Latest / BNR Nieuws Vandaag / Avondnieuws: Treinkaartjes worden opnieuw duurder
Transcript
- 0:00Speaker 1: Ja, goed dat je
- 0:19Speaker 2: luistert. Hier is het nieuws om mee thuis te komen.
- 0:22Speaker 2: De Europese Commissie komt met een strategie voor het Arktisch gebied...
- 0:25Speaker 2: regio waar Rusland, China en de Verenigde Staten ook al
- 0:28Speaker 2: actiever zijn geworden... Wordt het iets van een militaire missie
- 0:31Speaker 2: of zoiets dergelijks? Gaan we zo vragen. Nvidia en Duitsland
- 0:34Speaker 2: gaan samenwerken om gebruik van AI... in de Duitse industrie
- 0:37Speaker 2: te bevorderen. Topman Jensen Wang is op promotietour door Europa.
- 0:41Speaker 2: Je associeert dat toch niet meteen met elkaar
- 0:43Speaker 3: Duitsland en AI? Nou, het hoofdkantoor van Nvidia in Europa
- 0:47Speaker 3: zit wel in Duitsland. Dus misschien komt het
- 0:49Speaker 2: straks helemaal niet. Japan heeft een ruimtevaartuig gelanceerd... om samples
- 0:54Speaker 2: te nemen van manen van Mars... Het zou bijzonder zijn,
- 0:56Speaker 2: want het wordt dan de eerste missie... die stukjes uit
- 0:59Speaker 2: de omgeving van Mars terugbrengt naar aarde. Het lijkt me
- 1:02Speaker 2: heel gevaarlijk om dat te
- 1:03Speaker 3: doen. Nou ja, het is onbemand. Dus in het ergste
- 1:05Speaker 3: geval raken we het satelliet kwijt. Eerst de duurdere treinkaartjes. Ja,
- 1:10Speaker 3: NS verhoogt de prijs van treinkaartjes. En de meeste abonnementen ook.
- 1:14Speaker 3: Volgend jaar met gemiddeld 4,7 procent. En daarmee stijgen de
- 1:17Speaker 3: tarieven dus harder dan de inflatie. Nou, Broekhoff, onze mobiliteitsexpert.
- 1:22Speaker 3: Waar is dat om?
- 1:25Speaker 4: Ja, het bekende verhaal. De kosten stijgen, lonen liggen hoger.
- 1:29Speaker 4: Ze moeten ook nieuw materieel aanschaffen. Dat wordt allemaal genoemd.
- 1:32Speaker 4: Maar wat we er ook uithalen is de inhaalindexatie. En
- 1:37Speaker 4: dan vragen jullie af, wat is dat?
- 1:39Speaker 3: We moeten elkaar toch niet inhalen? Wie moet er worden ingehaald?
- 1:42Speaker 3: Precies
- 1:44Speaker 4: De NS mag de tarieven extra verhogen... vanwege een niet
- 1:48Speaker 4: eerder doorgevoerde prijsverhoging. Dat ging dan over de jaren 2020, 2023.
- 1:51Speaker 4: De coronajaren. En dat bedraagt dan volgend jaar één procentpunt
- 1:57Speaker 4: die ze mogen inhalen. En daar zijn we eigenlijk nog
- 2:01Speaker 4: een paar jaar niet vanaf. Want het zal gebeuren tot 2029,
- 2:03Speaker 4: die procentpunt.
- 2:06Speaker 3: Fantastische jaren om te trainen, Nout. Niemand mocht met de
- 2:09Speaker 3: trein officieel, maar af en toe deden we dat toch.
- 2:11Speaker 3: Dus dan had je een hele coupé voor jezelf. Maar
- 2:14Speaker 3: dit maakt dus wel de trein wat duurder. Hoe gaat
- 2:18Speaker 3: dat in verhouding tot de auto?
- 2:20Speaker 4: Nou ja, autorijden in Nederland is natuurlijk ook niet goedkoop.
- 2:23Speaker 4: En zeker met die gestegen brandstofprijzen is het ook hartstikke
- 2:27Speaker 4: duur geworden. Dus ja, het ligt er natuurlijk aan met
- 2:29Speaker 4: welke auto je rijdt, waar je naartoe rijdt. Je kunt
- 2:32Speaker 4: zeker op trajecten goedkoper uit zijn met de trein. Maar
- 2:36Speaker 4: de treinkaartjes zijn in een paar jaar tijd... gewoon bijna
- 2:40Speaker 4: 18 procent duurder geworden. Dus ja, dat zegt wel iets.
- 2:44Speaker 4: En we hebben na de coronatijd ook gezien... dat de
- 2:47Speaker 4: terugkeer van de reizigers gewoon maar moeizaam op gang kwam.
- 2:51Speaker 4: En dat herstel is eigenlijk gewoon nooit helemaal er gekomen.
- 2:54Speaker 4: Dus ja, met iets minder reizigers meer proberen op te halen...
- 2:57Speaker 4: dat is wat hier eigenlijk gewoon gebeurt. We zijn deels
- 3:00Speaker 4: een dagje... Blijven thuis werken. Meer mensen hebben ook een
- 3:04Speaker 4: auto aangeschaft. Of een tweede auto in het gezin. En
- 3:07Speaker 4: die mensen keren ook niet zomaar terug. En wat ook
- 3:10Speaker 4: recente onderzoeken laten zien. Is dat mensen liever wat minder
- 3:15Speaker 4: ritten maken. Of een keer op de fiets stappen. In
- 3:18Speaker 4: plaats van die gestegen brandstofprijzen te compenseren. Om in het
- 3:21Speaker 4: OV te stappen. Zo is het nou eenmaal.
- 3:23Speaker 3: Ja, en je zegt het is 18% duurder geworden. En
- 3:26Speaker 3: dat geldt voor de spitsen absoluut. Maar juist in de
- 3:29Speaker 3: daluren zijn er hele goedkope kaartjes voor in de plaats gekomen, toch?
- 3:32Speaker 3: En die worden, als je ze nu wil kopen pas,
- 3:34Speaker 3: kan je voor morgen zo'n kaartje kopen. Maar in het
- 3:36Speaker 3: nieuws is het om zelfs op de dag
- 3:38Speaker 4: zelf. Ja, dat klopt. En dat is ook wat de
- 3:41Speaker 4: NS zegt. Wil je goedkoper reizen, dan moet je eigenlijk
- 3:45Speaker 4: buiten de spits gaan reizen. Ze zeggen de impact van
- 3:48Speaker 4: die prijsverhogingen gewoon echt wat te betreuren. Maar buiten de
- 3:52Speaker 4: spits is het gewoon een stuk goedkoper. En heb je
- 3:55Speaker 4: ook gewoon meer plek. Komend jaar, waar jij het over
- 3:58Speaker 4: hebt inderdaad, is de prijstijddeals. Je kunt komend jaar tot 80%
- 4:04Speaker 4: korting krijgen als je in de daluren reist. En dat
- 4:06Speaker 4: kun je dan ook nog op de dag zelf kopen,
- 4:09Speaker 4: zo'n ticket. Dus ik denk dat hier echt wel animo
- 4:12Speaker 4: voor zal zijn. Maar het is natuurlijk wel voor een
- 4:15Speaker 4: publiek dat vooral in de daluren kan reizen. Jij en
- 4:18Speaker 4: ik moeten gewoon om negen uur op ons werk zijn.
- 4:21Speaker 4: Dus voor de zakelijke reiziger zal dat niet echt
- 4:24Speaker 2: heel veel gaan schelen. Ik hoef niet om negen uur
- 4:25Speaker 2: op mijn werk te zijn, maar ik krijg wel geregeld
- 4:28Speaker 2: dat ik op het perron sta en er staat trein
- 4:30Speaker 2: rijdt niet. Wat best wel lastig is als je naar
- 4:33Speaker 2: het station bent gegaan om de trein te nemen. Is
- 4:36Speaker 2: er nog iets te zeggen over of ze daar ook
- 4:38Speaker 2: iets aan gaan doen
- 4:39Speaker 4: in relatie tot die prijsverhoging? De betrouwbaarheid van de dienstregeling
- 4:44Speaker 4: blijft altijd een punt van zorg. En ze laten veel
- 4:47Speaker 4: meer treinen rijden. Alleen als er een trein of een
- 4:50Speaker 4: goedere trein uitvalt op een traject... en daar zit jij
- 4:52Speaker 4: net achter met jouw trein... dan heb je soms wel
- 4:55Speaker 4: eens pech. Dus dat is nooit helemaal uit te schakelen,
- 4:59Speaker 4: dat effect. Dus dat hoort er nou eenmaal bij, Niels
- 5:04Speaker 3: Met de auto kom je ook in de file te staan. Nee,
- 5:07Speaker 3: dat is waar. En nog een laatste ding. In de
- 5:10Speaker 3: laatste tien seconden. De toevlag voor de HSL. Die gaat
- 5:14Speaker 3: ook omhoog. En dat is eigenlijk een beetje gek
- 5:16Speaker 4: Ja, dat is zeker gek. Het ASL-traject rijdt gewoon nog
- 5:20Speaker 4: niet conform de afspraken. Dus vanwege de snelheidsbeperking die daar geldt.
- 5:25Speaker 4: Dus ja, dat hadden ze gewoon eigenlijk moeten bevriezen. Je
- 5:27Speaker 4: kunt zeggen, het is 20 cent omhoog. Het is 20
- 5:30Speaker 4: cent toch weer omhoog. Terwijl je eigenlijk niet sneller op
- 5:33Speaker 4: je bestemming bent daardoor. Dus ja, ik vind dat een lastige.
- 5:37Speaker 4: Dat hadden ze natuurlijk gewoon moeten bevriezen. Ruud Broekhoff, dankjewel.
- 5:46Speaker 2: De Europese Commissie presenteert zojuist een nieuwe strategie... voor het
- 5:49Speaker 2: Hoge Noorden, de nieuwe Arctic Strategy. Daarmee wil Brussel haar
- 5:54Speaker 2: aanwezigheid in het Poolgebied versterken. Europa-verslaggever Milga van der Toorn,
- 5:58Speaker 2: een nieuwe strategie... dit is geen militaire missie, toch
- 6:02Speaker 5: Nee, eigenlijk de oude strategie die stamt uit 2021. Een
- 6:07Speaker 5: paar maanden verscheen die voor het uitbreken van de oorlog
- 6:10Speaker 5: in Oekraïne... Dus ja, er was een herziening nodig. We
- 6:14Speaker 5: weten allemaal de dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump
- 6:19Speaker 5: om Groenland in te lijven. We weten dat er rondom
- 6:23Speaker 5: het Noordpoolgebied een nieuwe realiteit is vanwege klimaatverandering. De
- 6:28Speaker 2: Russen kunnen makkelijker dan de toevaar, hè?
- 6:30Speaker 5: Ja, iedereen kan er makkelijker naartoe varen. En ook door
- 6:34Speaker 5: wat er aan de hand is met de straat van Hermoes...
- 6:37Speaker 5: heeft de scheepvaart door het Noordpoolgebied... ook dit jaar recordniveaus bereikt.
- 6:43Speaker 5: Dus omdat ze op zoek zijn naar alternatieve routes... Ja,
- 6:46Speaker 5: de geopolitieke spanningen nemen toe. Zoals ik net zei, de
- 6:48Speaker 5: Verenigde Staten, Rusland, China... hebben allemaal hun ogen toch wel
- 6:53Speaker 5: echt gericht op dat gebied... wat natuurlijk tot voor kort
- 6:57Speaker 5: niet echt te betreden was. Dus eigenlijk
- 6:59Speaker 2: loopt
- 6:59Speaker 5: Europa daar een beetje achteraan. En dus moet Europa ook
- 7:01Speaker 5: nodig die strategie in ieder geval herzien. En hoe gaan
- 7:05Speaker 5: ze dat doen? Ja, nou, dat is een flinke waslijst eigenlijk.
- 7:10Speaker 5: Gepresenteerd door Ursula van der Leyen. Zij zegt eigenlijk, het Noordpoolgebied,
- 7:15Speaker 5: dat zijn onze buren. Dus het is heel belangrijk dat
- 7:19Speaker 5: wij daar van alles van vinden. Wat willen we doen?
- 7:21Speaker 5: Onder andere een meer soevereine en veilige onderzeese kabelverbinding... tussen
- 7:27Speaker 5: Groenland en het Europese vaste land... Een groter pan-Arktisch project
- 7:32Speaker 5: is dat. Dat ook Canada, Japan en Zuid-Korea met elkaar
- 7:38Speaker 5: moet verbinden. Dus echt een enorm project waarbij dus Europa
- 7:41Speaker 5: ook aangesloten wil worden. Daarnaast satellietverbindingen. Er is daar Iris Square,
- 7:49Speaker 5: een Europees satellietinformatienetwerk... Dat willen we graag verder gaan ontwikkelen.
- 7:56Speaker 5: Omdat dat beter moet kunnen concurreren met Starlink. Het welbekende
- 8:00Speaker 5: bedrijf van Elon Musk. Verder zeggen ze, we moeten ook
- 8:05Speaker 5: gaan kijken naar Russische dreiging daar. Eigenlijk herhaalt het een
- 8:10Speaker 5: beetje wat... Wat er ook in die vorige strategie stond.
- 8:15Speaker 5: Gegevensuitwisseling moeten we verbeteren... om de Russische schaduwvloot ook daar
- 8:21Speaker 5: beter in kaart te kunnen brengen. Eigenlijk
- 8:23Speaker 2: vrij voor de hand liggende dingen toch?
- 8:25Speaker 5: Niels zegt dat maar tegen de Europese Commissie.
- 8:27Speaker 2: Nee
- 8:28Speaker 5: ijsbrekers. Dus ja, voor de hand liggende dingen. Maar
- 8:32Speaker 2: zoals ik al zei,
- 8:33Speaker 5: het moest even herzien worden. Omdat die vorige strategie uit
- 8:37Speaker 5: toch wel een andere tijd stamt. En het is ook
- 8:40Speaker 5: wel grappig, als je die vorige strategie erbij pakt... dan
- 8:43Speaker 5: lees je heel veel dingen over klimaatverandering. Over bijvoorbeeld groen
- 8:49Speaker 5: delven en verwerken
- 8:51Speaker 2: van... Met oog voor het milieu.
- 8:53Speaker 5: Ja, met
- 8:53Speaker 2: overal meer
- 8:54Speaker 5: van kritieke grondstoffen. En hoewel dat ook wel in een
- 8:56Speaker 5: nieuwe strategie staat... en een nieuwe plannen staat... en ook
- 9:02Speaker 5: wel de belang van het Noordpoolgebied wordt erkend... ook als
- 9:07Speaker 5: soort klimaatregulator, zeggen ze... is de taal toch wel heel
- 9:11Speaker 5: anders dan in 2021. Het
- 9:12Speaker 2: gaat veel meer toch over strategische belangen
- 9:14Speaker 5: Ze vinden de veiligheid echt het allerbelangrijkste op de Noordpool...
- 9:18Speaker 5: en al het andere is eigenlijk bijzaak.
- 9:20Speaker 2: Nou ja, daarom vroeg ik ook naar de militaire componenten.
- 9:22Speaker 2: De EU is natuurlijk geen militaire organisatie. Bij de NAVO
- 9:26Speaker 2: wordt dat geparkeerd over het algemeen. Maar om bijvoorbeeld zo'n
- 9:30Speaker 2: beveiligde kabelverbinding te hebben... een nieuwe verbinding tussen ons en Groenland...
- 9:36Speaker 2: wat een concreet voorstel is... die wil je dan misschien
- 9:38Speaker 2: ook beter gaan bewaken of beter gaan beschermen.
- 9:41Speaker 5: Zeker, dus die veiligheid van het Noordpoolgebied... daar is inderdaad
- 9:45Speaker 5: ook de NAVO heel erg mee bezig. Bij de NAVO
- 9:48Speaker 5: speelde natuurlijk het Groenlanddossier heel erg. Nou, daar is afgesproken
- 9:52Speaker 5: dat Denemarken en Amerika... eigenlijk met je samen gaan kijken
- 9:56Speaker 5: naar de verdediging van het gebied... maar dat Europa ook
- 9:58Speaker 5: wel een beetje in de melk... te brokkelen heeft. Het
- 10:02Speaker 5: is niet meer zo'n explosief dossier bij de NAVO... als
- 10:06Speaker 5: een paar maanden geleden. Het is wel echt afgerond, heb
- 10:09Speaker 5: ik het idee. Maar de NAVO vindt ook zeker dat...
- 10:15Speaker 5: dat gebied, dat daar meer aandacht moet zijn. Want het
- 10:17Speaker 5: is ook NAVO-gebied eigenlijk
- 10:20Speaker 5: Ursula von der Leyen zegt... het dorpelgebied zijn onze buren,
- 10:22Speaker 5: maar dat betekent dus ook... dat het NAVO-gebied is. Onze
- 10:26Speaker 2: buren, omdat Noorwegen... geen lid is van de EU. En
- 10:29Speaker 2: dan hebben we nog... IJsland is natuurlijk ook geen
- 10:33Speaker 5: EU. Maar goed, het grenst aan onze gebieden
- 10:37Speaker 2: Dank voor deze uitleg. Europa-verslaggever Michal van der Toorn. Meer
- 10:40Speaker 2: Europees nieuws in de podcast. Make Europe Great Again.
- 10:44Speaker 1: Niels Heidhuis.
- 10:47Speaker 3: Nvidia-topman Jensen Wang doet een rondje door Europa. En specifiek
- 10:51Speaker 3: lijkt hij grootste plannen te hebben in Duitsland. Daar sprak
- 10:55Speaker 3: hij over met de bondskanselier Merz op het gebied van AI.
- 10:59Speaker 3: Duitsland wil marktleider worden op het gebied van industriele AI.
- 11:02Speaker 3: En Nvidia heeft ook nieuwe investeringen in vier Duitse start-ups toegezegd.
- 11:06Speaker 3: En dat is allemaal onderdeel van een pakket van 10
- 11:08Speaker 3: miljard dollar. Dat wordt geïnvesteerd in Europese bedrijven en universiteiten.
- 11:13Speaker 3: Gaan we over praten met Jos Versteegh, analist bij Insinger Gillissen.
- 11:16Speaker 3: Goedemiddag Jos. Dag Mark. Hij is eerder ook al in
- 11:20Speaker 3: het Verenigd Koninkrijk geweest en in Frankrijk. Wat is hij
- 11:23Speaker 3: precies aan het doen in al die landen? Wat is
- 11:25Speaker 3: zijn plan
- 11:27Speaker 6: Hij is aan het promoten dat de landen in Europa
- 11:31Speaker 6: soevereine AI gaan opzetten. Dus eigenlijk onder begeleiding van het land.
- 11:37Speaker 6: En dat die landen niet meer zo afhankelijk zijn van
- 11:39Speaker 6: die hyperscalers. En dat we dus een eigen zelfstandige datacentra
- 11:43Speaker 6: gaan inrichten.
- 11:44Speaker 3: Oké, maar hij komt toch uit Korea? Dus dat is
- 11:47Speaker 3: toch ver van de Europese soevereiniteit afgedwaald? Wie komt uit Korea? Wang,
- 11:54Speaker 6: dat is gewoon een Amerikaan.
- 11:55Speaker 3: Als Amerikaan, ik dacht hij komt bij Nvidia. Nee, hij
- 11:58Speaker 3: komt
- 11:58Speaker 6: oorspronkelijk uit Taiwan.
- 12:00Speaker 3: Ja, maar het bedrijf is Amerikaans. Ja, dat zeg ik
- 12:03Speaker 3: waar ik heen wilde.
- 12:04Speaker 6: Ja, precies. Ja, inderdaad. We zijn dus nog wel afhankelijk
- 12:09Speaker 6: van Amerika. Maar wij hebben in Europa echt helemaal geen
- 12:13Speaker 6: artificiële intelligentie. Chips, die zullen we sowieso moeten importeren. En
- 12:18Speaker 6: dan hebben we ze eigenlijk alleen in Amerika en in China.
- 12:23Speaker 6: Dus dan mag je kiezen waar je ze vandaan wil hebben.
- 12:25Speaker 6: Uit Amerika, die een stuk verder is, of uit China.
- 12:28Speaker 6: Maar Europese smaak hebben we niet
- 12:30Speaker 3: Maar dat betekent ook dat ze die belofte van... een
- 12:33Speaker 3: Europese soevereiniteit... dat verhaal wat hij komt vertellen... dat dat
- 12:37Speaker 3: meteen in de eerste vraag onderuit gaat? Of ben ik
- 12:39Speaker 3: dat cynisch
- 12:40Speaker 6: 100% niet. Nee, dan ben je erg cynisch. 100% is
- 12:44Speaker 6: het niet. Maar je kunt wel kijken... als je die
- 12:46Speaker 6: eigen GPU hebt... de eigen hardware... dan kun je wel
- 12:50Speaker 6: je eigen software op gaan draaien. Dus ook eigen AI-infrastructuur...
- 12:55Speaker 6: moet je hebben om die AI te gaan draaien. En
- 12:58Speaker 6: we hebben natuurlijk wel... large language modellen... onder andere Mistral...
- 13:03Speaker 6: En hij pleit er dan voor dat dat soort modellen...
- 13:06Speaker 6: op Nvidia-apparaturen worden gedraaid. En dan ook in lokale datacentra.
- 13:12Speaker 6: Dat dus niet je data in Amerika staat. Want daar
- 13:14Speaker 6: zijn we in Europa ook in toenemende mate bang voor.
- 13:17Speaker 6: Dat als je het in Amerika staat, dat je in
- 13:19Speaker 6: één keer afgesloten wordt. Dus ja, dat is natuurlijk wel
- 13:22Speaker 6: in zijn strijd.
- 13:23Speaker 2: En dat kan met die chips van hem niet. Het
- 13:26Speaker 2: is niet zo vergaand dat de Nvidia-chips... vanuit Amerika uitgezet
- 13:30Speaker 2: kunnen worden.
- 13:33Speaker 6: Dat begrijp ik niet. Die moet je inderdaad kopen. Maar
- 13:37Speaker 6: die worden niet in Amerika gemaakt. Om het nog maar
- 13:39Speaker 6: zichtbaar
- 13:39Speaker 7: te maken
- 13:40Speaker 2: Die
- 13:40Speaker 6: worden in Taiwan gemaakt. Ze worden in Amerika ontworpen. En
- 13:44Speaker 6: in Taiwan gemaakt. Dus je moet ze dan van Nvidia kopen.
- 13:48Speaker 6: Wel inderdaad. Dus in principe is het wel een aankoop
- 13:53Speaker 6: uit Amerika
- 13:54Speaker 3: En Niels zei net al. De link tussen Duitsland en AI.
- 13:58Speaker 3: Die voelt helemaal niet vanzelfsprekend. Is dit iets waar de
- 14:02Speaker 3: Duitse industrie al aan toe is?
- 14:06Speaker 6: Ja, dat denk ik wel. En het was wel grappig
- 14:08Speaker 6: toen ik me nog even zat te verdiepen in het onderwerp.
- 14:12Speaker 6: Merts had het onder andere over de Duitse Mittelstand. En
- 14:16Speaker 6: als je aan de Duitse Mittelstand denkt... dan denk je
- 14:18Speaker 6: vaak aan het MKB-bedrijf. Nou, dat is het dus echt
- 14:21Speaker 6: totaal niet. Ze bedoelen daar toch wel mee grote exportbedrijven...
- 14:25Speaker 6: die in familiebezit zijn en heel erg specifiek zijn. Onder
- 14:28Speaker 6: andere dus als voorbeeld het bedrijf Trumf. die de CO2-lasers
- 14:33Speaker 6: voor de EUV-machines aan ASML verkoopt. En dat zijn vaak
- 14:36Speaker 6: die middelstand... dat zijn hele hoogwaardige technische bedrijven... die iets
- 14:41Speaker 6: heel specifieks kunnen, echt heel hoogwaardig. En ja, die bedrijven
- 14:47Speaker 6: hebben ook heel veel data van die machines... maar ook
- 14:50Speaker 6: hoe die machines gebruikt worden. En daar zou je dus
- 14:53Speaker 6: heel goed AI mee kunnen gebruiken... Om daar bijvoorbeeld, als
- 14:57Speaker 6: er iets met die machine aan de hand is... dat
- 14:58Speaker 6: hij dan meteen weet wat er aan de hand is.
- 15:00Speaker 6: En er meteen onderdelen besteld kunnen worden. Dat soort zaken.
- 15:03Speaker 6: Dus onder andere ook... En Nvidia heeft ook van die... Ja,
- 15:09Speaker 6: ik weet even niet hoe dat heet. Van die afgespiegelde fabrieken.
- 15:12Speaker 6: Dat je de fabriek helemaal na kan maken in virtual reality...
- 15:17Speaker 6: waarin je dus processen helemaal kan naspelen... om te kijken
- 15:20Speaker 6: hoe je alles efficiënter kan inrichten.
- 15:22Speaker 3: Een digital twin bedoel je, denk ik.
- 15:23Speaker 6: Ja, precies. Digital twins. Heel goed. En een aantal van
- 15:27Speaker 6: die Duitse automobielproducenten hebben dat al... waarin je dus heel
- 15:31Speaker 6: goed de ingewikkelde logistiek van een autofabriek... kan naspelen en
- 15:35Speaker 6: kan kijken waar je verbeteringen kan maken. Dus die Duitse middelstand,
- 15:39Speaker 6: dat is een hoogwaardige industrie... waar AI dus aanzienlijk bij
- 15:43Speaker 6: kan helpen.
- 15:44Speaker 3: Oké, dankjewel. Jos Versteegh, analist bij Insinger Gillissen.
- 15:48Speaker 2: Door de cyberaanval van vorige week heeft Albert Heijn een
- 15:50Speaker 2: kwart marktaandeel verloren. Albert Heijn is marktleider in Nederland met
- 15:54Speaker 2: ongeveer 37 procent... maar kwam vorige week uit op 28 procent.
- 15:58Speaker 2: De meeste klanten vertrokken naar Jumbo... en ook online supermarkt
- 16:01Speaker 2: Picnic profiteerde flink. Dat blijkt allemaal uit nieuwe data van
- 16:04Speaker 2: marktanalysebureau Hyper... waar het FD over schrijft. De nummer twee
- 16:09Speaker 2: supermarkt van Nederland, Jumbo... zag zijn marktaandeel aan de andere
- 16:12Speaker 2: kant met bijna 4 procent... Punt stijgen van ongeveer 20
- 16:15Speaker 2: procent naar 24 procent. Dan naderen ze elkaar dus heel erg.
- 16:18Speaker 2: Daarna volgden Plus en Lidl. De meeste klanten gingen naar
- 16:21Speaker 2: de fysieke winkels van deze supermarkten. In relatieve zin heeft
- 16:25Speaker 2: online supermarkt Picnic... de meeste aha-klanten getrokken. Een stijging van
- 16:30Speaker 2: 20 procent. En dan kwam voor mij ook nog bericht voorbij...
- 16:33Speaker 2: dat de politie de aangifte van Aholt heeft ontvangen.
- 16:36Speaker 3: Ja, en
- 16:37Speaker 2: dat ze
- 16:37Speaker 3: die bestuderen. Heel belangrijk. Dat verwacht je ook, maar dat
- 16:39Speaker 3: is wel het nieuws.
- 16:41Speaker 2: Dat met snelheid van het licht gaat. Gisteren aangifte gedaan,
- 16:43Speaker 2: vandaag bericht dat de aangifte is ontvangen. Zo gaat het.
- 16:49Speaker 2: Twee kleine manen rond Mars vertellen ons straks misschien meer...
- 16:51Speaker 2: over de grootste vragen in de sterrenkunde. Japan heeft succesvol
- 16:55Speaker 2: een missie naar die twee Marsmanen gelanceerd. Onderzoekers hopen binnenkort...
- 17:00Speaker 2: Binnenkort is altijd relatief, hè? In de ruimte materiaal terug
- 17:04Speaker 2: te halen uit de omgeving van de rode planeet. En
- 17:07Speaker 2: daar gaan we over praten met Inge Loes ten Katen.
- 17:08Speaker 2: Die is Marswetenschapper aan de Universiteit Utrecht. Goeiedag
- 17:12Speaker 7: Goeiedag
- 17:13Speaker 2: Wat hopen de onderzoekers te ontdekken... door materiaal van de
- 17:15Speaker 2: Marsmanen terug te brengen naar aarde?
- 17:18Speaker 7: Nou, we hebben eigenlijk niet zo'n goed idee, laatst niet helemaal.
- 17:21Speaker 7: We hebben eigenlijk twee ideeën over hoe die marsmanen zijn ontstaan.
- 17:25Speaker 7: En omdat we geen materiaal hebben en eigenlijk ook niet
- 17:27Speaker 7: vanaf een afstandje heel goed weten hoe die marsmanen nou
- 17:32Speaker 7: samen zijn gesteld, uit wat voor materiaal ze bestaan, kunnen
- 17:35Speaker 7: we eigenlijk niet zo goed testen welke van de twee
- 17:37Speaker 7: theorieën het meest logisch is. En de ene theorie is
- 17:41Speaker 7: dat er twee planetoïden zijn die ingevangen zijn in het
- 17:45Speaker 7: zwaartekrachtveld van Mars. Maar de andere theorie is dat er
- 17:49Speaker 7: misschien toch een botsing is geweest, net als bij de aarde,
- 17:52Speaker 7: of tenminste net als hoe we denken dat bij de
- 17:54Speaker 7: aarde de maan is gevormd, dat er iets tegen Mars
- 17:59Speaker 7: is aangebotsen en dat daar die twee maandjes aan door
- 18:02Speaker 7: zijn gemaakt. Maar dat kun je eigenlijk alleen maar meten door...
- 18:07Speaker 7: te begrijpen wat voor materiaal die manen van zijn gemaakt hebben.
- 18:09Speaker 7: Die kun je dan vergelijken met het materiaal van Mars.
- 18:11Speaker 7: Dus dan zou je kunnen concluderen
- 18:12Speaker 2: het is een beetje Mars-achtig... wat we hier op die
- 18:15Speaker 2: maan vinden. Dan is het misschien wel afkomstig van die
- 18:17Speaker 2: botsing met Mars
- 18:19Speaker 7: Ja, inderdaad
- 18:20Speaker 2: En het is dus zo bijzonder dat er, als het
- 18:22Speaker 2: goed is... monsters terugkomen uit die omgeving naar de aarde
- 18:27Speaker 7: Ja, wat ze gaan doen is een aantal rondjes om
- 18:29Speaker 7: Phobos vliegen. Dat is de grootste van de twee. En
- 18:31Speaker 7: daar gaan ze ook op. Het is een soort landen
- 18:33Speaker 7: en dan weer ophoppen. En dan nemen ze materiaal mee.
- 18:38Speaker 7: Net als wat ze... Dat hebben ze twee keer eerder
- 18:43Speaker 7: al gedaan bij twee planetoïden. De meest recente was Hayabusa 2.
- 18:47Speaker 7: Dan gingen ze op de planetoïde Ryugu en hebben ze
- 18:49Speaker 7: materiaal meegenomen. Dus dat doen ze nu ook. En ze
- 18:52Speaker 7: gaan vervolgens ook om de kleinere maanduimels... gaan ze ook
- 18:54Speaker 7: nog rondjes heen vliegen. En dan gaan ze dus ook
- 18:57Speaker 7: oppervlaktemetingen doen. Dus niet door te landen, maar gewoon door
- 19:00Speaker 7: vanuit een baan te kijken... van hoe ziet het oppervlak eruit?
- 19:02Speaker 7: Maar kunnen we ook iets zeggen over de samenstelling
- 19:05Speaker 3: Waar hoop je op? Waar hoop je
- 19:07Speaker 7: dat ze mee terugkomen
- 19:09Speaker 3: Er komen stukjes maan uit de buurt van Mars deze
- 19:13Speaker 3: kant op. Wat hoop je dan in handen te krijgen?
- 19:15Speaker 3: Ik neem aan dat jij daar mag gaan zitten straks.
- 19:18Speaker 7: Nou, dat hoop ik wel, maar daar zal ik eerst
- 19:20Speaker 7: nog een aantal voorstellen voor moeten schrijven, vermoed ik. Nee, ja,
- 19:24Speaker 7: wat we natuurlijk hopen is dat we, ja, het klinkt
- 19:28Speaker 7: natuurlijk een beetje klein, maar dat we beter inzicht krijgen
- 19:31Speaker 7: en de samenstelling van vooral Fobos met het materiaal wat
- 19:34Speaker 7: we hier hebben, want dat kunnen we vanuit een baan.
- 19:37Speaker 7: Om die maand kunnen we dat niet zo goed meten
- 19:39Speaker 7: als dat we hier met alle labs op de aarde
- 19:41Speaker 7: kunnen meten. En in Japan hebben ze daar supergoede labs voor.
- 19:45Speaker 7: En op die manier kunnen we veel beter begrijpen wat
- 19:48Speaker 7: de samenstelling is. Kunnen we hopelijk beter begrijpen wat de
- 19:52Speaker 7: link is tussen de manen en Mars zelf. Maar misschien
- 19:56Speaker 7: ook inzicht krijgen over wat er in het begin zijn
- 20:00Speaker 7: er heel veel inslagen geweest op Mars en op Phobos
- 20:05Speaker 7: en Deimos. En misschien kunnen we ook daardoor iets beter begrijpen...
- 20:08Speaker 7: wat voor materiaal er bijvoorbeeld toen op die planeet is
- 20:11Speaker 7: ingeslagen
- 20:13Speaker 2: Dit is allemaal heel avontuurlijk en wetenschappelijk verantwoord natuurlijk. Maar
- 20:16Speaker 2: ik vraag me wel af, waarom wil Japan dit eigenlijk
- 20:18Speaker 2: zo graag? Want zij zijn hier dus de eerste mee
- 20:20Speaker 2: met dit type missie
- 20:22Speaker 7: Nou ja, de eerste. Er is nog nooit een missie
- 20:26Speaker 7: geweest die materiaal mee terug heeft genomen van Mars.
- 20:29Speaker 2: Nee, precies.
- 20:29Speaker 7: Maar zijn die al weleens
- 20:30Speaker 2: zo wetenschappelijk begaan met de ruimte? Of zit ze in
- 20:35Speaker 2: een
- 20:36Speaker 7: race? Ja, die hebben best wel een behoorlijk ruimtevaartprogramma. Zij
- 20:40Speaker 7: zelf al een keer eerder hebben ze een poging gedaan
- 20:42Speaker 7: om in een baan rond Mars te gaan. Dat is
- 20:45Speaker 7: twee keer mislukt. Ze waren wel in de buurt, maar
- 20:47Speaker 7: twee keer ging er iets mis met het bijsturen van
- 20:50Speaker 7: de baan. Dus ze hebben Mars nooit helemaal gezien. Maar
- 20:53Speaker 7: ze hebben veel ervaring met samples terugbrengen uit de ruimte.
- 20:57Speaker 7: Dus twee keer bij verschillende asteroïden hebben ze dit al gedaan.
- 20:59Speaker 7: En dat is verder weg dan de manen van Mars.
- 21:02Speaker 7: Dus je zou denken dat dit misschien makkelijker is. Ze
- 21:05Speaker 7: hebben dus ook ervaring met materiaal meenemen van hele kleine
- 21:11Speaker 7: rotsblokken waar de zwaartekracht heel laag is. Dus je moet
- 21:14Speaker 7: heel goed plannen dat je niet alleen maar heen en
- 21:17Speaker 7: weer kaatst. Je wil wel even lang genoeg contact hebben
- 21:19Speaker 7: dat je ook materiaal ermee terugneemt. Ja, en er wordt
- 21:22Speaker 7: natuurlijk toch altijd wel een linkje gelegd met... gaan er
- 21:27Speaker 7: ooit mensen naar Mars? En hiermee kun je ook weer
- 21:29Speaker 7: iets leren over hoe je missies terugbrengt. En op deze
- 21:32Speaker 7: manier wil Japan daar natuurlijk ook een steentje aan bijdragen
- 21:34Speaker 2: Dank Inge Loest en Kate. Marswetenschapper aan de Universiteit Utrecht.