Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Hastalıkta ve Sağlıkta, Onlar Hep Yanımızda: Evcil Hayvan Alerjisine Farklı Bir Bakış

Transcript

Hastalıkta ve Sağlıkta, Onlar Hep Yanımızda: Evcil Hayvan Alerjisine Farklı Bir Bakış · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:05
Herkese merhabalar ben ayşe bilge onlara medide Üniversitesi
0:09
Tıp Fakültesi göz hastalıklar Ana Bilim Dalı alerji ve
0:11
immünoloji bilim dalında öğretim görevlisiyim.
0:14
Bugün Hasan cem aykutlu ile kedi alerjisini konuşacağız.
0:18
Kendisi çocuk psikiyatresi trakyatı fakültesinden ben
0:22
kısaca kedi alerjisinin alerjiyle ilgili kısmından
0:26
bahsetmeye çalışacağım. O da kedi alerjisi ile ilgili
0:29
yaşadığımız zorlukların biraz psikiyatrist gözüyle bize
0:32
açıklamaya çalışacak girişi olarak kedi alerjisi.
0:36
Son dönemde bu kadar önemli hale geldi.
0:38
Ben bunu açıklamak istiyorum. Biz solunum yolu alerjenlerini
0:42
kabaca iç ortam alerjenleri ve dış ortam alerjenleri olarak
0:46
2'ye ayırıyoruz. Bildiğiniz gibi iç ortamlarda
0:49
artık daha sık vakit geçiriyoruz ve iç ortam alerjenlerinden en
0:52
önemlilerinden biri de kedi alerjisi haline geldi.
0:56
Birçok ülkede kedi ve köpek sahiplenme oranının yüzde
0:59
ellilere kadar yükseldiği tahmin ediliyor.
1:02
Covidden sonra bunun %5 oranında daha da arttığı tahmin ediliyor.
1:07
Tabii bu ülkeler arasında farklılıklar gösterebilir.
1:09
Ülkemizdeki net verinin ne olduğunu bilmiyorum ama kedi
1:13
alerjisinin de yaklaşık %20 düzeylerinde olduğu biliniyor.
1:17
Bu tabi çalışmalar arasında farklılık gösterebiliyor.
1:20
Kedi alerjisi yapışkan bir alerji yani bulunduğu yere
1:24
yapışıyor. Solunum yollarına da yapışıyor
1:27
işte halılara, kilimlere, koltuklara da yapışıyor.
1:30
Bu yapışkan alerji olmasından dolayı da uzun süre orada sebat
1:34
edebiliyor ve alt solunum yollarına kadar dolaşıp.
1:37
Onunla da ciddi bir ilişki gösteriyor.
1:40
Kedi duyarlılığı olan kişilerin kabaca 4'te birinde alerjik
1:44
nezle 5'te birinde ise astım görülüyor.
1:47
Astım görülme riski kedi alerjisinde yaklaşık iki kat
1:51
daha artış gösteriyor ve kedi alerjisinde diğer alerjilerden
1:56
farklı olarak da korunma yöntemi çok ön planda.
1:59
Elbette ki hastayı tedavi edeceğiz ama örneğin bir polen
2:03
enerjisini polenden tamamen sakınmak mümkün olmuyor.
2:06
Bir ev tuzakara aler. Polenden tamamen sakınmak mümkün
2:10
olmuyor ama kediyle temasınızı kestiğiniz zaman ve kedi evden
2:14
gittikten sonra da yine ev temizliğini yani tek başına
2:18
kedinin evden gitmesi de maalesef yeterli olmuyor
2:21
arkasında. Çünkü alerjenleri yaklaşık 16 ay
2:24
kadar canlı kalabiliyor. Ev temizliğinde yaptığınız zaman
2:28
semptomlarınızı büyük ölçüde azaltabiliyorsunuz ve alerjik
2:32
semptomları tekrar kediyle temas etmediğiniz sürece de
2:34
yaşamıyorsunuz. Bu nedenle alerjistler olarak
2:38
tabii ki bu korunma yöntemlerini önemsiyoruz.
2:41
Yani öncelikli olarak ciddi asmatik semptomları olan yani
2:45
kediyle teması sonrasında ciddi astım krizi yaşayan öksür,
2:49
kırıltı, nefes darlığı olan hastaların kediyle temasını
2:52
kesmeye çalışıyoruz. Ama ne yazık ki çalışmalar da
2:55
onu gösteriyor. Özellikle yalnız yaşayan
2:58
kişilerde ve çocukluğu ailelerde kedi besleme oranı çok yüksek ve
3:03
bu kişiler kediden kolay kolay vazgeçemiyorlar.
3:07
Ve kediden vazgeçme gibi bir ihtimal de çok fazla
3:10
düşünmüyorlar. Çok fazla düşünmedikleri için bu
3:13
yöntem birçok hastada aslında. Çözüm dediğim gibi çok kolay
3:17
olmasına rağmen kedi alerjik hastaların kabaca mesleki
3:21
tecrübe olarak söylüyorum. %90'ı da hiçbir işe yaramıyor ve onlar
3:25
farklı yöntemler denemek istiyorlar işte daha alerjik bir
3:30
kediyle yaşayabilir miyiz? Başka korunma yöntemleri
3:33
kullanabilir miyiz? Aşı tedavileri uygulayabilir
3:35
miyiz hiçbir şekilde. Dediğim gibi kediden uzaklaşma
3:40
tam bir koruyucu yöntem olarak kullanılamıyor.
3:42
Sizin burada cem bey eklemek istediğiniz bir şey varsa
3:46
isterseniz sizinle devam edelim. Ben daha sonra hani bu korunma
3:50
yöntemlerinin yani kedinin evden gitmesi dışındaki korunma
3:53
yöntemlerinin ne kadar işe yaradığı konusunda da bir
3:57
bilgilendirme yapayım. Şöyle girmek istiyorum, sohbete
4:00
ben de bir kedi sahibiyim. Yaklaşık 4 yıl oldu. 4 buçuk
4:04
hatta çocuğun yaşı üzerinden hesaplıyorum.
4:07
Bir yıl gecikmeli. Öncesinde gelmişti işin ruhsal
4:10
boyutu derken ben mümkün olduğunca tabii her zaman mümkün
4:14
olmasa da kendimden örnek vermeyi seviyorum.
4:17
Çünkü gerçekten net yaşanılan birinci elden tecrübe oluyor.
4:22
Öncelikle mesela bu işin ruhsal boyutu derken aklıma kendi kedim
4:26
ve yaşadıkları üzerinden bir küçük bir paylaşım yapmak
4:29
geliyor. Yaşı demiştin.
4:30
Mesela 4 buçuk yaşında kimin üzerinden hesaplıyorum.
4:33
Çocuğumun yaşı üzerinden hesaplıyorum çünkü çocuğumdan
4:35
bir sene önce onu sahiplenmiştik ve.
4:38
Mesela biz evde ismi hektör hektör abi diyoruz.
4:42
Neden? Çünkü önce gelen yani bir evlat
4:45
temsiliyetinde ve böyle bir şey olduğuna tabii ki bir evlat
4:48
temsiliyet olduğunda hani bu bir pelüş oyuncaktan ayrılmak gibi
4:52
bir şey değil. Yani bu bu da gerçekten insanın
4:55
en temel ruhsal ihtiyaçlarından biri olan bağlanma ihtiyacını
4:58
karşılayan bir nesneyle karşı karşıya.
5:01
Mesela burada nesne derken yanlış anlaşılmasın.
5:03
Hani biz bunu ruhsal literatürde her türlü ilgi kurduğumuz canlı
5:08
cansız varlık. Için kullanabiliyoruz çünkü
5:10
cansız varlıklar bile bizim için canlılık kazanabiliyor.
5:13
Kendi ruhsal dünyamızda ki evcil hayvanlar burada gerçekten kanlı
5:18
canlı ilişki kurabilen, affekte olan yani duygu dışa vurumu olan
5:22
bağlanması olan sevgi gösterebilen çok çok değerli
5:25
varlıklar. Hayatımızdaki tarihsel olarak
5:28
bile hani insanoğlunun uygarlaşması kadar belki daha
5:32
bile eski olan hayvanlar, onlarla birlikteliğimiz ve çok
5:35
derin bağlarımız var. Böyle düşününce bir evlat
5:38
gözüyle de bakılabiliyor ev. Bana evdeyken bir çocuk kendine
5:41
kardeş gibi de abi gibi de görevi abla gibi de görebiliyor.
5:46
Böyle bir şey olduğunda da hani tipik şeyi çok severim.
5:49
Kamu spotu sigarayı bırakmalısın ya da işte iç beyazdan uzak dur.
5:53
Bu tamamen böyle bir konu değil oldu.
5:55
Çok aşikar bir şey. Evcil hayvantı söz konusu
5:57
olduğunda ki özellikle 1'de uzun süre de birliktelik olduğunda
6:01
tekrar kendi kedime geri döneyim.
6:03
Nasıl bir durumda ben de karşı karşıya kaldım.
6:06
Kedimle ilgili allah'tan tabii ki astım kadar ciddi bir durumla
6:09
karşı karşıya değiliz ama ben. 7 sahiplerine kadar kedi alerjim
6:13
olduğunu bilmiyordum ve onunla beraber yaşamaya başladıktan
6:16
sonra hakikaten haftada en azından bir iki kez hatta üç kez
6:21
üç gün anti isteminick alacak kadar hapşırık işte kaşıntı gibi
6:26
şikayetleri olan bir durumla karşı karşıya kaldık ve bu
6:29
durumla ilgili hemen beni ilk verdiğim tepki ve bizim aile
6:32
olarak da verdiğimiz tepki bunun çözümünü semptomun çözümünü de
6:35
aradık. Hani olay şey gibi mantığında
6:38
çıkıp doktor mantığıyla etnolojinin çözümü gibi hani
6:41
sebebin? Çözümünden öte ben bu hapşuruma
6:44
alerjimi nasıl geçirebilirim diye tam da sizin tarif
6:47
ettiğiniz gibi doktor arkadaşlara kapısını çalarak
6:50
işte alerji testleri yaptırarak vesaire bir çözüm bulmaya
6:52
çalıştık ama sonuçta bir çözüm çıkmadı.
6:54
En azından bizim için çok da ciddi bir semptamda olmadığı
6:57
için haftada iki üç gün antistremit'te beraber
6:59
yaşamımıza devam ediyoruz. Ha bir noktada evet daha ciddi
7:03
bir sorunlarımız olsaydı belki daha ciddi kararlar verme
7:06
yönünde adım atmak zorunda kalırdık ama orada da gördüğümüz
7:10
şey hani bildiğim şey ruhsallık perspek.
7:12
Baktığımızda yani bir evlat kategorisinde bir çok temel bir
7:16
nesne kategorisinde görülen bir evcil hayvanın da ayrılması
7:20
ondan vazgeçmek tam bir kaybı tetikleyebiliyor.
7:24
Bu noktada da aklıma şöyle çok ilginç bir duymuş olduğum vaka
7:27
örneği geliyor. Tabii burada şunu hatırlatmak
7:30
lazım, vaka örnekleri bireyseldir.
7:32
O vakanın birçok dinamiğinin bir yere gelerek oluşturduğu tabloyu
7:36
bahsediyoruz ama 9 yaşında bir kız.
7:39
Üç yıldır beslemiş olduğu muhabbet kuşu vefat edince tam
7:43
anlamıyla bir yaz sürecine girip evde tabi ki bunun ailesi yaz
7:47
süreci olduğunu tahmin etmiyor. Çünkü hani bir evcil hayvanı
7:50
vefat etti. Hatta yeni bir kuş bile alırız
7:53
gibi düşünceleri varken kızın konuşması azalıyor, iş daha
7:58
azalıyor, sessizleşiyor, içine kapanıyor, okulda durgunlaşıyor
8:02
ve aile ve öğretmenleri buna anlam vermeye çalışıyor.
8:06
Derken arkadaşları bir çocuk psikiyatristi olan kişiye
8:10
ulaştıklarında onun çok güzel bir müdahalesi var.
8:13
Burada kızın evine gidip arkadaşlarının evine gidip aynı
8:16
bir taziye evinde yapıldığı gibi.
8:19
Gidip baş sağlığı diliyor ve kızdan evcil hayvanla ilgili
8:22
anılarını paylaşabilirsin. Çok mutlu olacağını söylüyor.
8:25
Ve kız bu süreci söyleyip birazcık o durgunluğunun
8:29
huzursuzluğun azaldığını gördüğünde aileye verdiği
8:32
tavsiyede tanıdıklar, yani kızı ve evcil hayvanın tanıyan
8:35
kişilerin bu haftayla taziye evinde olduğu gibi ev ziyareti
8:39
yapıp başsal dilemesini tavsiye ediyor ve bu süreç kızın yasını
8:42
işlemesine olanak sağlıyor. Yani bu örneği şundan dolayı
8:46
veriyorum. Evet doktor rolündeyken
8:49
özellikle 1'de göğüs Hastalıkları Uzmanı rolünden
8:51
baktığımızda o kadar ciddi ağaçta astım atakları falan
8:54
varken tabi ki et. Yoğurttan kaldırmak çok önemli
8:57
noktaya geliyor ama biraz da insan ruhsallığı perspektiften
9:01
bakınca da bu kadar kırılgan ve önemli bir nokta olduğu
9:04
karşımıza çıkıyor işte. Burada da yalnız yaşayama
9:06
çocukta ailelerin risk faktörü olması boşuna değil.
9:10
Çünkü onlar için çok önemli bir, aynı zamanda özellikle
9:13
yetişkinler için de kendilik nesnesi dediğimiz, yani en yakın
9:18
arkadaşı dostu gibi bir rol üstlenebiliyor.
9:21
Ben arada şunu eklemek istiyorum, yani sizin
9:23
anlattıklarınıza ilave olarak şimdi.
9:26
Evcil hayvan eve geldikten sonra alerji semptomları geliştikten
9:30
sonra neler yapabiliriz kısmına ben biraz sonra değineceğim ama
9:33
bağlanma konusu gerçekten ciddi olduğu için sizin de
9:36
anlatmanızdan yola çıkarak aslında evcil hayvan
9:39
sahiplenmeden önce biraz fazla üzerinde düşünmek gerekiyor
9:43
belki de. Çünkü şöyle şeyler var tabi ki
9:46
bazı çalışmalar var ve insanlar bunun üzerinden de yola çıkarak
9:50
yani sadece bağlanma duygusu ötesinde alerji perspektifinden
9:54
acaba evcil hayvan beslersek gelecekte alerji.
9:57
Azalır mı? Gibi bir bakış açısından da
9:59
bazen hayvan sahiplenme söz konusu olabiliyor.
10:02
Çünkü bazı çalışmalar gösteriyor ki erken bebeklik döneminde
10:06
hayvan beslemenin alerji riskini azalttığına dair birtakım
10:09
çalışmalar elbette ki var ama bu çalışmalar dan yola çıkarak çok
10:13
kesin bir şekilde evet çok erken yaşlarda hayvan beslerseniz
10:18
gelecekte işte alerji riskiniz, belirgin azalır gibi çok keskin
10:22
bir cümle söyleyebilmek çok öz konusu değil.
10:24
Çünkü bununla çelişen çok fazla çalışma da var o.
10:27
Hani beslemeden önce hani ailelerin çocuklarına bir evcil
10:31
hayvan almadan önce biraz daha üzerinde düşünmeleri gerekiyor.
10:35
Hele ailede bir atıp öyküsü varsa, hele ailede bir astım
10:38
öyküsü varsa biz tıpta çok keskin bir şekilde şey
10:41
konuşamıyoruz. Yani siz kediyi alırsanız
10:43
kesinlikle alerjiniz olur. Kediyi almazsanız hiçbir semptom
10:46
yaşamazsınız gibi çok keskin söylemlerde bulunamıyoruz.
10:50
Yani siz kediyi alıp evet alerjik semptom yaşamı ya da
10:53
bilirsiniz. Ama sahiplendiğiniz zaman
10:56
dediğim gibi ailede de bir atıp riskiniz varsa bunu gelişme
11:00
riskini otomatikman artırıyorsunuz ve bir riski
11:03
alarak yola devam ediyorsunuz. Şimdi aileler 1'de bize ya da
11:07
hastalar şunu soruyorlar, ben yıllardır kedi besliyorum,
11:10
hiçbir şikayetim yoktu. Şimdi birden şikayetlerim
11:13
başladı. Bunun kediyle olma ihtimali yok.
11:16
Kediyle olma ihtimali de yok. Çünkü zaten biz bununla
11:18
yıllardır yaşıyoruz. Aslında alerji tam da böyle
11:21
gelişen bir şey ilk önce temas etmeniz gerekiyor.
11:24
Ona karşı belirli bir alerjik yanıtın oluşması gerekiyor ve
11:28
ondan sonra da semptomların gelişmesi gerekiyor ve
11:31
şikayetlerin başlaması gerekiyor.
11:33
Kedi alerjisinde de kabaca çalışmalar göstermiş ki iki
11:37
yıllık bir temastan sonra ortalama iki yıllık bir temastan
11:40
sonra duyarlılık gelişmeye başlıyor.
11:42
Yani ona karşı artık bir reaksiyon vermeye
11:46
başlayabiliyorsunuz. Bu süreyi uzun da olabiliyor.
11:48
Çünkü bazı hastalarda işte 10 yıllık beslenme sonrası ben 10
11:52
yıldır kedim besliyorum. Şimdi nasıl alerjim gelişebilir
11:55
diye bir tepki verebiliyor. Hastalar bize evet çok uzun süre
11:59
sahiplendikten sonra ve onunla yaşadıktan sonra da.
12:03
Şikayetleriniz gelişebiliyor. Bunları neler arttırıyor, daha
12:05
fazla kedi beslerseniz daha fazla riskiniz artırıyor.
12:09
Daha küçük bir evde beslerseniz daha az havalanan bir ortamda
12:12
beslersiniz. Riskiniz biraz daha artıyor.
12:15
Kedi çeşitleri arasında risk açısından bir fark yaratıyor mu?
12:18
Yani uzun tüylüler daha mı riskli?
12:20
Kısa tüylüler tüyü olmayanlar daha az mı riskli?
12:22
Hayır, bunun tüyüyle bilgisi yok.
12:24
Çünkü alerjinin asıl yapısını oluşturan kedinin epiteli
12:29
salgısı, idrarı ve fethesi yani dışkısı bunlar alerjenik
12:33
materyali oluşturuyor. Bir jest de epitel deha
12:36
alerjilikken bir cinste idrarındaki alerjen.
12:39
Daha fazla uyarabilir, o yüzden de bir cinsi bir cins ile
12:43
değiştirmeniz ya da hipo alerjik olarak pazarlanan kedilerin
12:47
aslında bilimsel olarak hiçbir geçerliliği yok.
12:50
Yani siz tüylü bir kedi de besleyebilirsiniz.
12:52
Tüylü kediyi bırakıp yerine tüysüz bir kediyi almanızı bir
12:55
anlamı yok. Kedi alerjikseniz ya kendinizle
12:58
devam edeceksiniz ya kediden tamamen vazgeçeceksiniz.
13:00
Çünkü bunun bir maalesef gibi orta yolu yok.
13:03
Cins değiştirmek gibi kedinin bazı bölgelerinde alerjen
13:06
miktarı daha artıyor. Özellikle 100 bölgesinde alerjen
13:09
miktar. Daha yüksek olduğu gösterilmiş
13:12
çalışmalarda neden salgısı orada daha fazla?
13:14
Çünkü salgısı daha fazla olunca sizin de özellikle hani kediyle
13:18
birlikte uyumanız yapışık uyumanız yan yana yatmanız, onu
13:22
öpmeniz, sevmeniz bunların kötü olduğunu söylemiyorum ama
13:25
temasınızın bu kadar dip dibe dip dibe olması maalesef ki
13:28
alerjen yoğunluğunuz artırıyor. Yani sizin aldığınız alerjen
13:32
yükü arttığı zaman otomatikman daha hızlı bir şekilde duyarlı
13:36
hale geliyorsunuz. Daha semptomatik hale
13:38
geliyorsunuz bununla birlikte. Kedi alerjeni hiçbir zaman tek
13:42
başına bir duyarlılık oluşturmuyor.
13:44
Yani kedi alerjiklerde biz ev tuzu karar alerjisinde
13:47
beraberinde görüyoruz. Poleni de kükü de beraberinde
13:49
görebiliyoruz. Çoğunlukla multiseniz oluyor
13:52
hastalar yani birçok şeye duyarlı hale geliyorlar.
13:55
Şimdi birçok şeye duyarlı hâle gelmek demek şöyle kedi, gezen
13:59
bir hayvan. Sonuçta gezdiği zaman ne oluyor?
14:01
Bir tuzu alıyor, bir tozu bir yerden bir yere götürüyor.
14:04
Ondan sonra kedinin kumu yani kedinin kumuda sonuçta bir toz
14:09
yayan bir şey idrarı vefeçesinden bahsetmiyorum.
14:12
Yanlışkısından bahsetmiyorum. Onun kendi içinde zaten alerjeni
14:15
var ama kumunun olması dahi ortamda bir alerjilik yük
14:20
yaratıyor aslında. Eğer toz alerjikseniz o yüzden
14:23
de kedi olduğu zaman evin tab. Sıkı aralıklarla temizlenmesi
14:27
gerekiyor. Yani tüyünü kestirmeniz ya da
14:29
sık temizlemeniz biraz yani kediyi sürekli fırçalamanız,
14:33
alerjenik yükü azaltmakla birlikte maalesef tamamen
14:37
gidermiyor. Çünkü olduğu yeri de yapışan bir
14:39
alerjen yani koltuğun üzerine yapıştığı zaman siz o koltuğu
14:43
edipten bir şekilde temizlemediğiniz sürece orada
14:47
aylarca kalabiliyor ve o kedi her gün o alerjini tekrar tekrar
14:52
tekrar tekrar eve bırakıyor işte hava filtreleri, hava
14:55
filtreleri. Olduğu yerde biraz alerjenik
14:58
yükü azaltmakla birlikte bütünüyle alerjinik semptomları
15:01
geçirebilecek bir korunma yöntemi değil, evin
15:04
sıkarlıklarla temizlenmesi sizi tamamen ilaçtan koruyabilecek
15:08
bir yöntem değil. Yani doktor açısından baktığınız
15:11
zaman hastalar sizden şöyle çözümler istiyor.
15:13
Çünkü bana öyle bir öneride bulunun ki ben kediyle
15:16
yaşayacağım. Aynı zamanda ilaç da kullanmama
15:20
lüksüne sahip olacağım. Bu iki mantık her zaman
15:23
birbiriyle örtüşmüyor. Çünkü dediğim gibi siz alerjenle
15:26
sür. Temas ettiğiniz zaman vücudunuz
15:29
maalesef onu aşırı duyarlılık geliştirdiği için sürekli bir
15:33
reaksiyon halinde. Yani siz kediyi sevmekle
15:36
birlikte bir yandan da onunla bir savaş halindesiniz yani.
15:39
Çünkü vücudunuz onu tam olarak bütünüyle kabul etmek istemiyor.
15:43
Burada tam orta yolu bulabileceğiniz alerjenik bakış
15:47
açısı açısından bir metod yok gitmesi dışında ama tabii ki
15:51
düzenli tedavi yöntemleri var. Kedi alerjisi olanlarda
15:54
tedavileri azaltabiliyor muyuz kedi te?
15:57
Olduğu sürece azaltamayabiliyoruz.
16:00
Tam aksine temas arttıkça ilaç dozları giderek giderek artış
16:04
gösterebiliyor. Hastaların düşündüğü gibi aşı
16:07
tedavisi her hastaya uygun olmayabiliyor.
16:10
Bunun için doktorların iyi değerlendirmek gerekiyor.
16:13
Hastanın uygunluğunu, aşı tedavisini hastalar kafalarında
16:17
şöyle canlandırıyorlar, bir mucizevi iğnemiz var, yapacağız.
16:20
Yaptığını andan itibaren artık kediyle temas ettiğinde.
16:25
Hastanın hiçbir şikayeti olmayacak.
16:27
Maalesef böyle bir yöntem değil. Etkinlik yaklaşık bir yılda
16:30
başlıyor. Aşı tedavisi yaklaşık 5 yıl
16:33
kadar devam ediyor. Siz bu sırada kediyle temasınızı
16:36
sürdürmeye devam ediyorsunuz ve başarı oranı %100 değil %65'le
16:41
90 arasında değişiyor. Tabii ki çok yüksek başarı
16:43
oranları bildiren yayınlar da var ama bu mutlak olarak kediyle
16:47
temasınız devam ettiğinde şikayetinizi olmayacak anlamına
16:51
gelmiyor ve dediğim gibi etkinliğini de her ay ayda bir
16:55
kez iğne yaptırıp bir yıl sonra görebildiğiniz bir seçenek.
16:59
Şimdi biz alerjist bakış açısıyla kedi alerjisiyle
17:03
karşılaştığımız zaman tabii ki. Hastalara hani temasının
17:07
artmasının alerjik semptomları nasıl arttırdığını ve bunun
17:10
sonuçlarını anlatıyoruz. Burada hastaya direkt olarak
17:14
kediyi mutlak bırakmalısın söylemi bir duygusal bağ olduğu
17:18
için hem gerçekçi değil hem de bu kolay uygulanabilir bir şey
17:22
değil. Bu nedenle bizler de zaten
17:24
doktor olarak hani bu süreci siz kafanızda ailece nasıl
17:28
planlayabilirsiniz? Gelecekte sevdiğiniz birine
17:31
kediyi emanet edebilme şansınız var mı diye önerilerde
17:35
bulunabiliyor. Bununla birlikte kedi temasını
17:38
azaltmak istiyoruz. Özellikle de kediyle birlikte
17:40
uyuyan hastalar için yani çok fazla teması olduğu zaman
17:43
özellikle de 100 bölgesiyle fazla teması olduğu zaman
17:46
alerjenik yükünde arttığından bahsetmiştim.
17:49
En azından yatak odasını derinden bir temizleyip yatak
17:52
odasına kedinin girmemesini sağlayabilmek, onunla uyumamayı
17:56
sağlayabilmek bile bir nebze olsun.
17:58
Alerjenik yükü azaltabiliyor ama burada cem bey size dönmek
18:02
istiyorum. Burada dediğim gibi tamamen bir
18:04
duygusal bağlanma olduğu için. Eee hastaların bunu uygulama
18:08
süreçleri hem zaman alıyor hem kabullenme süreçleri zaman
18:12
alıyor. Nasıl bir yol çizmek gerekiyor?
18:15
Sanırım siz bizi aydınlatacaksınız bu konuda.
18:18
Elimden geldiğince de anlamadım kadarıyla diyelim ama şu noktada
18:21
başlamak daha önemli gibi geldi. Sizin paylaşımlarınızla beraber
18:25
oraya ben tekrar vurgulamak istedim.
18:27
Şimdi bu kadar özellikle yani atopik alerjik yükü yüksek olan
18:31
kişiler, ailelerde bir evcil hayvan sahiplenme fikri ortaya
18:35
çıktığında aslında. Eyleme geçmemek hem ulusal
18:39
açıdan hem de biyolojik açıdan sağlık açısından da çok temel
18:43
bir noktayasa. Çünkü genelde bizim gördüğümüz
18:46
ne oluyor? Çocuklu aileler bilerek ya da
18:48
bilmeyerek, bazen hani bir deneme amaçlı gibi evcil
18:52
hayvanları evine alabiliyorlar. Bu süreçte de sizin de
18:55
bahsettiğiniz alerjinin de geç zamanlarda ortaya çıkması gibi
18:58
bir durumda devreye girince bu bağlanma evcil hayvanında tabii
19:03
ki bu aileye bağlanması da çok önemli bir durum oluşuyor.
19:06
O yüzden gerçekten hani bir. Benimkileri bana sahiplenmeden
19:09
önce bu konuda bir durup düşünmek gerektiğini ben
19:12
düşünüyorum çünkü hem aile için hem de hayvanlar için bu böyle
19:16
bir deneme gibi bir süreç pek mümkün olmuyor.
19:19
Bu nokta yola çıkarak da o ilk vermiş olduğum yaz tutan kız
19:23
örneğinde olduğu gibi hekimler de bu konuya yaklaşırken tabi ki
19:27
kişiye, aileye, ebeveynlere genellikle bu durum artık çok
19:31
ciddi noktaya ulaştığında sizin bahsettiğiniz gibi astım krizdir
19:34
gibi çok ciddi noktalara ulaştığında bir değişiklik yapma
19:37
önerisi sunabiliyorlar. Ama tabii bunun işlenmesi,
19:40
kişinin bunu kabul edilebilmesi çok ciddi bir süreç alabilir.
19:43
Çünkü gerçekten bir evlattan ayrılmak gibi bir döngüyü
19:47
dinlemeyeyim başlatabilir. Hiç kolay bir karar değil,
19:51
özellikle 1'de sizin bahsetmiş olduğunuz yalnız yaşayan bir
19:54
çocuktu. Ailelerde bu durum çok önemli.
19:56
E bu noktada doktorun aileye biraz zaman tanıması ama bu
20:00
konuyu hep gündeme yargılayıcı bir dil olmadan gündeme
20:03
getirmesi biraz anlamak için soru sorarak sizi rahatsız eden
20:07
kafanıza takılan. Rus olarak yük oluşturan
20:10
şeylerle biraz ondan ifade etmesini alan tanıyarak bir
20:13
nebze ilişkiyi güçlendirebilir. Doktor hasta arasındaki ilişki
20:16
bu noktada konuşabilmek adına ama şunu unutmamak lazım.
20:20
Bu durum çok ciddi psikiyatrik belirtilerle de ve hatta
20:24
bozukluklarla da yani ayrılma süreci ya da yas tepkisi aynı
20:28
bir insanın kaybı gibi çok ciddi durumda tetikleyebilir.
20:31
Bu noktada da tabii ki her zaman hastanın o temel ruhsal
20:35
sağlığını da değerlendirerek destek alması konusunda
20:38
yönlendirmek önemli bir. Taşıyor çünkü dediğim gibi yani
20:42
bir evcil hayvan bir kişi için sadece dokunarak rahatladığı ya
20:47
da görünce mutlu olduğu bir canlı değil, onun bağlanma
20:51
ihtiyacını karşılayan, onun kendilik nesnesi olarak
20:55
aynalanması, varoluşun hissetmesi, ona destek olan dost
20:59
olan evlat olan rolleri çok ciddi önem taşıyor ve böyle bir
21:04
durumda da zaten bu ayrışma o kadar kolay
21:07
gerçekleşemeyebiliyor. Tabii ki biraz risklerden konuş.
21:10
Hep evcil hayvanların listelerinden yani nasıl alerji
21:13
açısından risklerinden ama ruh sağlığı açısından ciddi
21:16
faydaları da var. Bu yapılan çalışmalar da
21:18
kanıtlanmış olan durumlar özellikle mesela çocuk
21:22
psikiyatri spesifikinde konuşacak olursak, otizm ve
21:25
dikkat eksikliği gibi psikiyatrik bozukluklarda evcil
21:28
hayvan sahibi olmanın anksiyete, davranış yönetimi, empati beceri
21:32
konusunda ciddi faydaları olabiliyor.
21:35
Ama tabii ki böyle bir sürece başlarken.
21:38
Bütüncül bakmak aile açısından da çok önemli olduğunu
21:41
düşünüyorum. Aslında kedi sahiplenen
21:44
kişilerin şöyle bir kişilik özellikleri de oluyor,
21:47
genellikle bizim hastaların hani ilaç kullanma oranları düşüktür.
21:51
Ilaçlarını iyileştikten sonra bırakırlar.
21:53
Çok ciddi bir uyum sorunları yaşayabilirler ama kedi
21:56
alerjikler tabii kediyle birlikte yaşamak istedikleri
21:59
için aslında ilaçlarını düzenli kullanma ve aksatmama eğilimi
22:03
gösteriyorlar. Yani çünkü o sevdiği şeyden
22:06
ayrılmak istemiyor. Aynı zamanda şikayette yaşamak
22:09
istemiyor. Şikayette yaşamak istemediği
22:11
için ilaçlarını düz. Kullanıyor bir kötü tarafı tabii
22:15
ki ona toz konduramadığı için genellikle semptomları konusunda
22:18
da çok gerçekçi bilgilendirmeler yapmıyorlar.
22:21
Yani bazen yalan söyleyebiliyorlar.
22:23
Şikayetlerini azaltma yönünde size bildirim yapıyorlar.
22:28
Bu da bizim hastaların karakteristik özellikleri
22:30
diyelim. Kedi besleyenler.
22:32
Için işte zaten tam da bu noktada olayın sadece bir evcil
22:35
hayvanı olmadığı, yani bir kedi köpek ya da muhabbet kuşu
22:39
olmadığı olayın. Insanın çok temel en derin
22:43
ruhsal ihtiyaçlarına bağlantılı olduğunu fark etmek hem böyle
22:46
bir sürece girmeyi düşünen aileler ya da yetişkinler için
22:50
önemli bir nokta. Hem de bunu değerlendiren
22:53
doktorlar için de çok önemli bir nokta.
22:55
Çünkü en temel ihtiyaçlarımız. O yüzden belki de bu sohbette
22:59
tekrar tekrar dilime gelen kelime hep evlat oldu.
23:02
Yani o evlattan ayrışma, evlatla vedalaşma mümkün şeyler gibi
23:07
gözükmüyor ama tabii bunlar da mümkün.
23:09
Tabi ki mümkün. Yani hani ben biraz.
23:11
Imkansızlığından bahsedermiş gibi oldum ama sonuçta bu konuda
23:15
kâr zarar dengesi düşünüldüğünde ve bu bir süreç içerisinde
23:19
işlenebildiğinde bu ayrışma da mümkün olabilir.
23:22
Ama tabi ki kişiye göre kurduğu bağın derecesine göre onun
23:26
ifadelerine göre bu çok ciddi değişmektedir.
23:29
Süreci diyebilirim. Evet, belki sizin söylediğiniz
23:33
gibi sahiplenmeden önce biraz daha dikkatli düşünmek bir
23:36
kediye sahipken, hani bunu 2345 gibi sayısını artır.
23:42
Önce de biraz daha düşünerek karar vermek, ilk başta herhâlde
23:46
yapabileceğimiz en etkin çözüm olacak ki, ideal alerjisi
23:50
geliştikten sonra da herhalde bunu sadece basit bir korunma
23:53
yöntemi olarak değil, hani bir bağlanma süreci de olduğu için
23:57
hastayla daha çok vakit geçirerek her geldiğinde hani
24:00
risklerini ve kazançlarını tekrar tekrar dillendirerek bir
24:05
ortak yol bulmak gerekecek. Ama sonuçta tedaviye de zaten
24:09
hastayla birlikte karar verdiğiniz için yani.
24:12
Seçimini hangi yönde yaparsa eee bizim de doktor olarak o yönde
24:17
bir onu rahatlatacak, onun hastalığını iyileştirecek ona
24:20
bir çözüm sunmamız gerekiyor. Kedi alerjiklere evet anladığım
24:24
kadarıyla biraz daha farklı yaklaşmak gerekiyor mu?
24:27
Üç dakikada gördüğünüz bir pop klinik muayenesinde hani sizin
24:30
onun hani ruhsal ihtiyaçlarını çok karşılayabilmeniz mümkün
24:33
değil? Öte yandan çok değinmesek de
24:35
yani siz kediden uzaklaştırdığınız zaman da
24:38
alerjik semptomlarını artırabilirsiniz.
24:40
Hastayı ciddi bir strese sokuyorsanız eğer o yüzden.
24:43
Mesela şeyde de çok tartışılıyordu.
24:45
Hani ne kadar etiksiz şimdi yani atıyorum. 40 50.000 TL değerinde
24:50
bir biyolojik ajan başlayacaksınız astımı için yani
24:53
kuvvetli bir molekül başlayacaksınız ve bunu belki de
24:56
ölene kadar yani sürdüreceksiniz.
24:59
Belirli bir zamandan sonra kedi evden gitmiş olsa bile zaten
25:02
hava yolunda kalıcı değişiklikler olduğu için bunu
25:05
geride döndüremi içeceksiniz belki yani.
25:08
Çünkü hastalar şöyle diyor, kedi öldükten sonra bir daha kedi
25:11
almayacağım diyor. Bu noktada mesela bu şey de etik
25:15
olarak da çok tartışılıyordu. Yani kedi evden gidebilir.
25:18
Siz kedinin evden gideceğini biliyorsunuz.
25:20
Gene de biyolojik başlar mısınız?
25:22
Böyle bir tedaviye girer misiniz?
25:24
Böyle bir maliyete girer misiniz?
25:26
Böyle bir maliyeti devletin karşılaması uygun mudur?
25:30
Yani ben doktor gözüyle baktığım zaman bunun bir hasta açısından
25:34
bir seçim olduğunu düşünüyorum. Yani hasta eğer böyle bir seçim
25:38
istiyorsa ve böyle daha mutlu olduğunu düşünüyorsa bizim de bu
25:42
tedaviyi vermemiz gerektiğini düşünüyorum.
25:44
Benim bakış açımdan baktığım zaman ben o yüzden evcil hayvan
25:47
kudüsında çok baskılayıcı bir yol izlemiyorum zaten.
25:51
Genel olarak alerjistlerinde o kadar baskıcı bir yol
25:54
izlediklerini düşünmüyorum ama şeye doğru götüremiyoruz tabi ki
25:58
hani bir düşünme. Kapısı bile açabildiğimizi
26:01
düşünmüyorum. O birazcık da zamansızlıktan
26:03
kaynaklanıyor. Yani kafasının bir köşesindeki
26:06
tek ayrılma fikri günün birinde ölürse oluyor.
26:09
Ancak ve bunun mesela cinsiyet arasında farklılık gösterdiğini
26:13
düşünüyordum ben ama yani kadınlarda daha fazla olduğunu
26:17
düşünüyordum. Bence artık kadınlarda daha
26:20
fazla değil. Gerçekten bekar erkekler de
26:23
bayağı bir kediye sarılıp uyuyorlar yani.
26:26
Yani burada başka bir şey de var.
26:27
Yani toplumsal olarak ciddi bir. Kısmı değinmedik sadece o.
26:31
Kısma değinmedik bir açlığımız var.
26:33
Duyuramadığımız bir açlığımız var bilmiyorum yani hani
26:36
birbirimizle insani olarak temasımız azaldıkça yerine başka
26:41
bir şey koymaya çalışıyoruz. Değinemediğimiz ya da
26:43
değilmediğimiz nokta o. Evet, ne oldu da işte hani o
26:47
geçmişte günümüzde bu kadar evcil hayvanlara ihtiyaç
26:50
duyuyoruz? Bu ihtiyaç arttı mı?
26:52
Konusu mesela çok aşikardi artık onun için bir şey olmaya gerek
26:56
yok. Yani herhangi bir konuda uzman
26:57
olmaya gerek yok. Yalnızlaşan birey tırnak içinde
27:01
bireyleşen insanın handikabı nevruzu yani bu noktada tabii
27:05
şeyde de aslında değinmiş olduk. Biraz da icra hayvan
27:07
sahiplenmedi. Bir hani ihtiyaç giderme, karın
27:11
doyurmak gibi bir ilkel düzeyden daha olgun düzeyde düşünme.
27:16
Yani hani ben böyle bir canlıya sahipleniyorum.
27:18
Bunun önü arkası nedir, bu süreç nasıl gider?
27:22
Yapılabilir, bu çok önemli bir nokta o noktada hatta sizin
27:25
bahsetti ama tabii orada benim de zorlandığım bir hesap da
27:29
zorlandığım nokta şey hem alerjim geçki oluşuyor
27:32
oluşabiliyor. Hani illa en başta
27:34
oluşmayabiliyor hem de ne zaman ne olacağını bilmiyorsunuz.
27:38
Ben o kadar bu zamana kadar kedi sahiplenmedim ama kediyle
27:40
birlikte yaşadığım süreler var. Pat diye çıkınca da o da sürpriz
27:44
oluyor yani. Hani o riski almak istiyor
27:46
musunuz? Ben genel olarak hastalara onu
27:48
diyorum. Yani işte çok hızlı bir araba
27:50
kullanıyorsun. Çok hızlı araba kullandığın
27:52
zaman hani. Yaptığın zaman ölme riskini daha
27:54
yüksek ama sen hızı seviyorum ve bunu böyle yapıcam diyorsun.
27:58
Bu risk artık sana ait. Yani orada artık karar verdiysen
28:01
ama o riski almak istediğinde karar vermen gerekiyor.
28:05
Yani ben üç gün sonra bunu bir deneyeyim bırakayım gibi değil.
28:08
Senin söylediğin gibi aslında hani o riski gerçekten almak
28:13
istiyor musun? Ama önlemleri alabilirsiniz.
28:15
Yani dediğim gibi buradaki önlem tabi ki size antisteminlikten
28:18
kurtarmayacaktır ama yine ihtiyacınız olacaktır.
28:21
Alerjen yükünü ne kadar azaltabiliriz hani sıfır.
28:24
Ama azaltabilir. Tam böyle kamera arkası
28:26
konuşması gibi hocam o dedikleriniz hepsini ben
28:29
yapıyorum, pilatese bilmiyorum. Kederin yüzünden öpmek, ondan
28:35
sonra işte kediyle beraber yatmak yani ve o yani.
28:39
En azından yatık odınızı almayın.
28:40
Canım ama işte yapıldığı. Evi sık havalandırmak gerekiyor
28:43
yani. Çünkü alerjen onda uçuşmuyor,
28:46
uçuşup gitmiyor, orada kalıyor. O yüzden de evi temizlerken hani
28:50
koltukları, yeri, halıyı, her şeyi temizlemek gerekiyor.
28:54
Kedinin tüyü alerjik değil ama kedinin epiteli de tüyün içinde
28:58
birikiyor. O yüzden de hani kedinin çok
29:01
sevdiği o tüylü, tüylü tüylü şeylerin çok fazla etrafta
29:04
olmaması gerekiyor. Yani kedinin temas ettiği şeyin
29:06
içinde çok fazla alerjenik yük oluyor.
29:09
O nedenle de tüylü halılar falan filan ortalıkta çok istemiyoruz
29:13
biz yani ana mantık sık havalandırma ve yani derin
29:17
temizlik bekli bir süpürgeyle ama koltukları falan da temizlik
29:21
yani sadece yeri değil kedinin temas ettiği ulaş.
29:25
Her yeri ama şunu söyleyebilirim, yani biraz es
29:29
geçtim ama hipo alerjilik mama diye bir şey yok maalesef yok.
29:33
Yani kanıtlanmış bir bilgi değil kullanabilirsiniz.
29:36
Hipo alerjeni kedi diye bir şey yok.
29:38
Bunlar birazcık ticari olarak kullanılan şeyler.
29:41
Hani bunlar şeyi alerjeni yükü çok azaltmıyor.
29:44
En azından çok fazla çalışması yok.
29:46
Yani bunları yaptığınız zaman sizi ilaçtan kurtarmıyor.
29:51
Resmen şey hatırlıyorum, hatta sormuştum.
29:53
Ece'ye etemler'in bölümündeki alerji uzman arkadaşı
29:57
istanbul'da Anadolu yakasında otobandan giderken bir büyük
30:02
gökdelenin üstüne gökdelenin yakın bir yerde kocaman bir şey
30:06
reklam yani saplement gibi bir şey kedi alerjisinde şey ilaçsız
30:11
çözüm gibi bir şeyi var. Kocaman billboard'da asmışlar
30:15
yani. O da başka bir ticari yönişte
30:18
yani işte hipoellerjinik elektrik, süpür.
30:21
Hipolerjinik filtreler, hippolerjonik kediler, hipo
30:25
alerjilik halılar yani bunlar da ticaretin başka bir şeyi.
30:29
Şimdi bu kadar hipolerjilik olabilselerdi.
30:32
Benim varlığım mümkün olmazdı. Ben bunu hastaları da
30:34
söylüyorum. Yani siz her gün işte avakado
30:37
yiyerek alerjenizin kaybolacağını düşünüyorsanız
30:40
hani benim burada var olma nedenim olmazdı zaten keşke o
30:43
kadar kolay olsaydı her şey yani kaybolmayacak mesleklerden bir
30:47
tanesi alerjistler. Çünkü alerjisi giderek artıyor
30:51
ve yani. Siz ona karşı aşırı bir
30:54
duyarlılık geliştiriyorsunuz. O duyarlılığı genetik bazda
30:57
engelleyemezsiniz. Yani bilgisayar gibi biz onun
31:00
üzerinde böyle tık tık tık oynayıp bir şeyleri
31:03
değiştirmediğimiz sürece maalesef bu dıştan gelen işte
31:07
yemeymiş, içmeymiş falan filanmış, bunlarla bütünüyle
31:10
çözülebilecek bir mesele değil ama azalabilir.
31:12
Yani azaltabilir, alerjeni yükü azaltabilir.
31:16
Zaten azaldığı zaman hastalar da şikayetsiz oluyo yani hastalar
31:21
da kendini iyi hissettiği zaman ilaç kullanma ihtiyacı olmuyor.
31:23
Bu tamamen alerjinin azalmasından kaynaklanıyor.