Latest / AJANDA PODCAST / Dünya Gündemi | Savaş BRICS’i fiilen bitirdi mi?.. (Ep.318)

Transcript

Dünya Gündemi | Savaş BRICS’i fiilen bitirdi mi?.. (Ep.318) · AJANDA PODCAST

0:08
Oğuz atayın tutunamayanlar romanında şöyle bir cümle geçer,
0:12
düşünün düşünün ama durup dururken düşünmeyin, işinizde
0:16
çalışırken düşünün. Ev satın alırken düşünün, yalnız
0:19
akşam evde otururken durup dururken düşünmeyin, akşam evde
0:24
otururken durup dururken düşünenlerin yayın mecrası
0:28
ajanda potkesten merhaba efendim.
0:30
Her pazartesi olduğu gibi gündem yayınımızla karşınızdayız.
0:35
Bugün Adalet Bakanı akın gürlek, Türkiye genelinde faili meçhul.
0:39
Etlerle ilgili yaptıkları taramalar sonucunda 75 ildeki
0:42
638 dosya ve 693 maktule ilişkin kapsamlı inceleme süreci
0:45
başlattıklarını açıkladı. Hep faulü meçhul cinayetler
0:48
türkiye'nin yetmişli yıllardan biri ne yetmişleri ellilerden
0:52
kırklardan biri aslında kanayan bir yarası gündemde türkiye'den
0:56
bu konuya bakacağız. Bu hafta.
0:59
Öte yandan ortadoğu'da öyle enteresan bir savaş yaşandı ve
1:03
yaşanıyor ki. Eski ittifakların, yeni
1:10
ittifakların alt üst olduğu bir tiyatro sahnesi izliyor gibiyiz.
1:14
Adeta trump'ın geçtiğimiz yıl nato'nun Avrupalı üyelerini ayar
1:19
vermesiyle başlayan ve nihayet iran saldırısı sonrasında
1:23
avrupa'nın trump'tı yalnız bırakmasıyla devam eden bir
1:27
müttefik kırılması içinde sonrasının konuşulduğu
1:32
ilerisinin konuşulduğu geleceğin konuşulduğu.
1:35
Bir dönemdeyiz, hani yarın öbür gün Rusya, örneğin polonya'ya
1:38
saldırırsa Amerika nato'ya destek atarımı bu belirsiz ama
1:43
1'de madalyonun diğer yüzü var. Nato'ya alternatif olduğu
1:48
konuşulan briks ittifakı, yani küresel güney ve doğu hani bunun
1:52
gerçekten bir ittifak olup olmadığı belirsizliği, iran
1:56
savaşının ardından hatta sırasında bu belirsizlik daha da
2:00
arttı. Hatta brix nedir, ne işe yarar?
2:04
Bu sorularını beraberinde getirdi.
2:06
Batıda pek çokları çok dikkat etmese de iran savaşında aslında
2:10
bir yandan da şu olduğu brix üyesi olan iran, savaşta bir
2:16
diğer. Üyesi olan Birleşik Arap
2:18
emirlikleri'ni bombaladı, vurdu. Yani bir başka biriks ülkesini
2:24
bir diğer biriks ülkesi. Hindistan ise tarafsız kaldığını
2:29
açıkladı. Tarafsız kaldığını açıkladı.
2:31
Zira modin'in hem trump'la ve hem de israil'le çok yakın
2:35
ilişkileri var. Bir askeri iş birliği içerisinde
2:38
aynı zamanda Hindistan ve israil.
2:41
Yani özetle brix. Kağıttan bir kaplan mıydı
2:44
aslında? Bu muydu?
2:46
Biraz buna bakacağız. Bu konuya bakacağız bugünkü
2:49
yayında ve biraz da türkiye'yi konuşacağız.
2:52
Türkiye'yle başlayalım. Türkiye evet ah Türkiye,
2:56
Türkiye, istanbul Büyükşehir Belediyesi davasının savcısı
3:00
Ekrem imamoğlu ve onlarca Belediye Başkanı hapse atan ve
3:04
bütün bu gelişmelerin devamında birkaç aya evvel adalet
3:07
Bakanlığına getirilen akın gürlek kendince bir ali geldi.
3:12
Kaya efekt yaratmaya çalışıyor gibi görünüyor ama.
3:15
Tehlikeli sulara girmeden yapmaya çalışıyor bunu.
3:19
Peki ne demek bu ne demek? Ali Yerlikaya, önceki içişleri
3:23
bakanı ali Yerlikaya, bakanların tamamı ve cumhurbaşkanı'nın
3:26
bizzat kendisi gibi muhalefetin sürekli eleştirdiği bir isimdi.
3:30
Ancak kim ne derse desin kim ne derse desin özellikle uyuşturucu
3:34
ticaretiyle ve ışid hücrelenmeleriyle dikkate değer
3:38
ve ciddi bir mücadelesi kaldı. Geriye bakanlık döneminden hani
3:42
ben bakarsam bakanlığımın hakkını veririm der gibi
3:46
çalıştı. Adeta hani sevin sevmeyin
3:48
beğenin beğenmeyin ışid'e karşı böylesine kap.
3:52
Operasyonları ortalama bir muhalif beklemezdi.
3:55
AKP li bir bakandan bunu kabul edelim.
3:57
Ancak bu ya kaç? Tabi ki her zaman kariyerinize
4:01
olumlu sonuçlar getirmiyor. MH p'nin güdümünde olduğu
4:05
söylenen içişleri bakanlığındaki.
4:09
Görevi uzun sürmedi. Yani nispeten uzun denemeyecek
4:12
bir süre bakanlıkta kaldı. Ali Yerlikaya, şimdi Adalet
4:16
Bakanı akın gürlek, çalışma performansı yüksek bir ali yerli
4:21
kaya gibi olmaya ancak ışid gibi hassas konularda fazla cabbar
4:25
davranan bir ali yerli kaya gibi olmamaya özen gösteriyor ve
4:30
gösterecek. Biz biraz bunu anlıyoruz.
4:34
Evet, akın gürlek ek hesabından yaptığı açıklamada, 638 faili
4:38
meçhul cinayetin çözülmesine ilişkin çalışmanın ceza işleri
4:42
Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan faili meçhul suçları
4:45
araştırma Daire Başkanlığı tarafından yürütüldüğünü
4:48
söyledi. Gürlek, kadın ve çocuk
4:51
cinayetlerinin incelemelerde önceliklendirildiğini ifade
4:53
ettiği delile dayalı titiz analiz ve güçlü koordinasyon ile
4:58
cezasızlığa geçit vermeyeceğiz diye de ekledi.
5:04
Şimdi her şeyden önce günümüz türkiye'sinde faili hala meçhul
5:09
olan 638 cinayet dosyasının bulunuyor olması zaten başlı
5:12
başına bir insanlık skandalı. Ama hani bu hep böyleydi bu
5:17
ülkede Uğur Mumcu cinayeti hala faili meçhuldür örneğin.
5:20
Yani düşünebiliyor musunuz? Uğur Mumcu gibi bir cinayet hala
5:25
faili meçhul 638 faili meçhulün. Ne kadarı aydınlığa kavuşacak?
5:31
Sürecin sonunda hep birlikte göreceğiz.
5:34
Tabii bir süreç olacaksa ve o sürecin sonunu da
5:38
görebileceksek. Bu arada Cumhurbaşkanı Recep
5:41
Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanı Erdoğan, dolmabahçe'deki ilk
5:45
ofisinde Türkiye yüzyılı yatırım için güçlü merkez programını
5:50
açıkladı. Hani programda özetle yurt
5:53
dışında yaşayan ve son üç yılda türkiye'de vergi mükellefi
5:56
olmayan kişilerin türkiye'ye gelmeleri halinde 20 yıl boyunca
6:01
yurt dışı kaynaklı gelir ve kazançları için türkiye'de vergi
6:04
alınmayacağını açıkladı ve bu kapsamda yurt dışında bulunan
6:08
para, altın ve menkul kıymetlerin belirli bir süre
6:10
içerisinde düşük bir vergiyle türkiye'ye getirilmesi
6:15
sağlanacak. Erdoğan'ın açıkladığı bu
6:17
uygulama kamuoyunda varlık barışı olarak biliniyor aslında.
6:22
Üstelik cumhurbaşkanının bir tür vergi affı olan bu uygulamasını
6:26
açıkladığı salonda ön sıralarda hazine ve Maliye Bakanı Mehmet
6:30
Şimşek vardı. Şimşek, daha iki hafta önce 11
6:34
nisan'da yaptığı açıklamada yapılandırma ve vergi affı
6:38
beklentileri hakkında vergi indirimi konusuna gelince, bir
6:41
vergi affı niteliğinde yapılandırma arayışı söz
6:44
konusuysa asla çok net. Demişti böyle demişti.
6:49
Cumhurbaşkanı aslında bu açıklamasıyla bakan Mehmet
6:52
şimşek'i de boşa düşürmüş olduğu sevgili dostumuz Sinan doğanın
6:57
konya'ya ilişkin haberinde yazdıklarını, okumak istiyorum
7:01
ki bu konuda aslında sina'nın yazdıklarından öte söylenecek
7:06
pek bir şey de yok. Şöyle yazmışsın an Türkiye AK
7:10
Parti iktidarı döneminde 24 yılda 12 kez vergi affı, 6 kez
7:15
de varlık barışı. Buladı ve bu bu kez yedincisini
7:21
uygulayacak. Nasıl kazanıldığı belli olmayan
7:24
paralar, kaynağa sorulmadan ülkeye sokulduğu sokulacak.
7:28
Bugüne kadar yapılan uygulamaların sonucu ne mi oldu?
7:32
Ekonomimiz daha da bozuldu. Suç parasıyla kazanılan
7:36
varlıklar ülke dışına çıkarılmaya, sonra ülkeye
7:39
girmeye devam etti. Toplumda yozlaşma üretmeden
7:43
kazanmak çoğaldı. Suç örgütleri şehirlerimizi
7:46
yönetir hale geldi, Türkiye gri listeye girdi.
7:50
Bu uygulamaya elindeki avucundakini vergi dairesine
7:53
götürüp yatıran emekçilerin vergisini düzenli ödeyen iş
7:57
insanlarının ve sanayicilerinin karşı ses çıkarması lazım.
8:02
Bakalım o ses türkiye'den çıkacak mı?
8:05
Biz savaş gündemiyle devam edelim.
8:07
Yayınımıza başlangıçta dediğimiz gibi orta doğu'da gerçekten
8:11
enteresan bir çatışma süreci yaşanıyor.
8:14
Aslında son 10 yıldır. Küresel ölçekte yeniden
8:17
şekillenen küresel ittifakların hangisinin ne kadar sağlam veya
8:21
gerçek olduğunu da sorgulatan bir çatışma süreci oluyor bu.
8:26
Geleneksel kuzey Atlantik ittifakı yani nato nato ikinci
8:30
Trump dönemiyle iyiden iyiye çatırlayan bir görüntü çiziyor.
8:33
Aslında geçtiğimiz yıl trumpın pamuk eller cebe diyerek
8:37
başlattığı anlaşmazlık ve devamında iran saldırısı
8:40
sırasında avrupa'nın trump'ı yalnız bırakmasıyla süren bir
8:44
müttefik kırılması içinde sonrasının gireceğin konuşulduğu
8:48
bir dönemdeyiz. Aslında şu aralar, hani yarın
8:51
öbür gün Rusya polonya'ya saldırırsa dediğimiz gibi
8:54
Amerika nato'ya destek. Tar mı?
8:57
Bunun cevabını şu anda gerçekten kimse bilmiyor ama 1'de yer
9:01
kürenin öbür tarafı var. Nato'ya alternatif olduğu
9:05
konuşulan, tartışılan brix ittifakı veyahut da brix plus
9:10
denen ittifakı. Yani bunun gerçekten bir ittifak
9:14
olup olmadığı belirsizliği, iran savaşının ardından bu
9:18
belirsizlik daha da arttı. Hatta brix nedir, ne işe yarar
9:22
sorularını beraberinde getirdi. Lemon diplomatik'in Nisan
9:27
sayısında, daha doğrusu le monde diplomatik'in Türkiye
9:30
edisyonunun Nisan sayısında yayınlanan helen richarın
9:34
yazısında dikkat çekti. Noktalar bu bağlamda aslında
9:37
önemli altını çizdiğimiz satırları aktarının el n
9:41
richarın gazisinde deniyor ki Amerikan Özel Temsilcisi vitco
9:45
Putin, Donald trump'a iranlılara uydu verisi sağlamadıkları
9:49
konusunda güvence verdi. Hani bu pek olası görünmese de
9:53
Kremlin bu bilgileri yalanlamadı ve çatışmada.
9:56
Bozucu pozisyon almaya devam etti.
9:58
Rusça 2022'de ukrayna'nın arkasındaki batı koalisyonuna
10:00
karşı savaşmak için iran'ın insansız hava araçlarından
10:04
yararlandı ve daha sonra bunları kendisi üretmeye başladı.
10:08
Iran'a sağladığı askeri yardımı isewashington tarafından dikte
10:12
edilen kırmızı çizgilere göre sınırlıyor.
10:15
Bu durum 2020'den bu yana ermenistan'ın kaderine terk
10:19
edilmesinde görüldüğü gibi moskova'yla ortaklık kurumanın
10:21
mantığını sorgulatma riski taşıyor.
10:26
Filmini yakın bir düşünce kuruluşu olan valday kulübünün
10:30
bilimsel direktörü filorluk göre çatışmanın bölgeselleşmesi,
10:34
rusya'nın amerika'ya karşı bir denge unsuru olarak gördüğü brix
10:39
plus içindeki ayrılıkları daha da artırıyor. 2024'ten direği
10:42
brix üyesi olan iran, bir diğer üye Birleşik Arap emirlikleri'ni
10:46
bombalıyor. 2025'ten itibaren israil ile askeri işbirliği
10:49
liderinileştiren hindistan'ın tarafsızlığı ki brüks üyesi
10:52
Hindistan. Bu da pek şaşırtıcı bulunmuyor.
10:55
Bu tarafsızlıkta iran'ın en önemli ekonomik müşterisi olan
10:59
çin'in aşırı temkinliliği birçok kişiyi hayal kırıklığına
11:01
uğrattığı diyen nukyanov, dolaylı olarak kendi hükümetinin
11:05
yani putin'in tutumulu eleştiriyormuş gibi bir görüntü
11:09
çiz. Diplomatik'e göre bu durum ve bu
11:16
mevcut tablo kimin elinin, kimin cebinde olduğunun belli
11:20
olmadığını gösteriyor. Aslında öyle değil mi?
11:22
Hani bu savaşın veri kazananı olmayacak ama kaybediğini veya
11:25
kaybedenleri olacak dendi. En başından beri ancak kısa
11:28
vadede değil ama orta vadede uzun vadede özellikle bugün
11:32
pasif kalan ülkeler arasında. Iran bombardımandan kârlı
11:36
çıkacak ülkelerin olacağı da tabii ki konuşuluyor.
11:40
Kimileri bu ülkelerden birinin çin olduğunu veyahutta olacağını
11:43
söyledi. Hatta newswei king'in meşhur
11:46
kapak konusunda olduğu gibi çin neden sessiz sorularına düşmanın
11:51
hata yaparken onu engelleme diyenler oldu.
11:55
Ancak çin'den öte, rusya'nın ve putin'in Trump ile çok daha iyi
11:59
anlaştığı da aşikar. Çin pozisyonunu çok fazla
12:03
bozmayacaktır ama Putin her an her an tavır değiştirebilir.
12:08
Brixi çin'i müttefik gibi göründüğü herkesi rahatlıkla
12:13
satabilir. Blademir Putin, Azerbaycan
12:15
karşısında ermenistanı sattığı gibi türkiye'ye karşı Beşar
12:19
esadı sattığı gibi. Bu arada bir diğer konuda
12:23
aslında şu savaş karşıtlarının savaş karşıtlarının neden
12:28
sesleri hiç çıkmıyor bütün dünyada yani küresel bir.
12:32
Işsizlikten de söz ediyoruz. Bakın yine az önce alıntı
12:35
yaptığımız le monde diplomatiqing genel yayın
12:38
yönetmeni bennua bravil sarsılmaz iyimserlik başlıklı
12:43
yazısında ne diyor? 7 Mart Cumartesi günü londra'da
12:46
bir araya gelen ilgi, 1000 kişi israil ve amerika'nın iran'a
12:50
karşı yürüttüğü savaşı protesto etmek için yürüdüler.
12:55
Diyar batı büyük şehirlerine kıyasla dikkate değer bir
12:58
katılım olsa da geçmişle karşılaştırıldığında bu sayı
13:02
önemsiz. Kalıyor 15 Şubat 2003'te irakın
13:05
işgaline karşı Londra sokaklarında yapılan yürüyüşe
13:08
1.000.000'dan fazla gösterici katılmıştı.
13:10
New York vewashington'da 100 binlerce kişi, dünya çapında ise
13:15
yaklaşıp 15.000.000 kişi yürümüştü.
13:16
Bu taahhüte kaydedilen en büyük uluslararası kitlesel hareketli
13:21
12 Haziran 1982'de nükleer silahsızlanma talebiyle central
13:25
parkı dolduran 1.000.000 kişi jo.
13:34
Ez ve bruce spren stein'in konserine eşlik etmişti.
13:38
Savaş karşıtı hareketin kendi müzisyenleri, yazarları ve
13:42
sinemacıları vardı. Bu gelenek artık sinip gitti.
13:46
Günümüzde savaşlar artıyor, büyük güçler yeniden
13:49
silahlanıyor ancak sokaklar boş kalıyor, insanlar nükleer tehdit
13:54
karşısında bile kayıtsız görünüyor diyor.
13:59
Bravo le monde diplomatik Türkiye edisyonunun Nisan
14:04
sayısında yer alan yazısında, yani bu kayıtsızlık grevinin
14:08
dikkat çektiği bu kayıtsızlık z kuşağının güçlenmesinden bir
14:13
kaynaklanıyor. Yoksa orta sınıfın artık kılınlı
14:16
kıpırlatamayacak derecede dermansız bir hale gelmiş
14:21
olmasını da anlı bence ikincisi yüzünden ama bunu düşünelim,
14:25
bunu daha tartışalım, ileride diyoruz ve bu haftaki gündemin
14:29
de aslında böyle. Yavaş yavaş sonuna gelmiş
14:32
oluyoruz, bizimle kalın diyoruz efendim sizleri bizi takipte
14:36
kalın diyoruz. Ajanda pot giyse takip etmenizi
14:38
rica ediyoruz. Eğer spotify'dan bize
14:41
ulaşıyorsanız sayfamızda ki takip et.
14:44
Bu turuna tıklamanızı rica ediyoruz.
14:46
Sizlerden apple podcast üzerinden yer bizi dinliyorsanız
14:50
ve izliyorsanız yine sayfamızdaki plus folove veyahut
14:53
da takip et takibe al butona tıklamanız zannettiğinizden çok
14:58
daha fazla yararlı oluyor. Bağımsız gazeteciliği
15:02
sürdürebilmemiz adına ajanda poddiist yayınlarıyla birlikte
15:06
olmaya devam edeceğiz. Gündem önümüzdeki hafta ama
15:09
sanayi odasını dinlemeye izlemeye devam edeceksiniz.
15:13
Hafta içerisinde efendim tekrar görüşene dek hoşça kalın.