
- 3:40Speaker 4: Dat klopt. En dit zijn vooral zaken van woningen die
- 3:43Speaker 4: nog versterkt moeten worden. Het traject daarnaartoe is heel erg tijdrovend.
- 3:47Speaker 4: Er gaan heel veel gesprekken overheen, veel advisering. En daar
- 3:50Speaker 4: gaat heel veel tijd in zitten. Het onderzoek waar we
- 3:52Speaker 4: het vandaag over hebben gaat over schadezaken. Nou, die schadezaken,
- 3:56Speaker 4: daar zijn wij gemiddeld zeker 40 uur mee bezig... en
- 3:59Speaker 4: geregeld nog meer. En een van de redenen dat het
- 4:01Speaker 4: onderzoek niet representatief is... is dat 34 van de 53
- 4:05Speaker 4: zaken die zijn onderzocht... daar heeft helemaal geen zitting plaatsgehad. Nou,
- 4:10Speaker 4: dat is niet representatief voor de gemiddelde zaak. Want daar
- 4:13Speaker 4: vindt wel degelijk minimaal één... en soms zelfs meerdere zittingen
- 4:16Speaker 4: in plaats.
- 4:16Speaker 3: Ja, dus een hoorzitting eerst bij het bestuursorgaan... en later
- 4:20Speaker 3: misschien bij de rechter. Zeker,
- 4:22Speaker 4: ja. En
- 4:22Speaker 3: soms zelfs meerdere zittingen
- 4:23Speaker 4: bij
- 4:24Speaker 3: de rechter. De onderzoekers merken dat ook wel op, hè?
- 4:26Speaker 3: Dat die 21 uur misschien een onderschatting zijn... Dat staat
- 4:29Speaker 3: ook in de Kamerbrief
- 4:31Speaker 4: Ja, dat staat op meerdere plekken in de rapportage van
- 4:34Speaker 4: het Kenniscentrum... maar ook in de Kamerbrief zelf. Dat er
- 4:38Speaker 4: nog geen definitieve uitspraken kunnen worden gedaan, onvoldoende data. En
- 4:42Speaker 4: dat roept dan ook de vraag op waarom toch voor
- 4:44Speaker 4: gekozen is... om deze brief nu al met de Kamer
- 4:46Speaker 4: te delen. En dat geeft nou precies die onrust
- 4:48Speaker 3: die denk
- 4:49Speaker 4: ik niet nodig is... als een beter onderzoek zou worden gedaan.
- 4:52Speaker 3: Nee, want hoe kan dit beter dan, wat u betreft?
- 4:57Speaker 4: Nou, volgens mij beschikt de Raad van de Rechtsbijstand... inmiddels
- 5:00Speaker 4: over veel meer data om een uitgebreider onderzoek op te doen.
- 5:03Speaker 4: Dan krijg je representatievere cijfers... en dan kun je daar
- 5:07Speaker 4: een evaluatie op loslaten. En dan denk ik dat daar
- 5:10Speaker 4: hele andere aantallen en gedachten uit voortkomen... dan die nu
- 5:13Speaker 4: in deze Kamerbrief zijn verwoord
- 5:16Speaker 3: We gaan het weer horen als hier nieuwe stappen worden gezet.
- 5:18Speaker 3: Hartelijk dank, advocaat bij de Goede Bestuursrecht, Jewan de Goede.
- 5:27Speaker 2: Bijzonder verhaal. De voormalige baas van de Duitse inlichtingendienst, BND,
- 5:31Speaker 2: de Bundesnachrichtendienst, August Hanning, is aangehouden. Volgens Duitse justitie zou Hanning,
- 5:37Speaker 2: toen hij al vertrokken was bij die dienst, nog jarenlang
- 5:40Speaker 2: geheime informatie hebben gekregen van de BND. Tegen betaling via
- 5:44Speaker 2: dan weer een andere oud-medewerker. Dus de baas van de
- 5:48Speaker 2: inlichtingendienst wordt ervan verdacht zelf een spion te zijn. We
- 5:51Speaker 2: gaan daarover praten met Duitsland-correspondent Dirk Marseille. Goedemiddag Dirk.
- 5:56Speaker 5: Goedemiddag, Lisbeth.
- 5:57Speaker 2: Ja, wat weten we precies? Wat heeft Hanning of wat
- 6:00Speaker 2: zou Hanning precies gedaan hebben?
- 6:03Speaker 5: Het gaat om de voormalige president van de Bundesnachrichtendienst... de
- 6:08Speaker 5: Duitse geheime dienst, die tot 2005 daar in dienst was.
- 6:12Speaker 5: En hij zou na zijn vertrek contact hebben gehouden... met
- 6:15Speaker 5: zijn voormalige afdelingshoofd. Die klom in de afgelopen jaren ook
- 6:19Speaker 5: langzaam op... tot de belangrijkste vertrouweling van de chefs van
- 6:22Speaker 5: de inlichtingendiensten... En hij zou hem gevraagd hebben om documenten
- 6:27Speaker 5: te leveren uit briefings van die inlichtingendienstchefs. Nou, dat heeft
- 6:31Speaker 5: hij vervolgens gedaan tegen betaling. Maar na Hanning, die voormalige president,
- 6:36Speaker 5: vervolgt hij documenten weer doorverkocht aan zijn bedrijf. Een voormalige netwerk.
- 6:41Speaker 5: En hij schijnt zeer goed te zijn met de Israëlische
- 6:44Speaker 5: geheime diensten. Met de Chinese geheime diensten. En met de
- 6:46Speaker 5: Russische geheime diensten. Maar we weten niet wat hij verkocht
- 6:50Speaker 5: heeft en aan wie. Maar wel dus dat het over
- 6:52Speaker 5: twee mensen gaat met een zichtbaarheidsclearance. Dus tot op het
- 6:57Speaker 5: allerhoogste niveau toegang had tot allerlei documenten. Dus een gigantisch lek.
- 7:02Speaker 5: wat de Duitse veiligheidsdiensten en de hele inlichtingenwereld... compleet op
- 7:05Speaker 5: zijn kop heeft gezet vandaag
- 7:06Speaker 2: in Duitsland. En je weet dus niet precies aan wie
- 7:10Speaker 2: die informatie is doorverkocht... want er waren natuurlijk geen bonnetjes gevonden.
- 7:15Speaker 5: Nee, deze man bewaarde blijkbaar deze documenten... op een datenstik
- 7:21Speaker 5: in zijn trofeeenkamer. Ik weet niet hoe jouw trofeeenkamer eruit
- 7:25Speaker 2: ziet. Nou, non-existent, maar...
- 7:27Speaker 5: Dat moet je veranderen, want volgens mij is dat heel fijn...
- 7:30Speaker 5: om af en toe naar je eigen prijs te kunnen kijken.
- 7:32Speaker 5: Maar blijkbaar zijn daar dus die stikjes gevonden. En ja,
- 7:36Speaker 5: vanochtend vroeg brak dit nieuws via der Tagesspiegel. Toen werden
- 7:41Speaker 5: er huiszoekingen gedaan... bij zowel deze Hanning als zijn rechterhand...
- 7:46Speaker 5: En eigenlijk vanaf dat moment wordt er volop gespeculeerd. Maar
- 7:49Speaker 5: wil natuurlijk het openbaar ministerie dat eigenlijk vandaag technisch gezien
- 7:52Speaker 5: alleen nog maar hoeft te beslissen of het voorarrest wordt verlengd.
- 7:56Speaker 5: Wil nog niet als een kruid verschieten en heeft dat
- 7:58Speaker 5: soort informatie nog niet bekendgemaakt.
- 8:01Speaker 2: En is er iets te zeggen over een mogelijk motief
- 8:04Speaker 2: van deze August Hanning?
- 8:06Speaker 5: Zeker, daarover wordt geschreven door Bild. Dat heeft achterhaald dat
- 8:11Speaker 5: deze Hanning... toezichthouder was bij een bank in de Baltische Staten.
- 8:16Speaker 5: En die bankse zijn geplunderd door een Russische oligarch. Waarna
- 8:21Speaker 5: hij Hanning als toezichthouder zelf ook persoonlijk verantwoordelijk... kon worden
- 8:25Speaker 5: gehouden voor dat geld wat verdwenen was. Daardoor zou al
- 8:29Speaker 5: zijn pensioeninkomen, wat hij nu geniet... dat daar al beslag
- 8:34Speaker 5: op zijn gelegd. En dus was duidelijk dat deze man
- 8:38Speaker 5: dus onder grote financiële druk stond.
- 8:40Speaker 2: Ah, hij had dus geld nodig. Nou speelde er meer,
- 8:43Speaker 2: want de Duitse justitie kwam de zaak op het spoor...
- 8:46Speaker 2: toen ze huiszoeking deden bij Hanning voor een andere zaak.
- 8:49Speaker 5: Oeh. Ja, daar was deze Hanning adviseur in. Dat gaat
- 8:54Speaker 5: om een schatrijke Hamburgse onderneemster... die met haar man ruzie
- 8:57Speaker 5: had in een vroogdijzaak over twee kinderen. Die vrouw zou
- 9:00Speaker 5: ook mogelijk gepland hebben om haar man om te laten brengen...
- 9:03Speaker 5: wat ze zelf ontkent. Maar omdat dit tussen twee landen ging,
- 9:07Speaker 5: namelijk Duitsland en Denemarken... zou hij ook hierin als adviseur
- 9:11Speaker 5: hebben opgetreden. En blijkbaar heeft Duitse justitie vorig jaar... in
- 9:15Speaker 5: het kader van die zaak, bij een huiszoeking, dus andere
- 9:17Speaker 5: documenten gevonden, waarna ze dat spoor verder zijn gaan vervolgen,
- 9:21Speaker 5: wat dus vanochtend tot de aanlading heeft geleid.
- 9:24Speaker 2: Oké, nou, een soort kleurrijk figuur kunnen we in elk
- 9:26Speaker 2: geval zeggen, deze Hanning. Nou zijn er in Duitsland vaker
- 9:29Speaker 2: zorgen geuit over mensen in de top van politie, leger
- 9:32Speaker 2: en ook de veiligheidsdiensten, met bijvoorbeeld bepaalde politieke sympathieën of
- 9:38Speaker 2: radicale ideeën in sommige gevallen. Ja.
- 9:41Speaker 3: Want die andere chef, die ook... Of dat is een
- 9:43Speaker 3: oud-minister was dat. Of zat die ook bij de BND, Dirk?
- 9:48Speaker 3: Die Heiko Maas, die ook helemaal geradicaliseerd is
- 9:52Speaker 5: Nee, dat is een voormalig minister van Justitie. Je doelt
- 9:55Speaker 5: op Hans-Georg Maassen. Dat is ook een van de voormalige
- 9:58Speaker 5: hoofden van de Bundesnachricht. Die is inderdaad na zijn pensionering,
- 10:03Speaker 5: want
- 10:03Speaker 6: deze
- 10:03Speaker 5: Hanning is 80... maar die andere meneer Maassen is ook
- 10:07Speaker 5: na zijn pensionering... als een soort van vrije auteur op
- 10:10Speaker 5: X aan de slag gegaan... en legde daar ook allerlei
- 10:12Speaker 5: complottheorieën aan de dag... met ook veel sympathie voor Duitsland
- 10:15Speaker 5: in Duitsland... En je kunt wel stellen, als dit soort
- 10:21Speaker 5: personen in zo'n positie... blijkbaar jarenlang met toegang tot die informatie...
- 10:26Speaker 5: dit soort denkbeelden erop nahouden... kun je toch wel spreken
- 10:30Speaker 5: over een structureel probleem... dat de Duitse veiligheids- en inlichtingdiensten hebben.
- 10:35Speaker 5: En dit heeft niet over een korte tijd plaatsgevonden... maar
- 10:40Speaker 5: over meer dan tien jaar. Terwijl dus al die verslagen
- 10:44Speaker 5: van de meetings... die Hanning die rapporteerde... direct onder een
- 10:48Speaker 5: minister moest eigenlijk de verbinding leggen... tussen de inlichtingen, briefings
- 10:51Speaker 5: en het politieke apparaat, bestuurlijke apparaat. Ja, daar hadden ze
- 10:55Speaker 5: vrije toegang tot. En die heeft dus 2000 van dat
- 10:58Speaker 5: soort briefings...
- 10:59Speaker 2: meer dan
- 10:59Speaker 5: 10 jaar tot zijn beschikking gehad... en kon dat eigenlijk
- 11:02Speaker 5: aan de hoogste bieder verkopen.
- 11:04Speaker 2: Ja, ongelooflijk verhaal. Er wordt vast nog veel langer over
- 11:08Speaker 2: gesproken en geschreven... en dan horen we jou ook weer.
- 11:10Speaker 2: Dank je wel, Dirk Marseille.
- 11:13Speaker 3: Escalatie in de Zwarte Zee. Voor de kust van Bulgarije
- 11:16Speaker 3: zijn twee kopvaardijschepen geraakt door drones. Eén schip is gezonken
- 11:21Speaker 3: en de bemanning wordt vermist. Het andere schip vat de
- 11:24Speaker 3: vlam en daarbij zijn twee bemanningsleden gewond geraakt. Gebeurde allemaal
- 11:28Speaker 3: in de economische zone van Bulgarije in die Zwarte Zee.
- 11:31Speaker 3: Buitenlandredacteur Luc de Klerk, jij weet meer. Hoe is de situatie,
- 11:35Speaker 3: wat weten we hierover
- 11:36Speaker 7: Het gezonken schip voer onder de vlammen. onder de vlag
- 11:39Speaker 7: van Togo. Het is niet bekend wat het vervoerde. Dat
- 11:42Speaker 7: beschadigde schip voer onder de vlag van Palau... en dat
- 11:45Speaker 7: vervoerde graan. Toen er een andere boot langs die locatie
- 11:48Speaker 7: van het gezonken schip voer... toen werd er alleen een
- 11:50Speaker 7: omgeslagen reddingsboot... en nog wat reddingsvesten gevonden. De Bulgaren zijn
- 11:54Speaker 7: dus een zoekactie gestart... naar die bemanningsleden van dat gezonken schip.
- 11:58Speaker 7: Bij dat andere schip weten we dat er in totaal
- 11:59Speaker 7: 18 mensen aan boord waren... vooral Turken en Indiërs. En
- 12:03Speaker 7: volgens de Bulgaarse premier Ruben Radev... waren de aanval afkomsten
- 12:06Speaker 7: van lucht- en zeedrones... Hij heeft ook een spoedvergadering belegd vandaag...
- 12:10Speaker 7: met ministers en veiligheidsdiensten. En de premier noemt het een
- 12:13Speaker 7: absoluut onacceptabele aanval... in de Bulgaarse exclusieve economische zone. Een
- 12:20Speaker 7: flagrante schending van internationaal en maritiem recht, zegt hij. Het
- 12:24Speaker 7: is nog niet duidelijk wie er achter de aanvallen zit.
- 12:26Speaker 7: Radev zegt, de drones komen waarschijnlijk... Of ja, duidelijk, uit
- 12:31Speaker 7: Russisch of Oekraïens. Maar wie dan precies, dat zegt hij
- 12:35Speaker 7: nog niet. Hij wijst wel echt naar die oorlog in Oekraïne.
- 12:37Speaker 7: En hij waarschuwt ook dat als deze oorlog niet stopt...
- 12:40Speaker 7: het verder nog kan uitbreiden tot zelfs een wereldconflict. Reuters,
- 12:44Speaker 7: het persbureau, die zeggen wel... op basis van een bron
- 12:47Speaker 7: op het gebied van maritieme veiligheid... dat het waarschijnlijk Russisch is. Ja,
- 12:51Speaker 7: dit is toch een escalatie? Ja, dus je vraagt dan
- 12:54Speaker 7: ook af hoe er in Europa verder wordt gereageerd. Maar
- 12:57Speaker 7: als niemand nog echt naar Rusland wijst, is het ook
- 13:00Speaker 7: moeilijk om al keihard te reageren. Nee,
- 13:04Speaker 2: maar je zou toch wel denken dat dit nieuws vandaag
- 13:07Speaker 2: groter was?
- 13:07Speaker 3: Ja, een schip met bemanning vermist door waarschijnlijk een Russische drone.
- 13:12Speaker 3: Dat is toch in Europese wateren.
- 13:14Speaker 7: Ja, zeker. Dus er zijn ook wel wat reacties verder
- 13:16Speaker 7: vanuit Europa. Maar ik moet ook zeggen, ik heb nog
- 13:19Speaker 7: geen reactie van Mark Rutte gezien van de NAVO. Rade
- 13:22Speaker 7: heeft de premier, heeft het ook verder niet gehad over...
- 13:24Speaker 7: Het is natuurlijk een NAVO-lid, Bulgarije. Heeft het ook verder
- 13:27Speaker 7: niet gehad over assistentie van de NAVO... of het inroepen
- 13:30Speaker 7: van artikel 4 of 5. Wel de NAVO ingelicht, de
- 13:32Speaker 7: Europese Raad. Maar ja, niet een keiharde reactie verder vanuit Europa.
- 13:37Speaker 7: Dus er is wel een soort statement van von der
- 13:39Speaker 7: Leyen bijvoorbeeld... Waarin ze het veroordeelt en zich zorgen maakt.
- 13:44Speaker 7: En zegt dat achter de lidstaten staat die aan de
- 13:47Speaker 7: oostplank liggen. Geeft
- 13:48Speaker 3: toch aan dat ze ook niet helemaal zeker weten dat
- 13:50Speaker 3: het de Russen waren. Of ze willen dat stilhouden. Dat
- 13:52Speaker 3: was toen
- 13:52Speaker 7: natuurlijk met in Leipzig ook. Toen duurde het met die
- 13:55Speaker 7: drone aanval op dat vliegveld. Duitsland zei toen ook niet
- 13:58Speaker 7: meteen dat het Rusland was.
- 13:59Speaker 3: En toen duurde
- 14:00Speaker 7: het ook weer lang voordat er echt een reactie op kwam.
- 14:03Speaker 3: Zeg, nou hebben we het al eens eerder gehad hier
- 14:05Speaker 3: over deepfakes... waarbij dan porno wordt gemaakt met het gezicht
- 14:09Speaker 3: van iemand die bekend is. Een parlementariër kan het ook zijn.
- 14:11Speaker 3: Daar hebben ze nu in het Europarlement ook last van.
- 14:14Speaker 3: 50 Europarlementariërs zijn slachtoffer daarvan geworden. Ja,
- 14:17Speaker 7: even heel iets anders. Het zijn 46 vrouwen, 4 mannen.
- 14:21Speaker 7: Dus 1 op de 6 vrouwen in het Europese parlement...
- 14:24Speaker 7: Dat is allemaal onderzocht door een Duitse denktank, Agora Digital Transformation.
- 14:29Speaker 7: En ze hebben dus al die 720 Europarlementariërs door Google gehaald.
- 14:35Speaker 7: En op 200 websites waar dit soort beelden staan, kwamen
- 14:39Speaker 7: ze die namen tegen
- 14:41Speaker 7: En kunnen ze daar iets op ingrijpen? Nou, vanaf 2
- 14:45Speaker 7: december worden AI-modellen in de EU verboden... die deepfake porno
- 14:49Speaker 7: kunnen maken. En dat verbod is een gevolg van beelden
- 14:53Speaker 7: die Grog, de AI-tool van X, maakte. Maar er wordt
- 14:56Speaker 7: nu al gewaarschuwd door die denktanks zelf... en ook door
- 14:59Speaker 7: Europarlementariërs vorige week al... dat ze zich zorgen maken over
- 15:03Speaker 7: de handhaving van dat verbod. Hoe gaat dat nou? En
- 15:06Speaker 7: die denktanks zeggen bijvoorbeeld... je hebt ook nog steeds kleinere
- 15:10Speaker 7: en open-source platforms... waar je je misschien nog steeds daar
- 15:13Speaker 7: terecht kunt. Dus zij schetsen een scenario waarbij mensen op
- 15:16Speaker 7: die manier... nog steeds wel dat er modellen beschikbaar blijven...
- 15:19Speaker 7: waarmee mensen dan gewoon lokaal, offline, deepfakeborno... kunnen blijven maken.
- 15:23Speaker 7: En dat het handhaven daarvan uiteindelijk toch best wel ingewikkeld is.
- 15:26Speaker 2: Maar het voorkomen is al helemaal ingewikkeld.
- 15:29Speaker 7: Helemaal voorkomen. Ja, dat dus. Ze zeggen dat je iets
- 15:35Speaker 7: moet doen tegen het verspreiden ervan... en hoe dat gaat,
- 15:39Speaker 7: maar het helemaal voorkomen... dat blijft toch ergens lastig.
- 15:42Speaker 2: Ja, maar die nudifiers-apps zijn toch al een tijd verboden?
- 15:46Speaker 2: Ja
- 15:46Speaker 7: die worden dus verboden. Daar gaat het om. Uploaden van
- 15:50Speaker 7: zo'n foto met het
- 15:51Speaker 3: hoofd
- 15:51Speaker 7: van zo'n iemand kan wel... Nou, en als je gewoon
- 15:54Speaker 7: zelf op je eigen telefoon... een soort AI-model zou draaien
- 15:57Speaker 7: op je computer... wat niet verder van die app is...
- 15:59Speaker 7: dan kun je nog steeds zelf dat haar gewoon maken.
- 16:02Speaker 7: En dat is wat moeilijker te reguleren.
- 16:04Speaker 3: Luc de Klerk, dank je wel. Meer Europees nieuws in
- 16:06Speaker 3: de podcast Make Europe Great Again.
- 16:14Speaker 2: Meer cybernieuws, maar dan op een heel ander vlak. We
- 16:16Speaker 2: gaan het hebben over duizenden wind- en zonneparken in Europa.
- 16:19Speaker 2: Die blijken heel eenvoudig, of vrij eenvoudig, te hacken. Dat
- 16:23Speaker 2: blijkt uit onderzoek van het Haagse cybersecuritybedrijf Modat... en het
- 16:27Speaker 2: Nationaal Cybersecurity Centrum. In Nederland gaat het om 132 systemen
- 16:32Speaker 2: bij zonneparken en 9 bij windparken. Voor de 40 onderzochte
- 16:36Speaker 2: landen gaat het om meer dan... 8.500 systemen met kwetsbaarheden.
- 16:41Speaker 2: Energieverslaggever Mark Beekhuis is hier.
- 16:43Speaker 1: Goeiedag
- 16:45Speaker 2: Dag na dag horen we nieuws over hacks. Vaak bij
- 16:48Speaker 2: grote databundels zoals bij Odido of kledingmerken. Of je hebt
- 16:54Speaker 2: je gegevens bij Bol gestald. Maar goed, nu gaat het
- 16:57Speaker 2: dus over wind- en zonneparken. Waar praten we dan over?
- 17:01Speaker 1: Je hoort natuurlijk ook heel vaak het risico... dat ze
- 17:03Speaker 1: bruggen misschien kunnen overnemen. Er wordt datzelfde risico dat op
- 17:07Speaker 1: een afstand de windturbines... of de hele windparken, zonnepanelen, zonneparken...
- 17:12Speaker 1: afgeschakeld kunnen worden of juist aangezet... op het moment dat
- 17:15Speaker 1: dat niet de bedoeling is. Die dingen hangen natuurlijk aan
- 17:18Speaker 1: een netwerk. Dat kan via het internet gaan, dat hoeft
- 17:21Speaker 1: niet per se... maar dat is vaak wel het makkelijkste.
- 17:24Speaker 1: En dan kan je op een afstandje bijvoorbeeld op stop zetten.
- 17:27Speaker 1: Omdat de wind te hard waait voor een turbine. En
- 17:29Speaker 1: dan is het vaak veiliger om even uit te zetten.
- 17:32Speaker 1: Daar heb je systemen voor. Ik gebruik het woord systeem express.
- 17:35Speaker 1: Want het is een beetje een vage term. Omdat de
- 17:37Speaker 1: dingen die ze gevonden hebben. die kwetsbaar waren, soms is
- 17:40Speaker 1: het de bediening van één turbine. Maar soms is het
- 17:43Speaker 1: de bediening van een heel park. En als je een
- 17:45Speaker 1: heel zonnepark bijvoorbeeld in één keer uit kan schakelen... is
- 17:47Speaker 1: dat een andere orde van een groter weer... dan wanneer
- 17:50Speaker 1: je het gewoon over een losse windturbine hebt. Dus vandaar
- 17:52Speaker 1: dat ik dat een beetje gebruik. En ja, ik heb
- 17:56Speaker 1: foto's gezien in het rapport van die onderzoekers van Moda...
- 17:58Speaker 1: dat je al even noemde, waarin ze gewoon toegang hebben gekregen...
- 18:01Speaker 1: tot het dashboard van zo'n turbine. En dan zie je
- 18:04Speaker 1: daar een startknop en een stopknop... en een resetknop voor
- 18:06Speaker 1: de hele turbine...
- 18:08Speaker 6: We hebben systemen gezien die volledig alle informatie over de
- 18:12Speaker 6: windturbines uitvoeren. Dus we kunnen eigenlijk windmolen, windfarm of zonnepark nemen.
- 18:18Speaker 6: Omdat we de adminpanel hebben. Je krijgt volle controle.
- 18:22Speaker 1: Nou ja, bergen doen dat communisch. Dit was een van
- 18:25Speaker 1: de onderzoekers, Soufiane Jadmani van Modat.
- 18:27Speaker 2: En hoe erg is het eigenlijk als één windturbine stilvalt
- 18:32Speaker 1: Eentje valt natuurlijk wel mee. Er zal wel vaker een
- 18:34Speaker 1: storing zijn waardoor het even opgevangen moet worden. Maar het
- 18:37Speaker 1: gaat om de omvang in dit geval. Zelfs die negen
- 18:40Speaker 1: windparken in Nederland valt wel mee. Want we hebben iets
- 18:45Speaker 1: van 200.000 zonneparken in Nederland... als we daar een paar
- 18:49Speaker 1: honderd van offline gaan. Maar... Tegelijkertijd, op het moment dat
- 18:52Speaker 1: je het hebt over 8.000, 8.500 zonne- en windparken... en
- 18:58Speaker 1: stel je nou voor dat iemand er gewoon echt werk
- 19:00Speaker 1: van maakt... en die gaat gewoon al die 8.500... en
- 19:02Speaker 1: ze hebben in dit onderzoek niet nog gekeken naar de
- 19:05Speaker 1: losse windmolens... maar alleen als er een parkje omeens was,
- 19:07Speaker 1: als het wat groter was. Dus als je die allemaal
- 19:11Speaker 1: tegelijkertijd weet uit te zetten... Dan gaat het ook echt
- 19:14Speaker 1: gewoon mis. Misschien dat er wel de stroomvoorziening in een
- 19:17Speaker 1: heel
- 19:18Speaker 6: land uit kan vallen
- 19:19Speaker 6: Als ze het kunnen, of wie het kan, om de
- 19:21Speaker 6: data te krijgen en ze te bepalen en ze te nemen.
- 19:25Speaker 6: We praten over duizenden zonneparken en windfarms. Dat kan landen
- 19:31Speaker 6: nemen en hun energie sector nemen.
- 19:34Speaker 1: Ja, en je kan natuurlijk een windpark uitzetten. Dan veroorzaak
- 19:38Speaker 1: je een schokgolf in het stroomnet. Je kan ook, dat
- 19:41Speaker 1: zat ik nog te denken, juist als het wat harder waait...
- 19:43Speaker 1: en dan moet zo'n turbine eigenlijk stilstaan, zou je hem
- 19:46Speaker 1: aan kunnen zetten. En dan beschadig je de windmolen. En
- 19:48Speaker 1: dat is natuurlijk veel structureel. Dan heb je niet alleen
- 19:51Speaker 1: dat er nu even geen stroom is, maar dat die
- 19:53Speaker 1: gerepareerd moet worden door iemand.
- 19:54Speaker 2: Maar dit is kwetsbare infrastructuur lijkt
- 19:56Speaker 1: mij. Ja, dat is
- 19:57Speaker 2: het. Hoe kan het dan dat daar gaten in zitten?
- 20:00Speaker 1: Ja, dat is best een goede vraag. Dit is natuurlijk
- 20:01Speaker 1: een IT-bedrijf en geen energiebedrijf... wat dit nu onderzocht heeft.
- 20:05Speaker 1: En waar zij de fouten zien, heel vastgesteld feitelijk... is configuratiefouten.
- 20:12Speaker 1: En er zitten in het rapport een paar screenshots... onder
- 20:15Speaker 1: andere eentje waarbij staat... op dit systeem moet je nu
- 20:17Speaker 1: inloggen met de gebruiker Root. Iedereen die iets van computers weet,
- 20:20Speaker 1: denkt dan meteen... dat is niet gebruikelijk. Root is een beheerdersaccount...
- 20:24Speaker 1: waarmee je heel veel mag op een computer. Bijvoorbeeld logbestanden...
- 20:27Speaker 1: wijzigen of weggooien. Dat is iets wat je natuurlijk niet wil.
- 20:31Speaker 1: Je wilt alleen die start-stopknop van de turbine aan en
- 20:34Speaker 1: uit kunnen zetten
- 20:35Speaker 2: Eigenlijk
- 20:35Speaker 1: is dat basisfouten. Ja, maar dus installatiefouten van mensen... die
- 20:39Speaker 1: kennelijk niet genoeg getraind zijn in de cybersecurity... omdat ze
- 20:43Speaker 1: verstand hebben van windturbines en van zonnepanelen. En dat moet
- 20:46Speaker 1: je gewoon achter een VPN zetten. Je moet het achter
- 20:49Speaker 1: een firewall zetten. Daar zijn eigenlijk hele standaard technieken voor.
- 20:53Speaker 1: Maar ook hier is dat dus iets wat een deel
- 20:55Speaker 1: van de sector nog niet helemaal heeft. Dit is overigens thuis,
- 20:58Speaker 1: dat vond ik interessant hoe ze dit onderzoek op het
- 21:00Speaker 1: spoor kwamen. Ze hebben AI agents die de hele dag,
- 21:04Speaker 1: 24 uur per dag, het hele internet afscrollen om te
- 21:07Speaker 1: kijken wat er allemaal is. En op een gegeven moment
- 21:09Speaker 1: ontdekten ze ineens dat er allemaal apparaten waren waarvan ze
- 21:11Speaker 1: geen idee hadden wat die deden. Je hebt mailservers, je
- 21:14Speaker 1: hebt webservers en wisten ze niet. En toen zijn ze
- 21:17Speaker 1: gaan uitzoeken, wat zijn dat dan? Toen bleken dat windturbines
- 21:20Speaker 1: en zonnepanelen zijn. En toen bleek ook dat als je
- 21:23Speaker 1: het adres hebt, dat je er redelijk makkelijk binnenkomt.
- 21:26Speaker 2: Belangrijk onderzoek, dankjewel.