Latest / Nie-winna Sztuka / 128. Najbardziej trujące farby w historii. Życie w zamian za piękno.

Transcript

128. Najbardziej trujące farby w historii. Życie w zamian za piękno. · Nie-winna Sztuka

0:00
Cześć. Witam was w kolejnym niewinnym
0:02
odcinku. Ja nazywam się marika szwar i
0:05
dzisiaj moje drogie i moi drodzy opowiem wam o kolorach farbach
0:09
pigmentach ale takich które były śmiertelnie niebezpieczne
0:15
robiłam już kiedyś odcinek numer 99 o farbach na przykład z mumi
0:20
albo o toksycznej, wręcz śmiertelnej zieleni shilego i
0:25
bardzo wam się podobał, więc dzisiaj będzie druga część, bo
0:29
no o to prosiliście w licznych. Listach myślałam też szczerze,
0:34
że nie znajdę nic ciekawego, bo w tym pierwszym jednak nieźle
0:38
poszalałam. No przyznacie farba ze zwłok nie
0:42
czy można to przebić? Ale no udało mi się znaleźć dla
0:46
was dla nas w sumie ciekawe ciekawostki, więc proszę się
0:49
wygodnie rozsiąść i zaczynamy tę przygodę.
0:53
Dzisiaj opowiem wam o no cenie piękna o tym jak pożądanie
0:59
idealnego koloru. Doprowadziło do wielu
1:02
tragicznych okoliczności. I ile cierpienia i bólu kryło
1:06
się tak naprawdę pod warstwami barw, które do dzisiaj
1:10
podziwiamy w muzeach i to, co najważniejsze, co po prostu
1:15
wyszło samo z siebie? Podczas przygotowywania tego
1:18
odcinka? No to powiem wam, że jest on
1:20
dowodem na to, jak rozwój nauki ulepszył świat.
1:25
Jest to piękny morał, który. Wstawiam już na początku
1:31
podcastu. I też nie ma co ukrywać, że
1:33
kolor jest istotny nie tylko tak naprawdę w świecie sztuki, ale w
1:37
życiu codziennym. Myślę, że każdy ma jakieś
1:41
znaczenie i określoną funkcję, której też często w sumie nie
1:45
jesteśmy świadomi i nie wiem, czy wy też tak macie, ale jak na
1:48
przykład Jestem w lesie albo jadę do domu rodziców do ogrodu
1:53
mamuni, albo jak spaceruje po prostu gdzieś na końcu świata,
1:57
bo. Moi przyjaciele sobie wymyślili,
1:59
że idziemy na high. Ja nie Jestem bardzo haikowa, no
2:04
to zawsze przychodzi mi kilka myśli do głowy, jedna z nich to
2:08
jest fakt, że te wszystkie kolory, które są stworzone przez
2:13
naturę, są absolutnie niesamowite, są piękne, wręcz po
2:17
prostu idealne i one zawsze do siebie pasują i wydaje mi się,
2:22
że to właśnie ta ingerencja człowieka sprawiła, że na ziemi
2:25
pojawiły się te takie przaśne, kiczowate.
2:29
Plastikowe, ale tu mam na myśli. Plastikowe w definicji nie
2:33
chodzi mi o tworzywo kolory, które no często psują otoczenie
2:37
i nie pasują. Wiecie o co chodzi?
2:39
Nie że od razu widać, że coś zostało stworzone przez
2:42
człowieka albo przez naturę. No ale to jest nieistotne, po
2:47
prostu chciałam wam dać taką myśl, że kolory stworzone przez
2:51
naturę po prostu są bardzo kompatybilne, współgrają ze sobą
2:55
i są idealne, więc do brzegu zacznę od bardzo przyjemnego
3:00
koloru białego, dziewiczego, kojarzonego z niewinnym.
3:05
To w końcu jest niewinne sztuka, prawda?
3:08
Ale też dowiedziałam się na przykład ciekawostki, że w
3:11
Grecji biel była łączona z boskością.
3:15
W sumie to wszystko kiedyś było łączone z boskością, bo ludzie
3:18
nie wiedzieli, że nauka jest czymś, co im rozwieje fill,
3:22
różne wymysły fill, więc to mnie trochę nie dziwi, chociaż
3:26
chociaż nie, bo dziwi mnie, ponieważ Grecy, no to
3:29
rozpustnicy, więc co oni tam mogli wiedzieć o bogu?
3:34
Za to tutaj mała lekcja historii sztuki, bo ja naprawdę dzisiaj
3:37
wyczytałam takie ciekawostki. Że w średniowieczu biel
3:41
symbolizowała czystość duszy. Widzicie to wszystko?
3:44
Cały czas się kiedyś łączyło z no z religią, tak jak było
3:49
bardzo dużo niewiedzy, ciemnoty, chociaż to brzydkie słowo.
3:53
No to ludzie jednak musieli w coś wierzyć, żeby łatwiej im
3:57
się. Może wyjaśniało wiele rzeczy,
4:01
które zachodziły w świecie, ale przyszedł potem czas, kiedy na
4:06
przykład w dziewiętnastym wieku. Okazało się, że Kobiety zaczęły
4:11
nosić białe suknie ślubne i wiecie, ja nigdy nie chciałam
4:15
być żoną, jakoś nie jarają mnie w ogóle śluby, czy to jako
4:18
główna atrakcja, czy po prostu jako gościna takiego wesela i
4:23
nie zagłębiałam się w historię sukien ślubnych ślubnych, a
4:25
okazało się, że to wszystko wydarzyło się przez królową
4:29
Wiktorii. Mhm, to dzięki niej w Europie od
4:32
dziewiętnastego wieku nosi się właśnie białe suknie na ślub,
4:37
które mają być symbolem dziewictwa, aczkolwiek wcześniej
4:41
przed nią przed tą królową wiki można było sobie nosić, jaką się
4:46
chce suknię, więc myślę, że no trochę popsuła wszystkim szyki.
4:52
A jeżeli chodzi o obecne czasy, no to ja nie wiem z czym wam się
4:55
kojarzy. Biały kolor, mimo że z symbolem
4:59
pokoju, bo wiecie jest na przykład gołąbek biały albo
5:01
flaga Biała. Albo jakiś tam nie wiem.
5:04
No minimalistyczne, nowoczesne przestrzenie i wnętrza bardzo
5:09
nudne, ale też bardzo modne. Obecnie wydaje mi się, że teraz
5:13
już ta symbolika trochę umiera, bo czy to przy sukniach, czy to
5:16
przy wystroju, czy to przy sztuce wszystko jest dozwolone,
5:20
co też jest bardzo ciekawe, no bo jak wszystko jest dozwolone?
5:24
No to już nie można złamać zasad i tu jest trochę, no zaczyna
5:28
dziać się nuda po prostu. No dobrze tutaj przelecieliśmy
5:32
przez te epoki, niczym w szkole na lekcji historii.
5:36
Ona dzieli się bawiliście świetnie, ale ołowiana biel.
5:39
Moi drodzy, jest to najczystsza biel, jaka w ogóle istnieje, ale
5:44
też najbardziej trująca. Więc no w sumie mogłam zostawić
5:48
ten odcinek na halołin, bo dzisiaj będzie złowrogo, więc
5:52
jak to przeczytałam, to od razu sobie pomyślałam.
5:55
Oho, ciekawe jaki malarz się nią zatruł, no bo każdy używał
6:00
białego, no ale nie każdy konkretnie ołowianej bieli.
6:04
Wtedy jeszcze w ogóle jak zaczęłam robić Research do tego
6:07
odcinka to ja nie wiedziałam, że będę wam opowiadała o trujących
6:11
farbach. Myślałam, że będzie to odcinek
6:13
ogólnie o farbach i kolorach, ale nie, bo mnie zaskoczyło
6:16
niektóre informacje i pomyślałam sobie, że no kto mógł truć się
6:21
białą farbą? Nie wiedząc o tym na bank, był
6:25
to van gogh, no bo jego w sumie trzymały się wszelkie plagi tego
6:29
świata. Niestety to prawda i się nie
6:32
pomyliłam, ale najpierw opowiem wam genezę, bo ja lubię jednak
6:35
jak wszystko ma ręce i słoneczniki i żeby w ogóle
6:38
stworzyć te ołowianą biel to właśnie metal ołowiu poddawało
6:42
się działaniu pary octu i ciepłego obornika, więc jak ktoś
6:47
je to ja bardzo Przepraszam, ale musicie sobie teraz wyobrazić
6:51
jaki to był smród, no bo nie dość, że ocet.
6:54
Śmierdzi to jeszcze obornik niesamowite przecież no ale to
6:59
tak naprawdę nic w porównaniu z tym, że kontakt z tym ołowiem
7:03
mógł najzwyczajniej zabić. Więc no nic dziwnego, że wielu
7:07
dawnych malarzy, którzy nie ma co ukrywać, korzystało z
7:11
białego, byli wystawieni na długotrwałe przybywanie z tą
7:14
trucizną, co powodowało i choroby nerwowe i niewydolność
7:19
nerek. I znalazłam na przykład, że
7:21
caravaggio dobrze znamy tego pana, prawda był?
7:25
Odcinek numer 79. Wiemy też, że zamordował
7:29
człowieka oficjalnie tylko jednego.
7:32
Jak czytałam o karavaggio, jak wam o nim opowiadałam, no to
7:36
cały czas przejawiało się kilka jego cech, że był porywczy, że
7:41
był agresywny, że był chamski fill i okazuje się, że możliwe,
7:46
że jednym z czynników było właśnie zatrucie ołowiem.
7:49
Ja nie Jestem lekarką na całe szczęście, bo to jest bardzo
7:52
trudny zawód. Fill, chyba, że jest się
7:54
lekarzem w gracelone. No ale wiecie o co mi chodzi,
7:59
ale jeżeli to jest prawda, to po części jest jakimś
8:03
wytłumaczeniem tego, że był dupkiem wobec ludzi.
8:06
Oczywiście ja go tutaj nie rozgrzeszam, bo był mordercą,
8:10
ale te takie porywcze zachowania, kiedy on grał w
8:12
karty, albo kiedy kogoś próbował dźgnąć nożem, bo przegrał.
8:18
Może miał taki charakter, a może właśnie było to spowodowane
8:22
używaniem tej bieli, więc to raczej tak w gwoli ciekawostki,
8:27
bo wydaje mi się, że ciała caravaggio ja nigdy nie
8:30
znaleziono, więc nawet nikt nie mógł zrobić badań, czy on albo
8:33
co w sobie miał fill, jakie różne specyfiki, ale caravaggio
8:38
nie był jedyny, bo na przykład goya, o którym jeszcze nie ma
8:41
odcinka, za co Przepraszam fill, on też miał objawy zatrucia
8:45
ołowiem z tego co wiem to. Takimi objawami jest na przykład
8:49
głuchota, depresja i właśnie problemy neurologiczne.
8:53
To się cały czas powtarza w różnych kolorach i po jego
8:57
śmierci właśnie, bo mieli jego ciało, zbadano jego włosy i
9:01
okazało się, że miały w sobie bardzo wysokie stężenie ołowiu.
9:05
Więc stąd te wszystkie informacje dzięki drogim
9:09
naukowcom, którzy zdecydowali się na odkrycie tych sekretów
9:14
mega to jest ciekawe, a jeszcze ciekawszy będzie jak zbadają
9:18
teraz nas obecnych. Przecież teraz to wszystko co
9:21
najgorsze człowiek ma w organizmie, no i tutaj też wrócę
9:24
do wincenta van gogha, który miał więcej chorób niż mone
9:28
namalował lilii wodnych, czyli 250.
9:32
No Vincent cierpiał, ponieważ miał i bóle brzucha i różne
9:36
psychozy. Co dobrze powinniście wiedzieć z
9:40
odcinka o polu Google numer 91, bo wincent, kiedy mieszkał z
9:46
gugę w domu w arle, w tym żółtym domu w arle.
9:50
No to biegał na przykład za tym swoim przyjacielem z brzytwą.
9:54
Vincent miewał też drgawki i wielu badaczy łączy te fakty i
9:59
twierdzi, że to właśnie z powodu ołowiu farbach, więc mnie to nie
10:04
dziwi, ponieważ już z reporterskiego doświadczenia
10:08
wiem, że 100%. Wielkich malarzy, o których wam
10:12
opowiadam od dawna, no dla każdego z nich po prostu sztuka
10:16
i tworzenie było najważniejsze w życiu, więc poświęcali mu
10:21
największą część swojego czasu. No i skoro w tej bieli na
10:24
przykład był ołów, no to wygląda na to, że po prostu wielu z nich
10:28
mogło zachowywać się dziwnie i cierpieć właśnie z tego powodu.
10:32
No bo jak oni spędzali na przykład 8 10 godzin przy
10:35
malowaniu wdychali to wszystko wiecie, no może też innym z.
10:40
Jakby to ująć rzeczy, która źle wpływała na ich stan zdrowia.
10:45
No to było. Nie wiem to, że dużo pili dużo
10:47
ćpali albo robili to na przykład, by uśmierzyć ból od
10:52
tego zatrucia. Nie wiem, tak sobie dywaguję
10:55
jest to ciekawe, fajnie jakby taki odcinek, na przykład mógł
10:59
ze mną zrobić jakiś doktor, albo pani doktor, tak, że kiedyś o
11:02
tym pomyślimy, o ile nie wiem, da radę to jakoś.
11:07
Podsumować i wyobraźcie sobie, że tej bieli ołowianej używano
11:11
aż do dwudziestego wieku. Więc to naprawdę bardzo długo,
11:16
bo dopiero chyba w 1921 roku zakazano jej w większości
11:20
krajów. Ale no ja nie chciałabym nas
11:24
wszystkich oszukiwać wielu artystów.
11:26
Tak czy siak, po prostu pieprzyło system i malowało tą
11:30
farbą, to, że wiecie, wchodzi jakiś zakaz, nie zmienia nic dla
11:34
spory gdzieś tam części społeczeństwa i było wiele
11:38
takich przykładów. Do dzisiaj jest wiele takich
11:41
przykładów na całym świecie, ale wiecie też musimy.
11:45
Pamiętać, że poza trującą bielą używali trujący zieleni shilego
11:49
tak tej, o której wam opowiadałam.
11:51
W poprzednim odcinku plus właśnie jak wspomniałam, pili na
11:54
umór, ćpali wszystko w ogóle co się dało.
11:58
Większość też nie jadło tak jak powinno wiecie, nie było
12:02
zbilansowanej diety, no bo woleli jednak kupić sobie farbę
12:05
czy wino zamiast dobrego wartościowego jedzenia i ono
12:09
takie po prostu są skutki, ale się naprodukowałam.
12:15
No to jest bardzo ciekawe, w sensie nigdy wcześniej też się
12:19
nie zastanawiałam nad tym jak wielu artystów malowało
12:23
toksycznymi farbami, tylko gdzieś tam właśnie czytając o
12:27
van gogu, ale znalazłam kolejny kolor o pięknej nazwie cynober
12:34
używali go już w antyku, czyli bardzo dawno, dawno temu.
12:40
W sumie cynober jest to minerał, z którego robiono intensywny
12:44
czerwony pigment. Najbardziej znane złoża
12:47
znajdowały się w almaden w Hiszpanii, gdzie było no
12:51
naprawdę sporo kopalni rtęci i jak pooglądałam sobie zdjęcia z
12:55
tamtego miejsca, no to wygląda to totalnie jak dziki zachód
12:59
gdzieś z czasów poszukiwaczy złota z Ameryki.
13:03
I w życiu bym się o tym nie dowiedziała, że istnieje takie
13:06
miejsce, gdyby nie no niewinna sztuka, więc.
13:09
Bardzo wam dziękuję, że słuchacie i że ja mogę się
13:12
czegoś nowego dowiedzieć, może akurat będziecie gdzieś w
13:15
okolicy tego miasteczka w Hiszpanii, więc jak macie ochotę
13:19
to jedźcie tam, dajcie znać w ogóle jak to wygląda na żywo,
13:23
ale poczekajcie do końca podcastu, no bo z tym miejscem
13:25
wiąże się pewna niesympatyczna, czyli ciekawa do opowiadania
13:30
historia w szesnastym wieku, wszystkie łobuzy i skazańcy
13:34
mogli odbyć 2 rodzaje kary albo wysyłano ich na gallery albo do
13:39
kopalni. Rtęci właśnie w alma den.
13:41
Oczywiście no ja nie miałam pojęcia czy są czym są w ogóle
13:45
jakieś galerie. Okazało się, że to statki, no co
13:48
dużo wyjaśnia, bo ostatkach wiem dosłownie nic, no chyba że
13:52
chodzi o titanica, chociaż u nas w Chicago tak zwanym, czyli w
13:57
cigacicach nieraz pływałam, ale galarami, ale to chyba nie jest
14:01
to samo. No to w ogóle jest najmniej
14:04
istotny fragment tego podcastu, ale tak chciałam.
14:07
Powiedzieć wtedy skazańcy byli wioślarzami na tych statkach.
14:11
Była to jedna noc najcięższych form, jedna z najcięższych.
14:16
Ponieważ po pierwsze każdy ten bandyta był przykuty do ławki
14:20
jak niewolnik wiosłowano po kilkanaście godzin dziennie
14:24
oczywiście był upał. Wiecie, no byli wręcz pra żyła
14:28
się ta ich skóra nie mieli wody do picia, nie mieli też jedzenia
14:33
albo jakieś nieodpowiednie w małych ilościach no i nie zdziwi
14:36
was jak powiem, że na pewno nie było na statku żadnego medyka,
14:39
który mógł gdzieś tam ich opatrzyć.
14:43
Więc wielu z więźniów po prostu umierało w takich ciężkich,
14:46
złych warunkach. Ale podobno to właśnie nie była
14:50
najgorsza kara, bo można było ją czasami przeżyć, jeżeli miało
14:54
się gdzieś tam silny organizm, gorsza była właśnie ta wy alma
14:59
den. I tutaj dochodzimy do sedna,
15:01
czasami po prostu tak bywa, że dochodzi się długo i proszę to
15:04
zaakceptować i się postarać. Czasami po prostu była to praca
15:09
w kopalni, a niezwykłej tylko kopalni rtęci, czyli najgorsza z
15:13
możliwych, ponieważ skazańcy zatruwali się toksycznymi
15:16
oparami, no i to wszystko. Wywoływał u nich drżenie mięśni.
15:21
Oczywiście bardzo bolesne, drżały im też ręce uszkadzało im
15:25
to układ nerwowy, miewali nawet halucynacje, na przykład ich
15:29
nerki czy płuca wysiadały od wdychania tego wszystkiego.
15:33
No i prawda jest taka, że w ciągu kilku lat oni umierali i
15:36
to w męczarniach, ale dzięki temu no powstał na przykład
15:40
pigment malarski. Widzicie, no tak, to się kręci,
15:43
to życie. Powolutku i niesprawiedliwie.
15:47
Ja wiem, że tutaj jest bardzo dużo naokoło, ale właśnie jak
15:50
zaczęłam czytać o tych wszystkich pigmentach i
15:53
minerałach z których powstawały farby do dzieł sztuki, to jest
15:57
niesamowite, nie, że ludzie po prostu umierali, by potem na
16:01
przykład ktoś inny mógł z tego zrobić farbki.
16:04
Do malowania, ale też. No już ciekawostek artystycznych
16:08
okazało się, że używano go wy. Pompejach na przykład podobno,
16:13
no było to jakby najstarszy przykład użycia we freskach w
16:17
Europie. Byłam w pompejach i nie
16:19
wiedziałam wtedy o tej ciekawostce tak, że jak teraz
16:22
będziecie, to wy już wiecie, ale też no w średniowieczu w
16:25
renesansie ozdabiano tą czerwienią szaty Chrystusa.
16:30
Też czasami Matki Boskiej w Biblii na gdzie by inaczej, no i
16:35
potem w baroku i później też i caravaggio, rubens i wales, kes
16:39
i nawet goya korzystali z tej śmiertelnej farby.
16:43
No i tutaj moi drodzy dygresja, bo ja w tym momencie
16:46
stwierdziłam, że. Yy, to będzie bardzo krwawy i
16:50
złowrogi temat tego odcinka, ale zbliża się akurat jesień, która
16:56
dla mnie ma dokładnie ten sam klimat co mordercze farby, więc
17:00
idealnie się złożyło i kolejnym kolorem będzie złoto, które
17:06
zabijało albo może taka ładniejsza nazwa.
17:09
Złoto alchemików brzmi bardzo intrygująco i magicznie, prawda
17:13
no niczym jak z hogwartu, co też jest jesienne, bo harrego
17:17
pottera ogląda się na jesień. W każdym razie.
17:21
Ten minerał nazywał się or pisment, no i właśnie dla wielu
17:26
malarzy był to bardzo magiczny kolor, który rozjaśniał swoim
17:30
blaskiem ich obrazy, ale wielu też wierzyło nie tylko malarzy.
17:34
Generalnie ludzi zapewne mężczyzn, że z tego kruszca
17:39
można stworzyć prawdziwe złoto. Skoro tak się mieni.
17:43
No a znacie przecież najstarszą prawdę, że w życiu liczy się w
17:46
sumie tylko hajs, więc złoto od zawsze na zawsze było czymś,
17:50
przez co ludzie tracili. Głowę i w sumie życie i wydaje
17:54
mi się, że malowanie tym kolorem było trochę jak balansowanie na
17:58
ostrzu noża. Nie, że piękno szło w parze z
18:01
ryzykiem śmierci, tyle że wydaje mi się, że oni nie wiedzieli, że
18:05
to jest tak wielkie ryzyko, ponieważ ta żółć zawierała
18:09
arsen, czyli najsilniejszą truciznę i nie mylcie arsenu z
18:13
arszenikiem. No marszeni chyba jest pochodną
18:15
arsenu czymś innym. W każdym razie, kiedy malarz
18:18
rozcierał go na proszek. No to siłą rzeczy nie nosiło się
18:22
wtedy masek, nie myślało się jak gdzieś tam o zasadach BHP, tylko
18:26
wdychał ten pył, który jak no w przypadku innych złowrogich
18:29
pigmentów rozwalał mu najzwyczajniej układ nerwowy i
18:33
układał i układzą i uszkadzał, i płuca, i nerki i dobra.
18:39
Czekajcie, bo ja najpierw wam powiem najważniejsze, bo wielu z
18:43
was z moich słuchaczy. Może nie maluję w ogóle więc.
18:48
Też może nie zna takich zasad jak się tworzyło te pigmenty,
18:52
albo po prostu są tacy, którzy wiedzą, że farba jest w tubce.
18:56
No i to też jest okej. W dwudziestym pierwszym wieku,
18:59
mimo że jest bardzo dużo pigmentów do kupienia, w każdym
19:02
razie chodzi mi o to, żeby wam powiedzieć, że tak żeby uzyskać
19:06
pigment no to najpierw trzeba było to zrobić z minerałów z
19:10
roślin albo z jakichś tam produktów odzwierzęcych, to
19:12
wszystko się ze sobą łączyło. I kiedy go na przykład skruszano
19:16
dany minerał gdzieś tam w moździerzu, no to powstawał.
19:19
Proszek dodawało się wtedy, jakby odpowiednie spoiwo i to
19:23
było w zależności, nieraz dodawało się wodę z klejem
19:26
zwierzęcym. Innym razem żółtko, jaja albo
19:29
olej lniany w zależności od techniki malarskiej.
19:32
No i potem to wszystko się rozcierało mulerem tak wiecie,
19:37
żeby była po prostu ładna. Masa bezgródek i ta dama wiecie
19:42
no farba gotowa dużo roboty, więc nic dziwnego, że malarze
19:46
tak dużo czasu spędzali w tej pracowni.
19:49
No i w sumie jak już wam o tym mówię, no to chciałam wam
19:52
powiedzieć, że to też jest bardzo ciekawa ciekawostka,
19:54
ponieważ jeżeli chcielibyście uzyskać temperę no to mieszacie
19:59
pigment z na przykład rzutkiem jaj, jeżeli no chcielibyście być
20:04
jak Michał anioł i namalować jakieś freski, no to pigment
20:08
łączyło się z wodą właśnie na mokrym tynku.
20:11
Jeżeli jest technika oleju, no to pigment łączy się z
20:15
olejemlnianym, a jeżeli chodzi o akwarelę no to pigment łączy się
20:19
z gumą arabską. Fajne prawda w sensie?
20:22
No to taki art słowniczek żebyśmy wiedzieli.
20:26
Co i jak? No dobrze, ale wracając do tej
20:28
trującej żółci, z której ludzie chcieli robić złoto, to co mnie
20:34
zaciekawiło, to na pewno fakt, że ten żółty nie łączył się z
20:38
innymi pigmentami, wręcz go zjadał wręcz zżerał ten inny
20:42
kolor, więc mnie na przykład zastanawia, dlaczego wtedy im to
20:46
nie dało do myślenia, że skoro wyżera inne kolory, no to co
20:49
dopiero zrobi z ludzkim. Organizmem i wiele w ogóle z
20:54
dzieł po latach po prostu zostało zniszczonych przez
20:57
reakcje chemiczne. Niesamowite, jak się o tym mm
21:00
pomyśli z perspektywy czasu i to też jest ciekawe, bo no z
21:05
drugiej strony niektóre pigmenty przetrwały przez 1000 lat, nawet
21:09
gdzieś na skałach, a inne po prostu znikły, jakby nigdy nie
21:13
istniały. Jeszcze inna ciekawa ciekawostka
21:17
fill, no to jest związana z chińskimi alchemikami i ja w
21:21
ogóle wam powiem, że uwielbiam słowo alchemik, bo od razu przed
21:25
oczami mam takiego starszego pana z siwą brodą.
21:28
Fioletowej albo takiej ciemnej zielonej szacie, no takiej
21:31
trochę magicznej nie. Yy, czy wy też tak macie jak
21:35
słyszycie słowo alchemik, chociaż też z drugiej strony
21:39
jest taki bardzo znany producent the alemice, który stworzył
21:43
wiele hip hopowych amerykańskich, kultowych
21:46
kawałków, które ja uwielbiam, więc też mi się z tym kojarzy.
21:51
No w każdym razie ci chińscy alchemicy używali orpimentu do
21:55
tworzenia eliksirów. Uwaga nieśmiertelności.
22:01
Czaicie to? No bo bardzo szybko okazywało
22:03
się, że no nieśmiertelni może i się stanąć ci co go wypiją, ale
22:07
raczej w pamięci swoich bliskich.
22:10
Człowiek to takie stworzenie, które lubi naprawdę ryzykować
22:13
swoim życiem, nie w imienie śmiertelności innych jakiś tam.
22:19
Głupot ja nie wiem kto chciałby być nieśmiertelny, dobrze
22:21
przechodzimy do następnego, tutaj mam na myśli demoniczną
22:26
czerwień, wręcz taką krwistą, której używali artyści Wschodu.
22:32
No też mi się w sumie kultura Wschodu kojarzy z taką
22:35
czerwienią jest to real gar i to jest kolejny fascynujący kolor.
22:41
Ponieważ on ciemniał pod wpływem światła i się po prostu
22:44
rozpadał, a wtedy stawał się trujący, ponieważ uwalniał
22:48
czysty arszenik, ludzie, ja po prostu po dzisiejszym odcinku to
22:54
się zastanawiam, jak ludzkość przetrwała te wszystkie art.
22:57
Przygody z pigmentami to fill niebywałe sn, co nie?
23:01
I mam też takie ładne porównanie, bo w dawnych
23:04
pracowniach właśnie alchemicznych nazywano ten kolor
23:08
jadem Królewskim fill i tutaj fill parafrazuje.
23:12
Piękne, lecz nielojalny zdradzał każdego, kto próbował go
23:16
ujarzmić, no więc był to taki bardzo intensywny, pomarańczowo
23:22
czerwony, czerwony, ognisty wręcz.
23:25
No można by powiedzieć hipnotyzujący, ja w ogóle wrzucę
23:29
wam zdjęcia tych minerałów, bo to jest również przyjemność.
23:32
Nie dziwię się, że ich używano, bo te kamienie wyglądały jak
23:35
sztuka sama w sobie. Może nawet tak jak kryształy, a
23:39
nie kamienie, więc wszystkie kamienie kamieniary gdzieś tam
23:42
będą. Ee zajarane w ogóle i to jest
23:45
też kolejna rzecz, że wszystko co zostało stworzone przez matkę
23:49
naturę jest tak niebywale onieśmielające, bo te minerały.
23:54
Ja wiem, że tutaj trujące i tragiczne historie, potem z nich
23:57
powstawały, ale jak na nie patrzeć, no to one są przepiękne
24:00
i mienią się w tym słońcu cudowne.
24:04
No ale jeżeli chodzi o tą demoniczną czerwień, która
24:07
nazywała się real gar, no to powiem wam, że wielu nazywano.
24:12
Nazywało ją substancją graniczącą między światem
24:15
żywych. I światem śmierci.
24:18
Teraz już wiemy, dlaczego boże ja nie mogę się z tego śmiać,
24:22
ale to jest po prostu dla mnie niesamowite.
24:25
Tycjan go używał, tego się dowiedziałam bellini również w
24:28
ogóle we włoskim renesansie był to lubiany kolor.
24:31
Zazwyczaj używano go do szat. No bo one wtedy wiecie, były
24:35
takie bardzo właśnie ognisto czerwone, ale też kontrowały do
24:41
złotej aureoli, która była namalowana również śmiertelną.
24:45
Żółcią, czyli orpimentem to jest niezłe boskie kombo, no ale to
24:51
nie jest jedyna trująca żółć, bo tamten jakby żółty miał
24:55
naśladować złoto, a teraz czas na żółć kadrową królowa po
25:01
prostu śmierci nazywana nieraz słońcem z trucizną i tutaj znowu
25:07
religijna ciekawostka, ponieważ te żółcie kadmowe.
25:12
Były używane w szatach zazwyczaj właśnie uwieczniano zdrajcy
25:17
Chrystusa, czyli no judasza tym kolorem też przez chyba judasza,
25:22
potem naznaczano innych zdrajców fałszerzy, jakiś tam buntowników
25:26
łobuzów. Ale wydaje mi się, że teraz w
25:29
tych obecnych czasach raczej kojarzymy żółty, wiecie, no ze
25:33
słońcem z jakąś energią czymś colśni czymś przyjemnym,
25:37
ciepłym, albo ze słonecznikami van gogha.
25:40
Jak już tak patrzymy w historię sztuki, więc no to też ciekawe
25:45
jak z czasem znaczenie danego koloru się zmienia i tutaj,
25:49
żebyśmy byli dokładni, bo w dziewiętnastym wieku chemicy
25:52
odkryli siarczek kadmu. Z którego robiono potem pigment?
25:57
I nie wiem czy wiecie, ale generalnie kolor żółty w
25:59
malarstwie myślę, że do dziś jest fill trochę takim ciężkim
26:03
orzechem do zgryzienia, ciężko też dobrać do niego inne kolory,
26:07
żeby dobrze ze sobą współgrały. W ogóle ciężej się też nim
26:11
pracuje. Fill też musicie wiedzieć, że w
26:14
zależności od koloru od danego pigmentu to jest ciekawe, bo ja
26:18
na przykład fill jak dużo malowałam to miałam sproszkowane
26:21
pigmenty i ja nie wiedziałam nic wtedy o nich po prostu ich sobie
26:25
używałam, ale to co sama zauważyłam.
26:27
To właśnie w zależności od koloru one inaczej inaczej
26:31
trzeba było je rozrabiać w innej ilości.
26:33
Inaczej zachowywały się też na płótnie.
26:36
Pamiętam, że miałam jeden taki bardzo ciemny turkusowy pigment
26:40
i ja ostatnio gdzieś znalazłam go o go się nie da, z niczego
26:44
zmyć, nie da go się sprać. On był tak brudzący taki dziwny,
26:48
więc tak mi się po prostu przypomniało, że w zależności od
26:52
koloru też to. Wszystko inaczej działa, ale to
26:54
chyba was nie dziwi. Nie to chyba w wielu rzeczach,
26:58
których używamy i korzystamy z kolorów, to na podobnych
27:01
zasadach. Chciałam tylko po prostu
27:04
powiedzieć, że też wielu malarzy żółtego generalnie nieraz nie
27:07
lubi. Nie wiem czy to fajna
27:09
ciekawostka, czy nie fajna, ale tak mi się przypomniało i
27:11
wiecie, że nieraz biadole po prostu wszystko co mi ślina na
27:15
język przyniesie, ale no byli na przykład drodzy impresjoniści,
27:20
którzy się zachwycili tym żółtym to było to, czego im po prostu
27:24
brakowało. Pierwszy malarz, który od razu
27:27
oczywiście przychodzi mi do głowy poza klodem monety.
27:30
Oczywiście jest van gogh. Który żółci używał w swoich?
27:34
No wszystkich praktycznie kultowych dziełach nie tylko w
27:38
słonecznikach też był pokój w arl, więc w orle w pokój w arle
27:43
i to właśnie do ich namalowania przydała mu się ta żółć kadmowa
27:47
śmiertelna. Ale też poopowiem wam o klodzie
27:51
money już przy okazji, bo dzięki niej on uzyskiwał taką magiczną
27:55
mgłę. Tę delikatność to takie
27:57
migoczenie, o którym ja zawsze mówię, kiedy widzę
28:01
impresjonistyczne obrazy. Dzięki tej żółci też mógł
28:05
uzyskać odbicie promieni słońca gdzieś tam w wodzie.
28:08
A wiecie, w jakim obrazie go używał?
28:11
W impresji wschód słońca, którą widziałam niedawno w Paryżu.
28:15
Szkoda, że nie wiedziałam tej ciekawostki, widzicie i tu nie
28:18
ma co się dziwić, że ja potem wracam do tych samych.
28:20
Artystów i tych samych obrazów jak ja co chwilę się dowiaduje
28:23
czegoś nowego, przecież niekończąca się historia.
28:25
My nigdy nie skończymy tej niewinnej sztuki.
28:28
Moi drodzy, no dobrze, ale a propos kloda, no to on pod
28:31
koniec życia cierpią na zaćmę, więc jego te późniejsze obrazy
28:35
są obfite w żółte albo w brązowy i z tego co wyczytałam, bo no
28:41
tylko na tym mogę polegać na źródłach, no to wszystko przez
28:45
to, że jego wzrok się psuł i on też w pewnym momencie wiem, że.
28:50
Zdecydował się na operację oka, trochę mu się poprawiło.
28:52
Widzenie na to prawe oko. Moim patronom wstawię DO
28:56
NEWSLETTERA obrazy dla porównania z czasów, kiedy był
28:59
zdrowy i z czasu kiedy, no przez te zaćmę wszystko wydawało się
29:03
bardziej rozmyte i żółte. I to też jest w ogóle kolejna
29:07
ciekawa sprawa, no bo jak ja czytałam o van gogu wy pewnie
29:10
też wiecie o tej ciekawostce, no to w wielu lekarzy sugeruje, że
29:16
on miał właśnie problemy ze wzrokiem, dlatego malował w taki
29:19
sposób, w jaki malował, więc trochę ma to jakiś sens, no bo
29:23
to już jest któryś artysta, o którym tak mówią, nie wiem, ale
29:27
to jest niesamowite, to tak jak ostatnio chyba wam tego nie
29:31
powiedziałam w podcaście to wycięłam, ale jest coś takiego
29:34
jak awantacja, że istnieją ludzie, którzy w ogóle.
29:36
Nie widzą nic jak czytają i ja się i na przykład nie lubią
29:41
czytać przez to książek, no bo nic nie widzą jak ja czytam jak
29:43
ja wam opowiadam to ja widzę jedno dosłownie cały film przed
29:46
oczami wszystkie obrazy. Ja to bardzo lubię, wiecie to
29:51
jest bardzo przydatne, więc a dlaczego ja to w ogóle zaczęłam
29:54
mówić chyba. A propos tego, że nie byłam
29:56
świadoma, że jak ktoś ma problem z oczami no to ona w niej
30:00
świadomy, że widzi inaczej. I potem mogli to przekładać na
30:03
płótno, więc to jest interesujące.
30:06
Kurde widzicie, ja potrzebuję chyba jakiegoś lekarza, żeby mi.
30:11
Pomagał robić risercz, więc jak słucha mnie jakaś pani doktor
30:15
albo pan doktor, to weźcie się odezwijcie co będę czasami was
30:18
męczyła pytaniami. No dobrze, ale nie tylko
30:21
impresjoniści czy postimpresjoniści kochali tę
30:24
trującą żółć, bo brylowała również wśród fowistów, czyli na
30:28
przykład używał ich nasz drogi on ryj, matiz tak henri matiz
30:34
też bardzo lubił. Trującą Łódź.
30:37
Niestety ten kadm to jest bardzo toksyczny, ciężki metal i on tak
30:42
samo jak wszystkie poprzednie farby, o których wspomniałam,
30:46
uszkadzał, nerki, wątrobę, kości, a nawet odkryto, że można
30:51
było zachorować przez niego na raka.
30:53
I oczywiście wiadomo, że tutaj chodzi o taki długi czas
30:56
przebywania z daną substancją, ale no wszystkie te pigmenty, te
31:01
najgroźniejsze były w formie proszku, czyli właśnie w takiej,
31:04
w której używali go zazwyczaj artyści.
31:07
Kiedy rozcierali ten pigment, no by przygotować sobie farbę, no
31:11
to wdychali go i to i widzicie co się po prostu działo.
31:15
Nie wiem czy pamiętacie. Kiedyś był odcinek milion lat
31:18
temu numer 4 o chorobach psychicznych artystów.
31:22
I ja nie wiem, czy mogłam wspominać właśnie przy van gogu
31:24
o tych farbach toksycznych, bo wtedy gdzieś coś czytałam, ale
31:28
nie na taką skalę jak teraz. No więc dużo tych chorób mogło
31:32
faktycznie być wywoływanych tymi toksycznymi rzeczami z
31:39
minerałami, z których powstawały farby też pewnie z higieną nie
31:42
było najlepiej, więc mogli gdzieś tam oblizać ten nie wiem,
31:46
pędzel kto co lubi wiadomo i ta żółćka domowa jest takim
31:51
symbolem nowoczesności, bo od impresjonistów aż po
31:54
dwudziestowieczną awangardę no. Był piękniejszy, absolutnie
31:58
intensywniejszy niż poprzednie stare pigmenty.
32:02
No ale był też nową trucizną, która zawitała do pracowni
32:05
wielkich malarzy i to, co w ogóle najciekawsze, to, że do
32:09
dzisiaj używa się tego kadmu, ale nowe farby już są
32:12
zabezpieczone. Wiecie, są inne technologie?
32:15
No i nikt nie jest narażony na niebezpieczeństwo i jak czytałam
32:19
sobie o tych różnych artystach, bo było dla mnie ważne, żeby
32:22
znaleźć też znanych artystów, którzy używali danej farby, ale
32:27
chciałam znaleźć źródła, wiecie, żeby nie było, że ktoś sobie
32:29
użyło van gog namalował żółty obraz, to na pewno uży.
32:33
Tej żółci kadmowej nie ja normalnie znalazłam źródła,
32:37
które pochodzą z badań naukowców, którzy pod wieloma
32:42
kątami przeprowadzali analizy, czy tak właśnie jak w przypadku
32:46
niektórych malarzy po ich śmierci badano, co mieli w
32:50
organizmie, jakie substancje po prostu wolałam się upewnić, czy
32:54
czy to jest prawda, czy nie, więc to jest ciekawe, że takie
32:57
informacje można znaleźć. Dzisiaj gdzieś w internecie.
33:01
Jak byłam mała to trzeba było albo otworzyć encyklopedię, jak
33:05
się miało wszystkie tam różne części albo zapytać mamę, a mama
33:08
nie wiedziała wszystkiego. Ja wtedy nie wiedziałam, że mama
33:11
nie wie wszystkiego, aczkolwiek też doszłam do informacji, że
33:16
brat van gogate on strasznie dbał o tego van gogha naprawdę
33:19
od swojego braciszka fill, ponieważ on mu wysyłał farby
33:24
olejne, które były już w tubkach, czyli takie fency
33:27
gotowe. Wiecie jak w naszych czasach i
33:30
ta firma nazywa się pewnie? Leczę ale te sej loid te sejloid
33:36
brzmi bardziej norwesko niż francusko, no ale w każdym razie
33:39
to nie zmienia faktu, że tak czy siak ten żółty był trujący,
33:43
nawet jak znajdował się w tubkach tylko na pewno w
33:47
mniejszej jakby mierze niż kiedy się rozcierało te pigmenty, więc
33:52
jak widzicie mimo że sztuka dla większości z nas jest no takim
33:58
zjawiskiem. Które sprawia nam przyjemność,
34:00
daje możliwość obcowania z pięknem.
34:03
No to jednak. Potrafi być to piękno jednak
34:06
zabójcze i zastanawiam się, czy gdyby wszyscy malarze wiedzieli
34:11
o konsekwencjach używania tych kolorów, czy oni nadal by nimi
34:15
malowali, czy by aż tak ryzykowali szczerze znając
34:19
trochę biografię większości powiedziałabym, że tak, żeby
34:23
zaryzykowali, ale kto to tam wie.
34:25
No moi drodzy, dzisiaj naprawdę krótko.
34:29
Jak ze starych czasów, ale mam nadzieję, że podobał wam się ten
34:32
odcinek, że podołałam w tych ciekawych ciekawostkach
34:37
znalazłam też kolory na kolejny już ostatni odcinek, kiedyś o
34:41
kolorach, więc go na pewno zrobię, ponieważ szkoda tego nie
34:45
wykorzystać i one były też bardzo ciekawe, ale no nie
34:48
trujące. Ja biorę się zaraz za pisanie
34:51
art newslettera dla moich patron ek i patronów.
34:55
No i muszę również spakować się do Krakowa.
34:58
Więc jak macie ochotę dołączyć do naszej art rodzinki?
35:01
No to zapraszam Link do patronajta jest oczywiście w
35:03
opisie i w ogóle wszędzie gdzie mnie tam znajdziecie.
35:06
Dziękuję wam oczywiście wszystkim za słuchanie,
35:09
uważajcie na to czym malujecie i bawcie się dobrze, cokolwiek
35:13
teraz robicie i słyszymy się już niebawem w czwartek pa.
35:19
Boże, niesamowite, że ten odcinek jest taki krótki, ale
35:22
dziwne, nie.