Latest / Anlamak+ / Çok Tanrı ortak akıl veya tek Tanrı sınırsız fikir; hangisi daha makul?

Transcript

Çok Tanrı ortak akıl veya tek Tanrı sınırsız fikir; hangisi daha makul? · Anlamak+

• 0:00
  Herkese tekrardan merhabalar bugün konuşacağımız konu
• 0:04
  birazcık rahatsız edici ama tarihsel köken itibariyle de
• 0:07
  oldukça önemli. En azından tanrıyı anlamak ve
• 0:10
  aslında tanrı bizden istediği şeyleri birazcık daha doğru
• 0:14
  normlarda dikkatli bir şekilde değerlendirebilmek için bu
• 0:18
  kavramın altını iyice deşmemiz gerekiyor.
• 0:21
  Biliyorsunuz çok tanrılı dönemde ortak bir inanç vardı.
• 0:25
  Inanç derken açacağız bunu ama tek tanrılı dönemde 100
• 0:29
  milyonlarca başka anlatı aslında sistematik içerisinde
• 0:34
  şekillendi. Isa'nın madde'da ben kitabı
• 0:37
  tamamlamaya geldim inkar etmeye değil sözü aslında oldukça
• 0:41
  önemliydi ve evrensellik açısından verilmiş ciddi bir
• 0:44
  mesajdı. Ancak zaman içerisindeki bu
• 0:47
  mesajın farklı yerlere taşınması ve insanoğlu tarafından sap.
• 0:52
  Aslında bir bakıma bize çok şey anlatıyor.
• 0:57
  Biliyorsunuz eskiden özellikle antik çağlarda her şeyin
• 1:00
  neredeyse bir tanrısı vardı ve bu tanrı fikri totemizmden
• 1:03
  başladı. Totemizmde işte kendilerince
• 1:06
  kutsal gördükleri bir figürü totem yaparak aslında bir tanrı
• 1:12
  siluetiyle buluşturma fikri vardı.
• 1:14
  Görebildikleri anlayabildikleri hissedebildikleri
• 1:17
  dokunabildikleri bir varlığı tanrı yapmak ilk etapta çok
• 1:21
  samimi geldi. Ama daha sonrasında süreç başka
• 1:25
  yerlere evrildi ve bu pagani bitakım işte heykeller olsun,
• 1:30
  totemler olsun fark etmez. Bunlar zaman içerisinde
• 1:33
  söylemsel değişimlere gitti. Burada ilk itiraz insanın
• 1:37
  tanrıyı anlamak noktasında farklı bir evrensel entelektüel
• 1:42
  birikime geçtiği yönündedir ki bu birazcık gerçekçi değil.
• 1:47
  Çünkü bugün dahi tanrının neden insan olduğunu yarattığı ve
• 1:52
  neden 10'a çıkart yaşam bahşettiği ve bir evren dizayn
• 1:55
  ettiği tartışma konusudur. Birçok kavramın 6 halen daha
• 1:59
  boştur. Boş demeyelim, düşünceler vardır
• 2:01
  ancak mutlak bir sonuç yoktur. Çok tanrılı dönemde bazı şeyleri
• 2:06
  kabul etmek çok daha kolaydı. Mesela kötülük dediğiniz zaman
• 2:10
  çeşitli mitlerde farklı isimlerle zikredilse de onunla
• 2:14
  özdeşleştirilmiş bir başka tanrı vardı.
• 2:16
  Genelde yer altında yaşardı. Ve deprem gibi birçok doğal
• 2:20
  afetin de açıklanması için en önemli mekanizmalardan bir
• 2:23
  tanesiydi. Tabii ki o zaman fizik bilimi
• 2:25
  yer bilimi bu kadar gelişmediği için bunu bir tanrının
• 2:29
  yapabileceği ve bize kızdığının bir göstergesiydi.
• 2:32
  Bu tabi ki patlayan yanardağlarla da özdeştir.
• 2:35
  Biliyorsunuz roma'nın neredeyse bir çok kısmını yok eden ve
• 2:39
  antik birçok kentin doluşmasına vesile olan bir yanardağ patlama
• 2:43
  sesi desi birkaç defa yaşandı. Bunların her birini bir tanrıyla
• 2:47
  özdeşleştirmek fikri aslında çok kolay ve bilimi de çok da
• 2:51
  zorlanmayan, yormayan bir anlatığı şekliyle veya suyla
• 2:55
  ilgili bir ilişkiniz varsa poseidon bir şeyler
• 2:58
  yapmışsınızdır. Verilen suyu iyi
• 3:00
  kullanmamışsındır. Veya suyu kirletmişsinizdir.
• 3:03
  Su kaynaklarını poseidon siz bu şekilde cezalandırmıştır.
• 3:07
  Tabii ki tek başına yekpare bir tanrıyla özdeşleştirme fikri de
• 3:11
  her zaman kabul gören bir anda değildi.
• 3:14
  Bazen de başka tanrılara yaptığınız bir şeyi bir başka
• 3:17
  tanrıdan azap olarak gördüğümüzdeki genelde bunlar
• 3:20
  doğal olaylar olurdu. Gözle görülebilen olaylar
• 3:23
  olurdu. Bunları da yine kümülatif olarak
• 3:26
  kötü olma haline bağlamak oldukça kolaydı.
• 3:30
  Bugün şeytan denilen kavram aslında çok kökenli ve mistik
• 3:34
  bir anlatısı olan gerçekten sembolizma üzerinden de değerli
• 3:38
  bir varlıktır. Çünkü bazı şeylerin iyilikle
• 3:41
  özdeşleşmesi gibi kötülükte şeytanla vücut bulmuştur.
• 3:45
  Bir şey kötüyse eğer eğer bir şey olması gerektiği gibi
• 3:49
  olmuyorsa. Veya tanrının dizaynı uymuyorsa
• 3:52
  10'a çıkart şeytan demek veya yer altındaki bir tanrı demek
• 3:56
  çok samimi bir fikirdi. Tabii insanoğlu tek tanrıdan çok
• 4:00
  tanrıyla dönerken bir takım handikaplar yaşadı.
• 4:03
  Bunları defalarca anlattığımız için sembolik olarak.
• 4:06
  Bazı teorik yaklaşımlara değinmiyorum.
• 4:09
  Bu potkeste ancak şunu da diyebilir miyiz?
• 4:11
  Evet diyebiliriz. Çok tanrılı dönemde aslında amaç
• 4:15
  nedir? Anlatıların bölgeselliği, lokal
• 4:18
  inanışların güçlü bir semboliz ile buluşması ve günlük
• 4:22
  yaşantıda karşılık bulan bir tanrı figürünün olması zaten
• 4:26
  insan tanrıyı ilk başta böyle dizayn etti.
• 4:29
  Kendi zihninde onun her hareketini her oluşu her
• 4:34
  yönetimsel mekanizmanın bir ceza, bir de ödül mekanizması
• 4:38
  vardı. Dolayısıyla bir şey yaptıkları
• 4:40
  zaman bunun cezasını veya mükafatını görmeleri için çok
• 4:44
  kısa süre beklemeleri yeterli oluyor.
• 4:47
  Eğer bir imparator zalimse kötü yönettiyse ülkeyi birbirine
• 4:51
  kattıysa bunun çözümü oldukça basitti.
• 4:54
  Bunun çözümü yangınlar, isyanlar ve çeşitli adını siz söyleyin
• 5:00
  vahşet dolu mekanizmaları görmemizde bu tabii ki ilk
• 5:05
  etapta çok makul ve kabul gören bir teoride.
• 5:08
  Ancak bu şunu beraberinde doğru en önemli konuda zaten burası.
• 5:12
  Tanrı sanki her yaptığınızda her an izleyip her şeyinize
• 5:15
  saniyesinde cevap veren ve bu cevap mekanizmasında çok da adil
• 5:19
  bir terazi elinde bulunduran ve bazen göremediğiniz şeyleri de
• 5:23
  kendi zihninizde tezahür edemediğiniz şeyleri de tanrının
• 5:25
  işittiği ve gördüğü varsayım oldu.
• 5:28
  Ancak bu tabi ki tanrının çok reaktif bir yaklaşım içerisinde
• 5:31
  değerlendirmesine vesile olduğu için tek tanrılı dönemi bunu
• 5:35
  birazcık ekaret etmek için ortaya çıktı.
• 5:37
  Tek tane tabii ki peygamberler vasıtasıyla insanoğluyla buluşan
• 5:41
  bir takım anlatıların hem altının doldurulması hem de
• 5:45
  külliyatem bir takım eserlerin ortaya çıkmasıyla vuku bulduk,
• 5:49
  insan senaryosu değildir tabii ki.
• 5:51
  Ancak şöyle bir de bir durum hezeyan etti.
• 5:54
  Şimdi daha öncesinde insan sürekli tanrıyla haşır neşir
• 5:56
  olduğunu varsayıyordu ve dediğim gibi doğadaki olan başına gelen
• 6:00
  günlük rutindeki bütün olayları tanrının bir.
• 6:04
  Cezası veya mükafatı olarak görüyordu.
• 6:05
  Ancak daha sonrasında tek tanrılı dönemde bu fikir
• 6:08
  bambaşka bir yere evrildi. Anlatımdaki yekpareliği
• 6:12
  sağlaması ve isa'nın dediği gibi mesajı tamamlayan kişi olma
• 6:16
  vasfıyla çıkılan yolda bu dinlerin her biri binlerce ayrı
• 6:20
  mezhepe ve 100 binlerce farklı yoruma evrildi.
• 6:24
  Azıcık belagatlı konuşan retoli sanatına birazcık aşina olan
• 6:28
  herhangi kimseler birazcıkta söylemsel olarak altyapı
• 6:32
  oluşturabildilerse. Yeniden bir din dizayn ettiler.
• 6:36
  Bunu ne yazık ki söylemek zorundayız.
• 6:38
  Tek donıl dinlerin mesajlarındaki evrenselliği ve
• 6:41
  bölgesel olmaktan çıkıp. Lokal inanış olarak
• 6:45
  değerlendirilmekten çıkıp evrensel bir sürece intikal
• 6:48
  etmesi beklenirken, tam aksine lokal inanışların birtakım
• 6:53
  bölgesel mezheplerin ortaya çıktığını görebiliyoruz.
• 6:57
  Şimdi buradaki haklı itiraz şudur, bir devletin veya bir
• 7:00
  bölgenin bir dine veya mezhepe inanması, o bölgenin veya o
• 7:04
  inanışın bölgesel olması anlamına gelmez derler, anca
• 7:08
  böyle değildir. Yani bugün anlatılan birçok
• 7:11
  sembolik manada ki yüksek değerli örüntüler aslında lokal
• 7:16
  inanışların aslında insanoğlunun tekrardan dizayn etme çabasından
• 7:20
  öteye gitmez. Bir takım mesajların farklı
• 7:23
  yorumlanarak farklı bölgelerde farklı inanış yelpazelerin
• 7:26
  oluşması ve mesela islam'da şiir rejiminin iran ile özdeşleşmesi
• 7:31
  aslında buradaki bölgede bölgesel inanışın eski iran
• 7:35
  mirasıyla birleşip pers mirasıyla birleşip zerdüştükten
• 7:39
  bir bakıma kendince noktalar edinip onu tekrardan reenkarne
• 7:45
  etmesinden ibarettir. Dolayısıyla süreç çok hızlı
• 7:48
  gelişmiş gibi görülse de. Yaklaşık 3 4.000 yıllık bir
• 7:51
  süreçten bahsediyoruz. Ve bu süreç içerisindeki
• 7:55
  değişime insanın ayak uydurabildiği konusunda hemfikir
• 7:58
  değiliz. Her ne kadar bilim ve teknoloji
• 8:01
  çok çılgın değişimler yaşamış olsa da insanın felsefi ve
• 8:05
  teolojik açıdan yorumları çok da değişmeli.
• 8:08
  Dolayısıyla sizin yaşadığınız bölgede bir dinin, bir kolu, bir
• 8:13
  mezhebi veya bir tarikat yapılanması çok güç kazandıysa
• 8:16
  ve siz de tasavvufa yöne yöneliyorsanız ne yazık ki bu
• 8:19
  lokal inanışların evrenselliğe evrilen kısmını.
• 8:23
  Siz göremiyorsunuz, tanık olamıyorsunuz, islamın,
• 8:26
  hristiyanlığın ve museviliğin belki musevilik birazcık
• 8:30
  istisnadır. Evrensel mesajları var ancak bu
• 8:33
  mesajların bile dışına çıkıp çok sapkınca görüşleri.
• 8:38
  Çok ciddi müritlere ulaşması bence tek tanrılı dinlerin çok
• 8:42
  tanrılı dönemdeki bu ortak akıl inancına birazcık haksızlık
• 8:47
  ettiğini düşünüyorum. Bu tabi ki dinlerin yaptığı bir
• 8:49
  şey değil. Insanoğlunun bu işe sürdürdüğü
• 8:53
  yerdir. Kur'an-ı kerim bu konuda en
• 8:55
  cömert ve en net telkinlerde bulunan kitaplardan biridir.
• 8:59
  Aynı zamanda biliyorsunuz incil'i özellikle Hristiyan
• 9:03
  inciline çok fazla bir teolojik olarak zorlama okumalar dışında.
• 9:08
  Eee, çok ağır verecek gibi görmek mümkün değildir.
• 9:12
  Eski ayeti yine ait 2 semboliz ve beraberinde değerlendirdiğin
• 9:15
  zaman hazreti isa'nın eski tamamlayan mesajlar oldukça
• 9:18
  önemlidir. Ancak kur'an-ı kerim burada çok
• 9:21
  net bazı ifadelerde bulunur. Bunlardan bir tanesi tabi ki hep
• 9:24
  söylediğimiz gene söyleyeceğimiz ali imren suresindeki detaydır.
• 9:28
  Kur'an-ı kerim'i muhkem ve müteşabi indirilmesi aslında
• 9:31
  500.000 tane farklı yorumunun çıkmasının önündeki en büyük
• 9:33
  engellerden bir tanesi gibi görünse de kitap bu şekilde
• 9:36
  indirildiği şekilde. Olmadığı için ve her söylem, her
• 9:41
  cümle her kelime dikte edilerek bir şekilde altına
• 9:45
  neşelenmesiyle farklı manalar çıkarılma gayreti gayri ihtiyari
• 9:50
  müslümanlığında belki de 5 yüzden fazla 6 yüzden fazla
• 9:53
  kolunun ortaya çıkmasına vesile oldu dolayısıyla.
• 9:58
  Tek tanrıyla çok tanrı inancı arasındaki en önemli farkında
• 10:01
  olması beklenen aslında baktığınız zaman bir tanrıyı
• 10:05
  figüre etmek, töbaha haşa kafada canlandırabilmek aşamasında bize
• 10:10
  katkı sunması gerekiyor. Ancak tanrının metafiziksel bir
• 10:14
  kavram mı yoksa antropomorfik bir kavram mı olduğu dahi yeni
• 10:18
  yeni tartışılmaya başlanan konular arasında.
• 10:21
  Aradan geçen 3.100 yılda 3.000 yıldan fazla zaman dilimine
• 10:25
  karşılık dolayısıyla söylemsel olarak bir met.
• 10:28
  Geliştirme diye sorduğunuz zaman dinlerim, bu konuda gerçekten
• 10:32
  cömert şekilde bazı şeyleri var, öğütleri var ancak o öğütleri
• 10:38
  dinlemek yerine kitapların altına işlemek numarolojiyle
• 10:41
  sayılar üzerinde bir takım hezeyanlarda bulunmak ve
• 10:44
  tanrının gizli bir mesaj verebileceği varsayımıyla
• 10:47
  kitapların görünen yüzü kadar görünmeyen yüzüyle de uğraşanlar
• 10:51
  yüzümden aslında hem tasavvufun da tabi ki bu doğurgan
• 10:54
  konusudur. Kitaplar sembolik bir takım
• 10:57
  inanışlara dönüştü ve altındaki mesajdan mesaja odaklanmaktan
• 11:03
  gün yüzündeki o suyun üstünde gözüken mesajı anlamakta ciddi
• 11:07
  problemler yaşadık. Gene kur'an-ı kerim bu konuda
• 11:10
  çok ciddi ve değerli bir atıf yapar.
• 11:12
  Eee ve der ki onlar biz okuduk anladık daha iyi anladık deyip
• 11:15
  kendi alanında bölündüler der. Bu bile aslında yekpare olmanın
• 11:19
  bir dil olmanın ve anlatılan mesajın muhkem ve müteşabi
• 11:23
  olmasından mütevellit anlaşılabilir olmasının önündeki
• 11:28
  sanki bir engel gibi anlatılanların hepsinin yanlış
• 11:31
  olduğunu inkar eden çok net bir söylemdir.
• 11:35
  Tabii ki bu çok tanrılı dönemden tek tanrılı döneme geçiş
• 11:38
  esnasında birçok inanışın beraberinde gelmesinin bir
• 11:42
  dezavantajı. Bazı kelimelerin çok konuşulan
• 11:45
  ama bir türlü sonuca vardırılamayan kelimelerin ve
• 11:48
  değişim geçirmesine vesile oldu. Dediğim gibi eskiden kötülük çok
• 11:52
  basit bir şeydi hadesinin yapacağı bir takım ali Cengiz
• 11:56
  oyunlarıydı. Ancak artık kötülük tanrınınla
• 12:00
  tanrının, evrenin de tanrıyla Özdeş olmasa bile onun dizayn
• 12:04
  ettiği evrenin bir parçası olarak görülmeye başladı.
• 12:07
  Tabii ki bu da. Kötülük üzerine yapılan
• 12:10
  varsayımların topyekün değişmesine vesile oldu.
• 12:14
  Sadece kötülük diyalektiğiyle okumak tabii ki doğru değil.
• 12:16
  Ancak birçok terimi, birçok değişim, birçok insana dair
• 12:20
  beşeri vasfın. Eee, zaman içerisinde çok
• 12:23
  tanrılı dinlerde altının doldurulmaya çalışıldığını
• 12:25
  görüyoruz. Tabii ki çok tanrılı dönemde bir
• 12:29
  avantaj olarak değerlendirebileceğimiz çok 5
• 12:32
  yeri temellere dayanması ve insanın kendiyle Özdeş bir takım
• 12:36
  hadiseleri doğrudan tanrıyla denkleştirmesi ilk etapta çok
• 12:42
  samimi gelebilir. Ancak baktığınız zaman aslında
• 12:46
  insanın kendi dizayn ettiği bir dünya olmanın da çok ötesine
• 12:49
  çıkamadığını gösterir. Tanrı dinler daha bilinmezlik
• 12:53
  üzerine kurgulu ve daha ulvi vasıfta bir tanrı dizayn ettiği
• 12:57
  için tanrı vadettiği için diyelim, daha doğrusu şimdiki
• 13:01
  anlayışımızda bu şekilde dizayn edildiği için bu beşeri
• 13:05
  faktörlerle anlık olarak bizi takip eden ve bizi cezalandıran
• 13:09
  tanrı fikrimi çok daha farklı bir forma evrilmesine vesile
• 13:13
  oldum. Bu tabii ki beraberinde birçok
• 13:15
  kavramı yine değişmesine vesile oldu.
• 13:17
  Nedir bunlar mesela kader anlayışı, kader anlayışı
• 13:20
  öncesinde çok basit de. Dünyada gördüğünüz beşi birçok
• 13:23
  afet, birçok problemin tanrının cezası olduğunu, işte
• 13:28
  eşcinselliği cezalandırdığı kötü yönetimi baskıcı imparatorları
• 13:33
  cezalandırdığı işte çeşitli kavimlere eziyet edildiği için
• 13:37
  böyle cezaların gerçekleştiği işte kölelere eziyet edildiği
• 13:41
  için bunların gerçekleştiği o zaman çok çabukça kabul görmüş
• 13:44
  bir şeyi de ancak bugünlük anlayışı itibariyle işte
• 13:47
  bakıyorsunuz işte kötü yönetilen ülkelerin hepsinin başına bir
• 13:50
  afet mi geliyor? Gelmiyor.
• 13:52
  Insan ne dedi? O zaman dedi ki bunlar dedi.
• 13:54
  Tanrının gazabı değil de dedi. Tanrının tabii ki daha büyük bir
• 13:57
  hesabı var ama dedi bunlar dedi. Doğal afet bu tabii ki bilimin
• 14:01
  gelişmesinin de insanoğlunun tanrıya anlamak aşamasında zihni
• 14:05
  yelpazesinin gelişmesine vesile olan unsurlardan bir tanesi
• 14:10
  insan. Tabi bu afetlerin doğal bir
• 14:13
  takım mekanizmalar neticesinde geliştiğini de görmesiyle
• 14:15
  beraber. Doğrudan tanrıya yükledikleri
• 14:18
  vasfıda zayıflatmaya başladılar. Eee ve bu fikir zaman içerisinde
• 14:22
  tanrının daha uzun soluklu planları da olabileceğine
• 14:25
  yönelik bir evrime vesile oldu. Yani aslında bugün hindistan'da
• 14:29
  konuşulan karma anlayışının bir nevi daha objektif ve daha gözle
• 14:34
  görülebilir bir hale bürünmesine vesile oldu.
• 14:37
  Ancak yine de kavramlar oldukça karmaşıktı.
• 14:40
  Yani neyin günah, neyin sebep olduğu bile dinamik bir
• 14:43
  bileşendi. Ve süreç içerisinde bazı
• 14:45
  şeylerin yapılmasının arkasındaki planı anlayamamak
• 14:49
  bile tanrının kader anlayışı içerisindeki pozisyonunu
• 14:53
  değerlendirmek için insana yeni bir ufuk açtı.
• 14:56
  Hâlihazırda çok tanrı dönemlerin en önemli dezavantajlarından bir
• 15:00
  tanesi seçkin bir takım grupları roma'da patrisyenler mesela veya
• 15:05
  senatörler kendi devlet hiyerarşik sistemini aslında
• 15:09
  doğru ve tanrısal bir lütuf gibi kurgulamasından dolayı.
• 15:14
  Aslında dini söylemlerin devlet temelli söylemlerle çok iç içe
• 15:18
  geçmesidir. Bunu tek tanrılı dönemde
• 15:20
  beklemeyiz değil mi? Ancak tek tanrılı dönemin daha
• 15:23
  fazla teolojik unsurlara dokunduğu dönemlerin olduğunu da
• 15:27
  görmemiz gerekiyor. Tabii ki işte görmememiz lazım.
• 15:31
  Dedik ki işte bu sekülerizme veya laikliğe geçen suretin
• 15:35
  aslında bir ön yansıması. Insanoğlu bunu yaşamak
• 15:37
  zorundaydı. Tek tanrılı dinler de bu sınavı
• 15:39
  vermek zorundaydı ve insanoğlu artık devlet politikaları haline
• 15:44
  gelen teolojik unsurlardan sıyrılıp bunun daha içsel bir
• 15:47
  sınav olduğu ve insanın içkin doğasına yönelik bir atıf
• 15:51
  olduğunu, tanrıyla muhasebenin bireysel olduğunu anlamaya
• 15:55
  başladı. Bu da söylemin değişmesine
• 15:58
  vesile oldu. Bugün itibariyle baktığımızda
• 16:01
  bir çok semavi, din gibi birçok lokal inanışta çok güçlü
• 16:06
  popülasyonlara erişen dinlerin temelinde bir röporitation
• 16:10
  sistemi vardır. Gayri ihtiyari bu rapitasyon
• 16:12
  aynı zamanda beraberinde birçok karnenin karmaşık ve kompleks
• 16:18
  yapısını da ortaya koyar. Bir sistemin en basit şekilde
• 16:21
  anlaşılmamasını istiyorsanız, karmaşık yapmaktan ötede bir
• 16:24
  çardiniz yoktur. Bu karmaşıklıktan faydalanan bir
• 16:27
  altyapı içerisinde şekillenen insanoğlunu.
• 16:30
  Gayri ihtiyari. Olayı anlamak yerine bu
• 16:34
  kavramların derinliği üzerine yoğunlaşması da gayet mutludir.
• 16:38
  Yani bu insanoğlunun içi niye böyle yaptınız diye
• 16:41
  sorulabilecek bir soru değil. Ama bu beraberinde işte birçok
• 16:45
  farklı yorumun ve bir çok farklı anlayışını ortaya çıkmasına
• 16:48
  vesile oluyor. Yeryüzünde bugün semavi din
• 16:50
  ibrahim i din olarak kabul ettiğimiz 3 temel din olmasına
• 16:53
  rağmen bu dinlerin kendi içerisindeki fraksiyon ve yan
• 16:56
  dallarıyla beraber eklenmeden başka teolojik unsurlarla
• 17:00
  beraber değerlendirdiğinizde binlerce belki 10 binlerce.
• 17:04
  Anlatının ortaya çıktığını görebiliyorsunuz.
• 17:07
  Dolayısıyla tek tanrı tanrı belki tek evet bir tanrı
• 17:11
  olduğunu fikrinde neredeyse artık hem fikiriz.
• 17:13
  Birçok dini inanç temelinde ancak söylemler 100 milyonlarca.
• 17:18
  Hal böyle olunca tanrının mesajının anlamasında biz
• 17:22
  neredeyiz? Diye sorduğumuzda aslında çok
• 17:25
  daha uzaklaşmadık. Başladığımız yerdeyiz
• 17:27
  diyebiliriz. Tabii ki tek tanrı fikriyle
• 17:30
  beraber eee insanoğlunun bazı şeylerden korkması da
• 17:33
  gerekiyordu. Ancak bugün baktığımızda birçok
• 17:36
  insanın tanrının yasak kıldığı şeyleri kendi menfaati
• 17:39
  doğrultusunda yapabiliyor olması dahi tanrının fikrinin çok da
• 17:42
  insanoğlunun belliğini, güçlenemediğini bir göstergesi
• 17:45
  olarak görülebilir. Her ne kadar temel inançlarda
• 17:48
  insanoğlu yaptıklarının elbet, öbür tarafta cezasını veya
• 17:52
  mükafatını göreceğini düşünse de bu dünyada edeceği imtiyazlardan
• 17:56
  veya görebileceği zararlara engelleme pahasına işleyeceği
• 17:59
  günahlardan uzak duramıyor ve bu da aslında çok tanrı dönemdeki
• 18:04
  kolaycı ve beşeri menfaatler doğrultusunda şekillenen tanrı
• 18:08
  anlayışını birazcık güçlendirip aynı sistematiğin devam ettiğine
• 18:12
  yönelik varsayımları tekrar bizlere hatırlatıyor.
• 18:16
  Dolayısıyla hangi inanış türü daha doğrudur bunu bilmek zor
• 18:19
  ama tanrıyla ilgili düşüncelerimizi çok daha
• 18:22
  geliştirmemiz gerektiğini kabul etmemiz gerekiyor.
• 18:25
  Tanrının en başta birçok düşünce uzmanının birçok felsefenin dalı
• 18:31
  olarak ilgilenen filozofların, birçok anlayışın birçok teolojik
• 18:35
  yorumunda artık tanrıyı daha ulvi bir vasıfta ve beşiri
• 18:39
  faktörlerden elimine edilmiş şekilde düşünebileceği bir
• 18:43
  dünyayı hayal etmemiz gerekiyor. Beni dediğiniz için çok teşekkür
• 18:47
  ederim. Herkese iyi haftalar dilerim.