Latest / Art Perspective – podcast o sztuce / Kto ukradł Mona Lisę?

Transcript

Kto ukradł Mona Lisę? · Art Perspective – podcast o sztuce

• 0:01
  SPEAKER_00: W 1911 roku w Luwrze stało się coś, co do dziś brzmi jak żart.
• 0:06
  Ktoś wszedł do muzeum,
• 0:08
  zdjął obraz ze ściany,
• 0:09
  schował go pod płaszczem i wyszedł.
• 0:12
  SPEAKER_00: Bez pościgu, bez alarmu, bez dramatu.
• 0:16
  SPEAKER_00: Jakby wynosił z biura dziurkacz albo rolkę papieru do drukarki.
• 0:20
  SPEAKER_00: Ja mam na imię Dorota Szarnowska, a Ty słuchasz Art Perspective.
• 0:24
  SPEAKER_00: Jeśli interesuje Cię kryminał w sztuce,
• 0:26
  SPEAKER_00: koniecznie zasubskrybuj,
• 0:28
  SPEAKER_00: bo co tydzień mam u siebie nową,
• 0:30
  SPEAKER_00: fascynującą historię.
• 0:32
  SPEAKER_00: A jednak to właśnie ten moment.
• 0:35
  SPEAKER_00: Ta absurdalnie prosta kradzież.
• 0:37
  SPEAKER_00: sprawił, że Mona Lisa stała się najważniejszym obrazem świata.
• 0:43
  Nie talent Leonarda i nie uśmiech Lizabety,
• 0:47
  nie magia renesansu,
• 0:49
  tylko skandal.
• 0:50
  I to jest moment,
• 0:51
  w którym lubię zadać pytanie trochę niewygodne,
• 0:54
  ale konieczne.
• 0:56
  SPEAKER_00: Czy my naprawdę kochamy sztukę?
• 0:58
  SPEAKER_00: Czy kochamy historię, które do niej dopisujemy?
• 1:03
  SPEAKER_00: Bo Mona Lisa przed 1911 rokiem była nikim,
• 1:08
  SPEAKER_00: wiszącą w korytarzu damą,
• 1:11
  SPEAKER_00: którą mijano w drodze do większych atrakcji.
• 1:14
  Nie była ikoną,
• 1:16
  nie była boginią kultury,
• 1:18
  nie była powodem,
• 1:19
  żeby lecieć samolotem do Paryża.
• 1:22
  SPEAKER_00: Była portretem zamówionym przez florenckiego kupca dla żony.
• 1:27
  SPEAKER_00: Portret jak tysiące innych.
• 1:29
  SPEAKER_00: A potem zniknęła.
• 1:32
  SPEAKER_00: I nagle cały świat zaczął o nią walczyć.
• 1:36
  SPEAKER_00: Włoskie gazety pisały, że to kradzież serca narodu.
• 1:40
  SPEAKER_00: Francuskie gazety krzyczały fatalna kompromitacja Louvre.
• 1:45
  SPEAKER_00: Amerykańskie tłumaczyły ludziom w ogóle o co chodzi,
• 1:48
  SPEAKER_00: bo w USA nikt wtedy jeszcze nie wiedział,
• 1:52
  SPEAKER_00: kim jest ta kobieta z obrazka.
• 1:54
  SPEAKER_00: I od momentu Mona Lisa już nigdy nie była tylko obrazem.
• 1:59
  SPEAKER_00: Stała się legendą.
• 2:01
  SPEAKER_00: Wyobraź sobie Luwr w 1911 roku.
• 2:05
  SPEAKER_00: Nie to,
• 2:05
  SPEAKER_00: co widzisz dziś,
• 2:07
  SPEAKER_00: nie świątynię,
• 2:08
  SPEAKER_00: nie to,
• 2:08
  SPEAKER_00: co musisz zobaczyć,
• 2:10
  SPEAKER_00: tylko biuro państwowe,
• 2:12
  SPEAKER_00: muzeum,
• 2:13
  SPEAKER_00: które bardziej przypominało magazyn z rzeczami wartymi zachowania,
• 2:18
  SPEAKER_00: ale niekoniecznie rozumianymi,
• 2:20
  SPEAKER_00: w cudzysłowie.
• 2:21
  SPEAKER_00: Nikt nie patrzył na obrazy jak na świętości.
• 2:24
  SPEAKER_00: To nie była estetyczna pielgrzymka.
• 2:27
  SPEAKER_00: To były korytarze i pusz.
• 2:31
  SPEAKER_00: Mona Lisa wisiała na ścianie w Galerii Paryskiej Szkół Portretowych.
• 2:35
  SPEAKER_00: Obok portretów, które wyglądały dokładnie tak.
• 2:39
  SPEAKER_00: Jeśli wejdziesz dziś do randomowej szkoły artystycznej w Krakowie,
• 2:44
  SPEAKER_00: Paryżu czy Barcelonie i ktoś będzie miał tam wystawę semestralną,
• 2:50
  SPEAKER_00: to dokładnie tak właśnie wyglądał poziom zainteresowania nią wtedy.
• 2:55
  SPEAKER_00: O, kolejna dama z lekko uniesioną brwią.
• 2:58
  SPEAKER_00: Super, idziemy dalej zobaczyć Nikę z Samotraki na przykład.
• 3:01
  SPEAKER_00: I teraz wyobraź sobie ten dzień.
• 3:04
  Paryż,
• 3:05
  poniedziałek,
• 3:06
  luwr zamknięty,
• 3:07
  jak zawsze w poniedziałki,
• 3:09
  bo to ważne.
• 3:10
  Do środka wchodzą pracownicy techniczni,
• 3:13
  sprzątacze,
• 3:14
  ekipa od ram,
• 3:15
  szkła i zawieszeń.
• 3:17
  SPEAKER_00: A wśród nich Vincenzo Perugia.
• 3:19
  SPEAKER_00: Włoski stolarz, emigrant, mierzący metr pięćdziesiąt czapką.
• 3:24
  SPEAKER_00: Twarz jak spodręcznika o typowym facecie, o którym nikt nic nie ma.
• 3:29
  SPEAKER_00: Nie wie, nie gangster, nie przestępca, nie geniusz, no i nie złodziej.
• 3:34
  SPEAKER_00: Człowiek, który po prostu znał drogę do obrazu.
• 3:38
  SPEAKER_00: I to jest sedno.
• 3:40
  SPEAKER_00: W najważniejszym Muzeum Europy nie było żadnych zabezpieczeń,
• 3:45
  SPEAKER_00: bo nikt nie wyobrażał sobie,
• 3:46
  SPEAKER_00: że ktoś mógłby chcieć wynieść obraz z ramy i schować go pod płaszczem.
• 3:52
  SPEAKER_00: To jest ten moment, kiedy historia sztuki mówi, brzmi jak żart?
• 3:57
  SPEAKER_00: No to teraz poczekaj.
• 3:58
  SPEAKER_00: Perugia ściąga obraz ze ściany.
• 4:01
  SPEAKER_00: Niesie go w stronę schodów.
• 4:03
  SPEAKER_00: Zatrzymuje go robotnik od rur i pyta, co niesiesz?
• 4:08
  SPEAKER_00: A Perugia odpowiada, drzwi do renowacji.
• 4:11
  SPEAKER_00: A tamten mówi, no dobra, no to powodzenia.
• 4:14
  SPEAKER_00: Koniec.
• 4:15
  SPEAKER_00: To jest kradzież, która zmieni świat.
• 4:17
  SPEAKER_00: Nie włamanie, nie profesjonalny gang, nie noc.
• 4:22
  SPEAKER_00: noktowizory i diamentowy nóż,
• 4:24
  SPEAKER_00: tylko człowiek,
• 4:25
  SPEAKER_00: który pracował tam wcześniej i wiedział,
• 4:28
  SPEAKER_00: że nikogo to nie zdziwi.
• 4:31
  SPEAKER_00: I tu zaczyna się najlepsze.
• 4:33
  SPEAKER_00: W Luwrze przez całą dobę nikt nie zauważył, że Mona Lisa zniknęła.
• 4:39
  SPEAKER_00: Dlaczego?
• 4:41
  bo jej miejsce było tak nieistotne,
• 4:44
  że nawet personel zapomniał,
• 4:46
  czy miała tam wisieć.
• 4:48
  SPEAKER_00: To dopiero prasa zrobi z tego pomnik sztuki.
• 4:52
  SPEAKER_00: I dokładnie w tym momencie rodzi się legenda.
• 4:55
  SPEAKER_00: Zanim przejdziemy dalej, pytanie do ciebie.
• 4:58
  SPEAKER_00: Czy można kochać coś naprawdę,
• 5:01
  SPEAKER_00: jeśli nie wiedzieliśmy,
• 5:02
  SPEAKER_00: że tego chcemy,
• 5:04
  SPEAKER_00: dopóki nam tego nie zabrano?
• 5:07
  SPEAKER_00: A teraz,
• 5:08
  SPEAKER_00: kiedy już wiemy,
• 5:09
  SPEAKER_00: jak łatwo było ją ukraść,
• 5:11
  SPEAKER_00: czas dowiedzieć się,
• 5:12
  SPEAKER_00: dlaczego Perugia w ogóle to zrobił,
• 5:14
  SPEAKER_00: bo prawdziwa historia nie jest o sprytnym przestępstwie,
• 5:19
  SPEAKER_00: ani o gigantycznej dwuletniej pomyłce,
• 5:21
  SPEAKER_00: która wciągnęła w siebie policję,
• 5:24
  SPEAKER_00: światowe media,
• 5:25
  SPEAKER_00: a nawet Pablo Picasso.
• 5:27
  SPEAKER_00: Wracamy do Paryża, mamy wtorek 22 sierpnia 1911 roku.
• 5:33
  SPEAKER_00: W Louvre panuje, jak to w biurze, uporządkowany chaos.
• 5:38
  SPEAKER_00: Nikt nie wie, że brakuje najsłynniejszego obrazu świata.
• 5:43
  SPEAKER_00: Obrazu, który jeszcze nie jest najsłynniejszym obrazem świata.
• 5:47
  Dopiero rano,
• 5:48
  po otwarciu muzeum,
• 5:50
  w pustą przestrzeń na ścianie wpatruje się akwarelista.
• 5:54
  SPEAKER_00: Nazywał się Louis Behoud,
• 5:57
  SPEAKER_00: mam nadzieję,
• 5:57
  SPEAKER_00: że dobrze to powiedziałam,
• 5:59
  SPEAKER_00: i przybyłby namalować kopię Mona Lisy,
• 6:03
  SPEAKER_00: ale na jej miejscu zastał nic,
• 6:06
  SPEAKER_00: tylko cztery haczyki i wilgotną plamę na ścianie.
• 6:10
  SPEAKER_00: Zaczął więc dopytywać strażników, gdzie jest La Joconda?
• 6:15
  SPEAKER_00: No, pewnie zabrali ją do fotografii, usłyszał.
• 6:18
  SPEAKER_00: Louvre w tamtych czasach fotografował swoje zbiory na potęgę.
• 6:22
  SPEAKER_00: To była standardowa procedura.
• 6:24
  SPEAKER_00: Buru czeka.
• 6:26
  SPEAKER_00: Mija godzina, dwie, w końcu jeden ze strażników orientuje się.
• 6:30
  SPEAKER_00: Przecież nikt nikomu nie zgłaszał, że zabiera obraz do fotografii.
• 6:35
  SPEAKER_00: To nie jest zniknięcie, to jest wakat.
• 6:39
  Kiedy informacja dotarła do dyrekcji,
• 6:42
  pierwszą reakcją nie była panika,
• 6:44
  była to złość.
• 6:46
  SPEAKER_00: Złość na to, że ktokolwiek śmiał potraktować Louvre jako zły żart.
• 6:52
  Dopiero po dwóch dniach,
• 6:54
  kiedy prasa pochwyciła temat,
• 6:56
  Paryż dosłownie oszalał.
• 6:59
  SPEAKER_00: Lettem grzmiał.
• 7:01
  SPEAKER_00: Kradzież, która stawia pod znakiem zapytania całą cywilizację.
• 7:05
  SPEAKER_00: Le Journal ogłaszał nieudolność służb to hańba dla narodu.
• 7:11
  Nagle Mona Lisa,
• 7:13
  której nikt wcześniej nie odwiedzał,
• 7:16
  stała się symbolem narodowej dumy.
• 7:19
  Na scenę wkracza policja i to jest ten moment,
• 7:22
  kiedy robi się naprawdę zabawnie.
• 7:24
  SPEAKER_00: Policjanci zamiast szukać tropów na zewnątrz zaczęli przeczesywać luwr.
• 7:30
  SPEAKER_00: Zamykają muzeum na tydzień.
• 7:32
  SPEAKER_00: Po co, żeby szukać obrazu?
• 7:34
  Jakby stolarz Perugia schował La Gioconde pod jedną z
• 7:38
  antycznych was i zapomniał o niej.
• 7:40
  SPEAKER_00: W korytarzach muzeum,
• 7:42
  SPEAKER_00: niczym w komedii slapstickowej,
• 7:44
  SPEAKER_00: biegają panowie z lupami,
• 7:46
  SPEAKER_00: mierząc odciski palców,
• 7:49
  SPEAKER_00: Znaleziono ich mnóstwo, tysiące.
• 7:51
  SPEAKER_00: W końcu Louvre był otwarty dla publiczności.
• 7:54
  SPEAKER_00: Zbieranie dowodów zajęło im tygodnie.
• 7:57
  SPEAKER_00: Absurd narastał.
• 7:59
  Policja,
• 8:00
  nie mając żadnych konkretnych tropów,
• 8:02
  zwróciła się w kierunku artystów.
• 8:05
  Bo kto mógłby ukraść coś tak bezcennego,
• 8:08
  jeśli nie ktoś,
• 8:09
  kto zna się na sztuce?
• 8:11
  SPEAKER_00: Oczywiście,
• 8:12
  SPEAKER_00: że awangarda,
• 8:13
  SPEAKER_00: ci,
• 8:13
  SPEAKER_00: którzy chcą zniszczyć stary porządek,
• 8:16
  SPEAKER_00: zaczynają się przesłuchania.
• 8:18
  SPEAKER_00: Pierwszy był Apollinaire,
• 8:21
  SPEAKER_00: polski poeta i krytyk figura paryskiej bohemy,
• 8:25
  SPEAKER_00: a nie inaczej Wilhelm Apollinary-Kostrowicki,
• 8:29
  SPEAKER_00: Pablo Picasso.
• 8:31
  SPEAKER_00: Młody,
• 8:31
  SPEAKER_00: gniewny Hiszpan,
• 8:32
  SPEAKER_00: ledwie znany poza wąskim kręgiem,
• 8:34
  SPEAKER_00: ale już mający czelność malować twarze w kostki.
• 8:38
  SPEAKER_00: Dlaczego akurat oni?
• 8:40
  SPEAKER_00: Bo Apollinaire miał już na koncie kradzież rzeźb z Luwru.
• 8:44
  Ale to były małe,
• 8:46
  iberyjskie figurki,
• 8:47
  które kupił od swojego byłego sekretarza.
• 8:50
  SPEAKER_00: Geriego Pireta.
• 8:52
  SPEAKER_00: Piret,
• 8:52
  SPEAKER_00: typ łobuza,
• 8:53
  SPEAKER_00: wpadł na pomysł,
• 8:54
  SPEAKER_00: że Louvre jest słabo strzeżony i faktycznie wyniósł kilka drobiazgów.
• 9:00
  SPEAKER_00: Kiedy Mona Lisa zniknęła,
• 9:02
  SPEAKER_00: Piret chcą się popisać w Paris Journal i powiedział,
• 9:06
  SPEAKER_00: ja to zrobiłem,
• 9:07
  SPEAKER_00: ale nie ten obraz,
• 9:09
  SPEAKER_00: tylko tamte figurki.
• 9:10
  SPEAKER_00: Policja uznała, że to za małe.
• 9:13
  SPEAKER_00: Poszli do Apolinara, który był jego kumplem.
• 9:17
  SPEAKER_00: Aresztowali poetę.
• 9:19
  SPEAKER_00: Ten w panice wskazał na Picasso, mówiąc, on też ma te rzeźby.
• 9:24
  SPEAKER_00: On jest jeszcze bardziej rewolucyjny.
• 9:26
  SPEAKER_00: I tak oto Pablo Picasso,
• 9:29
  SPEAKER_00: przyszły geniusz XX wieku,
• 9:31
  SPEAKER_00: stanął przed sądem jako podejrzany okradzież Monelisy.
• 9:35
  Musiał zeznawać,
• 9:36
  ponoć w panice na przesłuchaniu z płaczem wyparł się znajomości
• 9:41
  z Apolinarem.
• 9:42
  SPEAKER_00: Śledztwo prowadzone przez szefa paryskiej policji, Luisa Lepina,
• 9:47
  SPEAKER_00: Było tak chaotyczne,
• 9:49
  że policjanci zamiast tropić wzruszyli ramionami na widok
• 9:52
  jakichkolwiek wskazówek.
• 9:54
  SPEAKER_00: Podczas gdy francuska policja ścigała poetów i kubistów,
• 9:58
  nasz bohater Vincenzo Perugia siedział spokojnie w swoim pokoju
• 10:03
  na poddaszu w X
• 10:05
  SPEAKER_00: dzielnicy Paryża.
• 10:07
  SPEAKER_00: Mona Lisa była schowana, gdzie?
• 10:10
  SPEAKER_00: Na dnie starej skrzyni, na ubrania.
• 10:12
  SPEAKER_00: Mógł sprzedać ten obraz,
• 10:14
  SPEAKER_00: mógł poprosić o okup,
• 10:16
  SPEAKER_00: ale Herudzia nie był przestępcą finansowym,
• 10:19
  SPEAKER_00: był ideowcem.
• 10:21
  SPEAKER_00: W głowie tego stolarza,
• 10:22
  SPEAKER_00: który wcześniej pracował w lufrze przy montażu szkła ochronnego,
• 10:27
  SPEAKER_00: narodziła się prosta,
• 10:28
  SPEAKER_00: ale potężna narracja.
• 10:30
  SPEAKER_00: Mona Lisa jest ideowcem.
• 10:32
  SPEAKER_00: Włoska.
• 10:33
  SPEAKER_00: Leonardo był Włochem, więc musi wrócić do Włoch.
• 10:37
  SPEAKER_00: To była kradzież z pobudek, które on sam nazwał triotycznymi.
• 10:42
  SPEAKER_00: W tamtym czasie włoskie gazety,
• 10:44
  SPEAKER_00: zdesperowane z powodu francuskiej hegemonii kulturowej,
• 10:49
  SPEAKER_00: zaczęły pochwytywać tę ideę.
• 10:52
  SPEAKER_00: Pisały, że to kradzież z serca narodu, a
• 10:55
  Perugia,
• 10:56
  czytając te nagłówki,
• 10:58
  utwierdzał się w przekonaniu,
• 10:59
  że jest bohaterem.
• 11:01
  SPEAKER_00: Anonimowym, ale bohaterem.
• 11:03
  Przez dwa lata Vincenzo Perugia stawał się coraz bardziej
• 11:08
  samotny w swoim pokoju.
• 11:10
  SPEAKER_00: Obraz, który miał być symbolem narodowej zemsty, stawał się ciężarem.
• 11:15
  SPEAKER_00: Wystarczyło wyjść na ulicę,
• 11:17
  SPEAKER_00: by zobaczyć jak Francja opłakuje Gioconde po raz pierwszy w historii.
• 11:22
  Na pustym miejscu na ścianie w Luwrze,
• 11:24
  gdzie wisiał obraz,
• 11:26
  zaczęto składać kwiaty.
• 11:28
  Kolejki do zobaczenia pustej przestrzeni były większe niż
• 11:32
  kiedykolwiek były do
• 11:33
  SPEAKER_00: oglądania samego obrazu.
• 11:35
  Perugia czekał na odpowiedni moment,
• 11:38
  na moment,
• 11:39
  w którym będzie mógł wrócić do Włoch.
• 11:42
  SPEAKER_00: W 1913 roku Vincenzo Perugia postanawia działać.
• 11:47
  SPEAKER_00: Pisze list do pewnego handlarza antykami we Florencji, Alfredo Geriego.
• 11:52
  SPEAKER_00: Perugia podpisuje się Leonardo i oferuje sprzedaż obrazu.
• 11:57
  SPEAKER_00: Pisząc
• 11:58
  Obraz jest w mojej dyspozycji,
• 12:00
  należy do Włoch,
• 12:01
  został ukradziony przez Napoleona.
• 12:04
  SPEAKER_00: Proszę o 50 tysięcy lirów na pokrycie kosztów.
• 12:08
  SPEAKER_00: To był moment, w którym legenda zderzyła się z rzeczywistością.
• 12:12
  SPEAKER_00: Jerry oczywiście był w szoku.
• 12:14
  SPEAKER_00: Natychmiast powiadamia władzę.
• 12:17
  I tak po 28 miesiącach Mona Lisa została odnaleziona w pokoju
• 12:22
  hotelowym we
• 12:23
  SPEAKER_00: Florencji,
• 12:24
  SPEAKER_00: w skromnym hotelu Tripoli Italia.
• 12:26
  SPEAKER_00: Perugia wpadł jak żółtodziób,
• 12:29
  SPEAKER_00: nie jako geniusz zbrodni,
• 12:30
  SPEAKER_00: ale jako biedny emigrant,
• 12:32
  SPEAKER_00: który uważał,
• 12:33
  SPEAKER_00: że wykonuje historyczną misję.
• 12:36
  SPEAKER_00: I tu dochodzimy do najbardziej ironicznej części tej historii – triumfu.
• 12:41
  SPEAKER_00: A więc Florencja, grudzień 1913 roku.
• 12:46
  SPEAKER_00: Hotel Tripoli Italia.
• 12:48
  SPEAKER_00: Jest noc.
• 12:49
  SPEAKER_00: Alfredo Gerry,
• 12:50
  SPEAKER_00: handlarz antykami i Giovanni Poggi,
• 12:53
  SPEAKER_00: dyrektor galerii Uffizi,
• 12:56
  SPEAKER_00: stoją w skromnym pokoju hotelowym.
• 12:59
  SPEAKER_00: Są zdenerwowani, ale przede wszystkim zszokowani.
• 13:02
  SPEAKER_00: Przed nimi,
• 13:04
  SPEAKER_00: wyjęty z dna skrzyni na ubrania,
• 13:06
  SPEAKER_00: owinięty w czerwoną szmatę,
• 13:08
  SPEAKER_00: leży mały drewniany panel.
• 13:11
  SPEAKER_00: To nie jest genialna fałszywka.
• 13:13
  SPEAKER_00: To nie jest kopia.
• 13:15
  SPEAKER_00: To jest ona, Mona Lisa.
• 13:17
  SPEAKER_00: Vincenzo Perugia staje przed tymi dwoma dostojnikami i zaczyna opowiadać.
• 13:24
  SPEAKER_00: Nie ucieka, nie negocjuje, przyjmuje pozę bohatera na cokołach.
• 13:30
  SPEAKER_00: Tłumaczy,
• 13:31
  SPEAKER_00: że chciał zwrócić Włochom to,
• 13:32
  SPEAKER_00: co zabrał Napoleon,
• 13:34
  SPEAKER_00: co historycznie jest półprawdą,
• 13:36
  SPEAKER_00: bo Leonardo sprzedał obraz francuskiemu królowi Franciszkowi I,
• 13:42
  SPEAKER_00: ale to nie jest moment na detale historyczne.
• 13:45
  SPEAKER_00: Perugia widział siebie jako mściciela narodowej krzywdy.
• 13:49
  Alfredo Gerry,
• 13:51
  działający w zmowie z dyrektorem uficji,
• 13:53
  udawał,
• 13:54
  że jest zainteresowany zakupem.
• 13:57
  SPEAKER_00: W rzeczywistości natychmiast powiadomił policję.
• 14:01
  SPEAKER_00: Perugia został aresztowany,
• 14:03
  SPEAKER_00: ale jego czyn,
• 14:04
  SPEAKER_00: choć przestępczy,
• 14:05
  SPEAKER_00: momentalnie wywołał narodową ekstazę.
• 14:09
  SPEAKER_00: Włosi z dnia na dzień pokochali nie obraz, ale gest.
• 14:13
  SPEAKER_00: Perugia z dnia na dzień stał się symbolem, a nie kryminalistą.
• 14:18
  SPEAKER_00: To co wydarzyło się dalej jest najpiękniejszym przejawem tego,
• 14:22
  SPEAKER_00: że świat kocha historię bardziej niż sztukę.
• 14:26
  SPEAKER_00: Włochy zorganizowały karnawał na cześć obrazu.
• 14:30
  SPEAKER_00: Mona Lisa zanim wróciła do Paryża odbyła triumfalne turnę po Włoszech.
• 14:35
  SPEAKER_00: Wystawiano ją we Florencji, rodzinnym mieście Lizabety Gerardini.
• 14:40
  SPEAKER_00: W ciągu kilku dni zobaczyło ją ponad 500 tysięcy osób.
• 14:45
  SPEAKER_00: Ludzie stali w kolejkach,
• 14:47
  SPEAKER_00: płakali,
• 14:47
  SPEAKER_00: cieszyli się,
• 14:48
  SPEAKER_00: bo czuli,
• 14:49
  SPEAKER_00: że to jest ich skarb,
• 14:50
  SPEAKER_00: który wrócił do domu.
• 14:52
  SPEAKER_00: Potem Rzym, gdzie błogosławił ją sam król,
• 14:56
  Cała ta histeria z 1913 roku sprawiła,
• 14:59
  że Louvre w Paryżu mógł sobie już tylko pogratulować.
• 15:04
  SPEAKER_00: Perugia,
• 15:05
  SPEAKER_00: kradnąc obraz z pobudek,
• 15:07
  SPEAKER_00: które uważał za patriotyczne,
• 15:09
  SPEAKER_00: nieświadomie stworzył najpotężniejszą markę w historii sztuki.
• 15:13
  Francuzi,
• 15:14
  widząc włoską histerię,
• 15:16
  nagle poczuli – tak,
• 15:18
  to jest nasz skarb,
• 15:19
  musimy go odzyskać.
• 15:21
  Paryż natomiast zażądał zwrotu,
• 15:24
  powołując się na traktaty międzynarodowe.
• 15:27
  Włochy,
• 15:27
  chcąc zachować dobrą minę i uniknąć skandalu politycznego,
• 15:32
  nie mogły odmówić.
• 15:34
  SPEAKER_00: W 1914 roku Mona Lisa wraca do Luwru.
• 15:38
  Tym razem nie pod płaszczem stolarza,
• 15:40
  ale z pompą,
• 15:41
  która mogła zawstydzić koronację cesarza.
• 15:45
  SPEAKER_00: Obraz przyjechał pociągiem.
• 15:47
  SPEAKER_00: Eskortowano go przez wojsko, policję i tłumy wiwatujących Francuzów.
• 15:54
  SPEAKER_00: Kiedy zawisła na ścianie była już legendą, większą niż kiedykolwiek.
• 15:59
  Nagle każdy turysta w Paryżu,
• 16:01
  każdy Francuz,
• 16:03
  każdy Amerykanin wiedział kim jest Gioconda.
• 16:07
  Wiedział dlaczego jest ważna,
• 16:09
  bo ktoś zaryzykował życie i wolność,
• 16:12
  żeby ją mieć.
• 16:13
  SPEAKER_00: I co dzieje się z Perugią?
• 16:16
  SPEAKER_00: Zostaje postawiony przed sądem, proces staje się farsą.
• 16:20
  SPEAKER_00: Prokuratura żąda niskiej kary,
• 16:22
  SPEAKER_00: argumentując,
• 16:23
  SPEAKER_00: że oskarżony działał z pobudek patriotycznych w stanie wzburzenia.
• 16:28
  Perugia zostaje skazany na rok i 15 dni więzienia,
• 16:32
  z czego odsiedział jedynie kilka miesięcy.
• 16:35
  SPEAKER_00: Wychodzi na wolność jako bohater.
• 16:38
  Podobno we Włoszech po wyjściu z więzienia ludzie rzucali mu
• 16:42
  pod nogi kwiaty.
• 16:43
  SPEAKER_00: Zmarł w 1925 roku we Francji,
• 16:47
  SPEAKER_00: nikomu nieznany,
• 16:49
  SPEAKER_00: ale żyjąc w poczuciu,
• 16:50
  SPEAKER_00: że był tym,
• 16:51
  SPEAKER_00: który sprawił,
• 16:51
  SPEAKER_00: że Mona Lisa wróciła do domu.
• 16:54
  SPEAKER_00: Przynajmniej na chwilę.
• 16:56
  SPEAKER_00: Więc wróćmy do pytania, od którego zaczęliśmy.
• 17:00
  SPEAKER_00: Czy my kochamy sztukę?
• 17:02
  SPEAKER_00: Czy kochamy historię, które do niej dopisujemy?
• 17:05
  SPEAKER_00: Mona Lisa stała się Mona Lisą z trzech powodów.
• 17:09
  SPEAKER_00: Była to absurdalna prostota kradzieży,
• 17:12
  SPEAKER_00: ośmieszyła luwr i wywołała wstyd,
• 17:15
  SPEAKER_00: panika medialna,
• 17:16
  SPEAKER_00: czyli reakcja prasy,
• 17:17
  SPEAKER_00: stworzyła ikonę z nikogo i włoski nacjonalizm,
• 17:21
  SPEAKER_00: czyli autonarracja Perugii,
• 17:23
  SPEAKER_00: która uczyniła z obrazu symbol.
• 17:26
  SPEAKER_00: Dzisiaj,
• 17:26
  SPEAKER_00: stojąc w luwrze oddzieleni pancerną szybą,
• 17:29
  SPEAKER_00: otoczeni tłumem,
• 17:30
  SPEAKER_00: podziwiamy nie obraz,
• 17:32
  SPEAKER_00: ale legendę,
• 17:33
  SPEAKER_00: którą zbudowała ta komedia o myłek.
• 17:36
  SPEAKER_00: Podziwiamy historię o stolarzu patriocie,
• 17:39
  który w dwóch latach chaosu i największej w historii pomyłce
• 17:44
  marketingowej,
• 17:45
  SPEAKER_00: jaką kiedykolwiek popełnił przestępca.
• 17:47
  SPEAKER_00: I to jest prawdziwa magia.
• 17:49
  Magia,
• 17:50
  w której sztuka jest tylko pretekstem do wielkiej,
• 17:53
  szalonej opowieści o nas.
• 17:55
  SPEAKER_00: samych.
• 17:56
  SPEAKER_00: To był Art Perspective Podcast, redakcja Doroty Szarnowskiej.
• 18:00
  SPEAKER_00: Pozdrawiam.
• 18:01
  Do usłyszenia za tydzień o tej samej porze,
• 18:03
  czyli o godzinie 6 wieczorem w czwartek.
• 18:06
  SPEAKER_00: Cześć.