Latest / Make Europe Great Again / Trump stuurt militairen naar Litouwen, terwijl Merz wat 'socialer' wil worden - 22 september 2026
Transcript
- 0:05Speaker 1: Dit is een BNR-podcast
- 0:14Speaker 2: Welkom bij Make Europe Great Again, de podcast van BNR...
- 0:18Speaker 2: waarin we je dagelijks bijpraten over de worstelingen van Europa...
- 0:21Speaker 2: in tijden van Trump, Poetin en Xi. Mijn naam is
- 0:24Speaker 2: Geert-Jan Haan, Europa-verslaggever bij BNR. En het is vandaag, dinsdag
- 0:28Speaker 2: 22 september 2026... Is Friedrich Merz nog bondskanselier van Duitsland?
- 0:36Speaker 2: Die vraag stelde ik gisteren, het antwoord was toen ja.
- 0:39Speaker 2: En vandaag? Ja, hooit de oog. Na de electorale afstraffing
- 0:43Speaker 2: van het CDU... gaat het debat vandaag verder in Duitsland.
- 0:47Speaker 2: Alleen niet zozeer over de positie van Merz... maar meer
- 0:50Speaker 2: over hoe politici wat socialer kunnen zijn... en wat meer
- 0:53Speaker 2: de verbinding met het volk kunnen zoeken. En dat betekent
- 0:56Speaker 2: dat het CDU en de SPD, de twee regeringspartijen... wat
- 0:59Speaker 2: minder zakelijk naar hun eigen hervormingen kijken... die ze dus
- 1:02Speaker 2: willen doorvoeren. En dat ze wat meer oog zeggen te hebben...
- 1:05Speaker 2: voor wat dit voor de portemonnee van mensen betekent. Want
- 1:08Speaker 2: dat is de aftronk toch intern ook van het CDU.
- 1:11Speaker 2: We luisteren te weinig naar de mensen. Vanavond komt een
- 1:14Speaker 2: aantal ministers in Berlijn bijeen. Een kernkabinet als het gaat
- 1:18Speaker 2: om een aantal dossiers binnen die hervormingen. En het is
- 1:21Speaker 2: vooral interessant om te volgen hoeveel de SPD binnenhaalt op
- 1:24Speaker 2: het gebied van pensioenen. En of die hervormingen dus worden afgezwakt. Ja,
- 1:28Speaker 2: de pensioenleeftijd... gaat in Duitsland omhoog, wordt gekoppeld aan stijgende levensverwachting.
- 1:33Speaker 2: Maar is dat dan wel zo sociaal voor mensen met
- 1:35Speaker 2: fysiek zware beroepen? Moet je het idee van vervroegd pensioen...
- 1:39Speaker 2: na 45 jaar hard werken, fysiek, overboord gooien? Mert zegt daarentegen, ja,
- 1:44Speaker 2: we vergrijzen... dus we kunnen ook weer niet te sociaal zijn...
- 1:47Speaker 2: want meer gepensioneerden betekent minder werkenden... hogere pensioenpremies, en dat
- 1:51Speaker 2: is ook niet sociaal, want bij wie leg je dan
- 1:53Speaker 2: weer de rekening van hogere bijdragen neer? Wordt allemaal vervolgd,
- 1:57Speaker 2: maar ik zeg er nogmaals bij, dat gebeurt dus met
- 1:59Speaker 2: Friedrich Merz. Waar Merts in eigen land is gebleven zijn
- 2:05Speaker 2: veel van zijn collega's nu in New York... voor de
- 2:08Speaker 2: Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Flink wat collega's van
- 2:11Speaker 2: Merts zullen daar gaan spreken... en de grote geopolitieke thema's
- 2:14Speaker 2: van deze tijd komen langs. Zo staat Groenland op de agenda.
- 2:18Speaker 2: Sterker nog, Groenland staat op papier. Want als het goed is,
- 2:21Speaker 2: is op het moment van de publicatie van deze podcast...
- 2:24Speaker 2: de New Greenland Deal getekend... tussen Trump, Frederiksen van Denemarken
- 2:28Speaker 2: en Nielsen van Groenland... Je hoorde gisteren al een sceptische
- 2:31Speaker 2: Stefan de Vries over deze sigaren uit eigen doos, maar
- 2:34Speaker 2: dat mag de pret van Trump vast niet drukken. De
- 2:37Speaker 2: laatste gesprekken hierover vonden vannacht plaats op het Deense consulaat
- 2:40Speaker 2: in New York, en we zijn toch benieuwd of de
- 2:41Speaker 2: betrokkenen in de loop van de avond iets willen zeggen
- 2:46Speaker 2: over wat er nou precies dan is beklonken. Op het
- 2:49Speaker 2: moment van opname is Trump ook aan het spreken in
- 2:51Speaker 2: New York... omdat hij daar, net zoals alle leiders, dus
- 2:55Speaker 2: een praatje mag houden. Hij gaat waarschijnlijk grandioos over de tijd.
- 2:59Speaker 2: Het laatste nieuws erover kun je volgen op bnr.nl. En
- 3:02Speaker 2: dan kijken we niet zozeer naar hoe lang Trump speecht...
- 3:04Speaker 2: maar toch ook wat hij te zeggen heeft. En tip,
- 3:06Speaker 2: onze collega Bernard Hammelburg is nu ook daarbij. Je gaat
- 3:10Speaker 2: hem de komende dagen veel op BNR horen. Hij spreekt
- 3:13Speaker 2: ook diverse Nederlandse ministers. Linkjes zullen volgen de komende dagen
- 3:17Speaker 2: in de show notes. Oh ja, en ook nog op
- 3:20Speaker 2: de agenda het gesprek van Trump met Zelensky. Dat staat
- 3:23Speaker 2: voor kwart over zeven Nederlandse tijd in het schema. En
- 3:26Speaker 2: meer daarover hoor je in de ochtendspits op BNR. En
- 3:29Speaker 2: we zijn toch ook benieuwd of Trump misschien iets zegt...
- 3:31Speaker 2: over de toenemende dreiging aan de oostgrens van het NAVO-gebied.
- 3:35Speaker 2: En dat brengt mij bij het nieuws van de president
- 3:38Speaker 2: van Litouwen. De Gitanas Noseda. En die komt met goed nieuws,
- 3:42Speaker 2: zegt hij zelf. Want nieuwe aanwas aan Amerikaanse troepen is
- 3:46Speaker 2: onderweg naar Litouwen. Dat is een belangrijk signaal voor het Balticum,
- 3:49Speaker 2: dat die rotatie doorgaat. Want er wordt flink gespeculeerd over
- 3:53Speaker 2: toenemende Russische dreiging aan de Oostgrens. En dan wordt er
- 3:56Speaker 2: gekeken natuurlijk naar de rol van NAVO-lid Amerika. Wil Trump
- 3:59Speaker 2: zijn bed uitkomen voor de veiligheid van de land als Litouwen? Nou,
- 4:03Speaker 2: NOSEDA zegt op dit moment ja, dat wil Trump. Want
- 4:06Speaker 2: er komen weer nieuwe troepen aan... En de Litouwse president
- 4:09Speaker 2: zegt in goed Engels... En dan komt er nog een
- 4:13Speaker 2: wat langer statement. Het zou gaan om zo'n duizend troepen
- 4:38Speaker 2: die in Litouwen zijn gestationeerd. En er zijn trouwens ook
- 4:40Speaker 2: al bijna tien jaar Nederlandse militairen daar. Onderdeel maken ze
- 4:44Speaker 2: uit van een multinationale battlegroup, een eenheid. En met name
- 4:47Speaker 2: Duitsland laagt zich de laatste tijd ook niet onbetuigd. Werkt
- 4:51Speaker 2: aan een sterke stationering in Litouwen. Volgens mij een brigade
- 4:54Speaker 2: van vijfduizend man moet er uiteindelijk komen. Dan viel me
- 4:58Speaker 2: ook nog een bericht op van de Institute for the
- 4:59Speaker 2: Study of War... een Amerikaanse denktank die militaire conflicten... en
- 5:03Speaker 2: geopolitieke ontwikkelingen analyseert... Deze DenkDenk heeft een scenario gepresenteerd, het Narva-scenario...
- 5:09Speaker 2: waarin ze hebben geanalyseerd hoe een kleine Russische invasie in Estland...
- 5:12Speaker 2: dan zich zou kunnen ontvouwen. Dit scenario noemen ze fictief,
- 5:16Speaker 2: maar ze hinten wel op de mogelijkheid ervan. Ik vind
- 5:19Speaker 2: dit Narva is Next-scenario wel weer... ook een scenario dat
- 5:24Speaker 2: uit het Kremlin-propaganda-playboek komt. Met interesse volg ik daarom ook
- 5:28Speaker 2: de analyses en het weerwoord... van journalist en analyst Edward
- 5:31Speaker 2: Lucas op sociale media... Check ook zijn reactie op dit
- 5:34Speaker 2: scenario in de show notes. Waarin Lucas eigenlijk waarschuwt voor
- 5:37Speaker 2: het maken van te veel aannames... en zelfvervullende voorspellingen. Laat
- 5:42Speaker 2: nou niet iets uitkomen omdat je het verwacht of hebt voorspeld.
- 5:45Speaker 2: En zowel de leiders van de Baltische landen als Stoep
- 5:48Speaker 2: van Finland... als inlichtingendiensten uit het noordoost van Europa... die
- 5:53Speaker 2: zeggen op dit moment moet je alert zijn... maar ook
- 5:56Speaker 2: niet in de overdrive gaan. Dan zouden we nog even
- 6:03Speaker 2: terugkomen op een bericht van gisteren. Collega Michal van der Toorn,
- 6:07Speaker 2: jij wilde nog iets toevoegen... aan het verhaal over 3D-printers...
- 6:11Speaker 2: die het Nederlandse ministerie van Defensie kopen in China... en
- 6:15Speaker 2: hoe dat rijmt met de wens om meer Europees aan
- 6:17Speaker 2: te schaffen.
- 6:18Speaker 3: Vertel. In heel Europa is koop Europees... zeker als het
- 6:22Speaker 3: gaat om onze defensie en veiligheid het credo. Ook in
- 6:26Speaker 3: Nederland willen we dat. We willen minstens 50 procent van
- 6:30Speaker 3: de spullen van Europese makelaar kopen... Gisteren lazen we inderdaad
- 6:34Speaker 3: dat Nederland via een Grieks bedrijf in China uiteindelijk twee
- 6:38Speaker 3: 3D-printers laat assembleren. Dat roept natuurlijk vragen op, is niet
- 6:44Speaker 3: helemaal gewenst in deze DNA-age, in deze geopolitieke tijden. En
- 6:49Speaker 3: ik heb nog eventjes contact gehad met Defensie, die verwijzen
- 6:51Speaker 3: naar de Kamerbrief die ze hebben gestuurd. Wat gisteren al
- 6:54Speaker 3: eventjes zei dat ze dat zouden gaan doen. Nou, wat
- 6:56Speaker 3: staat daarin? Een hele korte samenvatting. Het ministerie gooit verschillende
- 7:01Speaker 3: vragen op één hoop. Want er zijn namelijk vragen gesteld
- 7:04Speaker 3: over of er geen Nederlandse alternatieven zijn voor zulke 3D-printers.
- 7:09Speaker 3: Maar er zijn ook vragen gesteld over scherfvesten met 3D.
- 7:14Speaker 3: supervezels erin die dus kogelwerend werken. Deze zomer bleek namelijk
- 7:20Speaker 3: dat Defensie serieus overwoog om deze vesten met Chinese supervezels
- 7:24Speaker 3: te kopen bij een Israëlisch bedrijf. Terwijl we die vezels
- 7:28Speaker 3: ook in Nederland maken. Tachtig procent van de Europese productie
- 7:31Speaker 3: vindt in Nederland plaats van die vezels. Defensie zegt dat
- 7:36Speaker 3: de contracten getekend zijn voor de totstandkoming van de innovatiestrategie
- 7:41Speaker 3: van Defensie, maar de staatssecretaris zegt dat strategische autonomie wel
- 7:46Speaker 3: degelijk belangrijk is. En hij zegt daarbij Defensie moet afwegen
- 7:50Speaker 3: tussen allerlei factoren. Prijs, kwaliteit, levertijd, leveringszekerheid, herkomst, et cetera.
- 7:57Speaker 3: En in alle gevallen, zegt Defensie, is er een afweging
- 8:00Speaker 3: te maken... als er een volwaardig Nederlands of Europees alternatief is...
- 8:04Speaker 3: dat aan de veiligheidsvereisen van Defensie wil doen. Als dat
- 8:08Speaker 3: niet het geval is, dan zet Defensie andere innovatie-instrumenten in...
- 8:12Speaker 3: om deze alternatieven te ontwikkelen op termijn. De industrie vindt
- 8:17Speaker 3: dit antwoord een stap in de goede richting... Maar als
- 8:19Speaker 3: we dit in Europees perspectief plaatsen, dan blijft het voor
- 8:23Speaker 3: alle landen lastig om die afweging te maken. Tussen snelheid,
- 8:27Speaker 3: prijs en strategische autonomie. En er zijn wel landen die
- 8:32Speaker 3: daar wat scherpere keuzes in maken. Zoals bijvoorbeeld Frankrijk, die
- 8:35Speaker 3: laten zien dat je wel degelijk dit soort keuzes zou
- 8:38Speaker 3: kunnen maken.
- 8:44Speaker 2: Dan nog iets wat gisteren speelde, waar ik niet helemaal
- 8:46Speaker 2: van had verwacht... dat dat vandaag ook nog zou dooretteren.
- 8:49Speaker 2: Het verlengen van 3000 EU-sancties tegen Rusland. Ik heb er
- 8:53Speaker 2: gisteren in de avondswits van BNR iets over gezegd... maar
- 8:56Speaker 2: nog niet in de podcast, dus here we go. Want
- 8:59Speaker 2: het zou kunnen dat er na vandaag... 3000 sancties tegen
- 9:02Speaker 2: Rusland verlopen. 3000. Tegen personen en entiteiten. Dus niet de
- 9:07Speaker 2: grote economische sancties die we kennen. Maar wel tegen bijvoorbeeld
- 9:10Speaker 2: iemand als Vladimir Poetin. Lavrov. Militaire commandanten. Iedereen die eigenlijk
- 9:15Speaker 2: op een bepaalde manier... meewerkt aan het in stand houden
- 9:18Speaker 2: van de oorlog met Oekraïne. En daaraan bijdraagt door het
- 9:24Speaker 2: Kremlin te blijven steunen. Zowel politiek als economisch. Nou... Dan
- 9:28Speaker 2: gaan we naar die 3000 sancties, die zijn er. En
- 9:31Speaker 2: elke zes maanden moeten die unaniem worden verlengd... door alle
- 9:34Speaker 2: 27 lidstaten. En voorheen had Brussel last van Budapest... maar
- 9:38Speaker 2: in dit geval zijn er ineens drie andere boosdoeners. Slovakije,
- 9:41Speaker 2: onder aanvoering van Robert Fietzo... dat is niet zo heel
- 9:44Speaker 2: verrassend de laatste jaren... maar ook Luxemburg en Frankrijk. En
- 9:49Speaker 2: wat doet Frankrijk hier? Waarom gooien ze de kont tegen
- 9:51Speaker 2: de krip? En wat is er aan de hand? Nou,
- 9:55Speaker 2: vorige week hadden die sancties eigenlijk al verlengd moeten worden.
- 9:57Speaker 2: Is niet gebeurd. Want deze landen willen een aanpassing van
- 10:00Speaker 2: de sanctielijst. En dat de twee oligargen afgaan. Slowakije. en
- 10:06Speaker 2: Frankrijk maken zich druk om Alisher Ousmanov... en Luxemburg om
- 10:09Speaker 2: Michael Friedman. En laat me even inzoomen op Frankrijk. Want
- 10:12Speaker 2: wat je hoort achter de schermen is dat Parijs zegt...
- 10:15Speaker 2: en dat hebben ze trouwens publiekelijk gezegd... die Ousmanov, een
- 10:18Speaker 2: van de rijkste Russen... en ook überhaupt een van de
- 10:20Speaker 2: rijkste mannen ter wereld... Die moet van de sanctielijst af
- 10:23Speaker 2: en dat is een kwestie van nationale veiligheid. Waarom wordt
- 10:26Speaker 2: dan niet gezegd, maar wat zeggen media als Reuters en
- 10:29Speaker 2: Financial Times, dat dit samenhangt met een aantal Franse burgers
- 10:33Speaker 2: die wordt vastgehouden in Azerbeidjaan. Azerbeidjaan, Azerbeidjaan, hoezo naar Azerbeidjaan?
- 10:37Speaker 2: Nou ja, daar komt Ousmanov niet vandaan. Die is Oezbeek,
- 10:40Speaker 2: zijn Russisch. Maar we weten wel dat hij veel zaken
- 10:44Speaker 2: doet in de Turkstalige wereld. Daar heeft hij zijn imperie
- 10:47Speaker 2: met zijn status deels aan te danken. Dus naast Rusland
- 10:50Speaker 2: ook inderdaad Centraal-Azië, Turkije en Azerbaijan. En we weten ook
- 10:55Speaker 2: dat Azerbaijan wel eens heeft gezegd... dat ze Oezmanov liever
- 10:57Speaker 2: niet meer op die sanctielijst zien. Dat zeggen ze ook hardop.
- 11:01Speaker 2: Maar ze zeggen er dan bij... ja, we hebben geen
- 11:03Speaker 2: ongepaste druk uitgeoefend. Ja. Lang verhaal kort, ik denk toch
- 11:08Speaker 2: dat hier sprake is van merkwaardig aan elkaar geknoopt buitenlandbeleid.
- 11:12Speaker 2: Dit heeft allemaal niks te maken met wel of geen
- 11:14Speaker 2: sancties verlengen tegen Rusland of met Oekraïne, maar met een
- 11:17Speaker 2: eigen buitenlandagenda en eigen belangen die nu gekoppeld worden aan
- 11:20Speaker 2: die EU-sanctielijst. Want als dit verhaal klopt, dan hoopt Frankrijk
- 11:24Speaker 2: dus dat een aantal Franse staatsburgers vrijkomt in Azerbeidzaan als
- 11:29Speaker 2: Oezmenov niet meer op de sanctielijst staat. Blijkbaar is dat
- 11:32Speaker 2: het drukmiddel. En dat gaat dus echt tot aan Poetin door...
- 11:35Speaker 2: die 3000 sancties tegen personen en entiteiten. Je hoort even
- 11:39Speaker 2: sanctierechtadvocaat Helene Overdelinde.
- 11:41Speaker 1: Nee, dat zou rampzalig zijn. En wat je zegt, Poetin
- 11:44Speaker 1: en zijn hele entourage... dus alle ministers en alle personen
- 11:48Speaker 1: waar we het altijd over hebben... in de media, die
- 11:50Speaker 1: weer negatieve dingen zeggen over de EU... die komen dan
- 11:53Speaker 1: allemaal van die lijst af. Dus daarom wat ik zei,
- 11:55Speaker 1: dit is ondenkbaar en het gaat ook niet gebeuren. En
- 11:58Speaker 1: de Raad is heel creatief, dus ga gewoon iets tijdelijks bedenken...
- 12:02Speaker 1: Of iets aparts wat gunstig is voor deze twee oligarchen.
- 12:05Speaker 1: Maar ze moeten er natuurlijk ook heel goed over nadenken.
- 12:08Speaker 1: Want we moeten geen presidenten scheppen. Want ja, met die
- 12:11Speaker 1: Oesmanen of met die gevangenen... wat ik zo gehoord heb, toch?
- 12:14Speaker 1: Die zitten gevangen en die blijven gevangen. Westerse personen. En
- 12:19Speaker 1: als hij van de sanctielijst afkomt, komen die gevangenen vrij.
- 12:22Speaker 1: Dus dat lijkt het op afstand directe chantage. Dus dat
- 12:25Speaker 1: moeten we ook echt zien te voorkomen. Dat die sancties
- 12:28Speaker 1: een chantage middel worden. Nou, en het
- 12:31Speaker 2: leek er gisteren op dat er dan toch een deal
- 12:32Speaker 2: zou zijn. Er waren wat landen die mee bewogen, en
- 12:35Speaker 2: meer en meer. En uiteindelijk werd er gezegd, oké, haal
- 12:37Speaker 2: die twee dan maar van die lijst, met grote tegenzin.
- 12:40Speaker 2: Maar dan gaan we afspreken dat we vanaf nu met
- 12:42Speaker 2: 36 maanden die sancties verlengen. In plaats van elke zes maanden.
- 12:46Speaker 2: Maar toen was daar Letland. En de premier van Letland zegt,
- 12:50Speaker 2: Noé Gosset, dit willen we niet. Deal dus weer van
- 12:53Speaker 2: de baan. En op dit moment... wordt er weer verder onderhandeld.
- 12:57Speaker 2: En de Letten willen eigenlijk dat er pas over twee
- 12:59Speaker 2: weken een deal is, officieel omdat er dan nu even
- 13:01Speaker 2: goed kan worden nagedacht over hoe nu verder. En natuurlijk,
- 13:03Speaker 2: dit moet juridisch ook echt goed worden uitgewerkt, want die
- 13:06Speaker 2: Russen zijn nou niet gek. Maar hé, er zijn binnen
- 13:08Speaker 2: nu en twee weken geen Letse parlementsverkiezingen. Is dit dus
- 13:11Speaker 2: niet een goed moment voor de Letse regering om nog
- 13:13Speaker 2: even goede sier te maken met het opkomen voor Oekraïne? Ja,
- 13:16Speaker 2: misschien dat ook. Hoe dan ook, morgen melden we nog
- 13:18Speaker 2: even de afloop van dit unieke verhaal, waar Oekraïne dus
- 13:22Speaker 2: helemaal niks mee te maken heeft. Dat land kan de
- 13:24Speaker 2: huilende derde zijn, omdat Oesmanhof weer van de sanctielijst wordt gehaald,
- 13:28Speaker 2: en Friedman ook, weten we niet op het moment van
- 13:30Speaker 2: de opname. Ik denk het niet, er zal een deal komen,
- 13:33Speaker 2: maar hoe die eruit gaat zien, dat kan ik je
- 13:35Speaker 2: nog niet vertellen. Tot slot een mail van luisteraar Koen,
- 13:41Speaker 2: en daar was ik blij mee. Want Koen zegt, de
- 13:42Speaker 2: aflevering van afgelopen vrijdag vond ik wat tegenvallen... omdat jullie
- 13:45Speaker 2: veel bespraken wat al eerder in de week was besproken.
- 13:48Speaker 2: En dat ging over de extra lange aflevering van Make
- 13:50Speaker 2: Your Grade Again... over de staat van de Europese Unie
- 13:52Speaker 2: en de relatie met Canada. En Koen zegt, ik vind
- 13:55Speaker 2: het toch interessanter... als jullie specifieke onderwerpen eruit lichten... in
- 13:58Speaker 2: plaats van de week bespreken. Ik vind het heel fijn
- 14:01Speaker 2: dat Koen dit zegt. Want deze discussies hebben we echt
- 14:03Speaker 2: ook op de buitenlandredactie. En we zullen de komende tijd
- 14:06Speaker 2: gewoon en-en blijven doen. Dus we gebruiken de vrijdag aflevering...
- 14:09Speaker 2: om meer ruimte te geven aan verdieping, maar daar horen
- 14:12Speaker 2: soms ook actuele thema's bij. Zeker als één van ons
- 14:15Speaker 2: op een bepaalde plek is geweest, zoals Luc afgelopen week
- 14:17Speaker 2: in Straatsburg was. Komende vrijdag hoor je alles over de
- 14:21Speaker 2: ontmoeting tussen Trump en Xi, maar dan door een Europese bril.
- 14:25Speaker 2: Ik ben benieuwd wat je daarvan vindt. Overigens heeft Koen
- 14:27Speaker 2: negen onderwerpen als suggestie aangedragen. Ik sluit niet uit dat
- 14:30Speaker 2: we de komende weken dus uit het vaatje van Koen
- 14:33Speaker 2: gaan tappen. Dank daarvoor. En dit was Make You Upgrade
- 14:38Speaker 2: Again van dinsdag 22 september 2026. Wil je ons ook mailen,
- 14:41Speaker 2: net als Koen? Dat kan via mega.bnr.nl. En morgen zijn
- 14:45Speaker 2: we er weer. Bedankt voor het luisteren vandaag. Tot morgen.