Latest / Nie-winna Sztuka / 114. Dlaczego nie było wielkich Artystek?

Transcript

114. Dlaczego nie było wielkich Artystek? · Nie-winna Sztuka

• 0:00
  Cześć. Witam was w kolejnym niewinnym
• 0:02
  odcinku. Dzisiaj moje drogie i moi drodzy
• 0:04
  skupimy się na kobietach w świecie sztuki, a odcinek zacznę
• 0:09
  od razu bez przedłużania od pytania Dlaczego nie było
• 0:13
  wielkich artystek? No to jest pytanie, które już od
• 0:17
  dawna mnie uwiera, a raczej wszystko co za nim stoi, więc
• 0:21
  przyszedł ten czas kiedy dojrzałam, bo się go podjąć, no
• 0:24
  bo nie jest on łatwy i pisząc te słowa moi drodzy, nie wiedziałam
• 0:28
  jak bardzo będzie to skomplikowane podróż.
• 0:31
  Muszę przyznać, ale pewnie sobie teraz myślicie, no ale jak to
• 0:34
  nie było wielkich artystek? Co to w ogóle marika biadolisz
• 0:38
  zacznę więc prostacko i tak jak zaczynać nie powinnam ile
• 0:42
  artystek byście wymienili w tej chwili osoby, które się nie
• 0:47
  interesują sztuką pewnie powiedziałyby frida callo nie to
• 0:51
  i tak już dużo, może gdzieś w przypływie jakiejś głośnej
• 0:55
  wystawy wymieniliby na przykład łepicką może marinę abramowicz
• 1:00
  moja mama wymieniła abakanowicz. Jednak osoby, które już są w
• 1:04
  temacie, śledzą wydawane namiętnie od kilku lat książki o
• 1:07
  artystkach, szczególnie polskich dodałyby pewnie zofię
• 1:12
  stryjeńska, olgę boznańska ską czy na przykład mele muter z
• 1:16
  innych oczywiście hilma, a w clint i myślę, że to jest jedna
• 1:19
  z waszych ulubionych artystek, bo prosicie zawsze o podcast o
• 1:22
  niej georgia oki, w jajo ikusa maluj z burżua mogłabym też
• 1:27
  dodać, nie wiem, anily bovic sporo, no faktycznie, ale moi
• 1:31
  drodzy. Ja pytam o wielkie artystki i
• 1:36
  nie denerwujcie się jeszcze na mnie.
• 1:37
  Poczekajcie Wielkiej artystki, które tak samo jak każdy wielki
• 1:42
  geniusz, o którym w niewinnej opowiadam byłyby nazywane
• 1:46
  genialnymi nie tylko z powodu techniki jakiegoś kunsztu czy
• 1:49
  talentu, ale z przekroczenia granic w świecie sztuki, z
• 1:54
  innowacji czegoś, czego nikt przed nią nie osiągnął, nie
• 1:58
  wymyślił. Mocne prawda i ile teraz byście
• 2:01
  wymienili wielkich artystek? Bo czyż nie taka właśnie
• 2:05
  definicja wielkości czy geniuszu została nam skrzętnie wyrysowana
• 2:09
  w podświadomości mi tak, a przypomnę, że moja oficjalna
• 2:13
  edukacja zakończyła się na odebraniu dyplomu magisterskiego
• 2:17
  ze sztuki, a na studiach nie wymieniłabym więcej niż kilka i
• 2:20
  to ledwo i w okresie studiów nawet nie przyszło mi do połowy,
• 2:23
  że może być to coś złego, że nie rozmawiamy o artystkach.
• 2:28
  Zwyczajnie nie byłam świadoma, że brakuje tych kobiet w
• 2:30
  codzienności historii, mimo że na mojej uczelni faktycznie
• 2:33
  byłam prowadzona przez wiele kobiet, artystek, a ja bądź co
• 2:37
  bądź obracałam się w gronie skrajnie artystycznym.
• 2:40
  Wśród artystów artystek chodziłam z przyjaciółmi na
• 2:43
  wernisaże przesiadywałam w pracowniach artystów, którzy no
• 2:47
  teraz są cenieni na rynku polskim.
• 2:49
  Niektórzy na międzynarodowym moim profesorem malarstwa był
• 2:53
  Ryszard Woźniak, który był członkiem kultowej grupy, która
• 2:56
  reprezentowała nurt. Tej ekspresji na uwielbiałam
• 3:00
  zajęcia z woźniakiem to przyznaje, a jednak nie pamiętam
• 3:04
  ani jednego momentu, żeby ktoś zasugerował, że omawiamy
• 3:07
  wyłącznie mężczyzn, artystów i to negował, że jest to coś
• 3:10
  złego. Nie wiem, może byłam za młoda,
• 3:12
  żeby zrozumieć wiele rzeczy. Może nie chciałam ich słyszeć, a
• 3:17
  może po prostu nikt o tym nie mówił?
• 3:19
  Co bardziej realne? To ciekawe z perspektywy czasu,
• 3:22
  ale wiem, że powoli się to zmienia na szczęście.
• 3:26
  I również na mojej uczelni co jest super.
• 3:28
  Zawsze uczono mnie, że ta wielkość to jakiś magiczny
• 3:32
  pierwiastek, taki wiecie, wręcz boski twór nie z którym rodzi
• 3:36
  się dany artysta, oczywiście mężczyzna i to biały, zazwyczaj
• 3:40
  hetero, który już od no młodych lat przejawiał ponadprzeciętny
• 3:44
  talent, często dany właśnie od boga, który później sprawiał, że
• 3:49
  ten artysta był. Kluczowym.
• 3:52
  Artystą, który zrewolucjonizował dany nurt czy okres w sztuce i
• 3:56
  miał ogromny wpływ na rozwój sztuki.
• 3:59
  I zapytałam was z ciekawości na Instagramie, jaka jest według
• 4:04
  was definicja geniusza? Czy wielkiego artysty miał
• 4:07
  wyprzedzać swoją epokę? Unikalny styl miał stworzyć nowy
• 4:12
  nurt w sztuce, być prekursorem, stworzyć coś nowatorskiego, miał
• 4:17
  wyjść z kanonu, powinien być pierwszą osobą, o której
• 4:20
  pomyślimy, gdy mówimy o sztuce. Wiadomo, innowator powinien
• 4:25
  znacząco zmienić coś w świecie sztuki.
• 4:28
  Także przyznacie, że ta definicja geniuszu jest dosyć
• 4:31
  wąska, ale za to trzeba spełniać te ponadprzeciętne standardy, by
• 4:35
  na tę wielkość zapracować. Stąd taki wstęp w tym podcaście
• 4:40
  plus, nie ukrywajmy, po tylu podcastach, ile nagrałam.
• 4:43
  Kolejną rzeczą jest też Legenda, no i sama kreacja bycia tym
• 4:48
  artystą. Każdy z tych wielkich potrafił
• 4:50
  niebywale żonglować swoim życiorysem, by był pikantny i
• 4:55
  nieoczywisty i by wyróżniał się na tle kolegów.
• 4:59
  Stąd tak często wchodzę wręcz na poziom art.
• 5:01
  Pudelka i opowiadam wam właśnie o tych wszystkich.
• 5:05
  No ciemniejszych momentach w ich życiu.
• 5:08
  Więc skoro w taki sposób byśmy oceniali albo poszukiwali
• 5:12
  wielkich artystów. To Jestem wręcz pewna, że nie
• 5:16
  byłoby to łatwe, może i niemożliwe, więc no no co w
• 5:20
  takim razie koniec podcastu, skoro faktycznie nie było
• 5:24
  wielkich artystek? No nie, bo to co najciekawsze,
• 5:27
  to właśnie same rozważania na ten temat i zadanie innych
• 5:31
  pytań, niż tylko to tytułowe, które pochodzi z eseju lindy
• 5:34
  nocking o tym samym tytule, ale też nie tylko pytania nie tylko
• 5:39
  udowodnienie, czy były, czy nie były, ale poznajmy.
• 5:43
  Wszystkie zagadnienia. Dlaczego?
• 5:47
  Tak ciężko nam wymienić artystki obok tych wielkich geniuszy,
• 5:52
  których znamy bardzo dobrze, bo wiecie co ja początkowo zadałam
• 5:56
  sobie to pytanie, czyli Dlaczego nie było wielkich artystek i od
• 6:00
  razu po prostu chciałam odpowiedzieć kontrą, czyli
• 6:04
  znaleźć artystkę, która byłaby na tym samym poziomie co
• 6:07
  artyści, którzy w kanonie nazywani są genialnymi, która
• 6:12
  byłaby tak samo doceniona? Omawiana i stawiana na piedestał
• 6:16
  i ważna w programie. Edukacji, jak na przykład drogi
• 6:19
  Picasso, mone czy sesan z takimi samymi wiecie zachwytami na tym
• 6:25
  samym poziomie uznania co wyżej wymienieni panowie, o których no
• 6:29
  nie ma co ukrywać, wiemy bardzo dużo.
• 6:31
  Ja z wielką przyjemnością wam o nich opowiadałam, bo było o
• 6:35
  czym. No, bo te biografie są naprawdę
• 6:38
  obszerne, nawet ludzie, którzy nie mają nic wspólnego w ich
• 6:42
  mniemaniu ze sztuką wiedzą, że istniał ktoś taki.
• 6:46
  Jak Picasso czy mone i że byli istotni dla świata sztuki to tak
• 6:51
  samo jak ja. Nie interesuję się niektórymi
• 6:53
  kami, ale znam podstawowe informacje, no bo jednak żyje na
• 6:58
  tym świecie, interesuje się kulturą, polityką czy po prostu
• 7:01
  rzeczywistością, która mnie otacza.
• 7:03
  No ja Jestem bardzo ciekawska, więc dzisiejsze rozważania
• 7:07
  wychodzą z pytania od lindy no klin, Dlaczego nie było wielkich
• 7:12
  artystów, tak jak już wspomniałam, Linda napisała ten
• 7:16
  esej w latach. Siedemdziesiątych i to był
• 7:18
  naprawdę kluczowy tekst dla feministycznej historii sztuki,
• 7:22
  ale żeby zagłębić się w ten temat, przeczytałam naprawdę
• 7:26
  sporo książek, które moim zdaniem były mi potrzebne do
• 7:30
  zagłębienia się w problem i odpowiedzenia tak naprawdę samej
• 7:33
  sobie na to pytanie, albo jakiejkolwiek próby zbadania
• 7:37
  tego tematu. Rozmawiałam również z kilkoma
• 7:40
  mądrzejszymi ode mnie kobietami, które badają sztukę kobiet,
• 7:43
  które są historyczkami sztuki, feministkami czy autorkami.
• 7:48
  Książek o kobietach, które de facto czytałam, przygotowując
• 7:52
  się do tego podcastu i jedną z nich była Eliza trojanowska,
• 7:55
  która prowadzi konto na Instagramie.
• 7:57
  Nie ma sztuki bez kobiet, na które zapraszam.
• 8:00
  Oczywiście bardzo wiele możemy się z niego nauczyć.
• 8:04
  Zadałam jej jedno ważne pytanie, chociaż w teorii bardzo proste,
• 8:09
  ale dające do myślenia, co mnie ucieszyło, bo mogłam być
• 8:12
  zapalnikiem do. Nowych przemyśleń i trochę zajęć
• 8:15
  czasu elizie. Zapytałam ją właściwie naiwnie o
• 8:19
  to, czy wymieniłaby mi po jednej artystce, która należała do
• 8:23
  danego nurtu, ale dobra do tego jeszcze wrócimy, bo Eliza
• 8:28
  zapytała się mnie, czy na pewno chce wiązać artystki z męskimi
• 8:33
  nazwiskami artystów, bo taki miałam.
• 8:35
  No początkowo Plan na ten podcast.
• 8:38
  Że wiecie, jest Picasso i w kontrze do picassa jest
• 8:41
  artystka, która tworzyła też kubizm w jego czasach na
• 8:44
  przykład, ale powiedziała, że w kręgach feministycznej historii
• 8:48
  sztuki to od razu włącza czerwone światło.
• 8:52
  Jak to przeczytałam to sobie pomyślałam.
• 8:55
  Aha, czyli jak zwykle nie już miałam napisaną lwią cześć
• 8:59
  podcastu i nagle się okazało, że no nie będzie ona odpowiedniej
• 9:03
  poprawda względem feministycznej.
• 9:06
  Historii sztuki, a z drugiej strony pomyślałam, czyli
• 9:09
  mówienie o artystce w kontekście wielkiego znanego artysty jest
• 9:13
  nieodpowiednie, ale sugerowanie, że moje postrzeganie tej
• 9:17
  historii sztuki również jest nieodpowiednie w schemacie tej
• 9:22
  feministycznej historii sztuki, czyli w sumie no bez różnicy,
• 9:25
  czy ja wsadzam kogoś w schemat, czy ktoś mnie dla mnie to jakby
• 9:30
  to samo działanie? I hamowanie jakby własnej
• 9:35
  własnych rozważań. No ale przyznam, że było to
• 9:38
  bardzo odświeżające, dlatego cieszę się, że napisałam do tylu
• 9:42
  dziewczyn, z którymi mogłam pokrótce sobie porozmawiać.
• 9:46
  Bo jak mam być szczera no nie zdziwiło mnie to, że moje
• 9:50
  rozważania mogą być jakąś formą rytla.
• 9:53
  Gu, znaczy może nie rozważania, a forma tych rozważań.
• 9:56
  No bo jednak ja trochę inaczej patrzę na tę sztukę, nie zważam
• 10:00
  zazwyczaj na konwenanse, ale ja też nigdy nie studiowałam
• 10:04
  stricte historii sztuki. Ja nie mam pojęcia, co wypada, a
• 10:08
  co nie. Zresztą nawet nie chodzi tylko o
• 10:11
  sztukę, ale ja często mówię rzeczy, które no mogą być źle
• 10:15
  odebrane, a ja wcale nie chciałam ich.
• 10:17
  Układać w taki kontekst, no nie wiem czy rozumiecie, ale na
• 10:21
  przykład jak mówię, no to nie znaczy, że to pani lekkich
• 10:23
  obyczajów i jak tak można, że od razu ją obrażam, tylko to jest
• 10:28
  takie moje luźne określenie artystów i artystek, bo
• 10:31
  lafirendami mogą być i Kobiety, i mężczyźni, którzy po prostu
• 10:35
  lubili uciechy cielesne. No ponad normę.
• 10:39
  Chociaż kto ustala tę normę znając życie mężczyźni?
• 10:42
  No a kto inny i wiecie co nawet przez chwilkę pomyślałam, żeby
• 10:47
  zrobić to. Wypada, że wejdę i rozgoszczę
• 10:50
  się w opinii innych, no bo w sumie Jestem pewna, że mają
• 10:54
  rację i że w tym kierunku powinnam iść, ale znacie mnie i
• 10:58
  zrobię dokładnie tak jak robię to całe życie, czyli tak jak
• 11:01
  chcę i tak jak czuję jak jest mi wygodnie, no bo ja tylko tak
• 11:06
  potrafię, no bo jakby ta perspektywa feministycznej
• 11:09
  historii sztuki jest nam znana omówiona przez naprawdę
• 11:14
  inteligentne babeczki, które zajmują się historią sztuki.
• 11:18
  Które są wykształcone w tym kierunku, które przede wszystkim
• 11:21
  nas edukują, mnie też. Więc dzisiaj, bazując na ich
• 11:24
  wiedzy i na wiedzy literatury, która piętrzy się obok mnie na
• 11:28
  kanapie podłodze biurku, no spróbuję to omówić po prostu wy
• 11:34
  niewinny sposób, żebyśmy wszyscy to zrozumieli i mimo korzystania
• 11:39
  z Wielkiej wiedzy tych mądrych kobiet, autorek książek, badań
• 11:43
  feministek, o których wam dzisiaj opowiem, za które Jestem
• 11:46
  wdzięczna, bo mogę się od nich nauczyć rzeczy.
• 11:49
  Których nie było mi dane dowiedzieć się gdzieś podczas
• 11:51
  mojej edukacji. Niestety to jak najbardziej od
• 11:55
  zawsze i na zawsze nie będę obiektywna, bo to nie jest
• 11:59
  badanie naukowe, a moja własna. Wiecie, no forma, próby
• 12:02
  zagłębienia tego czy tam zgłębienia tego tematu.
• 12:06
  I cały czas z tyłu głowy mam tę myśl, że może pójdę w
• 12:09
  nieodpowiednim dla wielu kierunku, ale no to jest podcast
• 12:13
  dla nas, a nie dla historyczek one to wszystko już wiedzą, więc
• 12:17
  po prostu rozepnijcie garsonki, bo to będzie dosyć długie
• 12:22
  rozważanie, ale Jestem pewna, że ciekawe, Eliza też zapytała, czy
• 12:25
  może pokontrować z moją opinią, jak wyjdzie ten podcast i
• 12:29
  oczywiście, że może, bo to jest właśnie to, co najciekawsze w
• 12:32
  sztuce, czyli dyskusja, a. Te wszystkie pytania, które
• 12:36
  sobie zadajemy, czy rozważania często są?
• 12:39
  Tak naprawdę dużo istotniejsze i ciekawsze niż sama odpowiedź, a
• 12:43
  ja naprawdę lubię taką formę, bo gdybyśmy wszyscy zgadzali się ze
• 12:47
  sobą, no to byłoby nudno i nikt by się nie rozwijał.
• 12:51
  No dobrze, jest poznawać wiele perspektyw.
• 12:53
  Także zapraszam na moją, ale oczywiście określoną ogromną
• 12:57
  wiedzą merytoryczną, którą posiadłam dla nas wszystkich
• 13:00
  audycję. No więc tak, moim zdaniem
• 13:03
  łączenie artystek z wielkimi nazwiskami mężczyzn jest dla
• 13:07
  mnie taką formą łatwiejszego. Imienia i zapamiętania i w życiu
• 13:12
  nie będzie to ujmą dla wspaniałych kobiet ze świata
• 13:14
  sztuki i tak samo jak w podcaście pod tytułem, czy można
• 13:18
  z kancelować geniusza? Uważam, że nie trzeba pomijać
• 13:21
  dokonań wielkich artystów. Trzeba jednak zrobić miejsce i
• 13:25
  to dużo na artystki, które niestety na lata zostały
• 13:29
  zapomniane. No i pominięte.
• 13:32
  I tu właśnie dzieje się od kilku lat, aczkolwiek jeszcze.
• 13:36
  Wydaje mi się, że nie wszyscy wiedzą jak to zrobić, by było to
• 13:39
  jak najbardziej wymienne, czyli jakby wprowadzenie tych
• 13:43
  artystek, które zostały de facto wymazane z historii sztuki.
• 13:47
  Tutaj oczywiście odniosę się do lindy, która odpowiada na to
• 13:51
  zagadnienie. Dlaczego nie warto stawiać
• 13:53
  nazwisk kobiet, artystek obok mężczyzn, artystów pisze, że
• 13:57
  skoro Kobiety naprawdę są równe mężczyznom, no to dlaczego nigdy
• 14:02
  nie było wielkich kompozytorek, naukowczym czy matematyczyk?
• 14:06
  Czy to dlatego, że Kobiety nie są zdolne do wielkości?
• 14:10
  I tu pojawia się pierwszy problem dokładnie
• 14:12
  potwierdzający, że Jestem flagiem.
• 14:15
  Oczywiście tu sobie żartuję, to takie określenie.
• 14:18
  Czułością pierwszym odruchu feministki chcą odpowiedzieć na
• 14:22
  to pytanie, bo przecież taki jest schemat i jak widzicie sama
• 14:26
  w ten schemat weszłam, bo to jest coś, co dobrze znam i tak
• 14:29
  funkcjonuje świat mój świat, bo od razu chciałam kontrować dane
• 14:34
  założenie, no bo jak to nie było jak były przecież, ale kiedy
• 14:38
  wymieniamy kilka zdolnych kobiet, to od razu uwypukla się
• 14:42
  fakt, że mają jednak skromniejszy dorobek niż
• 14:45
  mężczyzna i nie ma co ukrywać, wypadają blado.
• 14:48
  Ich wszystkich wielkich geniuszach Linda wytłumaczyła w
• 14:53
  swoim eseju, że mimo próby odpowiedzenia na pytanie,
• 14:56
  Dlaczego nie było wielkich artystek, to jednak wzmacniamy
• 15:00
  negatywny wydźwięk tej odpowiedzi, udowadniając, że
• 15:04
  faktycznie ich nie było. Mocne, prawda?
• 15:07
  Dlatego wymieszamy te 2 światy podejście feministycznej
• 15:10
  historii sztuki z moim feministycznym podejściem i
• 15:13
  próbą zrozumienia tematu. I wiem, że to jest długi wstęp,
• 15:17
  ale to również będzie długi podcast, tak jak was już
• 15:22
  uprzedziłam, także zrelaksujcie się, bo zaczynamy.
• 15:25
  No i postaram się to zrobić najlepiej jak umiem jak zawsze
• 15:29
  oczywiście. Zacznę tak jak nie powinnam,
• 15:32
  czyli od omówienia artystów i artystek o Jezusa.
• 15:36
  Tyle się nagadałam, a i tak no dobra Pablo Picasso uważany jest
• 15:41
  za jednego z najistotniejszych artystów dwudziestego wieku.
• 15:44
  Dlaczego? No nie przez ilość kochanek, a
• 15:47
  dlatego, że był współtwórcą kubizmu wraz z żorżem brakiem,
• 15:52
  który nota bene też jest pomijany przy blasku picassa.
• 15:56
  On eksperymentował cały czas kombinował jak złamać schematy,
• 16:00
  jak tą sztuką się bawić, by była czymś.
• 16:02
  No, czego jeszcze świat nie widział?
• 16:05
  Plus oczywiście przez takie działania inspirował artystów
• 16:09
  swoich czasów. Zresztą wiem, że inspiruje i
• 16:12
  obecnych młodych i starszych. Za to clot money, jeden z
• 16:17
  najbardziej rozpoznawalnych impresjonistów w dziejach
• 16:19
  świata. Chociaż powinnam tutaj dać
• 16:22
  Kamila pisaro, bo to on nazywany jest ojcem impresjonizmu, jemu
• 16:26
  przypisuje się rozpoczęcie po prostu tego nurtu, ale jednak
• 16:30
  mone bardziej jest znane szerszej publiczności.
• 16:32
  Także go zostawiam. Jako przykład zresztą ja bardzo
• 16:36
  lubię dzieła monetyzan, ojciec sztuki współczesnej tak był
• 16:40
  nazywany przez ogrom artystów w swoich czasach.
• 16:43
  No i tak naprawdę takie zdania możemy.
• 16:46
  Przeczytać praktycznie w każdej pozycji w każdej książce, po
• 16:49
  którą sięgamy. Szukając informacji o sezonie,
• 16:52
  ponieważ jego podejście do formy do koloru było fundamentem dla
• 16:56
  wielu późniejszych nurtów, w tym i kubizmu i abstrakcji, i każdy
• 17:01
  z tych artystów z tych geniuszy. Ja tutaj to z premedytacją będę
• 17:05
  używała słowa geniusz i wielki zrywał z tradycją, łamał to, co
• 17:09
  było uważane już za doskonałe, czyli wiecie, no odważnie,
• 17:13
  prawda? Każdy chciałby zapisać się w ten
• 17:15
  sposób w historii jako prekursor, no i buntownik.
• 17:19
  W historii, która została spisana również przez mężczyzn,
• 17:24
  a nie przez Kobiety i pytanie, czy Kobiety najzwyczajniej nie
• 17:28
  potrafiły przełamać schematów i zmienić historii, czy jednak za
• 17:33
  tym kryje się całkowicie inny powód albo inne powody?
• 17:37
  Bo tutaj ewidentnie w liczbie mnogiej powinno być i ja wiem.
• 17:41
  Miałam mówić o artystkach, a ja jak zwykle wciskam tych
• 17:44
  geniuszy, ale pytanie, no kolejne dodatkowe moi drodzy
• 17:48
  brzmi, czy możemy mówić? Teorii sztuki, pomijając
• 17:51
  mężczyzn, którzy ją zmienili i się w niej zapisali, ja uważam,
• 17:56
  że nie znacie moje zdanie, ale wyszła książka wspaniała, ona
• 18:01
  wyszła bodajże rok temu pod tytułem historia sztuki bez
• 18:05
  mężczyzn autorstwa kati hasel. Uwierzcie dzisiaj odniosę się do
• 18:10
  wielu dobrych książek, ale te proszę sobie wrzucić już do
• 18:13
  koszyczka, bo jest świetna moje patronki.
• 18:15
  Oczywiście dostaną art newsletter z całą bibliografią z
• 18:19
  polecajkami. Także wyczekujcie, bo to będzie
• 18:23
  konkretna dawka wiedzy i rzeczy, których tutaj nie ujęłam.
• 18:27
  No bardziej takich niepoprawnych politycznie, chociaż ten podcast
• 18:30
  chyba nigdy nie był poprawny politycznie, bo przyznam wam się
• 18:34
  szczerze, że podcast to jest jedna z nielicznych jak nie
• 18:37
  jedyna forma w mediach, która nie podlega cenzurze.
• 18:41
  Ale wracając historia sztuki bez mężczyzn już od początku od
• 18:45
  samej okładki. Pięknie pokazuje, co znajdziemy
• 18:49
  w środku, no i w czym tkwi ten problem, dlaczego ona w ogóle
• 18:53
  musiała powstać? Żółta okładka z wielgachnym
• 18:56
  napisem koloru pomarańczowego historia sztuki, a pod spodem
• 19:01
  ledwo widoczny napis cienkimi liniami bez mężczyzn.
• 19:06
  Ciekawy zabieg mężczyźni wymazani dokładnie tak samo jak
• 19:10
  przez lata wymazywano Kobiety artystki katie hessl swoją drogą
• 19:14
  prowadzi podcast, który się nazywa kati hasel.
• 19:17
  Napisała ją tak, jak powinno się to zrobić już dawno.
• 19:21
  Po pierwsze, nie w akademicki sposób tylko napisaną, także
• 19:26
  każdy, bez względu na pochodzenie czy wykształcenie.
• 19:29
  Czy interesuje się sztuką, czy nie będzie w stanie się nią
• 19:32
  delektować. Ona podważa tam kanony sztuki,
• 19:35
  pokazuje, że powinniśmy spojrzeć dalej niż tylko na to, co
• 19:39
  zostało jakoś wzięte za pewnik. No bo w końcu to tylko jedna
• 19:43
  strona medalu, prawda, skoro nie dopuszczano sztuki kobiet przez
• 19:47
  tyle lat do głosu, to powinno się w końcu zrobić na nią
• 19:50
  miejsce i wtedy zobaczymy, ile wspaniałych twórczyń było i
• 19:54
  przyłożyło się do rozwoju sztuki.
• 19:56
  Podoba mi się też to, jak ukazuje, że różne dziedziny
• 19:59
  sztuki są sobie równe. A dobrze wiecie, bo kiedyś
• 20:03
  opowiadałam wam historię, że dyrektor naszej galerii tak
• 20:07
  powiem, żeby nie było konkretnie, chociaż mamy jedną
• 20:09
  galerię w mieście. Fill była taka wystawa
• 20:13
  ilustratorów i. On naprawdę stawiał ich dużo
• 20:17
  niżej od malarzy czy innych artystów i to w momencie, kiedy
• 20:21
  rozpoczynał wernisaż przed wszystkimi ludźmi, którzy
• 20:25
  przyszli, było to dla mnie strasznie szokujące, jak stałam
• 20:28
  wtedy w tej galerii. No, no, ale nie ma co ukrywać,
• 20:31
  no takie są realia, że faktycznie malarstwo jakoś jest
• 20:35
  stawiane wyżej od każdej innej dziedziny sztuki.
• 20:38
  To się oczywiście zmienia, ale wiecie, no zmienia się, może
• 20:41
  bardziej w kręgach. Artystycznych, ale tak ogólnie
• 20:44
  dla dla nas ludzi, którzy sobie gdzieś w tej sztuce pływają.
• 20:48
  No to myślę, że mocno tego nie zauważamy, ale największym
• 20:52
  plusem tej książki jest po prostu fakt, że dzięki niej
• 20:56
  dowiedziałam się o tylu niesamowitych artystkach, na
• 21:00
  które dane mi było czekać 33 lata i wiem, że wiele razy będę
• 21:05
  korzystała z wiedzy kati hessel, bo jeszcze sporo podcastów o
• 21:08
  kobietach artystkach przed nami, to mogę nam.
• 21:13
  Kim obiecać sam tytuł? Historia sztuki bez mężczyzn też
• 21:16
  pokazuje największy problem, ktoś mężczyźni, biali hetero
• 21:21
  napisali tę historię sztuki bez udziału kobiet z wielu powodów,
• 21:25
  więc dlaczego nadal mamy powielać nieprawdę od lat w
• 21:29
  każdej dziedzinie? Jest to kwestia tego, z której
• 21:31
  strony spojrzymy i jaką wersję nam przedstawiają, tak samo jak
• 21:36
  wiecie, no każdy kraj ma swoją wersję tego, co działo się
• 21:39
  podczas wojen. Chociażby to myślę, że to jest
• 21:42
  bardzo dobre. Równanie także moi drodzy, czy
• 21:46
  jesteście w stanie wymienić po jednym nazwisku przypisanym do
• 21:50
  danego nurtu? Kobieta, artystka kubistka
• 21:53
  impresjonistka czy na przykład postimpresjonistka?
• 21:57
  Bo ja między innymi dzięki historii sztuki bez mężczyzn już
• 22:01
  tak i dlatego uważam, że wiedza to klucz do wszystkiego, a
• 22:04
  edukacja jest kul i ja to zawsze powtarzam od wszystkich
• 22:07
  podcastów i mam nadzieję, że kiedyś naprawdę edukacja będzie
• 22:12
  tak kul jak wszelkie trendy. Które panują na tiktoku tylko
• 22:16
  nie na chwilę tylko na zawsze, więc zanim zacznę próbować
• 22:20
  odpowiadać na tytułowe pytanie, wiem, że już minęło 100 godzin.
• 22:25
  Najpierw przedstawię wam 3 artystki, artystka kubistka
• 22:30
  Marii loro. Są to właśnie ona uznawana jest
• 22:33
  za pierwszą kobietę. Artystkę parającą się kubizmem
• 22:36
  jest taki obraz pod tytułem młode dziewczęta z 1910 roku.
• 22:40
  Jak spojrzycie na ten obraz, to Jestem pewna, że.
• 22:45
  Tu przyjdą wam do głowy panny z avini on autorstwa picasa, który
• 22:49
  namalował ten obraz 3 lata wcześniej oczywiście wygląda
• 22:53
  inaczej. Ma inne rozłożenie postaci,
• 22:56
  kolorystykę, ale widać, że to te te jakby wszystkie kubistyczne
• 23:00
  obrazy mają wiele wspólnych mianowników, jak to bywa w
• 23:03
  nurtach czy trendach. Właśnie to był kubizm, ale ten
• 23:07
  nos takiej kobiecej perspektywy, a tak naprawdę z perspektywy po
• 23:11
  prostu artystki, która romansowała z różnymi stylami.
• 23:15
  Wiem, że dzielenie sztuki na męską i damską nie brzmi dobrze
• 23:19
  i zapewne też nie jest mile widziane, bo sztuka nie powinna
• 23:23
  myć płci. Zresztą te słowa chyba
• 23:25
  wypowiedziała nawet georgia o kiw, więc idealnie mi się tutaj
• 23:29
  wpasowało, ale chyba jeszcze za wcześnie by jej nie dzielić.
• 23:32
  Najpierw moim zdaniem musimy nauczyć się o artystkach o ich
• 23:36
  dokonaniach i o życiorysach i z tego co się dowiedziałam.
• 23:39
  No to Marie romansowała nie tylko z kubizmem, ale i z
• 23:43
  mężczyznami i z kobietami. Co oczywiście nie było mile
• 23:47
  widziane, ale jest mile widziane w niewinnej sztuce, bo u nas
• 23:51
  wszyscy mogą robić to, na co mają ochotę.
• 23:53
  Kobiety ją zdecydowanie inspirowały, patrzyła na nie w
• 23:56
  całkiem inny sposób nieprzedmiotowy, jak chociażby
• 23:59
  Picasso, co też jest istotne, pokazywała Kobiety swobodnie,
• 24:04
  mimo że zamykała je w tych kanciastych i ostrych rysach
• 24:08
  kubizmu. I powiem wam szczerze, że nie
• 24:11
  mogę znaleźć zbyt wiele informacji na temat tej
• 24:13
  artystki, ale dowiedziałam się, że była w latach.
• 24:16
  Z tych trzydziestych dwudziestego wieku naprawdę
• 24:19
  znana w środowisku i ceniona, ale po śmierci zapomniano o jej
• 24:24
  dokonaniach, ją wkładzie w kubizm o zdziwienie.
• 24:28
  No i teraz na nowo się o niej mówi.
• 24:30
  Także witamy w gronie niewinnych artystek.
• 24:33
  Droga Marii loro są lechoslaw chyba tak kolejna jest artystka
• 24:38
  impresjonistka. To był moment w historii, kiedy
• 24:41
  impresjoniści się zbuntowali, odrzucili tradycje akademickie i
• 24:45
  zrewolucjonizowali styl. Zachwyca do dzisiaj przynajmniej
• 24:50
  mnie, no i oni uwielbiali malować.
• 24:52
  Wiecie w plenerze, co brzmi wspaniale i relaksująco, prawda?
• 24:56
  No bo z tym trochę ich jednak kojarzymy.
• 24:59
  Nieraz wam opowiadałam, że malarze jeździli na plenery się
• 25:01
  świetnie bawili, obserwowali codzienność, próbowali uchwycić
• 25:06
  ją w jakiś nowy sposób. Utopia, wręcz problem jest tylko
• 25:10
  taki, że w latach siedemdziesiątych
• 25:12
  dziewiętnastego chociażby wieku, tylko nieliczne artystki mogły
• 25:16
  pozwolić sobie na edukację w formie.
• 25:18
  Żadnych lekcji, no bo nie mogły iść na państwowe uczelnie, a co
• 25:24
  gorsze nie mogły chodzić same po ulicach zawsze musiały mieć
• 25:27
  przyzwoite co utrudniało by im jednak malowanie, więc czy nie
• 25:31
  jest to jeden z powodów, Dlaczego nie było wielkich
• 25:34
  artystek i od razu ukazuje nierówność, jaka była stworzona
• 25:38
  pomiędzy kobietami a mężczyznami nawet w tak błahej kwestii jak
• 25:42
  wyjście na spacer i namalowanie sobie pejzażyku w momencie,
• 25:46
  kiedy artyści przesiadywali sobie w ka?
• 25:49
  Czy jakiś barach i chłonęli klimat tego miejsca
• 25:53
  doświadczając, inspirując się, rozmawiając, znajdowali
• 25:57
  oczywiście w naturalny sposób tematy do kolejnych obrazów, a
• 26:01
  Kobiety nie, ale musiały sobie jakoś radzić, więc na płótnach
• 26:06
  przedstawiały sceny z życia w domu, no i różnych tam
• 26:09
  prywatnych miejsc, w których nikt ich nie oceniał.
• 26:12
  Mimo że nadal robiło to pod czujnym okiem opiekunek.
• 26:15
  Przyzwoite. Jak wiecie, matek ciotek
• 26:17
  zazwyczaj takim przykładem artystki, która była.
• 26:20
  Przedstawicielką impresjonizmu była bert morrisot.
• 26:24
  Była to artystka, która potrafiła wykorzystać dokładnie
• 26:27
  takie narzędzia, jakie były pod ręką portretował, a Kobiety wy
• 26:31
  ich prywatnych domach. Kobiety, które były z wyższych
• 26:34
  sfer i które były skore do pozowania, a skąd miała dostęp
• 26:38
  do takiej elity? No sama nie pochodziła z rodziny
• 26:42
  burżuazji, dzięki czemu mogła pobierać prywatne lekcje z
• 26:46
  wybitnymi malarzami. Ona jest resztą jej siostra edma
• 26:49
  miały tak wielki. Talent, że jeden z profesorów
• 26:53
  malarzy powiedział ich mamie, tak biorąc pod uwagę charakter
• 26:57
  pani córek. Moja nauka sprawi, że nie
• 26:59
  skończą narysowaniu w zaciszu salonu, ale zostaną malarkami.
• 27:04
  Czy zdaje sobie pani sprawę z tego, co to znaczy w sferach, do
• 27:08
  których pani należy? Oznacza to rewolucję niemal
• 27:12
  katastrofę, że tak się wyrażę, ja nie mogę uwierzyć, że kiedyś.
• 27:17
  Rewolucją i katastrofą był wielki talent kobiet.
• 27:20
  To możliwe, że to była Katastrofa dla mężczyzn i pan
• 27:24
  malarz miał rację. Bert stała się istotną częścią
• 27:28
  impresjonizmu, mimo że mogę się założyć, że praktycznie każdy z
• 27:32
  nas słyszy, to nazwisko pierwszy raz, jak już się zagłębimy w
• 27:36
  literaturę właśnie feministycznej historii sztuki,
• 27:39
  to faktycznie bert jest w każdej wymieniana.
• 27:41
  Wyobraźcie sobie, że jej twórczość była wystawiana na
• 27:45
  wszystkich salonach paryskich i dodam, co robię za każdym razem
• 27:49
  mówiąc o rozpustym Paryżu. Że salon paryski to było jedno z
• 27:52
  najważniejszych art. Wydarzeń dla artystów,
• 27:54
  szczególnie w dziewiętnastym wieku.
• 27:56
  Często było to klucze do ich sukcesów.
• 27:59
  Z tego co wyczytałam to chyba tylko raz nie brała udziału
• 28:02
  kiedy miała jakieś powikłania po porodzie, a tak to we
• 28:06
  wszystkich, ale wtrącę tylko historię i siostry, bo jest
• 28:11
  bardzo przygnębiająca edma wyszła za mąż i musiała
• 28:15
  zakończyć swoją dopiero co rozpoczętą karierę, mimo że
• 28:19
  zapowiadała się na wielką właśnie artystkę.
• 28:22
  Widzicie, mimo pochodzenia z tak zwanej dobrej rodziny mimo
• 28:25
  poświęcenia lat na rozwijanie talentu i uczenie się kiedy
• 28:29
  tylko. Wchodził moment, w którym
• 28:31
  wypełniała najważniejsze zadanie, które oferowane jest
• 28:35
  kobietom przez mężczyzn, czyli zostanie żoną i matką.
• 28:39
  Ona musiała zrezygnować z malarstwa.
• 28:41
  A co by było, gdyby nie musiała, gdybym mogła być żoną, matką i
• 28:46
  malarką? Może dzisiaj opowiadałabym o
• 28:49
  niej częściej niż omawiała na przykład życiorys picassa?
• 28:52
  Bert, bardzo często portretowała swoją siostrę, była jej modelką
• 28:56
  i tematem, który ją ciekawił. No i który miała pod ręką, nie
• 28:59
  ma co ukrywać. Siostra na obrazach była smutna
• 29:02
  i przygnębiona. Myślę, że w dużej mierze bert
• 29:06
  chciała ukazać, jakie ograniczenia towarzyszą kobietom
• 29:09
  ich czasów. A może wychodziło to po prostu
• 29:12
  naturalnie, bo malowała dokładnie to, co ją otaczało.
• 29:16
  Jej siostra nie miała wyjścia, musiała porzucić sztukę w imię
• 29:19
  bycia żoną, matką i osobą dbającą o dom, żeby nie
• 29:23
  powiedzieć kurą domową i tutaj jest świetny przykład tego, czym
• 29:27
  po prostu jest feminizm i co zrobił dla kobiet.
• 29:31
  Teraz mogą być żoną, matką i malarką, a nie muszą mają po
• 29:37
  prostu wybór. I powiem wam, że myślałam, że
• 29:40
  będzie ciężko znaleźć artystki, przypisać je do danego nurtu, a
• 29:44
  wcale tak nie było, bo kobiet w sztuce było bardzo dużo, ale już
• 29:49
  znaleźć takie, które wykonały przełom dla sztuki, czyli to, co
• 29:53
  chciałam zrobić od samego początku tak znaczące i
• 29:57
  wyeksponowane jak przełomy, których dokonywali mężczyźni.
• 30:02
  No nie było łatwo, dobrze, że przyszedł czas na zrobienie
• 30:06
  miejsca dla kobiet. Naprawdę bardzo bardzo mnie to
• 30:09
  cieszy, chociaż nadal uważam, że jeszcze długa droga przed nami,
• 30:13
  bo ja sama widzę, że ludzie wolą słuchać o najbardziej znanych
• 30:17
  artystach. Chociażby ostatnio stworzyłam
• 30:20
  odcinek o witkacym. Wiecie co się stało?
• 30:23
  Niewinna sztuka poszybowała na piąte miejsce słuchalności w
• 30:27
  Polsce, a to jest wielkie osiągnięcie.
• 30:29
  Musicie mi uwierzyć na 30000 podcastów.
• 30:33
  Gdzie niewinna pokonała największe nazwiska na scenie
• 30:35
  pod kastowej różnych tam kryminalistów.
• 30:38
  To jest niewiarygodne, bardzo się cieszę, ale Jestem wręcz
• 30:41
  pewna, że żaden podcast o kobiecej sylwetce nie
• 30:45
  przyniósłby takiego rozgłosu. Mojemu podcastowi nawet la
• 30:49
  ferenda łempicka nie była w stanie zrobić takiej
• 30:51
  słuchalności, a zrobiła ogromną nasetny odcinek i w teorii
• 30:56
  swoimi dokonaniami i artystycznymi prywatnymi.
• 31:00
  No nie różniła się od witkacego wcale.
• 31:02
  Chociaż przykładłębicki nie jest dobry, bo ona jest bardzo
• 31:05
  rozpoznawalna, jednak w świecie sztuki jak wiecie chociażby
• 31:08
  frida kalo, no ale na razie taką mamy rzeczywistość, więc mam
• 31:12
  nadzieję, że dołożę swoją cegiełkę do rozprzestrzeniania
• 31:15
  wiedzy o wspaniałych artystkach. Ja tutaj o tym podcaście na
• 31:19
  piątym miejscu powiedziałam trochę, żeby się pochwalić
• 31:22
  oczywiście i podziękować, że słuchacie, ale chodzi mi o to,
• 31:26
  że faktycznie. Ludzie są głodni tej wiedzy o
• 31:31
  historii sztuki, dlatego ja się bardzo cieszę.
• 31:34
  I cieszę się, że teraz będę mogła również powiedzieć o
• 31:37
  większej ilości kobiet niż dotychczas.
• 31:39
  To robiłam i wszyscy razem dowiemy się o kobietach, które
• 31:43
  miały talent, które musiały walczyć mocniej o swoje prawa i
• 31:47
  swoją sztukę niż mężczyźni, a dla mnie nie ma nic
• 31:50
  wspanialszego niż po prostu niezależna kobieta z mocnym
• 31:55
  charakterem. Dobra, ale wracamy do głównego
• 31:57
  tematu. Dlaczego nie było wielkich
• 31:59
  artystek? Na pewno musimy omówić
• 32:01
  najważniejsze zagadnienia, żeby to zrozumieć.
• 32:04
  No i jaka była rola Kobiety w społeczeństwie, bo mimo, że to,
• 32:08
  co przytoczyłam wyżej mocno wybrzmiewa prawda?
• 32:11
  No to jednak to jest istotny punkt, od którego zaczynamy.
• 32:15
  Nie ma co ukrywać, że Kobiety przez wieki były sprowadzane do
• 32:19
  roli wręcz inwentarzu, czego na przykład możemy dowiedzieć się z
• 32:22
  książki jakże głośnej pod tytułem chłopki świetna
• 32:26
  polecałabym przeczytać każdemu, chociaż no nie jest to łatwa
• 32:31
  lektura pod względem chociażby emocjonalnym, szczególnie, że
• 32:35
  jest to niedaleka historia naszych prababć naszych babć.
• 32:38
  Myślę, że dużo naszych mam z pewnością to pamięta.
• 32:41
  Znaczy, no ja Jestem pewna, bo rozmawiałam z niejedną.
• 32:44
  Mamą na ten temat, bo kiedy ją przeczytałam, po prostu
• 32:47
  musiałam. Z wszystkimi to omawiać i pytać,
• 32:50
  czy pamiętają coś więcej. Kobieta miała być matką, żoną i
• 32:54
  kurą domową bez żadnego zająknięcia.
• 32:57
  Taka rola została jej przypisana.
• 32:59
  No i nie miała zbytnio wyjścia, by cokolwiek z tym zrobić.
• 33:02
  To było normą. No tak samo jak podporządkowanie
• 33:05
  się mężczyźnie i kobieta od zawsze była niżej w hierarchii
• 33:08
  od mężczyzn. Tak to sobie panowie wymyślili
• 33:11
  bardzo ciekawe, skoro to jednak Kobiety stworzyły całą ludzkość
• 33:15
  i nadal to robią, no i to niewiarygodne.
• 33:17
  Ostatnio w ogóle zaczytuje się. W przerwach w książce pod
• 33:20
  tytułem patriarchat rzeczy i powiem wam, że takie namacalne
• 33:24
  zobaczenie, przeczytanie, że świat zbudowany jest pod i dla
• 33:28
  mężczyzn jest szokujące, mimo, że nie powinno mnie to dziwić,
• 33:33
  prawda? Jestem wychowywana, jakby w tym
• 33:35
  świecie i świadoma tego od 33 lat, ale jeszcze wracając do
• 33:39
  chłopek, przeczytam wam jeden fragment od świtu do nocy w polu
• 33:44
  przy zwierzętach i w domu. Codzienność kobiet na polskiej
• 33:47
  wsi w dwudziestoleciu międzywojennym to.
• 33:49
  Wszystkim ciężka praca. To, że pełna odpowiedzialność za
• 33:53
  dzieci, gotowanie, pranie, sprzątanie w domu bez
• 33:55
  elektryczności, bieżącej wody jest babską robotą.
• 33:58
  W cudzysłowie było uważane za równie oczywiste jak podległość
• 34:02
  mężowi. Moja matka po prostu ojcu
• 34:05
  usługiwała jeszcze się bała, że coś zrobi nie po jego myśli.
• 34:09
  Ojciec codziennie rano odwoził mleko do mleczarni, ona stała w
• 34:13
  drzwiach, by nie przeoczyć momentu, gdy jego fura wyjedzie
• 34:17
  zza zakrętu drogi. Wtedy musiała natychmiast
• 34:20
  nastawiać. Zupę mleczną, bo domagał się,
• 34:22
  żeby była gorąca jak wróci. Niby już dawno skończyły się te
• 34:26
  czasy, moi drodzy, a czy nie brzmi znajomo?
• 34:29
  Jak wiele historii, które do dzisiaj możemy usłyszeć od
• 34:32
  koleżanek czy sąsiadek, o których czytamy w nagłówkach
• 34:37
  patriarchalny model rodziny, który dominował i nadal niestety
• 34:41
  ma się dobrze. To jest zło wcielone, jeżeli
• 34:43
  chodzi o życie kobiet. Dlatego dla mnie zawsze
• 34:46
  najbardziej szokującym faktem jest ten, kiedy kobieta popiera
• 34:50
  te konserwatywne poglądy. Mam nadzieję, że chociaż ze
• 34:53
  świadomością, że to właśnie dzięki walce innych kobiet,
• 34:56
  feministek aktywistek może taką decyzję podejmować samodzielnie
• 35:01
  może, a nie musi ma wybór, chociaż dobrze wiem, że nie są
• 35:05
  tego świadome, przynajmniej większość z nich patriarchat w
• 35:08
  ogóle wymaga od dziewczynek i kobiet uległości posłuszeństwa i
• 35:11
  bierności. Ogranicza też wolność kobiet,
• 35:14
  ogranicza ich równouprawnienie. Patriarchat polega w ogóle na
• 35:18
  tym, że. Mężczyzna dominuje w każdej
• 35:21
  dziedzinie życia, nie tylko w rodzinie.
• 35:23
  Ale i w polityce, w gospodarce czy właśnie w kulturze i dlatego
• 35:27
  historia sztuki chociażby pisana jest perspektywy mężczyzn, bo
• 35:32
  Kobiety przez lata nie były dopuszczane do jakichkolwiek
• 35:35
  decyzji. No i nawet nie mogły decydować o
• 35:38
  własnym ciele. Przecież antykoncepcja nie
• 35:40
  istniała, więc praktycznie każdy seks kończył się ciążą i jak
• 35:44
  możemy przeczytać chociażby właśnie w chłopkach Kobiety
• 35:47
  znalazły oczywiście sposób, by się tym.
• 35:51
  Zająć w chłopkach jest wiele opisów aborcji, której
• 35:54
  dokonywały w bardzo często niebezpiecznej dla życia
• 35:59
  warunkach. Jest też napisane, z jakich
• 36:01
  powodów to robiło, co jest rozrywające po prostu serce.
• 36:04
  Naprawdę. Jak jeszcze nie czytałyście?
• 36:06
  Nie czytaliście to bardzo polecam patriarchat.
• 36:09
  Mówi o tym, że Kobiety mają mniejsze ambicje zawodowe.
• 36:13
  Ich jedyną rolą powinna być rola żony i matki.
• 36:16
  No i tak powtarzam to i powtórzę jeszcze wiele razy, no bo tak
• 36:20
  jest i moi drodzy, bardzo często to się nie zmienia.
• 36:23
  Kobieta ma spełniać życzenia męża, również te seksualne,
• 36:27
  kiedy on chce, niekiedy ona ma na to ochotę i co najgorsze, to
• 36:32
  patriarchat łączy się z kościołem i to jest niesamowite
• 36:35
  sn, że aż w takim stopniu i mimo tego, że Polska oficjalnie jest
• 36:40
  krajem świeckim. No to moi drodzy, dobrze wiemy,
• 36:42
  jak to wygląda niestety. Codzień i ja pamiętam taką
• 36:46
  audycję w Radiu Maryja to słuchałam tego specjalnie, bo ja
• 36:50
  lubię czasami pozaglądać do miejsc, które nie powielają
• 36:54
  moich poglądów, bo dobrze jednak mieć obszerną wiedzę i nie
• 36:59
  zapomnę tej audycji, dlatego muszę wam o tym opowiedzieć, bo
• 37:02
  ksiądz rozmawiał z małżeństwem wierzącym oczywiście i w ogóle
• 37:06
  to był bardzo ohydny Wywiad. Mówili, że żona musi uprawiać
• 37:10
  seks, kiedy tylko mąż chce, że nie ma czegoś takiego jak gwałt.
• 37:16
  A jak kobieta stosuje na przykład antykoncepcję to ma
• 37:18
  uprawiać seks, ale no bez przyjemności, bo to jednak
• 37:21
  grzech rozumiecie w ogóle jak to brzmi?
• 37:24
  Jak tego słuchałam, to ja byłam zszokowana, jakie w ogóle to
• 37:27
  jest nieludzkie, bo to, że szokujące, to wszyscy wiemy i
• 37:31
  jakie krzywdzące dla kobiet i oni to podłączają pod wiarę,
• 37:34
  której bazą jest miłosierdzie i szacunek.
• 37:38
  Ja nie wspomnę w ogóle jakie to jest niebezpieczne.
• 37:41
  Że mężczyźni tego słuchają mówią, aha, czyli mogę sobie
• 37:44
  zgwałcić moją żonę? No bo przecież to nie jest
• 37:46
  gwałt, prawda? Ona jest moją żoną, ona musi to
• 37:49
  dla mnie robić, to ja tutaj rządzę i ja wiem, że wy znacie
• 37:53
  definicję patriarchatu. Wiecie, że Kobiety są
• 37:56
  dyskryminowane? W tym zagadnieniu kryje się
• 37:58
  naprawdę wiele, bo przecież nawet jest presja, którą wywiera
• 38:02
  się na Kobiety ze względu. No nie wiem na wygląd, że
• 38:04
  powinny jakoś wyglądać w określony sposób odpowiednio do
• 38:08
  danego kanonu, bo tak sobie jakiś facet życzy, ale to musi
• 38:13
  tutaj wybrzmieć, bo to jeden z najważniejszych punktów, albo i
• 38:16
  najważniejszy po prostu pat. Który odpowiada na tytułowe
• 38:20
  pytanie, Dlaczego nie było wielkich artystek?
• 38:24
  I tutaj odniosę się do ciekawostki z książki soniki szy
• 38:27
  pod tytułem histeria sztuki jest rozdział, w którym opisuje
• 38:30
  postrzeganie i rolę kobiet w różnych religiach.
• 38:32
  Z racji, że wspomniałam, że patriarchat łączy się z religią,
• 38:35
  to tutaj Sonia właśnie przytacza na przykład biblia, no bo ona
• 38:39
  jest nam jednak najbliższa, ale ona tam rozwodzi się na temat
• 38:42
  różnych religii, które tak naprawdę.
• 38:45
  Mają bardzo podobne schematy i poglądy, no i w Biblii.
• 38:50
  Jak wiemy, Ewa powstaje z żebra Adama, co jest podstawą do
• 38:54
  kolejnych 1000 lat poniżania kobiet.
• 38:57
  No bo jednak kobieta jest niżej od mężczyzny, no bo powstała z
• 39:01
  mężczyzny. Bardzo ciekawy jest ten
• 39:03
  rozdział. Nie wiedziałam o większości
• 39:05
  historyjek z różnych religii i z pełną świadomością nazywam to
• 39:08
  historyjkami, a tak naprawdę prawie wszystkie mają wspólny
• 39:12
  mianownik, czyli to, że Kobiety są gorsze od mężczyzn, no i że
• 39:16
  Kobiety są winne złu całego świata.
• 39:18
  Był też taki fragment chyba a propos innej religii.
• 39:21
  Który mówił o tym, że mężczyźni chcieli praktykować
• 39:24
  wstrzemięźliwość seksualną, ale to te okropne najgorsze Kobiety
• 39:28
  im na to nie pozwalały ku siły kokietowały.
• 39:32
  No kto to widział, no stąd też pokłosie w późniejszych latach
• 39:37
  tych bredni narzucano dziewczynkom odpowiednie stroje,
• 39:40
  na przykład w szkołach, by nie kusiły mężczyzn.
• 39:43
  Czy tak jak w obecnych czasach słychać głosy, kiedy dowiadujemy
• 39:47
  się o gwałcie, no ale w co była ubrana, to ona go sprowokowała.
• 39:51
  Taka krótka spódniczka mogła się zakryć, no z pewnością mogła moi
• 39:56
  drodzy przed ojcem przed sąsiadem przed bratem, mając 5
• 40:01
  lat, mając 15 czy 50 lat, kiedy została zgwałcona i jak to Sonia
• 40:06
  ujęła w histerii sztuki. Zacytuję męska słabość i
• 40:10
  niekompetencja, notorycznie zrzucane są na Kobiety, tak jak
• 40:14
  często w obecnych czasach winy za gwałt ponosi kobieta.
• 40:18
  To jest nawet nie wiem jakich słów tutaj używać, bo to powinno
• 40:22
  się wtedy. Wypiekać wiecie najgorsze jest
• 40:24
  to, że do dzisiaj tak jest, a to chyba nie świadczy dobrze o o
• 40:27
  świecie, prawda i o rozwoju ludzkości no i konkluzja na
• 40:31
  koniec z histerii sztuki z tego rozdziału jest taka, że w myśl
• 40:34
  patriarchalnej tradycji miało to pokazać jasno, skąd wzięło się
• 40:38
  całe zło tego świata od baby bardzo ciekawe są te rozmyślenia
• 40:43
  usoni, ale histerię sztuki już wzięłam na ptapet tak że.
• 40:48
  No nią zajmiemy się w osobnym odcinku i jak napisałam do soli,
• 40:52
  że niebawem będę robił odcinek o histerii sztuki.
• 40:56
  No to odpisała, boję się, ale nie ma czego, bo to jest
• 41:00
  naprawdę bardzo dobra książka, no ale chciałam tutaj wtrącić
• 41:05
  ten temat z rozdziału soniki szy, no bo kto jak nie histeria
• 41:10
  sztuki wytknie najobrzydliwsze macki tego patriarchalnego
• 41:14
  systemu, prawda i prawda też jest taka, że to normy społeczne
• 41:18
  i społeczeństwo tak naprawdę decydują o wszystkim.
• 41:23
  Również o tym, kto może być artystą z racji też, że Kobiety
• 41:27
  były postrzegane jako gorsze, głupsze, no i w ogóle pozbawione
• 41:31
  pierwiastka kreatywności, to nawet nie brano ich pod uwagę.
• 41:34
  Wiecie, że kobieta omówiono, że są odtwórcze i nie potrafiłyby
• 41:39
  niczego wymyślić ani stworzyć. I tutaj chyba zacytuję taka ich
• 41:44
  natura stera szynę, że Kobiety w ogóle są bardziej emocjonalne
• 41:49
  niż racjonalne, wystarczy w ogóle wejść na badania, żeby
• 41:52
  ogarnąć. Ten wątek, no ale w ogóle chęć
• 41:56
  ich rozwoju była bardzo często tłamszona, bo kolidowało by to z
• 42:01
  rolą jaka została im przypisana przez mężczyzn.
• 42:04
  Czy muszę powtarzać, że miało być żoną, matką i kurą domową?
• 42:08
  Ciekawa w ogóle Jestem co na te opinie o tym, że Kobiety są o
• 42:13
  twórczej niczego nie potrafiłyby same stworzyć powiedziałaby na
• 42:16
  przykład Maria skłodowska curienia, która zdobyła. 2
• 42:20
  Noble, która jest w ogóle naszą dumą albo rita levi montalcini,
• 42:24
  która jest autorką przełomowych badań nad układem nerwowym albo
• 42:29
  rozalin yellow, która opracowała kluczową technikę diagnozowania
• 42:33
  poważnych chorób i defektów. I mogłabym tak wymieniać bez
• 42:37
  końca, ale nie o naukowczynach dzisiaj mowa, chociaż chciałabym
• 42:41
  zrobić taki podcast, bo było wiele kobiet, które żyły w
• 42:44
  cieniu swoich mężów. I to im przypisywano ich
• 42:47
  dokonania nawet żonie einsteina, bo usłyszałam kiedyś od
• 42:51
  znajomej, to muszę zweryfikować, ale właśnie, że kiedy einstein
• 42:54
  rozstał się z żoną, to nagle dziwnym trafem przestał w ogóle
• 42:59
  robić przełomy w nauce. Czy to nie jest interesujące?
• 43:03
  Ale wracając, bo to tutaj, żebyśmy wszyscy bardziej poczuli
• 43:07
  tę niechęć wobec kobiecych sukcesów.
• 43:09
  Jeżeli jeszcze tego nie czuć. Przeczytam wam to, co napisał w
• 43:13
  1884 roku pisarz i pedagog. Jak wybrzmiewa w wikipedii,
• 43:18
  adolf dygasiński o kobietach oczywiście.
• 43:23
  Mało twórcza, ale za to sumienna w naśladowaniu inteligencja.
• 43:27
  Kobiety potrzebuje ciągle impulsów wzorów, zachęty.
• 43:30
  Ona nie wytworzy nic samodzielnie, ale nauczy się
• 43:33
  gorliwie i skwapliwie wszystkiego, co jej podane
• 43:37
  zostanie obrzydliwe. Adolf wiesz, pamiętacie jak w
• 43:40
  wielu podcastach zawsze powtarzam, że kiedyś Kobiety
• 43:43
  malowały akwarelami albo rysowały pastelami, jakieś tam
• 43:46
  kwiatki, pierdółki nie. Bo po pierwsze było to formą
• 43:50
  hobby, jak się nudziły w oczekiwaniu na męża, a po drugie
• 43:53
  właśnie plus 10 do znalezienia tego męża, bo no do tego kobieta
• 43:58
  została stworzona do bycia żoną i matką, więc w oczekiwaniu na
• 44:03
  partnera rysowała sobie kwiatki, bo to było wiecie, takie
• 44:06
  kobiece, subtelne i fajne i można pewno by się ucieszył, że
• 44:10
  ma taką kobietkę, która sobie kwiatki gdzieś tam szkicuje w
• 44:14
  ogrodzie. Oczywiście to nie tak, że nie
• 44:16
  było kobiet, które parały się zawodami.
• 44:19
  Z nimi no bo od zawsze na zawsze były były.
• 44:22
  Wiecie, aktorki, śpiewaczki, jakieś tancerki?
• 44:25
  Owszem, no były i one nawet mogły zajmować się tym, co
• 44:29
  lubiły. Wyobraźcie to sobie mogły, no
• 44:32
  ale były to panie, które w każdej książce, jaką
• 44:34
  przeczytałam nazywane były wątpliwej moralności.
• 44:38
  Ja to bym tak szczerze wszystkich artystów mężczyzn, o
• 44:41
  których opowiadałam od 100 odcinków niewinnej sztuce.
• 44:46
  Nazwała jednak wątpliwej moralności, a nie te Kobiety,
• 44:48
  które parały się aktorstwem. Witkacy ostatni rozpustnik
• 44:53
  uzależniony od narkotyków. Diego rivera picassonos do
• 44:57
  sypialni zapraszał wszystko, co tylko było możliwe, zdradzając
• 45:01
  przy tym swoje żony partnerki. Gubię pedofil nataiti
• 45:07
  caravaggio, morderca. O tym moi drodzy się od niedawna
• 45:10
  mówi, tak naprawdę ja w niewinnej fill, co od kilku lat
• 45:14
  zaczęłam mówić konkretnie o tym, co oni fill robili, więc tak
• 45:18
  naprawdę to słowo moralność jest kluczem w większości rozważań, a
• 45:22
  wychodzi na to, że każdy ma inną skalę.
• 45:25
  Moralność zdecydowanie i w mniemaniu społeczeństwa tutaj
• 45:30
  czytajmy mężczyzn, ta aktorki tancerki one nie nadawały się do
• 45:34
  roli żony czy matki, więc wiecie, ten problem ich nie
• 45:37
  dotyczył, mogły sobie robić co chciały, no bo były niepotrzebne
• 45:41
  mężczyznom. Przecież kobieta miała
• 45:43
  podkreślać swoją delikatność, wrażliwość i subtelność.
• 45:47
  Stąd w ramach tej tradycyjnej, co za okropne słowo.
• 45:51
  Edukacji salonowej uczyły się rysunku i malowania właśnie
• 45:54
  akwarelką jak wspominałam, jejku, ale to jest przerażające,
• 45:57
  bo nadal powiela się ten schemat, że kobieta musi być
• 45:59
  delikatna i wrażliwa, a mężczyzno toki, hardy i męskie
• 46:03
  prawda? No to jest właśnie największy
• 46:05
  problem tego podcastu, że. Ja czytałam różne eseje z
• 46:10
  dawnych lat. Ja w ogóle czytałam głównie o
• 46:12
  dziewiętnastym dwudziestym wieku i prawie nic się nie zmieniło.
• 46:16
  Ostatnio się okazało, że w ogóle hiv już nie jest chorobą, która
• 46:20
  zabija i wyleczono można wyleczyć hiv, ludzie latali
• 46:24
  sobie wiecie fill w kosmos w ogóle są przełomy naukowe,
• 46:27
  badania świetne rzeczy, a traktowanie kobiet no to jednak
• 46:32
  nadal na poziomie jakiegoś pewnie jeszcze siedemnastego
• 46:34
  wieku i mimo, że często tutaj wrócę do tych fill nauk salonow.
• 46:39
  Te lekcje były prowadzone przez naprawdę świetnych artystów.
• 46:43
  No to nie ma co się oszukiwać, one nie miały zbyt wiele
• 46:46
  wspólnego z profesjonalną, artystyczną edukacją.
• 46:50
  To miał po prostu być taki kolejny punkt na liście idealnej
• 46:53
  małżonki. Taki upgrade, żeby była lepszą
• 46:56
  żoną dla męża. Wspomnę jeszcze o fakcie, że na
• 46:59
  przykład w czasach wiktoriańskich uważano, że mózg
• 47:02
  Kobiety jest mniejszy i mniej twórczy od męskiego.
• 47:05
  Nieźle, prawda? Aż musiałam sprawdzić i pokopać,
• 47:08
  czy jest w tym w ogóle prawda? Śmiem w ogóle twierdzić, że
• 47:12
  wyborcy Konfederacji to pewnie do dzisiaj myślą podobnie z tego
• 47:16
  co wyczytałam, no to mózg Kobiety w porównaniu z do mózgu
• 47:20
  mężczyzny ma większe ciało modelowa te, które odpowiada za
• 47:24
  komunikację między 2 półkulami tutaj czytam moi drodzy, no bo
• 47:29
  ja się na tym nie znam oraz bardziej rozbudowaną korę w
• 47:32
  okolicach czołowych. Z kolei mózg mężczyzny ma
• 47:35
  bardziej rozbudowaną istotę szarą w ciałach migdałowatych i
• 47:39
  hipokampach. No i faktycznie dotarłam do
• 47:42
  informacji, że wielkość mózgu może się różnić ze względu na
• 47:46
  budowę ciała, ale mimo że istnieją te biologiczne jakieś
• 47:49
  tam różnice, no to musimy pamiętać, że nie decyduje to o
• 47:52
  zdolnościach intelektualnych, o zdolnościach do nauki czy
• 47:56
  sukcesie zawodowym. No dla mnie to jest chyba dosyć
• 47:59
  logiczne, że mózg rozwija się poprzez wiele czynników.
• 48:02
  No jak środowisko, wychowanie, edukacja czy codzienne w ogóle
• 48:06
  doświadczanie tego, co nam. Życie po prostu przynosi.
• 48:10
  I tutaj chyba zrobiłam naturalnie wstęp do kolejnego
• 48:13
  zagadnienia, czyli do stereotypów i uprzedzeń wobec
• 48:17
  talentu kobiet. Zacznę grubo, bo pan Sienkiewicz
• 48:21
  w 1880 roku recenzował przesądy w wychowaniu.
• 48:24
  Kilka słów o kobietach, czyli emancypacja według elizy
• 48:28
  orzeszkowej. Chodzi o to, czy umysł kobiecy
• 48:30
  dorównywać lub może dorównać męskiemu w pracy umysłowej.
• 48:36
  Autorka ukazuje na różnicę wychowania chłopców i dziewcząt
• 48:39
  tłumaczy tę różnicę umysłowe i sądzi, że gdyby wychowanie?
• 48:44
  Było jednakiem, gdyby pielęgnowano tak starannie umysł
• 48:48
  i zdrowie dziewcząt jak chłopców to różnice może by znikły.
• 48:52
  Jest to prawdopodobne lub ostatecznie odpowiedź dać może
• 48:56
  nam przyszłość. Rozumiecie, że Eliza orzeszkowa
• 48:59
  w 1870 roku już fill? Jakby dojrzała taką zależność, a
• 49:03
  w 2025 nadal niektórzy uważają, że to jest absurd i to jest
• 49:08
  naprawdę ciekawe, że wielu historyków czy krytyków sztuki
• 49:11
  uważało, że Kobiety nie są tak zdolne jak mężczyźni.
• 49:14
  Jakie oni w ogóle mieli powody? Skąd to się wszystko wzięło, czy
• 49:19
  dlatego, że obawiali się ich konkurencji, czy utracenie
• 49:21
  jakiejś takiej taniej siły roboczej w postaci kur domowych?
• 49:27
  Jakby no ja Jestem świadoma, że niezależność i edukacja to jest
• 49:30
  siła, a skoro mogli im to odebrać, to było łatwiej
• 49:34
  manipulować rzeczywistością, uformować sobie ten świat
• 49:37
  dokładnie tak jak im to pasowało.
• 49:40
  Z każdej strony utrudniali kobietom życie.
• 49:42
  Jeżeli już w ogóle coś tworzyły, to ich twórczość była ignorowana
• 49:46
  czy deprecjonowana. No ale kolejnym filarem.
• 49:50
  W tej niedoli kobiet był zdecydowanie brak dostępu do
• 49:54
  edukacji, bo wszyscy wiemy, że edukacja to jest właśnie klucz
• 49:57
  do jakiejś świadomości. To był wielki problem, bo
• 50:01
  odebrano im możliwość. Nie wspomnę już oczywiście o
• 50:03
  równości wobec mężczyzn i zacznę trochę od końca z moim
• 50:07
  ulubionym, ale bo zawsze jest, ale, ponieważ no były Kobiety,
• 50:12
  które należały do elit, więc miały łatwiej odrobinkę nie no.
• 50:17
  Znacząco miały łatwiej w dziewiętnastym wieku w Europie.
• 50:20
  Oczywiście panie miały dostęp do edukacji, ale dokładnie takie,
• 50:24
  jaką wymyślili mężczyźni. Wiecie, nauka języków, gry na
• 50:28
  instrumencie, śpiewu klasyczek, bo dobre maniery jakieś tam
• 50:33
  malowanie, rysowanie kwiatków w Polsce Kobiety mogły pójść na
• 50:38
  Uniwersytet w drugiej połowie dziewiętnastego wieku.
• 50:42
  Oczywiście z ograniczeniami, bo jakby inaczej.
• 50:45
  No i często nauka była nieformalna, wiecie taka
• 50:48
  niepełna albo po prostu były wolnymi słuchaczami.
• 50:52
  Czyli niby fajnie, że mogły się czegoś nauczyć, ale no nie mogły
• 50:57
  mieć na to potwierdzenia w formie, na przykład dyplomu.
• 51:01
  I tutaj dowiedziałam się, że w 1883 roku został założony
• 51:05
  Uniwersytet latający, potocznie nazywany babskim.
• 51:08
  No i był on tajny w latach siedemdziesiątych,
• 51:12
  osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku w Polsce.
• 51:16
  No mimo niesprzyjających warunków politycznych, bo był to
• 51:19
  czas zaborów, był czasem, w którym pojawiały się miejsca
• 51:23
  sprzyjające, no jakiejś tam formie edukacji kobiet.
• 51:26
  Niestety te szkoły były jedynie odpowiednikiem takiej takiego
• 51:29
  liceum, szkoły średniej nawet nie było tam możliwości
• 51:33
  skończenia, powiedzmy matury, ale właśnie i z tym sobie
• 51:36
  poradzili, ponieważ powstał wyżej wymieniony Uniwersytet
• 51:40
  latający w tym tam chyba osiemdziesiątym piątym roku.
• 51:44
  No i powiem wam, że lista wykładowców była bardzo długa,
• 51:48
  te kursy tak sprawdziłam z ciekawości kosztowały
• 51:51
  miesięcznie 2 do 4 rubli i z racji, że Uniwersytet był
• 51:55
  płatny. No wiadomo, ale no nie wszyscy
• 51:58
  mogli sobie na niego pozwolić, tylko te Kobiety, które były
• 52:02
  bardziej uprzywilejowane. No i chłopcy oczywiście też i
• 52:05
  tak żeby wam to jakoś nakreślić, bo nie mam pojęcia jak to
• 52:08
  przeliczyć te ruble. No to miesięczny koszt nauki.
• 52:13
  W tym Uniwersytecie był prawie równoznaczny z miesięczną pensją
• 52:17
  nauczyciela podstawówki. Także widzicie, że to była droga
• 52:21
  sprawa i była to wiedza na wysokim poziomie, bo wykładowcy
• 52:26
  tak naprawdę inteligencja, która tam wykładała, to były wielkie
• 52:30
  nazwiska, bo przez to, że Polska pod tymi zaborami fill była, no
• 52:35
  to nie mogli pracować na zrusyfikowanych uniwersytetach,
• 52:38
  więc i młodzież korzystała i sami wykładowcy, bo.
• 52:42
  Mieli za co żyć. Dopiero w 1904 roku została
• 52:46
  założona Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie i mimo, że pozwalano
• 52:50
  kobietom uczestniczyć w zajęciach, no to to nie mogły
• 52:54
  pobierać lekcji na kierunkach tradycyjnych, jak malarstwo
• 52:57
  historyczne. Na przykład, bo przecież to jest
• 52:59
  jakieś okropieństwo, bo te kierunki moi drodzy.
• 53:02
  No jakie było? Uzasadnienie były zbyt męskie,
• 53:04
  wiadomo nieodpowiednie dla delikatnych kobiet.
• 53:10
  I wiecie, ta bariera była długo nieprzekraczalna.
• 53:12
  Pamiętajmy, że wówczas w Polsce dominowało realistyczne
• 53:16
  malarstwo historyczne. A kobietki nie mogły tego
• 53:19
  studiować i wiecie to były podniosłe tematy, zazwyczaj
• 53:24
  wielgachne płótna, bo biggers better na przykład taki matejko.
• 53:28
  No on był królem. Wśród artystów.
• 53:30
  Imponujący jest jego malarstwo. No pewnie też ostatnio w
• 53:34
  Lublinie widziałam jego obrazy i robią wrażenie z tego co wiem,
• 53:38
  to już w wieku 14 lat poszedł do krakowskiej Akademii Sztuk
• 53:42
  Pięknych. Bo mógł był mężczyzną i dlaczego
• 53:46
  w ogóle o tym mówię, bo żeby namalować postać, czy takie
• 53:51
  historyczne rozległe i skomplikowane sceny, no to
• 53:54
  trzeba znać ludzkie ciało. Tak, a jednym z największych
• 53:58
  przestępstw, jakich dopuścił się system edukacji.
• 54:01
  No to zabronienie kobietom uczestnictwa właśnie w lekcjach
• 54:04
  anatomii. Czyli podstawy do tego, by być
• 54:08
  świetną twórczynią, ale wiecie co mam naprawdę randomową
• 54:13
  ciekawostkę, ale malowanie nagich modeli czy modelek przez
• 54:19
  Kobiety uznawano za nieprzyzwoite i pojawiały się
• 54:24
  nawet opinie, że taka praktyka prowadzi do bezpłodności
• 54:29
  poważnie. Wiecie co no męski świat sztuki
• 54:33
  miał demoralizować Kobiety i odciągać od życiowej misji
• 54:36
  prowadzenia domu i wychowania dzieci.
• 54:40
  Jezu, no to jest jak zacięta płyta, po prostu baby do kuchni.
• 54:43
  Koniec tam jest ich miejsce, no i na polskich uczelniach nie
• 54:47
  mogły malować żywych modeli. Pamiętam, jak kiedyś czytając
• 54:50
  książkę sylwi Ziętek Polki na montparnasie no trafiłam na na
• 54:55
  właśnie ten wątek, że Kobiety w dziewiętnastym wieku, jeżeli już
• 54:59
  to szkicowały na przykład gipsowe popiersia i nie mogły
• 55:02
  uczestniczyć w tych lekcjach anatomii, czy to żywej modelki,
• 55:06
  a nie daj boże. Mężczyzny modela, bo wiecie,
• 55:09
  naga modelka służyła do celów edukacyjnych, tak dla wszystkich
• 55:13
  mężczyzn. Ale za to model mężczyzna nie
• 55:17
  powinien, no bo to nie wypada i nie wiem czy wiecie, ale budowa
• 55:21
  anatomiczna i rysunek anatomiczny to jest podstawa
• 55:24
  edukacja artystycznej. Ja pamiętam ile godzin
• 55:27
  spędzaliśmy na rysunków z anatomii, szkicu jąc nagą
• 55:30
  modelkę. Potem jak już skończyłam studia,
• 55:33
  to zamiast modelki był model i był to nasz zielonogórski
• 55:38
  bachus, bo nie wiem czy wiecie, ale Zielona Góra jest miastem
• 55:41
  winnicami. Stojąca i mamy bahusa, który od
• 55:46
  lat odgrywa jakby te role, więc był też modelką na naszym
• 55:49
  Uniwersytecie. Bardzo żałowałam, że nie mogłam
• 55:52
  go szkicować tych jego winogronek.
• 55:55
  No w każdym razie już tu wracając do poważnych tematów.
• 55:59
  Jeżeli chodzi właśnie o to szkicowanie na studiach, no to
• 56:03
  wszelkie skróty perspektywiczne były tragiczne, strasznie
• 56:07
  skomplikowane, te po prostu wyrysował bywaliśmy to w kółko
• 56:11
  non stop spędzaliśmy setki godzin w tej pracowni, żeby jak
• 56:17
  najlepiej przygotować się do bycia tymi artystami, którzy
• 56:21
  mają podstawy w technice, no bo nie da się sportretować
• 56:24
  człowieka, nie przechodząc tego etapu nauki.
• 56:28
  No dobra, oczywiście, że się da. Ale no będzie on niepoprawny
• 56:32
  zazwyczaj, jeżeli to nie jest jakiś wyjątek i ogromny talent,
• 56:36
  wiele takich braków anatomicznych można obecnie
• 56:39
  oglądać wśród artystów takich instagramowych od razu widać kto
• 56:44
  przerysował coś ze zdjęcia i kto nie ma za sobą rzetelnej
• 56:48
  edukacji artystycznej pod względem techniki.
• 56:51
  Oczywiście mogą sobie to robić, to tylko wam po prostu mówię
• 56:55
  jaka jest. Różnica, bo ja tylko spojrzę i
• 56:57
  od razu widzę naprawdę widać, że nie jest to zamierzone po
• 57:01
  prostu. Jest to brak podstaw, kiedy taki
• 57:05
  bekon czy Picasso deformowali człowieka, no to mieli ku temu
• 57:09
  jasne założenia. Robili to z całkowitą
• 57:12
  premedytacją, mając wykształcenie i podstawy,
• 57:15
  których nauczyli się od początku swojej artystycznej drogi, bo
• 57:20
  mogli, bo byli mężczyznami, ale widzicie jak naturalnie od razu
• 57:24
  odnoszę się do artysty, a nie do artystki prawda?
• 57:27
  Bo jakby w mojej głowie. Jakiś jakikolwiek styl, który mi
• 57:31
  się pojawi przed oczami, od razu odnoszę to do danego artysty.
• 57:36
  No smutne, mam nadzieję, że się to zmieni.
• 57:38
  Zresztą zobaczcie jak wielu dawnych artystów uczestniczyło w
• 57:42
  sekcjach zwłok. Pewnie kilku sprawiało to jakąś
• 57:46
  tam chorą przyjemność, ale chodziło głównie o to, by no jak
• 57:50
  najlepiej poznać ludzkie ciało. No był to Michał anioł gaudi da
• 57:54
  Vinci, rembrandt z tego, co się dowiedziałam z książki Polki na
• 57:58
  montparnasie właśnie to olga boznańska również uczestniczyła
• 58:01
  w takich sekcjach. Widzicie, mamy też polski akcent
• 58:05
  i to kobiecy także od dzisiaj będę przytaczała olgę boznańską,
• 58:09
  a nie na przykład. Michała anioła, co mnie
• 58:12
  niezmiernie cieszy, ale muszę tutaj zrobić dygresję, bo
• 58:16
  przypomniało mi się, że moja psiapsi, gdy studiowała prawo,
• 58:20
  ona brała udział w sekcji zwłok i napisałam do niej teraz, żeby
• 58:24
  mi o tym opowiedziała, bo no już nie pamiętałam szczegółów.
• 58:28
  No bo już dawno skończyłyśmy studia, a wydaje mi się, że jest
• 58:31
  to bardzo ciekawe, żeby usłyszeć o tym od kogoś kto.
• 58:34
  No nie powinien mieć nic wspólnego z ze zwłokami podczas
• 58:38
  studiów to były zajęcia w ramach medycyny.
• 58:42
  Rządowej w życiu by mi nie przyszło do głowy, że naprawie
• 58:44
  macie takie lekcje. W każdym razie była to sekcja
• 58:47
  zwłok topielca. Nie było czuć zapachu, bo to się
• 58:50
  też zapytałam tylko taki ostry zapach tej całej chemii, jakiej
• 58:54
  tam się używa i moja psia psi przestała jeść mięso na pół roku
• 59:00
  po tym wydarzeniu, bo kiedy widziała, jak tną to ciało to
• 59:03
  bardzo mocno przypominało jej to na przykład przygotowanie świń
• 59:07
  na ubój to jest. Straszne, ale ciekawe
• 59:10
  spostrzeżenie, bo mówiła, że no oczywiście wszystko robili z
• 59:14
  wielkim szacunkiem, a i tak powiedziała, że zatarła się ta
• 59:17
  różnica pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem.
• 59:20
  Opowiadała, że studenci w tym jona dotykali mózgu przez
• 59:24
  rękawiczki, że oglądali jak rozcinają mostek, co było
• 59:28
  okropnym doświadczeniem i mówiła, że ten dźwięk jakby no,
• 59:32
  łamiący się kości utkwił jej strasznie w pamięci do dzisiaj
• 59:35
  go słyszy. Plus jak rozcinali brzuch no to
• 59:38
  z niego zaczął wypływać cały białożółty tłuszcz traumatyczne.
• 59:43
  Zapytałam się czy ktoś zemdlał, powiedziała, że w całej grupie
• 59:47
  nikt, ale jednak bardzo dużo osób wychodziło w trakcie, bo
• 59:50
  nie byli w stanie na to patrzeć, powiedziała, że ona sama się
• 59:54
  bardzo stresowała zatykała też uszy trochę się trzęsła i miała
• 1:00:00
  taką refleksję, bo w pewnym momencie spojrzała na pana
• 1:00:02
  prokuratora, który tam siedział i ich pilnował gdzieś z boku.
• 1:00:07
  Po prostu sobie tam siedział, czytał książkę i jadł jabłko, bo
• 1:00:11
  było to dla niego kolejnym dniem w pracy.
• 1:00:14
  Tak to m zapamiętała, więc dziękuję, że się z nami tym
• 1:00:18
  podzieliła i chciałam wam o tym powiedzieć, bo ja nigdy nie
• 1:00:21
  doświadczyłam czegoś takiego i nie chciałabym, a jest to
• 1:00:25
  interesujące. Nie wiem, czy ludzie kiedyś byli
• 1:00:28
  może mniej wrażliwi, ale widzicie, że artyści byli w
• 1:00:31
  stanie zrobić naprawdę wiele, żeby rozwijać swój.
• 1:00:35
  Talent to była taka ich prywatna.
• 1:00:38
  Edukacja więc podoba mi się, że dążyli do tego, żeby być
• 1:00:43
  perfekcjonistami, chociaż nie zapominajmy, że ja patrzę z
• 1:00:47
  perspektywy mnie żyjącej w dwudziestym pierwszym wieku, no
• 1:00:51
  która nie je mięsa od kilku dobrych lat ze względów
• 1:00:54
  ideologicznych i która na studiach miała dostęp do lekcji
• 1:00:58
  rysunku, anatomii i nie miałam jakby nie musiałam chodzić po
• 1:01:01
  kostnicach, więc dla mnie jest to obrzydliwe.
• 1:01:03
  Nie wiem co bym w dziewiętnastym wieku zrobiła.
• 1:01:07
  Jakbym chciała być artystką i tworzyć wielkie historyczne
• 1:01:10
  dzieła i nie Jestem pewna, ale chyba miał ulubione prosektorium
• 1:01:15
  gdzieś w okolicach notre dame, chociaż może nie wydaje mi się,
• 1:01:19
  że to jednak był Edward mane. Tak, to był na pewno mane, więc
• 1:01:23
  moi drodzy. Jak kobieta artystka miała
• 1:01:25
  nauczyć się podstaw, skoro miała ograniczone te lekcje anatomii
• 1:01:30
  sn? Nie wszystkie artystki były
• 1:01:31
  takie hop do przodu jak boznańska, która zresztą musiała
• 1:01:35
  wyjechać poza granice polski, żeby móc fill w ogóle to hop
• 1:01:38
  zrobić, prawda? I zastanawiam się nawet czy
• 1:01:41
  artystki na przykład organizowały jakieś tajne lekcje
• 1:01:44
  w swoich domach, zapraszając inne Kobiety, by mogły je
• 1:01:47
  malować nago i się po prostu uczyć, bo dla mnie to jakieś
• 1:01:50
  takie logiczne rozwiązanie. No ale nie natknęłam się na tak.
• 1:01:55
  Tajnych lekcjach, ponieważ po pierwsze o czym zapomniałam,
• 1:01:59
  przecież Kobiety musiały wtedy chodzić wszędzie z przyzwoitkami
• 1:02:02
  obok nich zawsze była jakaś matka, ciotka, wiecie, no ten
• 1:02:06
  gorset obyczajowy miały bardzo mocno zaciśnięte.
• 1:02:09
  Jak powiedziała mi Małgorzata czyńska, bardzo ładnie, bardzo
• 1:02:13
  mnie to ciekawi serio, bo przecież Kobiety są zaradne i
• 1:02:16
  sprytne, może jednak skrzętnie to jakoś tam ukrywały, ale coś
• 1:02:20
  mi się wydaje, że jednak po latach by to wypłynęło z jakichś
• 1:02:24
  pamiętników. Wspomnień, bo to, że się
• 1:02:27
  spotykały, żeby siebie malować wzajemnie.
• 1:02:30
  No to wydaje mi się jest pewne, ale czy nago, czy były
• 1:02:34
  pruderyjne, czy po prostu fill to było za dużo i nie chciały
• 1:02:38
  nikomu podpaść i wiadomo, że no Tamara łempicka się nie
• 1:02:43
  krępowała, ale to były późniejsze lata, więc ona mogła
• 1:02:46
  trochę sn więcej fill poszaleć w tej rozpuście, ale znalazłam
• 1:02:50
  świetną chyba informację na temat radzenia sobie no fill,
• 1:02:54
  dosyć uroczą i zabawną, bo skoro mog.
• 1:02:56
  Głównie malować na przykład martwe natury czy kwiatki, bo
• 1:03:00
  nawet z pejzażami było ciężko, skoro nie mogły same ruszać się
• 1:03:03
  z domu bez tych przyzwoitek rozumiecie, nawet nie mogły
• 1:03:07
  tego. No w każdym razie znalazłam
• 1:03:09
  fotografię z 1885 roku, na której widać uczennicę
• 1:03:12
  pensylwańskiej Akademii Sztuk Pięknych, które szkicują nagą
• 1:03:16
  krowę w sensie po prostu w pokoju stoi krowa, no albo byk,
• 1:03:22
  bo nie wiem, nie było widać. Więc no moi drodzy było to nader
• 1:03:26
  odważne jak na tamtych czasy, ale mocno surrealistyczne, co
• 1:03:30
  nie krowa, normalnie wielka krowa w pokoju, a to było grubo
• 1:03:34
  przed surrealistami także nie byli tacy oryginalni, ale
• 1:03:38
  słuchajcie, bo to jest bardzo istotne i musi wybrzmieć
• 1:03:42
  artystki, nie mogły malować nagich modelek i modeli nie
• 1:03:46
  dlatego, że jacyś koledzy ze szkoły im zabronili.
• 1:03:49
  To instytucje, uniwersytety, im tego zakazywały, czyli problem w
• 1:03:53
  całej drodze do kształcenia kobiet i bycia tymi wielkimi
• 1:03:58
  artystkami leżał od początku w takiej rutynowej,
• 1:04:01
  instytucjonalnej dyskryminacji kobiet.
• 1:04:04
  Proste, ale bardzo okrutne plus. Dodajmy jeszcze ten absurd, że
• 1:04:08
  oni wierzyli, że kobieta, która będzie malowała tych nagich
• 1:04:11
  modeli, zostanie bezpłodna. Przecież kurde, no
• 1:04:14
  najważniejszym zadaniem Kobiety było rodzić dzieci i ja nie bez
• 1:04:18
  powodu zawsze powtarzam, że edukacja to podstawa, więc mocno
• 1:04:22
  liczę, że uczenie się będzie znowu kul nie tylko w naszych
• 1:04:26
  bańkach. Ja to będę bardzo często
• 1:04:28
  powtarzała i moi drodzy, ten podcast będzie długi, więc jak
• 1:04:31
  coś powtórzę, to proszę mi. Wybaczyć, ale najwidoczniej było
• 1:04:35
  to istotne. Zapisałam to kilka razy, no
• 1:04:39
  dobra, ale czekajcie, bo ja tutaj chcę powiedzieć wszystko
• 1:04:42
  na raz, a chciałabym to jednak jakoś posegregować.
• 1:04:45
  Po pierwszej wojnie światowej Kobiety uzyskały prawa wyborcze.
• 1:04:49
  w Polsce był to 28 listopada 1918 rok.
• 1:04:52
  Chciałabym wam o tym przypomnieć, chociaż już mówiłam
• 1:04:56
  w jakimś podkaście w ogóle pierwszym krajem, w którym
• 1:05:00
  Kobiety miały prawa wyborcze, była Nowa Zelandia w 1891 roku,
• 1:05:03
  ale jeżeli chodzi o Polskę, to byłam zaskoczona, bo byliśmy na
• 1:05:07
  dziesiątym albo w pierwszej dziesiątce.
• 1:05:12
  Jakby krajów, które przyznały prawa wyborcze kobietom.
• 1:05:16
  Nieźle i też w 1890 roku w Stanach Zjednoczonych powstał
• 1:05:20
  pierwszy ruch kobiet zwany pierwszą falą feminizmu fairst
• 1:05:24
  wave feminizm. Jego pionierką była Elizabeth
• 1:05:28
  candi stayton, która w 1840 już ósmym roku stworzyła ruch
• 1:05:32
  równouprawnienia kobiet i one się wtedy domagały po prostu
• 1:05:36
  głosu wyborczego, czyli jego fill ich praw obywatelskich.
• 1:05:41
  To, co ciekawe, dopiero w 1920 roku uzyskały to.
• 1:05:47
  Po uchwaleniu tam jakieś dziewiętnastej chyba poprawki w
• 1:05:50
  konstytucji wyłącznie dlatego, że przez te wszystkie lata
• 1:05:54
  sufrażystki o to walczyły. Ja wiem, że dużo tych dat a i
• 1:05:58
  tak ukróciłam tak naprawdę praktycznie wszystko, bo ja
• 1:06:02
  chcę, żeby to się przyjemnie słuchało, jakby wiecie, zresztą
• 1:06:06
  damy sobie radę. No ale chciałabym jeszcze wrócić
• 1:06:08
  do Polski, no bo Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie była jedną z
• 1:06:12
  pierwszych uczelni, która przyjmowała Kobiety.
• 1:06:15
  Niby na równych prawach co mężczyzn, ale prawda jest taka,
• 1:06:18
  że dopiero w drugiej połowie dwudziestego wieku, czyli grubo
• 1:06:21
  po tych wszystkich datach. Kobiety mogły liczyć na realne i
• 1:06:25
  pełnoprawne studiowanie na asp, więc jak widzicie, to drążenie
• 1:06:29
  tematu. A propos edukacji było dla mnie
• 1:06:32
  dosyć skomplikowane, bo z jednej strony data przyjmowania tych
• 1:06:35
  kobiet na uczelnie była jedna, a z drugiej strony okazywało się,
• 1:06:39
  że taka realna, gdzie one mogły faktycznie pełnoprawnie się
• 1:06:44
  uczyć na równi z mężczyznami była inna, naprawdę w różnych
• 1:06:48
  miastach. To się różniło w różnych
• 1:06:49
  krajach. To się różniło, więc.
• 1:06:52
  Było to dla mnie męczące, bo nie chciałabym was wprowadzać w
• 1:06:55
  błąd, jeżeli pomyliłam jakąś datę, no to oczywiście
• 1:06:58
  Przepraszam chociaż bardzo skrzętnie.
• 1:07:00
  Zawsze robię notatki i risercz, no ale Jestem tylko człowiekiem,
• 1:07:04
  także nie ma co się biczować. Wydaje mi się, że teraz mogą
• 1:07:09
  przypominać wam się te wszystkie historie, o których
• 1:07:11
  słyszeliście, że Polki wyjeżdżały do Paryża, by móc
• 1:07:15
  studiować, a ja tutaj po prostu mówię, że przecież mogły
• 1:07:18
  studiować w Polsce. No tak było niby tak, ale to, że
• 1:07:22
  miały dostęp do tej edukacji, no to tak jak wam powiedziałam, nie
• 1:07:25
  oznaczało, że do artystycznej czy.
• 1:07:28
  Pełnej, bo to, że one sobie poszły na wykład, to naprawdę
• 1:07:31
  nie pomagało im zbytnio, by po prostu kształcić się w kierunku
• 1:07:36
  artystycznym i posiąść tajniki techniki.
• 1:07:39
  No i już wam mówię o co chodzi, bo to był taki czas
• 1:07:43
  siedemdziesiąty osiemdziesiąte lata dziewiętnastego wieku.
• 1:07:46
  Polska była pozaborowa, więc nic dziwnego, że żeby mieć możliwość
• 1:07:51
  odpowiedniej edukacji, bo nadal nie mogły liczyć na pełną
• 1:07:54
  prawdziwą i ludzką edukację. One wyjeżdżały oczywiście, nikt
• 1:07:59
  tutaj znowu to wybrzmi, bo może być zagmatwane.
• 1:08:02
  Mówię o takich kwalifikacjach, żeby móc profesjonalnie zostać
• 1:08:06
  artystką. Potem na przykład brać udział w
• 1:08:09
  wystawach, żeby w świecie sztuki po prostu być artystką, a nie
• 1:08:13
  kobietką, która sobie coś tam maluje na płótnie czy szkicuje
• 1:08:17
  kwiatki. To jest istotne, żeby być
• 1:08:19
  profesjonalną artystką. Ja pamiętam też, że wyczytałam,
• 1:08:23
  że. W Rosji chyba dosyć szybko mogły
• 1:08:26
  Kobiety. Jakby mieć pełną edukację, w
• 1:08:30
  sensie mogły Polki wyjechać tam i na przykład studiować.
• 1:08:33
  No ale ze względu na historię i te rusyfikacje no to to było
• 1:08:38
  niemile widziane. W ogóle Kobiety nie chciały tego
• 1:08:42
  robić, jakby nie ma co ukrywać, więc nasze polskie, drogie,
• 1:08:45
  zdolne artystki wyjeżdżały do Paryża, bo wszyscy wiemy, że to
• 1:08:50
  miasto było mekką. Wszystkich najważniejszych
• 1:08:53
  artystów i nie tylko dawało możliwości, jeżeli chodzi o
• 1:08:56
  edukację, ale również no niezwykle inspirowało swoją
• 1:09:00
  frywolność. Oczywiście towarzystwem, jakie w
• 1:09:03
  rozpustym Paryżu się ulokowało wszystko jest istotne.
• 1:09:08
  Pamiętajmy o tym, ale też wiecie tutaj ta frywolność może miała
• 1:09:12
  mniejsze znaczenie, jednak tą istotą były akademie i
• 1:09:17
  uniwersytety, które pozwalały kobietom tworzyć i się uczyć nie
• 1:09:21
  za darmo i nie wiem, czy jesteście tego świadomi, ale
• 1:09:24
  Francja w tylko nie Jestem pewna czy dziewiętnastym, czy
• 1:09:27
  dwudziestym czy na przełomie. Miała więcej kobiet artystek niż
• 1:09:32
  mężczyzn. Wydaje mi się, że to był właśnie
• 1:09:34
  dziewiętnasty wiek, może druga połowa niesamowite, zwłaszcza,
• 1:09:38
  że nadal wymieniałabym praktycznie każdego malarza,
• 1:09:41
  pisarza czy tam rzeźbiarza, który żył na paryskim wzgórzu, a
• 1:09:45
  z kobiet raczej wymieniłabym muzy czy kochanki, ale po tym
• 1:09:50
  podcaście to się zmieni. Moi drodzy, no po to go robię, a
• 1:09:53
  wiecie o tym, że przez bardzo długi czas muzy artystów
• 1:09:56
  nazywano prostytutkami. Bo no jaka porządna kobieta
• 1:10:00
  pozwoliłaby malować siebie na przykład nago, no co?
• 1:10:03
  Oczywiście było kolejnym zagadnieniem, czy tam zagraniem,
• 1:10:07
  by tylko poniżyć kobietę, no i obniżyć jej wartość w świecie
• 1:10:11
  sztuki. No i nie tylko generalnie
• 1:10:13
  zawstydzi. Bo wiele z modelek było właśnie
• 1:10:16
  artystkami, ale nie były one brane na poważnie.
• 1:10:19
  Ja wiem, że znamy historię wielu, jakby mus.
• 1:10:22
  Ja opowiadałam w niejednym podcaście a propos mężczyzn
• 1:10:25
  artystów, no bo też z takich źródeł korzystałam i dam wam
• 1:10:30
  przykład muzy, której prawdopodobnie nie znacie.
• 1:10:33
  Jest to viktorin mer, która pozowała wielu malarzom, ale
• 1:10:38
  była ulubienicą Edwarda. Mane znalazła się na wielu jego
• 1:10:42
  obrazach, ale chyba najbardziej znany był ten podtytuł.
• 1:10:46
  Olimpia no klasyk wszyscy go znamy, prawda?
• 1:10:49
  Kojarzycie? Piękna, rudowłosa, naga kobieta
• 1:10:52
  leży na białej pościeli w nogach chodzi Czarny kotek, a do pokoju
• 1:10:56
  wchodzi służąca z bukietem kwiatów, ale właśnie przez to,
• 1:10:59
  że ona pozowała nago, oskarżano ją o prostytucję.
• 1:11:03
  Co ciekawe, bo kto, jak nie mężczyźni seksualizują tak
• 1:11:07
  naturalną rzecz, jaką jest ciało Kobiety tak tutaj była większa
• 1:11:11
  afera, bo również została poddana temu, co w naszych
• 1:11:14
  czasach jest takie. Naturalne w cudzysłowie i
• 1:11:17
  przychodzi z łatwością wielu osobom.
• 1:11:21
  Czyli ocenianie wyglądu i krytykowanie, bo mówiono, że ona
• 1:11:25
  na obrazie monetę wygląda jak damski goryl, a nawet tu
• 1:11:29
  zacytuję jej twarz jest głupia, a jej skóra trupia naprawdę
• 1:11:33
  takie rzeczy o niej pisali. To jest przewspaniały obraz i
• 1:11:36
  przepiękna kobieta. No ale w każdym razie wiktorin
• 1:11:40
  była również malarką, która uczyła się na Akademii Julian,
• 1:11:44
  wyobraźcie sobie, że była wystawiana na salonie paryskim w
• 1:11:47
  jednym roku. Nawet obok samego Edwarda money,
• 1:11:51
  a nie wystawiano tam przypadkowych artystów.
• 1:11:54
  Więc też już idąc tym tropem nie mogę nie wspomnieć o tej
• 1:11:58
  Akademii, Julian, bo to zdecydowanie wyjątkowe miejsce
• 1:12:02
  założone przez mężczyznę, który ewidentnie był rodzynkiem i
• 1:12:06
  wyjątkiem wierzącym w talent kobiet.
• 1:12:09
  No na równi z męskim rodolphy. Julian był artystą, który chciał
• 1:12:13
  uczyć się na najbardziej w tamtych czasach znanej i
• 1:12:16
  cenionej uczelni w Paryżu, czyli.
• 1:12:19
  Ecolde bossa ach, w końcu się nauczyłam, jak ktoś je czyta.
• 1:12:22
  Mam nadzieję, że dobrze hehe, no ale moi drodzy nie przyjęto go
• 1:12:26
  na tę uczelnię. Bo mimo wszystko ona była
• 1:12:30
  uczelnią marzeń wielu, ale miała bardzo rygorystyczne zasady
• 1:12:35
  przyjmowania szczególnie dla obcokrajowców, bo wymagaliby
• 1:12:39
  biegle posługiwać się językiem francuskim.
• 1:12:41
  No to często było problemem, a większość ludzi tam
• 1:12:45
  przyjeżdżała, jednak nie z Francji, więc Julian postanowił
• 1:12:48
  otworzyć własną pracownię w 1868 roku.
• 1:12:53
  I to okazało się strzałem w dychę.
• 1:12:55
  Ja zawsze powtarzam, że właśnie takie pomysły, które wychodzą z
• 1:12:58
  naszych własnych potrzeb są najlepsze, bo Julian nie był
• 1:13:02
  jedynym, który chciał otrzymać najlepszą edukację artystyczną,
• 1:13:05
  a mu jej odmówiono. Wiecie, nie chciał żadnej
• 1:13:08
  okrojonej. Jak przyjeżdżasz na moment, no
• 1:13:11
  to chcesz być najlepszy, chcesz konkurować z tymi wybitnymi, a
• 1:13:15
  nie ochłapy zgarniać? Pamiętajcie, że.
• 1:13:19
  Dyskryminacja na przykład kobiet często też łączy się z
• 1:13:22
  dyskryminacją mniejszości, jeżeli chodzi o pochodzenie
• 1:13:26
  właśnie czy o orientację, to jest też bardzo istotne wątek.
• 1:13:29
  Nie będę jakoś się w niego super zagłębiała, ale muszę o tym po
• 1:13:33
  prostu wspomnieć. Oczywiście to nie tak, że od
• 1:13:37
  razu jego pomysł był dopracowany.
• 1:13:39
  No wiecie, to nie zapiął tego na ostatni guziczek przy pierwszym
• 1:13:44
  otwarciu jakby tej pracowni, bo na początku po prostu uczniowie
• 1:13:48
  mogli korzystać z lekcji anatomii, czyli tego, co wszyscy
• 1:13:52
  potrzebowali. No i tam Julian oczywiście dawał
• 1:13:55
  im swoje rady i tyle, ale zawsze to był jakiś pierwszy krok, bo
• 1:14:00
  mimo tego, że uczyli się u niego tacy artyści jak Marcel, duchamp
• 1:14:04
  czy matiz, to jednak Akademia. Jan najbardziej zasłynęła z
• 1:14:08
  liberalnego podejścia, które uwielbiali studenci.
• 1:14:12
  Oczywiście przyjmowania kobiet na równi z mężczyznami.
• 1:14:15
  To takie wiecie? 2 punkty w ogóle w reklamie
• 1:14:18
  powinny być tej Akademii. No jak to bywa po jakimś czasie,
• 1:14:23
  kiedy uczelnia się rozwinęła, wykładali na niej wybitni
• 1:14:26
  profesorowie, a sama szkoła stała się no, najważniejszą
• 1:14:30
  prywatną uczelnią artystyczną w Paryżu.
• 1:14:33
  No myślę, że utarł nosa tym z tej najwybitniejszej i powiem
• 1:14:37
  wam. To Jeszcze raz i powtórzę 100
• 1:14:40
  razy na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego
• 1:14:42
  wieku. Edukacja dla kobiet była
• 1:14:44
  ograniczona, bo cały czas patriarchalne podejście miało
• 1:14:48
  się wspaniale. No do lat dziewięćdziesiątych
• 1:14:51
  dziewiętnastego wieku, a w wielu miejscach i dłużej one nie mogły
• 1:14:55
  studiować na publicznych akademiach w Polsce.
• 1:14:58
  To było do 1920 roku w Krakowie. Chyba i mimo, że było sporo
• 1:15:02
  prywatnych szkół, w których mogły się uczyć, to jednak był
• 1:15:06
  to bardzo niski poziom. Trzeba było mieć naprawdę dużo
• 1:15:11
  pieniędzy, żeby się tam dostać, więc no to co mi się podoba to
• 1:15:15
  szacunek Juliana do jednak panujących wtedy zasad, którym
• 1:15:20
  nie wszyscy chcieli się sprzeciwiać, bo początkowo na
• 1:15:23
  jego Akademii były klasy łączone.
• 1:15:26
  Oczywiście było więcej mężczyzn niż kobiet, ale zauważył, że
• 1:15:30
  wiele kobiet nie może uczestniczyć w lekcjach, więc
• 1:15:33
  rozdzielił klasy. I mężczyźni nie mieli wstępu do
• 1:15:36
  tych damskich. Dodatkowo też oczywiście
• 1:15:38
  zaznaczał, że jest możliwość, by przyzwoitki mogły być razem z
• 1:15:42
  dziewczynami podczas lekcji. Co tak naprawdę dało w końcu
• 1:15:46
  szansę większej ilości młodych artystek i nawet jeżeli zrobił
• 1:15:50
  to ze względów biznesowych powiecie no, Kobiety były dobrym
• 1:15:54
  klientem, no bo one miały najmniejsze szanse, to i tak
• 1:15:58
  dobrze, że to się wydarzyło, prawda?
• 1:16:00
  Oczywiście wiem, że lepiej byłoby, gdyby nie było
• 1:16:03
  podziałów, ale widzicie, wszystko musi być organizowane z
• 1:16:06
  głową i na granicy przyzwoitości jakby.
• 1:16:10
  Wszystko w swoim czasie, bo mimo wszystko nadal taka Akademia w
• 1:16:14
  wielu domach była uważana tylko za uzupełnienie wykształcenia
• 1:16:18
  danej Kobiety, która oczywiście finalnie zostanie żoną i matką.
• 1:16:24
  Nadal niestety wszystko sprowadzało się do rynku
• 1:16:26
  matrymonialnego, bo nie mogę tego inaczej nazwać.
• 1:16:29
  Nie wiem tylko czy nikt się nie spodziewał tego, że malarki
• 1:16:33
  zaczną odnosić sukcesy. Na przykład wiecie, już wtedy
• 1:16:36
  zaczął się taki szał fill, bo Kobiety dostały wiatru w
• 1:16:40
  skrzydła i również chciały próbować swoich sił, skoro w
• 1:16:44
  końcu nie były traktowane wyłącznie jak owa oferta.
• 1:16:47
  Matrymonialna więc było ich naprawdę dużo na tej uczelni.
• 1:16:51
  Ale żeby nie było tak kolorowo, mimo że Julian jakby został.
• 1:16:55
  Nazwany przez pisarkę Gabriel rewal rewolucjonistą w sztuce
• 1:16:59
  edukacji. No i ona też stwierdziła, że
• 1:17:02
  powinien zostać uhonorowany jako ojciec ruchu feministycznego.
• 1:17:06
  To jednak biznes to biznes. Na przykład Kobiety musiały
• 1:17:10
  płacić za uczelnię 2 razy więcej niż mężczyźni, co argumentował
• 1:17:15
  koniecznością wynajmowania dodatkowych sal dla kobiet.
• 1:17:19
  Więc sensownie plus mężczyźni. Studenci mieli korekty z
• 1:17:22
  profesorami 2 razy w tygodniu, a kobietom?
• 1:17:26
  Artystką sprawdzano je tylko raz w tygodniu, więc tutaj już
• 1:17:29
  widać, że to jednak wiecie, nie była taka równość jak być
• 1:17:33
  powinna, bo ja nie rozumiem, Dlaczego nie ma chyba, że
• 1:17:36
  Kobiety były tak zdolne, że nie potrzebowały tak częstych
• 1:17:39
  korekt, ale w to wątpię, że on tak myślał i na przykład anna
• 1:17:44
  bilińska jest idealnym przykładem.
• 1:17:47
  A propos uczelni Juliana, no i wiecie dobrym przykładem.
• 1:17:52
  Tej uczelni Juliana jest anna bilińska, nasza droga Polska,
• 1:17:56
  wspaniała artystka. Ona wyjechała do Paryża, żeby
• 1:17:59
  mieć możliwość nauki. Wiele razy usłyszała zdanie,
• 1:18:03
  które wywołuje ciarki, więc tu cytacik Kobiety muszą
• 1:18:07
  zdecydować, czy chcą być artystką czy kobietą, ale ona
• 1:18:11
  nie chciała wybierać. Sztuka.
• 1:18:13
  W tym momencie jej życia, w którym była no była dla niej
• 1:18:16
  najważniejsza i ona chciała mieć męża, chciała założyć rodzinę,
• 1:18:21
  ale dopiero kiedy. Byłaby pewna, że nie będzie to
• 1:18:24
  równoznaczne z porzuceniem sztuki i mimo, że nie mogła jako
• 1:18:27
  kobieta wtedy studiować na ekol de boze, no to dzięki Akademii
• 1:18:32
  Julian mogła uczyć się na równi z mężczyznami.
• 1:18:36
  To chyba się czyta julią, ale dobra, nie będę tutaj się
• 1:18:39
  wygłupiała. W każdym razie pojechałaby móc
• 1:18:43
  uczyć się na równi z mężczyznami, no prawie na równi,
• 1:18:46
  bo mimo lekcji anatomii, kiedy przychodził czas na szkicowanie
• 1:18:49
  męskiego modela, to i tak. Ten model miał na sobie jakieś
• 1:18:53
  slipeczki tylko kobieta modelka mogła całkowicie być naga.
• 1:18:57
  Oczywiście bilińska to nie jedyna artystka jaka tam
• 1:19:00
  studiowała była też bert morrisot, o której wspominałam
• 1:19:04
  mary casat, która związana była z impresjonizmem susan waladon,
• 1:19:08
  którą kocham ponad życie. Kamil clodel i wiele, wiele
• 1:19:12
  naprawdę innych artystek, ale bilińska faktycznie była jedną z
• 1:19:16
  pierwszych Polek, które tam studiowały i która de facto
• 1:19:19
  przetarła szlaki kolejnym, jak na przykład.
• 1:19:23
  Zapoznańskiej, która również podbiła Paryż i o której również
• 1:19:27
  był podcast. No ale widzę, że nieźle
• 1:19:29
  zboczyłam z początkowego zagadnienia tak się rozgadałam,
• 1:19:33
  ale myślę, że to istotne, żebyśmy się dowiedzieli nowych
• 1:19:35
  rzeczy. Po prostu chciałam wam
• 1:19:37
  opowiedzieć fill, że muzy artystów często były również
• 1:19:42
  artystkami, więc w sumie to wszystko i tak fill przypadkiem
• 1:19:46
  się połączyło w całość, bo susanne fill valadon, o której
• 1:19:50
  wspominałam, była muzą renva. Wiesz, tulu lot reka i edgara de
• 1:19:56
  gaza, ale przede wszystkim była jednak artystką malarką, która
• 1:20:01
  wpisała się w ramę koncepcji tej nowej Kobiety.
• 1:20:05
  No i wtedy artystki na nowo kształtowały wizerunek kobiet,
• 1:20:08
  odchodziły od tych realistycznych przedstawień, ale
• 1:20:12
  nadal nie znaczyły tak wiele jak mężczyźni.
• 1:20:15
  Zuzannę łatwiej mogę określić jako taką niekonwencjonalną, a
• 1:20:19
  takie postacie uwielbiam najbardziej w ogóle takie
• 1:20:22
  Kobiety niekonwencjonalne są wspaniałe, była muzą nie tylko
• 1:20:26
  by zarabiać, ale przede wszystkim, żeby uczyć się sztuki
• 1:20:31
  od artystów. A jak widzicie, wymieniłam
• 1:20:34
  naprawdę konkretne nazwiska. No bo rena de ga i tu tulu
• 1:20:39
  clotreg, no to jakby. Wow, tak o nich też wszystkich
• 1:20:42
  pewnie były podcasty i wydaje mi się, że jej Plan był idealny, bo
• 1:20:46
  wiecie ona również robiła to co dzisiaj się stosuje, czyli
• 1:20:50
  budowała znajomości, bo dzięki poznała wolarda, czyli jednego z
• 1:20:55
  najważniejszych wtedy mecenasów sztuki, no i to jej się
• 1:20:58
  opłaciło, bo wolard potem fill sprzedawał również jakieś jej
• 1:21:02
  tam ryciny i rysunki, kiedy wyszła za mąż, to jak sama
• 1:21:06
  powiedziała w końcu była zabezpieczona finansowo i mogła
• 1:21:10
  całkowicie. Udać się w tworzeniu, bo nie
• 1:21:13
  musiała już myśleć o pozowaniu czy zarabianiu tych pieniędzy,
• 1:21:16
  ale najlepszy wątek jej biografii w sensie taki
• 1:21:20
  niewinny, jak lubimy to moment, kiedy zakochała się w innym
• 1:21:24
  mężczyźnie. To był w ogóle mężczyzna, który
• 1:21:27
  był chyba tylko 3 lata starszy od jej najstarszego syna.
• 1:21:31
  Tam jakieś takie były rzeczy. Rozwiodła się ze swoim mężem i
• 1:21:36
  wtedy musiała już sama utrzymywać całą rodzinę i swoją
• 1:21:39
  mamę. Zaczęła więc tworzyć wiele
• 1:21:41
  aktów, co było użyje tu ulubionego słowa, moralnie
• 1:21:45
  nieodpowiednie i namalowała na przykład obraz pod tytułem adam
• 1:21:49
  i Ewa, który jest bardzo frywolny.
• 1:21:52
  No i może właśnie z powodu wejścia do tej całej
• 1:21:55
  artystycznej bochenki. Mimo nieodebrania tak
• 1:21:58
  odpowiedniego jak mężczyźni uważali wykształcenia, to to
• 1:22:02
  wszystko ją nie blokowało, jakby te akademickie schematy i
• 1:22:06
  konwenanse, więc mogła tworzyć niesamowite obrazy.
• 1:22:09
  Opowiem wam o niej. Podobnym podcaście już
• 1:22:12
  dokładniej, bo już ją mam na liście od długiego czasu, ale
• 1:22:17
  była bardzo awangardowa. Urodziła się też jako nieślubne
• 1:22:20
  dziecko na ammon, więc jest o czym mówić.
• 1:22:23
  Uwierzcie, kiedy miała około 40 lat, wtedy została profesjonalną
• 1:22:28
  artystką. 6 lat później, mimo że była ceniona na wzgórzu wśród
• 1:22:33
  Society, przez ten cały czas miała swoją pierwszą
• 1:22:36
  indywidualną. Wystawę, więc mam nadzieję, że
• 1:22:39
  była z siebie bardzo dumna. Jeden z najbardziej znanych
• 1:22:42
  obrazów, który ja również uwielbiam.
• 1:22:44
  To jest błękitny pokój i jest on absolutnie wspaniały.
• 1:22:48
  Niedawno wstawiałam go na Instagrama, bo zachwycił mnie,
• 1:22:51
  kiedy właśnie przygotowywałam ten podcast, ale suzanne nie
• 1:22:54
  była jedyną muzą, która była również artystka.
• 1:22:58
  Tutaj sobie trochę pogrzebałam i zapomniałam o jednej postaci o
• 1:23:04
  żeni buten, czyli muzie, ale tak naprawdę najbardziej znanej z
• 1:23:10
  bycia partnerką mojego art crasha ameo modianiego jej
• 1:23:14
  historia po części znacie z odcinka o modim, bo opowiadałam,
• 1:23:19
  ale że nie zapisała się do Akademii callo rossiego, która
• 1:23:22
  również przyjmowała kobietę i to jest też bardzo znana.
• 1:23:26
  Uczelnia, o której wam opowiadałam, tam poznała właśnie
• 1:23:29
  amedeo, który. Na niej wykładał, ale głównie
• 1:23:33
  flirtował ze studentkami głosił boską komedię dantego, bo on
• 1:23:37
  pamiętacie, że lubił to robić? Często też to robił w
• 1:23:41
  kawiarenkach na stole nago. Kobiety były zachwycone, bo
• 1:23:45
  wyglądał jak grecki bóg to jest cytacik, no o tym nie możemy
• 1:23:49
  zapomnieć. Często też porównuje się właśnie
• 1:23:53
  ich obrazy. Mówi się, że że nie naśladowała
• 1:23:56
  swojego partnera, ale nie jest to prawdą.
• 1:23:59
  Niestety. Nigdy nie miała nawet swojej
• 1:24:02
  wystawy, nie miała szansy, żeby rozwinąć swój talent.
• 1:24:06
  Bo w wieku 21 lat, po 2 dniach od śmierci ameo, którego kochała
• 1:24:11
  nad życie, wyskoczyła z okna i popełniła samobójstwo.
• 1:24:16
  Była wtedy wy ciąży i osierociła dwuletnią córkę.
• 1:24:19
  I tak się po prostu zastanawiam, dlatego ją przytoczyłam ciekawe
• 1:24:23
  jaką byłaby artystką, gdyby nie te Wszystkie wydarzenia.
• 1:24:26
  A może gdyby modeliani inaczej się prowadził, może byliby parą
• 1:24:33
  artystów, którzy. Odnieśliby ogromny sukces.
• 1:24:36
  Kto wie, jeżeli chodzi o kwestie mus, to muszę tutaj się odnieść
• 1:24:41
  do Andre bretona, który zapoczątkował ruch surrealistów.
• 1:24:45
  Ja wiem, że skacze po tych turtach, ale fill myślę, że tak
• 1:24:48
  będzie najlepiej. Bretton był poetą, teoretykiem
• 1:24:52
  surrealizmu. To jest mega ciekawa postać i
• 1:24:54
  istotna w historii, którą opowiem w kontekście właśnie
• 1:24:57
  fill mus. Ale słuchajcie, bo jeżeli chodzi
• 1:25:00
  o surrealizm taki szeroko pojęty nieograniczony wiecie wyłącznie
• 1:25:05
  do malarstwa. To miał kilka głównych założeń.
• 1:25:08
  Sur realiści odrzucali tradycyjne normy i konwencje,
• 1:25:12
  często poszukiwali oni też nowych sposobów, żeby wyrazić
• 1:25:16
  wolność i to, co najważniejsze, sprzeciwiali się ograniczeniom
• 1:25:20
  społecznym. Brzmi super i w teorii Kobiety
• 1:25:23
  odgrywały ważną rolę w twórczości surrealistycznej.
• 1:25:27
  Uważali oni, że kobieca wyobraźnia może otworzyć nowe
• 1:25:31
  drogi dla artystycznej wolności. Ale oczywiście, bo zawsze jest,
• 1:25:36
  ale oni jednak utrwalali stereotypy dotyczące kobiet, bo
• 1:25:40
  pomimo chęci rewolucji i jakby rozumienia, że obalenie
• 1:25:44
  patriarchatu jest jednym z filarów wyzwolenia kobiet, to w
• 1:25:48
  praktyce chyba nie potrafili tego pojąć.
• 1:25:51
  Breton głosił, że czas oddać głos kobietom, że powinny być
• 1:25:56
  wolne, a jednak. Surrealiści nie potrafili wyjść
• 1:26:00
  z tego, w czym zostali wychowani, więc trochę zamiast
• 1:26:04
  pomóc im powolnić się to jednak bardziej je wielbili i to w taki
• 1:26:09
  wiecie. Przedmiotowy, ohydny sposób
• 1:26:12
  traktowali jako muzyk, które bardziej przydadzą się do ich do
• 1:26:15
  tego męskiego sukcesu i wielkości.
• 1:26:18
  Były też elementem ich erotycznych fantazji i
• 1:26:21
  przedmiotami pożądania. Tutaj przedmiotami specjalnie
• 1:26:24
  mówię wszystko tak czy siak było wiecie, no przykładem mizoginii
• 1:26:28
  i seksizmu dla. Bo też chciałam o tym tutaj
• 1:26:31
  powiedzieć i jak leciałam do malagi to czytałam okropną
• 1:26:34
  książkę o dorze mar. Bardzo chciałam się od niej o
• 1:26:36
  niej czegoś dowiedzieć. No nieważne dora mar
• 1:26:40
  surrealistka i jedna z partnerek picasa, ona tam opisywała
• 1:26:44
  kolegów była fachu albo swoich partnerów, z którymi była i
• 1:26:49
  opowiadała, jakie oni mieli bujne fantazje erotyczne i mieli
• 1:26:53
  tę fantazję, ale również. Bardzo dużo koloryzowali by po
• 1:26:58
  prostu w tym całym światku, jakby stworzyć tę swoją legendę
• 1:27:03
  jako takich zboczuchów ładnie powiem, no ale dobra nie o tym
• 1:27:08
  wspominam po prostu o surrealistach i surrealistkach,
• 1:27:10
  bo to ważny element historii sztuki, a one tak bardzo zostały
• 1:27:14
  wymazane z pamięci, że to jest niewiarygodne.
• 1:27:17
  Czytałam też książkę pod tytułem artystki surrealistyki autorstwa
• 1:27:21
  łytnicza. Jest tutaj podobna sytuacja, jak
• 1:27:24
  w pozycji historia sztuki bez mężczyzn, bo.
• 1:27:28
  Historię surrealizmu, wyłącznie mówiąc o kobietach, które ten
• 1:27:31
  rów współtworzyły, a zostały wymazane i to jest również
• 1:27:36
  bardzo ciekawa pozycja, którą miło byłoby zgłębić w osobnym
• 1:27:41
  podcaście i powiem wam, że to jest kolejna pozycja, która
• 1:27:43
  została wydana, bo tam kilkudziesięciu latach także
• 1:27:48
  bardzo ciekawie jest porównywać przemyślenia sprzed
• 1:27:51
  kilkudziesięciu lat do obecnych czasów i zazwyczaj bardzo mało
• 1:27:55
  się zmienia. Co jest przykre w momencie
• 1:27:59
  czytania, ale ważne, żeby o tym też powiedzieć, czy przeczytać i
• 1:28:03
  tutaj moi drodzy. Ja wiem, że głównie skupiam się
• 1:28:06
  na Polsce i na Paryżu. Wiecie, to są 2 dla mnie
• 1:28:09
  najciekawsze miejsca, jeżeli chodzi o sztukę w kontekście
• 1:28:13
  tego, o czym dzisiaj mówię, ale krótko też chciałabym zaznaczyć,
• 1:28:16
  że artystki wyjeżdżały również do Monachium, gdzie na przykład
• 1:28:19
  Zofia stryjeńska podszywała się pod swojego brata, by móc uczyć
• 1:28:23
  się na najlepszej uczelni, na którą dostała się dzięki
• 1:28:26
  swojemu. To pamiętacie z podcastu do
• 1:28:29
  Wiednia na przykład wyjeżdżała olga boznańska.
• 1:28:32
  Olga boznańska to do wielu miejsc, jak większość z tych
• 1:28:34
  artystek. Wiem, że do Rzymu również
• 1:28:38
  boznańska ze stryjską pojechały jeszcze była chyba Praga, no
• 1:28:42
  także było kilka miejsc, gdzie dziewczyny mogły się lepiej
• 1:28:46
  doedukować i z tego korzystały, posuwając się do takich
• 1:28:51
  przekrętów jak stryjeńska i też. Bardzo ciekawie się czytało o
• 1:28:56
  tym, że one w no potrafiły jechać naprawdę wiele
• 1:29:01
  destynacji. I w miejsc, które mogły posiąść
• 1:29:06
  tę wiedzę. Mimo tak naprawdę tak ogromnych
• 1:29:09
  przeszkód, bo uwierzcie, nie było to łatwe.
• 1:29:12
  Nie było to tanie, zrobiły to po prostu by zostać artystkami.
• 1:29:17
  Wiem, że też w historii jest sporo nazwisk, gdzie Kobiety nie
• 1:29:20
  podpisywały się własnym imieniem, tylko tworzyły męskie
• 1:29:24
  alter ego, by być brane na poważnie, albo podpisywały się.
• 1:29:28
  Inicjałami także widzicie, no za każdym razem musiały kombinować,
• 1:29:31
  szkoda, że musiały dobrze, chociaż że znajdowały jakieś
• 1:29:35
  rozwiązania w tym całym obrzydliwym, patriarchalnym
• 1:29:39
  chaosie. Konkluzja po prostu jest taka,
• 1:29:42
  że ta nienawiść wobec kobiet to nie jest wymysł, to był fakt i
• 1:29:47
  nadal jest to w wielu kręgach gdzieś praktykowane.
• 1:29:52
  Kolejną ważoną rzeczą, bo wy nie wiecie, bo ja ją tak rozgaduję,
• 1:29:56
  ale tutaj ja mam podpunkty, wiecie, edukacja i w ogóle.
• 1:30:01
  To jest moi drodzy brak wsparcia finansowego i społecznego dla
• 1:30:04
  kobiet i na pewno ważnym elementem rozwoju właśnie
• 1:30:08
  artystek były finanse, bo światem rządzi hajs.
• 1:30:11
  Dobrze o tym wiemy. Kobiety nie miały takich zasobów
• 1:30:14
  ani możliwości jak mężczyźni. No bo skąd?
• 1:30:17
  Miały mieć, skoro były na łasce męża, często też na łasce
• 1:30:21
  rodziców. W niektórych historiach
• 1:30:24
  biografiach kobiet, które przeczytałam, to ojcowie
• 1:30:26
  sprzedawali ostatnie rzeczy, żeby tylko dać córce jakieś
• 1:30:30
  drobne pieniądze, by mogła spełnić to swoje marzenie.
• 1:30:34
  Co naprawdę się ceni. Ja wiem, że mój tata również by
• 1:30:38
  to zrobił, jeżeli byłaby taka potrzeba praktycznie większość
• 1:30:42
  artystek, które coś znaczyły, pochodziły jednak no z bogatych.
• 1:30:47
  Domów domów, których na przykład ojcowie byli artystami, więc.
• 1:30:51
  Te dziewczyny miały dostęp do do pracowni ojca do modeli do farb
• 1:30:56
  nie musiały się jakby o to martwić.
• 1:30:58
  No i było to trochę taką codziennością, że.
• 1:31:01
  Wiedziały, że on mogą jednak tego spróbować i nie ukrywajmy,
• 1:31:06
  że i teraz tak jest, że są osoby, które pochodzą z
• 1:31:09
  uprzywilejowanych domów, a miejsce, w którym się rodzimy,
• 1:31:13
  czy dorastamy, ma ogromne znaczenie w naszym przyszłym
• 1:31:17
  życiu i to, jaki start są w stanie zapewnić tam rodzice.
• 1:31:21
  To jest duża kwestia i oczywiście da się to obejść, ale
• 1:31:25
  mówię jakby. Nie mówię tutaj wyłącznie o
• 1:31:28
  rzeczach materialnych, wiecie, mówię o możliwościach
• 1:31:31
  intelektualnych, o poszerzaniu naszych horyzontów, w sensie
• 1:31:34
  horyzontów swoich dzieci, zainteresowań, czasu przede
• 1:31:38
  wszystkim. Ja uważam osobiście, że miałam
• 1:31:42
  wspaniały start, bo moi rodzice bardzo mnie dbali i miałam
• 1:31:45
  szansę i na edukację na korepetycje.
• 1:31:48
  Mama zawsze miała czas, żeby ze mną usiąść, jeżeli czegoś nie
• 1:31:52
  wiedziałam, zapisywali mnie na wszelkie zajęcia pozalekcyjne,
• 1:31:56
  na jakie miałam ochotę, żeby po prostu sprawdzić co ja lubię, w
• 1:32:00
  czym Jestem dobra, w czym mogę się rozwijać.
• 1:32:02
  No i ogólnie spokojny dom bez przemocy bez problemów to jest
• 1:32:06
  coś za co Jestem. Wdzięczna moim rodzicom i zawsze
• 1:32:09
  będę, mimo, że mamy skrajnie odmienne poglądy polityczne i
• 1:32:13
  życiowe. Wiecie jak ja mam, więc
• 1:32:15
  wyobraźcie sobie jakie mają moi rodzice.
• 1:32:18
  No ale sam fakt po prostu urodzenia się też w Polsce w
• 1:32:23
  kraju demokratycznym gdzie jest dobrobyt robi różnicę.
• 1:32:26
  Moi drodzy, po tych wszystkich historiach naprawdę robi robotę.
• 1:32:31
  W ogóle tak się was zapytam, czy zastanawialiście się kiedyś co
• 1:32:34
  by było jakby wyglądało wasze życie, gdybyście urodzili się w
• 1:32:38
  miejscu na ziemi, które jest przeciwieństwem naszej polski?
• 1:32:42
  Nie ma na przykład darmowej edukacji?
• 1:32:44
  Większość społeczeństwa to analfabeci, łamane są prawa
• 1:32:48
  człowieka albo. W ogóle nie istnieją, jest
• 1:32:50
  bieda, głód, wojna co gorzej, ja bardzo często o tym myślę,
• 1:32:55
  oglądam wiele podróżników, którzy w mądry sposób dla mnie.
• 1:32:59
  Pokazują mi zakątki świata, które są czasami niczym otchłań
• 1:33:03
  piekielna i czy doceniał wtedy bardziej swoje życie?
• 1:33:07
  No możliwe, że tak, ale też nie mogę zrozumieć, kiedy patrzę na
• 1:33:12
  to, co dzieje się na świecie, jak pieniądze i władza chyba
• 1:33:15
  przede wszystkim mogą być ważniejsze od życia drugiego
• 1:33:18
  człowieka i to jak funkcjonuje świat, jest dla mnie obrzydliwe
• 1:33:23
  i ja nie mogę przestać po prostu.
• 1:33:25
  O tym myśleć, ale uważam też, że wolę wiedzieć, niż nie wiedzieć.
• 1:33:28
  Ja się nie odcinam od takich informacji.
• 1:33:31
  I problem upodlania kobiet od tych 1000 lat to tylko jeden w
• 1:33:36
  morzu tego, co się dzieje na świecie, więc Jestem wdzięczna
• 1:33:39
  za wszystkie emancypantki, feministki, aktywistki no i
• 1:33:44
  silne Kobiety, ale też mężczyzn, którzy walczą o to, by żyło się
• 1:33:48
  lepiej i nie myślą tylko o swoim czubku nosa.
• 1:33:52
  A jeżeli chodzi o mężczyzn, no to zawsze jest to ogromne plus,
• 1:33:56
  jeżeli właśnie dbają o Kobiety o ich prawach.
• 1:34:00
  Może o przyszłe córki o swoje partnerki mamy siostry, wiecie,
• 1:34:04
  to jest sexi. To jest moi drodzy seksi,
• 1:34:07
  dlatego ta kwestia pochodzenia była tak istotna, bo większość
• 1:34:11
  mężczyzn artystów jednak pochodziła z domów, w których
• 1:34:14
  były pieniądze, a co najważniejsze był kapitał
• 1:34:17
  kulturowy i intelektualny. Ja myślę, że to jest dużo
• 1:34:20
  ważniejsze niż niż pieniądze, ale takim przykładem oczywiście
• 1:34:24
  będzie nasz Pablo Picasso. Przecież no nie odmówimy mu
• 1:34:28
  ogromnego talentu, prawda? Ale on pochodził też z rodziny,
• 1:34:31
  gdzie ojciec był malarzem i nauczycielem rysunku.
• 1:34:34
  Był specjalistą od tradycyjnych technik akademickich, więc
• 1:34:39
  przykładał ogromną. No wielką wagę do wykształcenia
• 1:34:42
  pikasa. To on nauczył go podstaw rysunku
• 1:34:45
  i malarstwa. No i Picasso już w wieku nie
• 1:34:48
  wiem, kilku lat władał lepiej pędzlem niż niejeden malarz po
• 1:34:51
  latach nauki. Tylko ten pędzel po prostu
• 1:34:55
  wsadzał nie tam gdzie powinien, no ale Przepraszam, niesmaczny
• 1:34:59
  żart, ale w wieku 13 lat uczęszczał na Akademię Sztuk
• 1:35:02
  Pięknych w wieku 13 lat. Dodam ja w wieku 13 lat, to
• 1:35:06
  myślę, że przeglądałam brawo. W każdym razie uczęszczał na tę
• 1:35:09
  Akademię w Barcelonie i był tak świetny, że oni musieli
• 1:35:13
  przyspieszyć mu program. Gdzieś też wyczytałam, że on
• 1:35:16
  egzamin zdał w jeden dzień, gdzie inni musieli na to
• 1:35:19
  poświęcić chyba miesiąc. Aczkolwiek no może być to część
• 1:35:22
  budowania tego, wiecie mitu geniusza nie wiem, ale was
• 1:35:26
  informuje, bo no szokując nie i co prawda w wieku 16 lat
• 1:35:32
  skończył sam oficjalnie edukacji i nazwał się samoukiem.
• 1:35:36
  I tak nie ma co ukrywać, że tym samoukiem nie był.
• 1:35:39
  No bo wszelkie podstawy te najistotniejsze, by później móc
• 1:35:43
  je łamać, uzyskał w młodym wieku.
• 1:35:45
  Przecież jak widzieliście jego obrazy, jak on miał właśnie
• 1:35:48
  kilkanaście lat, przecież to jest pokroju.
• 1:35:51
  Jakiś malarzy historycznych, realistycznych i pytanie, czy
• 1:35:56
  gdyby urodził się dziewczynką to miałby takie same szanse?
• 1:36:00
  To jest pytanie, które zadała Linda noklin, nasza droga i moja
• 1:36:04
  ulubiona i Jestem pewna, że gdyby ojciec picassa miał córkę
• 1:36:08
  publikę tutaj, nazwijmy ją tak, to nie pokładałby w niej takich
• 1:36:12
  nadziei jak w synie. Myślę, że na pewno oczyłby ją
• 1:36:16
  podstaw i nie zostawiłby jej na zmarnowanie.
• 1:36:19
  Ale co jeżeli okazałoby się, że ona ma wyjątkowy talent?
• 1:36:22
  Ale przecież jest kobietą, więc została stworzona do usługiwania
• 1:36:26
  mężczyźnie, a nie bycia wybitną artystką.
• 1:36:29
  To wszystko się ze sobą łączy. Jak widzicie, bo na przykład
• 1:36:32
  jedną z najlepszych psiapsi bieliński była Zofia
• 1:36:35
  stankiewiczówna, malarka, graficzka, ilustratorka, która
• 1:36:38
  również podbiła świat sztuki wraz z innymi wspaniałymi
• 1:36:41
  kobietami. Ale to, co mnie uderzyło, to
• 1:36:44
  było zdanie Zofii, które muszę wam zacytować.
• 1:36:47
  Ojciec wychowywał mnie jak syna. Nigdy nie słyszałam nic o tym,
• 1:36:51
  że coś panience nie wypada. I tak naturalnie wyrosłam na
• 1:36:55
  feministkę, bo nigdy nie mogłam się pogodzić z myślą, że ja czy
• 1:36:59
  inne Kobiety mogłyby być pod jakimkolwiek względem nierówno
• 1:37:03
  uprawnione i z jednej strony wspaniale, że jej ojciec
• 1:37:07
  traktował i wspierał ją w ten sposób.
• 1:37:09
  No tak, powinno być w rodzinie, a z drugiej jednak no jest jakiś
• 1:37:13
  taki zgrzyt we mnie, dlaczego do dnia dzisiejszego jest takie
• 1:37:17
  duże rozgraniczenie pomiędzy. Wychowaniem ukierunkowanym tak
• 1:37:22
  stricte nad daną płeć. A może nie ma wyjścia, mimo że
• 1:37:26
  nigdy nie chciałam być mamą, to ja uwielbiam rozmawiać z moimi
• 1:37:30
  koleżankami na tematy wychowania, ich dzieci, jakby
• 1:37:33
  totalnie inne niż ja. Zostałam wychowywana gdzieś tam
• 1:37:36
  w latach dziewięćdziesiątych, czy my wszyscy po prostu mnie to
• 1:37:39
  rozczula, takie mądre i świadome podejście do dzieci, że traktują
• 1:37:43
  ich jak małych ludzi, a nie, że wiecie, dzieci nie mają głosu.
• 1:37:47
  Ciekawa Jestem naprawdę na jakich ludzi wyrosną mocno.
• 1:37:51
  Trzymam kciuki. Za te wszystkie przyszłe młode
• 1:37:54
  damy, które nie będą już żyły w jakichś tam opresji kultu
• 1:37:58
  wyglądu, naprawdę za to trzymam kciuki, no i nie będą musiały
• 1:38:02
  walczyć o to, co powinno być dla nich normą i dostępne na
• 1:38:06
  wyciągnięcie ręki i oczywiście też za wszystkich przyszłych
• 1:38:10
  panów, których teraz drogie mamy wychowujecie, bo wiem, że wielu
• 1:38:14
  z nich wyrośnie w takiej świadomości, równości i szacunku
• 1:38:17
  do Kobiety i tego, że. Te wszelkie bzdury jak na
• 1:38:21
  przykład o chłopaki nie płaczą czy tam facet musi być twardy a
• 1:38:26
  nie miękki pójdą w zapomnienie, bo to też jest krzywdzące, tylko
• 1:38:29
  że ja dzisiaj mówię o krzywdzie kobiet a nie mężczyzn.
• 1:38:34
  I wiem, że robię dużo dygresji, ale trudno moi drodzy ten temat
• 1:38:37
  jest tak pogmatwany, że no nie mam wyjścia, więc teraz jeszcze
• 1:38:41
  przypomniała mi się jedna artystka, która była wspierana
• 1:38:44
  przez ojca, nasza droga Kamil clo, dell, która została
• 1:38:48
  zapomniana na lata robiłam o niej podcast, bo jak tylko
• 1:38:51
  usłyszałam jej historię to musiałam się zagłębić w ten
• 1:38:55
  życiorys, który rozerwał mi serce, to muszę.
• 1:38:59
  Przyznać i od tego czasu już było wiele wystaw.
• 1:39:02
  Kamil clove nawet w Polsce. Więc wspaniale.
• 1:39:06
  W każdym razie Kamil miała ojca, który był urzędnikiem, który
• 1:39:09
  kochał literaturę i mimo że nie był wykształconym artystą, to
• 1:39:15
  dawał jednak córce niezwykłe wsparcie intelektualne i
• 1:39:19
  artystyczne. I taką miłość i zrozumienie, co
• 1:39:22
  na pewno pomogło jej w rozwinięciu talentu, który
• 1:39:25
  niestety na lata został zapomniany, bo liczył się tylko
• 1:39:29
  jej kochanek. Wielki genialny rzeźbiarz August
• 1:39:33
  rode, którego dzieła no do dzisiaj są uważane za wybitne,
• 1:39:37
  ale są uważane za jego dzieła, a myślę, że Kamil miała w nich no
• 1:39:43
  większy wkład i większy wpływ na nie, niż zostało to zawarte w
• 1:39:47
  historii sztuki. Ale na szczęście już to wyszło
• 1:39:51
  na światło dzienne, ale wiecie co, bo nie tylko pochodzenie i
• 1:39:54
  wsparcie rodziny czy ojców było istotne.
• 1:39:58
  Najlepszym przykładem jaki dawałam wam od początku
• 1:40:01
  istnienia niewinnej sztuki. Wydaje mi się, że podświadomie,
• 1:40:04
  bo nie miałam pojęcia, że to jest aż tak istotne w
• 1:40:07
  feministycznej historii sztuki. No to była sama Tamara łempicka
• 1:40:12
  i jej mężowie, a okazało się, że Linda nocking, autorka tytułowej
• 1:40:16
  książki. Dlaczego nie było wielkich
• 1:40:18
  artystek? To zagadnienie ujęła u siebie
• 1:40:21
  mówiąc, że artystki były córkami artystów albo w dziewiętnastym
• 1:40:27
  dwudziestym wieku utrzymywały bliską osobistą relację z
• 1:40:30
  silniejszymi lub dominującymi artystami płci męskiej płci.
• 1:40:36
  Przepraszam, jak to mówił kandydat na prezydenta ostatnio
• 1:40:39
  2 płcie, masakra, no i co do ta Marki i do tego?
• 1:40:45
  Jakby połączenia, kobieta i artysta wielki no to znacie moje
• 1:40:48
  zdanie, bo ja twierdzę, że. Jeżeli mężczyźni mężowie nie
• 1:40:53
  byliby potrzebniłempickiej właśnie po to, by wejść na
• 1:40:56
  salony i by była traktowana poważnie w świecie sztuki bez
• 1:40:59
  tych mężczyzn, to ona by ich nie miała.
• 1:41:02
  Głębicka uwielbiała wolność, to po prostu była najważniejsza
• 1:41:06
  rzecz w jej życiu. Ona była frywolna, lubiła
• 1:41:09
  korzystać z życia, tak jak nie wypadało.
• 1:41:12
  Dla mnie dodam tylko, bo to istotne.
• 1:41:14
  Pierwszy mąż Tadeusz nie był jej potrzebny jak.
• 1:41:18
  Wielu twierdziło po to, by jakby opiekować się tą tamarką
• 1:41:21
  kobietką malutką utrzymywać ją nie to ona zarabiała, to ona
• 1:41:26
  byłaby desem w tym związku on potrzebny był jej tylko do
• 1:41:30
  wprowadzenia na salony głębicka miała wiele kochanków to wiemy,
• 1:41:35
  ale co najważniejsze miała też wiele kochanek.
• 1:41:37
  No Tadeusz wiedział, że jej wieloletnia przyjaciółka jak to
• 1:41:41
  lubiano określać jest miłością jej życia, a nie on, więc Jestem
• 1:41:46
  pewna żełempicka miałaby żony, jakby było to możliwe.
• 1:41:50
  Tamara nigdy nie uważała się w ogóle też za feministkę.
• 1:41:53
  Co jest ciekawe środowisko feministyczne z tego co
• 1:41:56
  pamiętam, nie chciało mieć z nią nic wspólnego, ale zmieniła
• 1:42:01
  więcej niż innym. Mogłoby się.
• 1:42:04
  Wydawać chociaż całą swoją postawą, ale wiecie też,
• 1:42:09
  niestety Kobiety musiały chcąc nie chcąc upodabniać się do
• 1:42:14
  mężczyzn i Anna bilińska w swoich notatkach napisała być
• 1:42:18
  tak dobrą jak mężczyzna. Bardzo nie lubię takich porównań
• 1:42:23
  i w obecnych czasach też często na przykład się mówi.
• 1:42:27
  Na przykład kobieta, że nie Jestem jak inne Kobiety.
• 1:42:31
  Albo że robi coś jak kobieta jak baba z takim wiecie wręcz
• 1:42:36
  obrzydzeniem i od razu jakby negując im jakby to to ma taką
• 1:42:41
  narrację, że robienie coś jak kobieta to znaczy coś gorzej.
• 1:42:46
  Dlatego Kobiety wtedy mówiły, że chcą być tak dobre jak
• 1:42:50
  mężczyźni, no bo to oni byli wyznacznikiem jakiegoś wysokiego
• 1:42:54
  poziomu, a ja nie rozumiem, dlaczego Kobiety są silne.
• 1:42:57
  Kobiety są inteligentne, zaradne, wspaniałe.
• 1:43:01
  Piękne, jakby mam nadzieję, że kiedyś też to się zmieni,
• 1:43:05
  aczkolwiek to są takie utarte sentencje, które powtarzamy
• 1:43:09
  nieraz często nieświadomi. Pamiętacie jak w podkaście czy
• 1:43:13
  można skan celować geniusza powielaliśmy ten schemat słowny
• 1:43:19
  typu no to były inne czasy. Wydaje mi się, że to może być
• 1:43:23
  właśnie pokłosie po prostu tego, że.
• 1:43:26
  W takich zdaniach się wychowaliśmy.
• 1:43:28
  Tylko nie ma co ukrywać, że to był prawdziwy i bardzo trudny
• 1:43:32
  cel artystek, by dorównać mężczyznom nie dlatego, że były
• 1:43:35
  gorsze pod względem talentu, ale dlatego, że musiały dużo ciężej
• 1:43:39
  pracować, by w ogóle być brane pod uwagę i dopiero wtedy móc
• 1:43:43
  się zmierzyć z artystami, żeby startować w ogóle w tym wyścigu,
• 1:43:49
  mimo że on nigdy nie był fair do dzisiaj nie jest fair.
• 1:43:52
  Nawet znalazłam ciekawostkę, że słowo.
• 1:43:55
  Malarka nie istniało w języku francuskim, zresztą do dzisiaj
• 1:43:58
  nie istnieje mówi się kobieta. Malarz.
• 1:44:01
  Zapytałam mojej psiapsi, która jest nauczycielką francuskiego,
• 1:44:05
  której zresztą uczniowie słuchają niewinnej sztuki.
• 1:44:07
  Także pozdrawiam, uczcie się pilniej, bądźcie grzeczni.
• 1:44:11
  Mercy, wiecie, bo ja się jej zapytałam po prostu z ciekawości
• 1:44:17
  o to, czy to prawda, czy że znalazła znalazłam taką
• 1:44:20
  informację i czy mogłabym jej powiedzieć coś więcej.
• 1:44:23
  Wiecie, ja Jestem osobiście wielką fanką femina typów, bawi
• 1:44:27
  mnie w ogóle strasznie ten opór, jak ktoś słyszy, że się ich
• 1:44:31
  używa i zawsze jest burza. Kojarzycie jak na przykład są
• 1:44:34
  jakieś wywiady i się mówi oto moja gościnni marika i po prostu
• 1:44:38
  jaka gościni boże powaliło tych lewaków.
• 1:44:41
  A dla mnie femina typy są mega seksi są kul.
• 1:44:46
  Ja uwielbiam ich używać i uwielbiam ich nadużywać przy
• 1:44:49
  ludziach, których to bardzo irytuje.
• 1:44:51
  Moim zdaniem są bardzo ładne, są tak ładne jak Kobiety, wiecie
• 1:44:56
  nawet zagłębiałam się ostatnio w ich historię, bo ja lubię
• 1:45:00
  grzebać. No wiecie na temat różnych
• 1:45:01
  ciekawostek, ale wiecie ja też tak szczerze nie rozumiem jak
• 1:45:04
  taka żeńska forma może być dla wielu tak kontrowersyjna.
• 1:45:08
  A wiecie na przykład nie jest dla nich kontrowersją, kiedy
• 1:45:11
  jest nie wiem. I humanitarny ubój zwierząt na
• 1:45:14
  mięso, wspieranie współczesnego niewolnictwa, kupując te gówna
• 1:45:18
  na tych chińskich strąkach czy na przykład kary cielesne dla
• 1:45:22
  dzieci, oni uważają, że są spoko, ale femina typy to już po
• 1:45:26
  prostu jest największe zło naprawdę.
• 1:45:29
  No albo mogłabym dodać jeszcze, że dla nich kontrowersją nie
• 1:45:31
  jest decydowanie o ciałach kobiet.
• 1:45:33
  No to jest dla mnie absurd. Bardzo mnie to bawi.
• 1:45:36
  Jest mi oczywiście też smutno. Ale ja uwielbiam jak ludzie
• 1:45:40
  używają tych feminatywów i nie wiem co trzeba mieć w głowie,
• 1:45:44
  żeby to kogoś irytowało i wiecie jakby też cała historia
• 1:45:47
  feminatywów. Fill ich powstania czy też
• 1:45:50
  wprowadzenia do codzienności jest wynikiem tego, że Kobiety
• 1:45:54
  zaczęły być widoczne w pewnym momencie w społeczeństwie.
• 1:45:57
  No wszystko to jest kwestia równouprawnienia.
• 1:46:00
  Właśnie absolutna podstawa i w połowie dwudziestego wieku po
• 1:46:03
  wojnie Kobiety weszły tak konkretniej na rynek pracy też
• 1:46:07
  nie miały często wyjścia. No bo wiadomo po wojnie trochę
• 1:46:10
  panów już nie wróciło do domu, no i miały większy głos w życiu
• 1:46:14
  społecznym, więc ten czas określa się jako rozkwit
• 1:46:18
  feminatywów, więc. Jest to wymysł obecnych czasów,
• 1:46:21
  jak wiele ludzi sugeruje naprawdę w dobie w jakiej żyjemy
• 1:46:25
  można dotrzeć w kilka minut do informacji, a ludziom i tak się
• 1:46:29
  nie chce. Wiecie tylko wolą powielać
• 1:46:31
  głupoty, chociaż wiecie często jak stosuje merytoryczne
• 1:46:35
  argumenty to i tak to nie dociera.
• 1:46:37
  No i wiecie co to jest niekończąca się historia, o czym
• 1:46:40
  ja dzisiaj opowiadam w tym podcaście, ale jeszcze wydaje mi
• 1:46:43
  się, że wypadałoby powiedzieć coś o mecenasach sztuki.
• 1:46:47
  Jakby jak wiele książek przeczytałam tak ogólnie przez
• 1:46:51
  te lata prowadzenia podcastów. No to bardzo mało.
• 1:46:55
  Mecenas ek poznałam, oczywiście jest nasza ulubienica, o której
• 1:46:59
  bardzo często wspominałam w kontekście Pablo Picasso czy na
• 1:47:03
  przykład matiza w innych odcinkach niewinnej sztuki,
• 1:47:07
  czyli gertruda stein i to była BS świata sztuki odegrała tak
• 1:47:12
  wielką rolę w rozwoju awangardy, że po prostu no ona miała łeb do
• 1:47:17
  wyszukiwania talentów, to trzeba przyznać, kocham ją.
• 1:47:20
  Muszę też zrobić o niej podcast, a nawet dostałam książkę od
• 1:47:23
  mojej słuchaczki. Która mieszka w Barcelonie, za
• 1:47:26
  co bardzo dziękuję. Marta.
• 1:47:28
  Dodam tylko, że gertruda co prawda odkrywała mężczyzn w
• 1:47:31
  sztuce głównie mężczyzn, ale przyczyniła się i to bardzo do
• 1:47:36
  włączenia kobiet do świata sztuki.
• 1:47:38
  Między innymi odegrała kluczową rolę w karierze Marie lorosone,
• 1:47:43
  o której wam opowiadałam. Znalazłam też kilka innych
• 1:47:46
  mecenasek, o których nie słyszałam, no ale trochę nie
• 1:47:49
  chodzi mi o to, by je wymieniać, a też ukazać po prostu problem,
• 1:47:53
  że nie tylko. Ten problem tkwił w wielkich
• 1:47:56
  artystkach, ale w ogóle mało kobiet na wysokich stanowiskach.
• 1:48:01
  Jakby zajmowało się sztuką i myślę, że to też jest problem,
• 1:48:05
  który dotyczy obecnych czasów są, ale.
• 1:48:09
  W mniejszości i też to, co ważne dla całej historii sztuki i
• 1:48:14
  kobiet, które się w niej zapisały i które w końcu mają w
• 1:48:18
  niej zasłużone miejsce, to fakt emancypacji i na przykład anna
• 1:48:22
  bilińska, skoro tak często była naszym przykładem, nigdy nie
• 1:48:26
  uważała się za jakąkolwiek jakikolwiek rodzaj feministki, a
• 1:48:31
  jednak jej historia pokazała, że dzięki całej grupie kobiet,
• 1:48:35
  którą się otaczała. One się wzajemnie wspierały.
• 1:48:38
  Motywowały one z uporem i niebywałą odwagą, dążyły do
• 1:48:43
  równości, byłyby niczym bez tego siostrzeństwa mimo Wielkiej
• 1:48:47
  rywalizacji. No bo nie ma co ukrywać
• 1:48:49
  artystki, artyści to mocniej indywidualiści z wielkim ego i
• 1:48:54
  każdy chce być najlepszy, ale już nie raz historia i to
• 1:48:57
  również ta obecna pokazała, że w zjednoczeniu i wspólnocie siła i
• 1:49:02
  można. Wtedy zmieniać świat i myślę, że
• 1:49:05
  Kobiety, które żyły wspólnie gdzieś tam z Anną bilińską,
• 1:49:09
  bardzo dobrze o tym wiedziały i były tego świadome.
• 1:49:13
  I przyznam wam, że. Ten świat kobiet, który nadal
• 1:49:17
  nie jest idealny, nawet się nie będę zagłębiać w obecne
• 1:49:21
  przykłady nie jest równy, gdzie na przykład patriarchat wciąż
• 1:49:25
  jest na tak silnej pozycji, popierany również, o zgrozo
• 1:49:30
  przez Kobiety, że jest to szokujące i nie chciałabym,
• 1:49:35
  żebyśmy o tym zapominali i zapominały i chciałabym tutaj
• 1:49:39
  tak troszkę jeszcze powiedzieć o o feminizmie.
• 1:49:42
  Nie będzie to co prawda punkt, który wpłynął na fakt.
• 1:49:45
  Tego nie było wielkich artystek, bo taki jest temat tego podcastu
• 1:49:50
  wręcz przeciwnie, bo feminizm był filarem.
• 1:49:53
  Jest filarem, dzięki któremu Kobiety zaczęły walczyć i nadal
• 1:49:56
  walczą. I kiedy nadeszła ta epoka
• 1:50:00
  feminizmu, która fantastycznie opisana jest w historii sztuki
• 1:50:03
  bez mężczyzn, to był to wyjątkowo przełomowy czas.
• 1:50:06
  Mimo że początek feminizmu jest trudny do osadzenia w osi.
• 1:50:11
  No bo już w jakimś chyba osiemnastym wieku były ruchy
• 1:50:14
  feministyczne. Ale dobra, nie będę nam mieszać.
• 1:50:17
  Zacznę od cytatu faze ring gold z książki właśnie historia
• 1:50:21
  sztuki bez mężczyzn. Amerykański artystki zresztą
• 1:50:24
  czarnoskórej, co też jest istotne, bo wszelka walka o
• 1:50:29
  prawa kobiet zawsze łączy się też z walką o mniejszości, bo
• 1:50:32
  dyskryminuje się nie tylko Kobiety, nie tylko Kobiety białe
• 1:50:37
  czy Kobiety hetero dyskryminuje się Kobiety?
• 1:50:41
  Fill, rasę, orientację jest to ze sobą ściśle połączone.
• 1:50:45
  Jak wiecie, dobra Cytat, zostałam feministką, bo chciałam
• 1:50:50
  pomóc moim córkom innym kobietom i samej sobie, żebyśmy mogły
• 1:50:54
  dążyć do czegoś więcej niż tylko miejsca za plecami jakiegoś
• 1:50:58
  przyzwoitego faceta. Powiem wam, że ostatnio Karolina
• 1:51:03
  sulej wstawiła swoje ulubione feministyczne podcasty u siebie
• 1:51:07
  na Instagramie i faktycznie były tam same stricte feministyczne
• 1:51:12
  audycje plus ja z niewinną sztuką.
• 1:51:16
  Bardzo mnie to zaciekawiło, bo swój podcast postrzegam jako
• 1:51:20
  artystyczny, czasami satyryczny, ale feministyczny i pomyślałam.
• 1:51:26
  Ale to wspaniałe, że w taki naturalny sposób otoczyłam te
• 1:51:30
  opowieści o sztuce w feministyczny kocyk.
• 1:51:33
  No jakby jeden z pierwszych odcinków był o tym, dlaczego
• 1:51:37
  miejsce kobiet jest w kuchni. Ja zawsze głośno krzyczałam o
• 1:51:42
  pieprzeniu patriarchatu, o tym, że wspaniale, że Kobiety
• 1:51:45
  artystki robiły dokładnie to, na co miało ochotę dokładnie z kim
• 1:51:49
  chciały. Często oczywiście wyrażam swoje
• 1:51:52
  poglądy polityczne. Moi drodzy, bo to jest mój
• 1:51:54
  podcast, a nie jakiś tam akademicki wykład z cenzurą
• 1:51:57
  nałożoną odgórnie i pomyślałam sobie, jak wiele przez te 2 lata
• 1:52:03
  się zmieniło we mnie właśnie po tym, jak zobaczyłam, że Karolina
• 1:52:07
  umieściła mnie na tej swojej liście, ile ja w ogóle się
• 1:52:10
  dowiedziałam. Te 2 lata nie tylko sztuce, ale
• 1:52:13
  po prostu o życiu, o normach, nierównościach i faktycznie
• 1:52:16
  niewinna sztuka jest feministycznym podcastem, bo ja
• 1:52:20
  od zawsze po prostu byłam feministką i nigdy tego nie
• 1:52:23
  ukrywałam. Nawet jako młoda dziewczynka,
• 1:52:26
  kiedy nie potrafiłam ubierać swoich myśli w słowa, tak jak
• 1:52:29
  teraz byłam niepokornej, butna wobec umniejszania zasług kobiet
• 1:52:35
  i nigdy w ogóle nie rozumiałam, jak ludzie mogą być rasistami
• 1:52:39
  czy homofobami. I ja dokładnie wiem skąd to
• 1:52:41
  wszystko się wzięło. Rodzice o dziwo mimo swoich
• 1:52:45
  skrajnych, prawicowych poglądów. Dali mi wolność, a mój okres w
• 1:52:49
  ogóle dorastania, który przypadł na liceum i studia był.
• 1:52:53
  No bardzo ciekawym okresem. Myślę, że kiedyś jakaś mariczka
• 1:52:58
  mogłaby zrobić o tym odcinek, no ale w każdym razie to był okres,
• 1:53:03
  w którym ludzie z którymi wszystkiego doświadczałam mocno
• 1:53:07
  mnie ukształtowali. Zresztą wiecie, trochę
• 1:53:10
  opowiadałam o tych strasznych doświadczeniach w odcinku o
• 1:53:13
  homoseksualnych artystach w świecie sztuki.
• 1:53:16
  Bo to też był taki mocny punkt. Gdzieś tam w moim życiu także.
• 1:53:23
  No teraz jak się nad tym zastanawiam to bardzo się
• 1:53:25
  cieszę, że te 2 lata temu po prostu usiadłam i nagrałam
• 1:53:30
  pierwszy odcinek niewinnej sztuki i wiem, że z każdym
• 1:53:33
  rokiem będzie mi coraz bardziej Wstyd myśląc o pierwszych
• 1:53:37
  odcinkach, ale w sumie z drugiej strony jednak myślę, że duma, że
• 1:53:42
  jakiej mądrości, ogłady i spojrzenia na świat.
• 1:53:48
  Jakby nabrał. I nie mogę się doczekać, jak
• 1:53:51
  jeszcze wielu fantastycznych rzeczy się nauczę i się nimi z
• 1:53:56
  wami podzielę. Także karolino, dziękuję, że mi
• 1:53:59
  to pokazałaś i uświadomiłaś. Naprawdę jest to bardzo
• 1:54:03
  wzruszające. No ale dobrze, wracając i
• 1:54:06
  kończąc już ten podcast, to wypunktowałam wszystkie
• 1:54:11
  najistotniejsze podpunkty, które mogły nam odpowiedzieć na
• 1:54:15
  tytułowe pytanie. Dlaczego nie było tych wielkich
• 1:54:18
  artystów? I Linda noblin w swoim eseju
• 1:54:21
  udowadnia, że po prostu to pytanie jest źle zadane, ale
• 1:54:25
  jest ciekawe. No dlatego też się pokusiłam i
• 1:54:28
  nie czuję, żebym bardzo na nie odpowiedziała i chyba nawet
• 1:54:32
  dosyć szybko nie chciałam dać jednoznacznej odpowiedzi, bo i
• 1:54:36
  tak naprawdę nie ma. No jest to po prostu zlepek
• 1:54:39
  wszystkich rzeczy, które wam dzisiaj opisałam, bo wiecie
• 1:54:43
  jednak to się przerodziło w rozważanie nie o wielkich, a po
• 1:54:47
  prostu o artystkach i kobietach. Było wiele kobiet, które zrobiły
• 1:54:51
  coś po raz pierwszy, które były ważne dla historii sztuki, które
• 1:54:55
  no zmieniły i ukształtowały ją, więc może to powinno być
• 1:55:00
  ważniejsze przywrócenie po prostu im miejsca w historii,
• 1:55:04
  które zostało im odebrane i dzięki temu, że teraz możemy o
• 1:55:08
  nich przeczytać czy posłuchać, to mamy nowy obraz historii
• 1:55:11
  sztuki, taki pełniejszy w końcu, a nie tylko z perspektywy
• 1:55:15
  mężczyzn. Co oczywiście nie znaczy, że nie
• 1:55:18
  możemy nadal zachwycać się sztuką artystów, których już
• 1:55:20
  znamy i ich również odkrywać i podziwiać.
• 1:55:24
  Tam ich dzieła. Problem jednak leży w systemie.
• 1:55:26
  No zobaczcie, jak niewiele kobiet obejmuje stanowiska w
• 1:55:29
  muzeach czy placówkach związanych z kulturą, które
• 1:55:32
  faktycznie mogłyby coś zmienić, jeżeli chodzi o artystki w
• 1:55:36
  świecie sztuki, to, że jest kilka takich osób, absolutnie
• 1:55:40
  nic nie znaczy. Sn, wiecie, no nie znaczy, że
• 1:55:43
  mamy się z tego cieszyć i ma nam to wystarczyć.
• 1:55:47
  Natrafiłam na badania z 2018 roku, które mówią o tym, że
• 1:55:51
  sztuka kobiet w amerykańskich muzeach to jest jedynie. 3 do
• 1:55:55
  5%, reszta to są faceci. To się zmienia na szczęście, bo
• 1:56:00
  wzrasta też świadomość dzięki edukacji.
• 1:56:03
  Tak, ale ewidentnie nie jest to wygodne dla tych placówek, a
• 1:56:09
  edukacja przecież sama dałam wam przykład moich studiów, na
• 1:56:12
  których może jedyną artystką, jaką ja poznałam, była Katarzyna
• 1:56:16
  kozyra. Nawet zapytałam histerii sztuki.
• 1:56:20
  No bo Sonia jest historyczką sztuki o jakich kobietach się
• 1:56:25
  uczyła, studiując historię sztuki i ona znalazła dla mnie
• 1:56:28
  specjalnie notatki ze studiów i tam sprawdziła i wymieniła
• 1:56:32
  dosłownie kilka nazwisk, tylko kobiet.
• 1:56:34
  Często też spotykam się z takim zdaniem, że porównując dzieła
• 1:56:38
  artystek do artystów, nie wypadają one tak dobrze i że nie
• 1:56:42
  są tak dobre. Wiecie, w sensie, że obrazy
• 1:56:45
  artystek są dużo gorsze niż obrazy na przykład.
• 1:56:49
  Artystów tylko kto powiedział, że robiąc miejsce na sztukę
• 1:56:53
  kobiet, musimy od razu stawiać ich talent wyżej od danego
• 1:56:57
  artysty. To nie o to w tym chodzi tylko o
• 1:57:00
  samo prawo do miejsca w tym świecie.
• 1:57:02
  Jestem totalnie pewna, że jak zagłębimy się tak konkretnie w
• 1:57:05
  sztukę, artystka po artystce, to znajdziemy nasze ulubione, które
• 1:57:10
  dotkną. Wiecie naszych najgłębszych
• 1:57:12
  emocji równie mocno jak. Nasi męscy artyści, których
• 1:57:15
  lubimy i bardzo chciałabym się do tego przyłożyć i wiem, że się
• 1:57:20
  przykładam, bo piszecie mi dużo wiadomości, nawet przecież
• 1:57:24
  zdając maturę powołujecie się na wiadomości ciekawostki z
• 1:57:28
  niewinnej sztuki i to jest bardzo rozczulające, ale z
• 1:57:33
  ciekawości też sprawdziłam o ilu kobietach ja nagrałam podcasty,
• 1:57:37
  no i była to na pewno Tamara łempicka ja joiku sama frida
• 1:57:42
  calo anamen dieta. Marina abramowicz georgia o kiw,
• 1:57:48
  Margaret kin chyba też była abakanowicz.
• 1:57:51
  Olga boznańska, Zofia stryińska, kozyra, win, mayer ani lybowice,
• 1:57:57
  luis burżua. I to chyba tyle mogło być kilka
• 1:58:00
  więcej artystek w podcastach takich tematycznych grupowych
• 1:58:04
  ani biograficznych. No ale dobra to nie zmienia
• 1:58:06
  faktu, że jak na 113 odcinków podcastu no to jest trochę mało,
• 1:58:10
  prawda? Wiecie niewinna sztuka powstała
• 1:58:13
  Z miłości mhm do sztuki z niezgody na to, jak jest ona
• 1:58:17
  przedstawiana ludziom, jak jest elitarna i niedostępna dla wielu
• 1:58:22
  i ogromna część tego świadka, to po prostu są snoby, a tego to ja
• 1:58:27
  absolutnie nie znoszę. I dobrze wiecie, że ja uwielbiam
• 1:58:31
  wam opowiadać o sztuce w sposób, który z pewnością jest niezgodny
• 1:58:36
  z jakimś kanonem i wydaje mi się, że dlatego tak chętnie tego
• 1:58:40
  słuchacie, bo nie są to akademickie właśnie zakurzone
• 1:58:43
  wywody fill, w których używa się po prostu tak skomplikowanego
• 1:58:47
  słownictwa, że nikt nie jest w stanie tego zrozumieć, jeżeli
• 1:58:50
  nie jest tam doktorem i nigdy nie nie będą tego typu.
• 1:58:55
  Często mi też piszecie, że czujecie się jakbyście siedzieli
• 1:58:58
  ze mną przy kawce czy winku. I słuchali psiapsi, które
• 1:59:02
  opowiada gdzieś tam ciekawostki i mnie to bardzo cieszy.
• 1:59:05
  Niech tak po prostu będzie, bo wiem jaki to ma Impact później
• 1:59:08
  na wasze odczuwanie i rozumienie sztuki.
• 1:59:11
  Ile razy ja dostaję wiadomości i zdjęcia, że jesteście w muzeum,
• 1:59:15
  a słuchaliście podcastu i teraz tak dużo wiecie i zadręczacie
• 1:59:18
  innych przyjaciół tymi ciekawostkami.
• 1:59:21
  Ja się czuję, jakbym podróżowała z wami naprawdę i nie ukrywajmy,
• 1:59:25
  nigdy nie uczono nas jak wchodzić w kontakt ze sztuką,
• 1:59:28
  jak ją. Rozumieć raczej wyglądało to jak
• 1:59:31
  klasyczny tekst typu, co autor miał na myśli, a skąd oni mogli
• 1:59:35
  wiedzieć, co ten autor miał na myśli?
• 1:59:37
  Nie ma jednej po prostu odpowiedzi, kiedy patrzysz na
• 1:59:40
  dane dzieło sztuki. Sztuka dla mnie to są emocje, to
• 1:59:44
  jest przyjemność, nawet jeżeli często bywa gorzka.
• 1:59:47
  No a jeżeli w ogóle chodzi o te wielkie artystki, to Jestem
• 1:59:50
  pewna, że razem je wszystkie niebawem poznamy i to dokładnie.
• 1:59:55
  No i nie będę wchodziła w dysputę jak to zmienić
• 1:59:59
  systemowo, bo ja się na tym nie znam, ale będę dokładała swoją
• 2:00:04
  cegiełkę do szerzenia historii kobiet, które.
• 2:00:07
  No powtórzę setny raz zostały wymazane na lata z historii
• 2:00:11
  sztuki, co nie jest fer moi drodzy.
• 2:00:14
  I ja was zachęcam do czytania książek do pogłębiania wiedzy,
• 2:00:19
  bo nikt tego nam nie jest w stanie odebrać i proszę was,
• 2:00:24
  żebyście myśleli też dokładnie na kogo zagłosujecie w
• 2:00:27
  nadchodzących wyborach, by nie dokładać do tego patriarchalnego
• 2:00:31
  bagna, tylko je po prostu pieprzyć, jak to zawsze
• 2:00:36
  powtarzam, powiem wam, że Jestem niesamowicie podekscytowana tymi
• 2:00:39
  wszystkimi kobietami, które poznałam.
• 2:00:42
  I w których biografie będę mogła niedługo się zagłębić i o
• 2:00:46
  których jeszcze nie wiem, nie miałam do nich dojścia.
• 2:00:50
  Ostatnio też zaczytuję się w książce Karoliny sulej.
• 2:00:54
  Tak a propos książka pod tytułem ciałaczki Kobiety, które
• 2:00:58
  wcielają feminizm fantastyczna, naprawdę o historii kilkunastu
• 2:01:03
  kobiet, artystek, edukatorek kobiet, które popełniły jakąś
• 2:01:08
  rewolucję, a przede wszystkim feministek.
• 2:01:10
  I ja nie czytam jej naraz. Lubię sobie wieczorem usiąść
• 2:01:14
  pracownik, kiedy miasto już się wyciszy.
• 2:01:18
  Kiedy ja mam spokój i przeczytać o jednej albo 2, bardzo
• 2:01:21
  inspirujące i wzruszające, ostatnio bardzo często się
• 2:01:24
  wzruszam, inaczej nie potrafię, kiedy czytam o tych wszystkich
• 2:01:28
  niesprawiedliwości, ale też silej determinacji tych
• 2:01:31
  wyjątkowych kobiet. To naprawdę bardzo.
• 2:01:34
  No wywołuje we mnie głębokie emocje plus.
• 2:01:37
  No nie będę ukrywała, że Karolina potrafi otulić słowem
• 2:01:41
  jak mało kto, jak czytaliście jakąkolwiek jej książkę, to
• 2:01:44
  dobrze o tym wiecie. Prowadzi tę historię w taki
• 2:01:47
  niesamowity, delikatny. Z szacunkiem i taki pluszowy,
• 2:01:53
  chociaż to nie jest dobre określenie, bo nie chodzi mi o
• 2:01:56
  przesłodzony sposób jest po prostu w niej wiele.
• 2:02:00
  W tej książce okropnych i trudnych historii, a Karolina
• 2:02:04
  potrafi je ukazać w taki sposób, że one po prostu wchodzą w nas
• 2:02:08
  bardzo mocno i z wielkim zrozumieniem.
• 2:02:11
  I to jest książka, która zacytuję.
• 2:02:15
  Pokazuje, że dla kobiet nie ma rzeczy niemożliwych i dowodem na
• 2:02:18
  to jest historia setek kobiet, które zostały z niej wymazane, a
• 2:02:23
  powoli wracają. Na swoje miejsce na szczęście i
• 2:02:27
  pamiętajcie też, że dzisiaj w tym podcaście opowiadałam po
• 2:02:31
  prostu z wszystko ze swojej perspektywy miałam w sobie dużo
• 2:02:34
  emocji, może o wielu rzeczach zapomniałam, bo niełatwo było mi
• 2:02:38
  czytać o tym wszystkim, co de facto dotyczy też mojego życia,
• 2:02:42
  bo Jestem kobietą plus strasznie długi był ten podcast.
• 2:02:46
  Wiecie, ja też przyznam, że ja Jestem po prostu bardzo dumna,
• 2:02:50
  że Jestem kobietą i jakby. Wspaniale, że wszystkie razem
• 2:02:54
  się uczymy, że się wspieramy. Cieszę się, że mogę się
• 2:02:59
  zachwycać kobietami i że Jestem jakąś tam częścią, która się
• 2:03:04
  przyczynia do odkurzenia tej zapomnianej strony historii
• 2:03:08
  sztuki, która ma całe szczęście nie została całkowicie zatarta w
• 2:03:14
  kulturze i mam nadzieję, że podobał wam się ten podcast i że
• 2:03:18
  dotarłyście i dotarliście aż na koniec to dajcie mi proszę znać
• 2:03:22
  co wy w ogóle myślicie? Na temat tego zagadnienia
• 2:03:26
  wielkich artystek. Co czuliście, kiedy słuchaliście
• 2:03:29
  tego tematu? Bo to jest dla mnie bardzo
• 2:03:31
  ważne. Czy taki odcinek w ogóle miał
• 2:03:34
  sens i czy czegoś się dowiedzieliście i czy sprostałam
• 2:03:37
  tak wymagającemu tematowi? No dobra i jeszcze dodam, że
• 2:03:42
  bardzo cieszy mnie fakt ile jako Kobiety osiągnęłyśmy naprawdę
• 2:03:47
  nie potrzebujemy w obecnych czasach już mężczyzny do tego
• 2:03:51
  aby zagłosować, aby otworzyć konto w banku, żeby wziąć
• 2:03:55
  kredyt, możemy robić karierę, możemy sobie znaleźć po prostu
• 2:04:00
  partnera, którego chcemy, który nas będzie szanował czy
• 2:04:04
  partnerkę. Oczywiście.
• 2:04:06
  Którzy będą nam towarzyszyć w codzienności, będzie to
• 2:04:09
  absolutna przyjemność i nikt nas do niczego nie będzie zmuszał.
• 2:04:14
  Ja wiem, że to dosyć utopijne słowa, Jestem świadoma, jakby
• 2:04:19
  wielu problemów, które istnieją wielu krajów, w których
• 2:04:22
  mężczyźni nadal traktują Kobiety jak inwentarz czy własność, ale
• 2:04:26
  i tak bardzo cieszy mnie fakt, że to siostrzeństwo ma się
• 2:04:30
  dobrze, jak chcemy, to potrafimy się wspierać, bo pamiętajcie, to
• 2:04:34
  jest bardzo ważne, by o siebie wspólnie dbać.
• 2:04:37
  Widzę, że wchodzę w jakąś rolę coacher, absolutnie nienawidzę
• 2:04:41
  tego klimatu. Po prostu chciałam się z wami
• 2:04:45
  podzielić niektórymi swoimi emocjami.
• 2:04:47
  Słyszymy się już niebawem. W czwartek także moje drogie,
• 2:04:51
  moi drodzy, czytajcie, bądźcie szczęśliwi i pieprzcie
• 2:04:56
  patriarchat, także pa.